Lạm Phát Mục Tiêu và Khả Năng Áp Dụng Trong Nền Kinh Tế Việt Nam

Khám phá luận văn thạc sĩ UEH về lạm phát mục tiêu và khả năng áp dụng trong nền kinh tế Việt Nam, phân tích và đánh giá chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hà
• Người hướng dẫn: Gs. Dương Thị Bình Minh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Lạm Phát Mục Tiêu Và Khả Năng Áp Dụng Ở Nền Kinh Tế Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lạm Phát Mục Tiêu Tại Việt Nam

Lạm phát mục tiêu là một chính sách tiền tệ quan trọng nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế. Tại Việt Nam, lạm phát đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong những năm gần đây. Chính sách lạm phát mục tiêu được xem là một giải pháp khả thi để đạt được sự ổn định kinh tế. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố cần thiết để áp dụng chính sách này tại Việt Nam.

1.1. Khái Niệm Lạm Phát Mục Tiêu

Lạm phát mục tiêu là một chiến lược tiền tệ trong đó ngân hàng trung ương công bố một chỉ tiêu lạm phát cụ thể và cam kết đạt được mục tiêu này. Điều này giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của ngân hàng trung ương.

1.2. Tình Hình Lạm Phát Tại Việt Nam

Trong giai đoạn 2000-2012, lạm phát tại Việt Nam đã có những biến động lớn, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và đời sống người dân. Việc áp dụng lạm phát mục tiêu có thể giúp kiểm soát tình hình này.

II. Vấn Đề và Thách Thức Khi Áp Dụng Lạm Phát Mục Tiêu

Việc áp dụng lạm phát mục tiêu tại Việt Nam gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này bao gồm sự độc lập của ngân hàng trung ương, mối quan hệ giữa công cụ chính sách tiền tệ và lạm phát, và các mục tiêu kinh tế khác.

2.1. Sự Độc Lập Của Ngân Hàng Trung Ương

Sự độc lập của ngân hàng trung ương là yếu tố quan trọng để thực hiện lạm phát mục tiêu. Nếu ngân hàng trung ương không độc lập, việc kiểm soát lạm phát sẽ gặp khó khăn.

2.2. Mối Quan Hệ Giữa Công Cụ Chính Sách và Lạm Phát

Cần có một mối quan hệ ổn định giữa công cụ thực thi chính sách tiền tệ và lạm phát. Nếu mối quan hệ này không rõ ràng, việc đạt được mục tiêu lạm phát sẽ trở nên khó khăn.

III. Phương Pháp Kiểm Soát Lạm Phát Mục Tiêu Hiệu Quả

Để kiểm soát lạm phát mục tiêu hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp cụ thể. Những phương pháp này bao gồm việc sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ và cải thiện tính minh bạch trong thông tin.

3.1. Sử Dụng Công Cụ Chính Sách Tiền Tệ

Ngân hàng trung ương cần sử dụng các công cụ như lãi suất và tỷ giá để điều chỉnh lạm phát. Việc này đòi hỏi sự linh hoạt và kịp thời trong các quyết định.

3.2. Tăng Cường Tính Minh Bạch

Công khai thông tin về mục tiêu lạm phát và các quyết định chính sách sẽ giúp tăng cường niềm tin của công chúng vào ngân hàng trung ương, từ đó hỗ trợ cho việc thực hiện lạm phát mục tiêu.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Lạm Phát Mục Tiêu Tại Việt Nam

Việc áp dụng lạm phát mục tiêu tại Việt Nam đã có những kết quả nhất định. Nghiên cứu cho thấy rằng lạm phát mục tiêu có thể giúp ổn định giá cả và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Lạm Phát Mục Tiêu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng lạm phát mục tiêu đã giúp giảm thiểu biến động giá cả và tạo ra một môi trường kinh tế ổn định hơn.

4.2. Kinh Nghiệm Từ Các Nước Khác

Các nước như Brazil và Chile đã thành công trong việc áp dụng lạm phát mục tiêu. Việt Nam có thể học hỏi từ những kinh nghiệm này để cải thiện chính sách của mình.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Lạm Phát Mục Tiêu Tại Việt Nam

Lạm phát mục tiêu là một chính sách tiềm năng cho nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, để thực hiện thành công, cần phải vượt qua nhiều thách thức và cải thiện các điều kiện hiện tại.

5.1. Tương Lai Của Chính Sách Lạm Phát Mục Tiêu

Nếu các điều kiện được cải thiện, lạm phát mục tiêu có thể trở thành một công cụ hiệu quả để kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam.

5.2. Đề Xuất Chính Sách

Cần có các chính sách hỗ trợ để đảm bảo rằng ngân hàng trung ương có đủ độc lập và công cụ để thực hiện lạm phát mục tiêu một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2000–2012 ghi nhận sự biến động mạnh mẽ của kinh tế vĩ mô Việt Nam, từ mức giảm phát âm 0,6% năm 2000 lên đỉnh điểm lạm phát 22,96% vào năm 2008 và tiếp tục ở mức cao 11,8% vào năm 2010. Trong khi đó, dự trữ ngoại hối quốc gia chỉ duy trì ở mức bình quân khiêm tốn khoảng 2,67 tháng nhập khẩu, tạo ra rủi ro lớn trước các cú sốc bên ngoài. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xem xét lại cơ chế điều hành chính sách tiền tệ đa mục tiêu vốn đang bộc lộ nhiều xung đột giữa tăng trưởng kinh tế, kiểm soát giá cả và ổn định tỷ giá.

Khuôn khổ lạm phát mục tiêu (Inflation Targeting - IT) đã được áp dụng thành công tại nhiều nền kinh tế mới nổi như Chile, Brazil và Hàn Quốc để neo giữ kỳ vọng lạm phát dài hạn. Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là đánh giá toàn diện ba điều kiện tiên quyết để áp dụng chính sách lạm phát mục tiêu tại Việt Nam: mức độ độc lập của Ngân hàng Nhà nước, tính duy nhất của mục tiêu lạm phát, và sự tồn tại của mối quan hệ ổn định, có thể dự báo được giữa các công cụ chính sách tiền tệ với chỉ số giá tiêu dùng.

Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu kinh tế vĩ mô quý của Việt Nam trong giai đoạn từ quý 1/2001 đến quý 1/2013 (tổng cộng 45 quan sát sau hiệu chỉnh). Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc lượng hóa hiệu quả của các công cụ chính sách tiền tệ, chỉ ra những điểm nghẽn thể chế theo Luật Ngân hàng Nhà nước năm 2010, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học để định hình lộ trình chuyển đổi khuôn khổ chính sách tiền tệ phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khuôn khổ lý thuyết về lạm phát mục tiêu được phát triển dựa trên các nghiên cứu nền tảng của Frederic Mishkin và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Theo đó, lạm phát mục tiêu là một chiến lược điều hành tiền tệ bao gồm năm yếu tố cấu thành: công bố công khai mục tiêu định lượng trong trung hạn, cam kết thể chế ưu tiên hàng đầu cho ổn định giá cả, chiến lược thông tin mở rộng trên nhiều biến số vĩ mô, nâng cao tính minh bạch, và tăng cường trách nhiệm giải trình của Ngân hàng Trung ương.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng lý thuyết Bộ ba bất khả thi (Impossible Trinity) để phân tích sự đánh đổi giữa việc duy trì tỷ giá cố định với biên độ hẹp khoảng 1%, tự do hóa dòng vốn và tính độc lập của chính sách tiền tệ. Các khái niệm cốt lõi được phân tích bao gồm: neo danh nghĩa, cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ, tính thống trị tài khóa (fiscal dominance), và tính ỳ lạm phát.

Kinh nghiệm quốc tế cung cấp bằng chứng rõ nét: Chile đã giảm lạm phát từ hơn 20% năm 1990 xuống mức ổn định 3% (biên độ cộng trừ 1%) nhờ luật ngân hàng độc lập năm 1989; Hàn Quốc duy trì mục tiêu trung hạn 2,5%–3,5% từ năm 2000; trong khi Brazil kiểm soát lạm phát thành công về mức 8% năm 2003 sau khi củng cố tính minh bạch và điều chỉnh mục tiêu linh hoạt.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ Tổng cục Thống kê (GSO) và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV), bao gồm năm chuỗi thời gian quý từ quý 1/2001 đến quý 1/2013: Chỉ số giá tiêu dùng (CPI), Cung tiền mở rộng (M2), Tỷ giá danh nghĩa (NER), Tổng sản phẩm quốc nội thực (RGDP), và Lãi suất cho vay 3 tháng (R). Ngoại trừ lãi suất được giữ nguyên tỷ lệ phần trăm, các biến số còn lại đều được chuyển đổi sang dạng logarit tự nhiên.

Cỡ mẫu phân tích bao gồm 45 quan sát theo chuỗi thời gian sau khi trừ các độ trễ hiệu chỉnh. Phương pháp chọn mẫu là toàn bộ dữ liệu chuỗi thời gian vĩ mô sẵn có trong giai đoạn nghiên cứu nhằm đảm bảo tính liên tục và phản ánh các chu kỳ kinh tế trọn vẹn.

Nghiên cứu áp dụng quy trình kinh tế lượng đa bước:

• Kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF) có hằng số và xu hướng để xác định tính dừng của chuỗi dữ liệu.
• Kiểm định đồng liên kết Johansen nhằm đánh giá sự tồn tại của mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa các biến số.
• Ước lượng Mô hình Vector Tự hồi quy (VAR) với độ trễ tối ưu được xác định từ 2 đến 4 quý.
• Phân tích Hàm phản ứng đẩy (Impulse Response Functions - IRF) và Phân rã phương sai (Variance Decomposition - VDC) qua 16 quý.

Lý do lựa chọn phương pháp VAR là vì đây là công cụ tối ưu để mô hình hóa cấu trúc động giữa các biến số vĩ mô nội sinh, không áp đặt giả định tiên nghiệm về tính ngoại sinh, giúp kiểm định trực tiếp mức độ hiệu quả của cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị ADF cho thấy tại chuỗi dữ liệu gốc, giá trị thống kê của tất cả các biến đều lớn hơn giá trị tới hạn ở các mức ý nghĩa 1%, 5% và 10% (ví dụ giá trị kiểm định của log M2 là -0,601424), chứng minh tất cả các chuỗi đều không dừng ở bậc 0. Tuy nhiên, khi lấy sai phân bậc một, các chuỗi đều trở nên dừng ở mức ý nghĩa 5% (sai phân log M2 đạt -3,601424), đồng nghĩa các biến số đều tích hợp bậc 1.

Kiểm định đồng liên kết Johansen đối với các mô hình 2 biến (M2, CPI) và mô hình 3 biến (M2, CPI, R) chỉ ra rằng giá trị Trace Statistic đều nhỏ hơn giá trị tới hạn Critical Value ở mức ý nghĩa 5%. Điều này khẳng định không tồn tại mối quan hệ đồng liên kết dài hạn ổn định giữa cung tiền, lãi suất và mức giá tại Việt Nam.

Phân tích mô hình VAR và phân rã phương sai qua 16 quý mang lại những phát hiện quan trọng:

• Lạm phát tại Việt Nam có tính ỳ rất cao. Mức giá ở độ trễ thứ 3 giải thích tới 28% biến động của chính nó trong tương lai, cho thấy kỳ vọng quá khứ chi phối mạnh mẽ diễn biến giá cả hiện tại.
• Kênh truyền dẫn qua lãi suất và tỷ giá rất mờ nhạt. Lãi suất cho vay 3 tháng không có ý nghĩa thống kê và hệ số phương sai rất nhỏ tại các độ trễ, không cung cấp tín hiệu dự báo đáng tin cậy cho lạm phát.
• Tác động của cung tiền mở rộng M2 lên mức giá diễn ra rất chậm. Trong ngắn hạn, các cú sốc tiền tệ hầu như không tác động đến CPI, và chỉ bắt đầu giải thích khoảng 50% biến thiên của CPI sau 16 quý.

Về phương diện thể chế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chưa đáp ứng tiêu chí độc lập theo chuẩn mực lạm phát mục tiêu. Theo Điều 3 và Điều 26 Luật Ngân hàng Nhà nước năm 2010, Quốc hội quyết định chỉ tiêu lạm phát và Ngân hàng Nhà nước vẫn phải tạm ứng cho ngân sách trung ương khi có quyết định của Thủ tướng, thể hiện sự tồn tại của tình trạng thống trị tài khóa. Đồng thời, Điều 4 quy định quá nhiều mục tiêu đồng thời (ổn định giá trị đồng tiền, an toàn hệ thống, thúc đẩy phát triển kinh tế) dẫn đến tình trạng xung đột mục tiêu trong điều hành thực tế.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm có thể được hệ thống hóa rõ ràng thông qua đồ thị hàm phản ứng đẩy (IRF) và bảng phân rã phương sai (VDC) trong 16 quý. Đồ thị IRF chỉ ra rằng một cú sốc từ chỉ số giá CPI tạo ra phản ứng kéo dài và tự duy trì mạnh mẽ, trong khi phản ứng của CPI trước cú sốc lãi suất gần như đi ngang quanh mức 0. Bảng phân rã phương sai minh chứng tỷ trọng tự giải thích của CPI chiếm ưu thế tuyệt đối trong 4 quý đầu tiên trước khi giảm dần.

Sự thiếu hiệu quả của các công cụ chính sách bắt nguồn từ thị trường tài chính thiếu chiều sâu, thị trường trái phiếu nội tệ quy mô nhỏ, và sự can thiệp hành chính vào lãi suất. Đơn cử như năm 2008, khi đối mặt áp lực dòng vốn, Ngân hàng Nhà nước đã phải phát hành 20.300 tỷ đồng tín phiếu bắt buộc nhưng vẫn không ngăn được lạm phát vọt lên mức xấp xỉ 20%.

So sánh với các thị trường mới nổi như Chile hay Hàn Quốc, nơi thâm hụt ngân sách giai đoạn tiền IT chỉ ở mức thấp khoảng 0,9% GDP và Ngân hàng Trung ương được toàn quyền lựa chọn công cụ, Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn về tính độc lập thể chế và độ thông suốt của kênh truyền dẫn tiền tệ. Do đó, việc áp dụng ngay khuôn khổ lạm phát mục tiêu hoàn chỉnh tại thời điểm khảo sát là chưa khả thi.

Đề xuất và khuyến nghị

Để từng bước tạo lập các điều kiện tiên quyết cho việc áp dụng lạm phát mục tiêu trong tương lai, luận văn đề xuất bốn nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện khung khổ pháp lý nhằm tăng cường tính độc lập cho Ngân hàng Nhà nước: Quốc hội và Chính phủ cần tiến hành sửa đổi Luật Ngân hàng Nhà nước, từng bước chuyển giao quyền tự chủ hoàn toàn trong việc sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ. Mục tiêu cụ thể là xóa bỏ quy định tạm ứng ngân sách nhà nước từ tiền phát hành (đưa tỷ lệ tạm ứng về 0%) trong giai đoạn 2014–2016, giảm thiểu tối đa hiện tượng thống trị tài khóa.

2. Tái cấu trúc cơ chế điều hành lãi suất và hoàn thiện kênh truyền dẫn tiền tệ: Ngân hàng Nhà nước cần xác định rõ một mức lãi suất chủ đạo (lãi suất chính sách) trên thị trường liên ngân hàng, thu hẹp khoảng cách giữa lãi suất tái cấp vốn và lãi suất chiết khấu. Phấn đấu nâng độ nhạy và mức độ lan tỏa của lãi suất chính sách sang lãi suất thị trường thương mại đạt trên 75% trong lộ trình 2014–2018.

3. Nâng cao tính linh hoạt của tỷ giá và củng cố quỹ dự trữ ngoại hối: Ngân hàng Nhà nước phối hợp cùng Bộ Tài chính từng bước nới rộng biên độ tỷ giá danh nghĩa từ mức 1% lên mức linh hoạt hơn, hạn chế việc can thiệp mua bán ngoại tệ thụ động gây biến động cung tiền M2. Đặt mục tiêu nâng quy mô dự trữ ngoại hối quốc gia từ mức 2,67 tháng lên mức an toàn tối thiểu từ 3 đến 4 tháng nhập khẩu trong giai đoạn 2015–2020.

4. Phát triển chiều sâu thị trường tài chính và nghiệp vụ thị trường mở: Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước cần đa dạng hóa các kỳ hạn trái phiếu chính phủ và tín phiếu kho bạc, mở rộng thành phần tham gia thị trường mở ngoài khối ngân hàng thương mại nhà nước. Phấn đấu nâng quy mô thị trường nợ nội tệ đạt tỷ trọng từ 30% đến 40% GDP vào năm 2020 nhằm tạo công cụ điều tiết thanh khoản hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhóm độc giả chuyên môn:

1. Cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sử dụng kết quả kiểm định mô hình VAR và các phân tích pháp lý để xây dựng lộ trình cải cách thể chế, chuyển dịch từng bước từ cơ chế neo tiền tệ (M2) sang điều hành theo lãi suất định hướng lạm phát.

2. Chuyên gia phân tích kinh tế vĩ mô tại các tổ chức tài chính và ngân hàng thương mại: Ứng dụng dữ liệu về tính ỳ lạm phát (hệ số giải thích 28% tại độ trễ 3) và độ trễ 16 quý của cung tiền để xây dựng các mô hình dự báo biến động giá cả, lãi suất và rủi ro thanh khoản thị trường.

3. Giảng viên và nhà nghiên cứu tại các trường đại học khối kinh tế: Khai thác khung phân tích kinh tế lượng chuỗi thời gian (ADF, Johansen, VAR, IRF, VDC) cùng hệ thống dữ liệu giai đoạn 2001–2013 làm học liệu giảng dạy môn Kinh tế học tài chính và Chính sách tiền tệ nâng cao.

4. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tham khảo phương pháp tiếp cận các ca điển hình quốc tế (Chile, Brazil, Hàn Quốc) để phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ và bài toán bộ ba bất khả thi tại các nền kinh tế đang phát triển.

Câu hỏi thường gặp

Khuôn khổ lạm phát mục tiêu khác gì so với cơ chế điều hành chính sách tiền tệ truyền thống?

Trong cơ chế truyền thống, Ngân hàng Trung ương thường sử dụng cung tiền (M2) hoặc tỷ giá hối đoái làm neo danh nghĩa trung gian. Ngược lại, khuôn khổ lạm phát mục tiêu lấy dự báo lạm phát làm mục tiêu trung gian duy nhất, công bố một con số hoặc khoảng lạm phát cụ thể (ví dụ 3% ± 1%) và sử dụng lãi suất ngắn hạn làm công cụ chủ đạo điều chỉnh kỳ vọng thị trường.

Vì sao Việt Nam chưa thể áp dụng khuôn khổ lạm phát mục tiêu ngay trong giai đoạn 2013?

Nghiên cứu chỉ ra ba rào cản lớn: Ngân hàng Nhà nước chưa có sự độc lập hoàn toàn khi vẫn phải thực hiện tạm ứng cho ngân sách; chính sách tiền tệ phải gánh vác quá nhiều mục tiêu xung đột; và mối liên hệ giữa các công cụ như lãi suất, tỷ giá với lạm phát còn rất yếu, không đảm bảo tính ổn định và khả năng dự báo.

Phát hiện quan trọng nhất của mô hình VAR về biến động giá cả tại Việt Nam là gì?

Mô hình VAR chứng minh lạm phát tại Việt Nam có tính ỳ rất cao. Biến động của chỉ số CPI phần lớn được giải thích bởi chính nó trong quá khứ (độ trễ 3 giải thích tới 28%), trong khi những thay đổi của lãi suất và tỷ giá danh nghĩa không có ý nghĩa thống kê đáng kể trong việc tác động trực tiếp lên mức giá.

Bài học thành công từ các quốc gia như Chile và Hàn Quốc có điểm gì đáng lưu ý?

Chile và Hàn Quốc đều thực hiện lộ trình từng bước: củng cố kỷ luật tài khóa (duy trì thặng dư hoặc nợ ngân sách dưới 0,9%), ban hành luật trao quyền tự chủ hoàn toàn cho Ngân hàng Trung ương trong lựa chọn công cụ, và phát triển thị trường tài chính phát tín hiệu lãi suất minh bạch trước khi áp dụng lạm phát mục tiêu toàn diện.

Để chuẩn bị cho lạm phát mục tiêu, Ngân hàng Nhà nước cần ưu tiên giải pháp nào trước tiên?

Ưu tiên hàng đầu là tái cấu trúc khung điều hành lãi suất nhằm khôi phục hiệu quả của kênh truyền dẫn tiền tệ. Ngân hàng Nhà nước cần hình thành một mức lãi suất định hướng thị trường rõ ràng thông qua nghiệp vụ thị trường mở và từng bước giảm dần việc sử dụng các biện pháp can thiệp hành chính như hạn mức tín dụng.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn của khuôn khổ lạm phát mục tiêu thông qua bài học kinh nghiệm từ Chile, Brazil và Hàn Quốc.
• Đánh giá thực trạng điều hành chính sách tiền tệ giai đoạn 2000–2012 cho thấy Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chịu áp lực lớn từ việc theo đuổi đồng thời đa mục tiêu kinh tế vĩ mô.
• Kết quả thực nghiệm bằng mô hình VAR giai đoạn quý 1/2001 đến quý 1/2013 xác nhận không tồn tại mối quan hệ đồng liên kết dài hạn giữa cung tiền, lãi suất và mức giá, đồng thời lạm phát mang tính ỳ rất lớn.
• Khẳng định Việt Nam chưa đáp ứng đầy đủ ba điều kiện tiên quyết để áp dụng chính thức khuôn khổ lạm phát mục tiêu tại thời điểm nghiên cứu.
• Đóng góp khoa học cốt lõi của luận văn là cung cấp bằng chứng thực nghiệm định lượng về sự thiếu hiệu lực của các kênh truyền dẫn tiền tệ, làm cơ sở khoa học để các nhà quản lý hoàn thiện thể chế.

Lộ trình triển khai các bước tiếp theo cần được phân chia thành ba giai đoạn: giai đoạn 2014–2016 tập trung củng cố tính độc lập thể chế và kỷ luật tài khóa; giai đoạn 2017–2020 hoàn thiện hệ thống truyền dẫn lãi suất và thị trường vốn; và xem xét khả năng chuyển đổi sang khuôn khổ lạm phát mục tiêu linh hoạt sau năm 2020. Hãy chủ động nghiên cứu và ứng dụng các mô hình dự báo lạm phát hiện đại để nâng cao hiệu quả hoạch định chính sách tiền tệ trong kỷ nguyên hội nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU Tại nhiều nước, lạm phát được coi là vấn đề kinh tế- xã hội rất nghiêm trọng. Khi một nền kinh tế có lạm phát ở mức độ cao sẽ dẫn đến sụt giảm tiết kiệm, sụp đổ đầu tư, các luồng vốn trong nước sẽ chạy ra nước ngoài. Ngoài ra, lạm phát sẽ làm giảm nhịp độ tăng trưởng kinh tế, mất khả năng thực hiện những kế hoạch dài hạn của quốc gia và nhược điểm của nó tạo nên sự căng thẳng về chính trị và xã hội. Chính phủ mỗi nước luôn luôn phấn đấu tìm ra những giải pháp, chính sách để đối phó và khắc phục khi lạm phát xảy ra.

Từ đó chính sách lạm phát mục tiêu ra đời. Việt Nam đã và đang thực hiện chính sách tiền tệ đa mục tiêu. Chúng ta vừa kỳ vọng đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng, nhanh chóng vươn lên và ra khỏi nhóm nước có thu nhập thấp và giải quyết công ăn việc làm, vừa kỳ vọng kiểm soát giá cả và lạm phát, ổn định tiền tệ, vừa sử dụng chính sách tiền tệ như một công cụ bổ trợ ổn định ngân sách, xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an ninh quốc gia. Thực hiện chính sách tiền tệ đa mục tiêu với neo danh nghĩa là tổng phương tiện thanh toán chúng ta cũng đã đạt được một số thành tựu nhất định.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, cơ chế chính sách tiền tệ này đã bắt đầu bộc lộ những hạn chế của mình. Vậy làm thế nào để vừa kiềm chế được lạm phát, vừa tiếp tục tăng trưởng ở mức độ hợp lý là một bài toán rất khó. Ngày càng nhiều các nước áp dụng khuôn khổ lạm phát mục tiêu, khuôn khổ này được mở rộng từ các nước công nghiệp cho các nước có thị trường mới nổi như Brazil, Chile, Colombia, Hungary, Israel, Hàn Quốc, Ba Lan, Nam Phi, Thái Lan…và đã đạt được những thành công trong việc kiềm chế lạm phát. Bài nghiên cứu cũng đã tìm hiểu các điều kiện tiên quyết để thực hiện chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu và kinh nghiệm của các thị trường mới nổi trong việc thực hiện khuôn khổ LPMT.

Phần này sẽ được trình bày ở mục 2. Tuy nhiên, một vấn đề quan trọng đặt ra là liệu Việt Nam hiện nay đã có đủ điều kiện áp dụng khuôn khổ chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu hay chưa? Đây cũng chính là mục tiêu của bài nghiên cứu và phần này được trình bày ở mục 4.2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY Có nhiều công trình nghiên cứu quốc tế về khuôn khổ chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu. Các công trình nghiên cứu tập trung vào những nội dung cơ bản của khuôn khổ LPMT, bao gồm: khái niệm, lợi ích khi thực hiện chính sách tiền tệ LPMT, những điều kiện tiên quyết để áp dụng khuôn khổ LPMT thành công. Khái niệm lạm phát mục tiêu.

Qũy tiền tệ quốc tế IMF cho rằng: Chính sách tiền tệ LPMT là một bản công báo ra công chúng về chỉ tiêu trung hạn của lạm phát cũng như uy tín của cơ quan thẩm quyền về tiền tệ để đạt mục tiêu này. Các yếu tố khác bao gồm phổ biến thông tin về các kế hoạch và mục tiêu của nhà hoạch định chính sách tiền tệ tới công chúng và thị trường, cũng như trách nhiệm giải trình của Ngân hàng Trung ương để đạt được các chỉ tiêu lạm phát của mình. Các quyết định về chính sách tiền tệ sẽ dựa trên độ lệch dự báo lạm phát (một cách hoàn toàn hay rõ ràng) đóng vai trò là chỉ tiêu trung gian của chính sách tiền tệ”. Miskin (2000) lạm phát mục tiêu là một chiến lược tiền tệ bao gồm 5 nhân tố: (1) công bố ra công chúng mục tiêu lạm phát định lượng trong trung hạn;(2) cam kết thể chế nhằm ổn định giá cả như một mục tiêu chủ yếu của chính sách tiền tệ; (3) chiến lược thông tin bao gồm nhiều biến số ( không chỉ có tổng cung tiền hay tỷ giá hối đoái) được sử dụng cho việc thiết lập công cụ chính sách; (4) tăng tính minh bạch của chiến lược chính sách tiền tệ thông qua việc công bố ra công chúng và thị trường về kế hoạch, mục tiêu, những quyết định của Ngân hàng trung ương và (5) tăng trách nhiệm giải trình.

Có nhiều khái niệm khác nhau về lạm phát mục tiêu, nhưng tựu trung các nghiên cứu đều nhất trí rằng: Lạm phát mục tiêu là một khung cơ bản cho chính sách tiền tệ trong đó NHTW tính toán và công khai công bố một chỉ số lạm phát mục tiêu, và sẽ cố gắng duy trì mục tiêu này để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế ổn định và tỷ lệ thất nghiệp thấp. Miskin (2004): Khuôn khổ lạm phát mục tiêu ở các nước thì rất phức tạp, LPMT không phải là một liều thuốc hữu hiệu giúp các nước này tăng cường tính ổn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 định của nền kinh tế. Tác giả xem xét những khía cạnh của các nước có nền kinh tế chuyển đổi và mới nổi để lạm phát mục tiêu có thể thực hiện, những khó khăn mà các nước này gặp phải. Những khó khăn và khác biệt bao gồm: (i) các định chế tài khóa yếu kém, (ii) các định chế tài chính yếu kém, (iii) mức độ tin cậy thấp của các định chế tiền tệ, (iv) tình trạng đô la hóa, và (v) tính dễ bị tổn thương của các nước này trước sự dừng lại đột ngột của dòng vốn vào.

Theo tác giả, các quốc gia có nền kinh tế chuyển đổi và mới nổi nên tập trung vào phát triển những thể chế này để đảm bảo chiến lược chính sách tiền tệ hướng về lạm phát mục tiêu tạo ra được các kết quả vĩ mô tốt hơn. Trong nghiên cứu này, tác giả lấy hai trường hợp nghiên cứu là ChiLe và Brazin, hai nước này có những kinh nghiệm quý báu trong việc giảm lạm phát và duy trì ổn định vĩ mô từ mức lạm phát cao thông qua thực hiện khuôn khổ chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu. Miskin (2005): Khuôn khổ LPMT giúp các nước có tỷ lệ lạm phát thấp hơn trong dài hạn; tỷ lệ lạm phát cũng ít bị ảnh hưởng bởi các cú sốc giá dầu, tỷ giá hối đoái, tăng cường tính độc lập của CSTT; nâng cao hiệu quả của CSTT. Khuôn khổ LPMT không những giúp quốc gia giảm lạm phát mà còn giữ cho tỷ lệ lạm phát ổn định.

Joel Bogdanski, Alexandre Antonio Tombini và Sergio Ribeiro C.Werlang (2000): khuôn khổ lạm phát mục tiêu giúp cải thiện tính minh bạch của CSTT bằng việc tăng cường trao đổi với công chúng (việc thông báo, trao đổi với công chúng, những người tham gia thị trường tài chính là rất quan trọng), tăng trách nhiệm của NHTW trong việc đạt được mục tiêu. Khuôn khổ LPMT cũng giúp cho nhân viên của ngân hàng hiểu rõ hơn cơ chế truyền tải của CSTT, và có hiểu biết để quyết định kênh nào là phù hợp để đạt được mục tiêu lạm phát. Giorgi Bakradze và Andreas Billmeier (2010) đã nghiên cứu ước lượng và thấy nước Georgia đã sẵn sàng thông qua chính sách lạm phát mục tiêu. Sau khi quan sát các điều kiện tiên quyết để thực hiện LPMT, bài nghiên cứu tập trung vào một điều kiện tiên quyết đặc biệt là kỹ thuật chuyển giao tiền tệ ổn định.

Bài nghiêncứu chỉ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 ra rằng chỉ có sự độc lập của ngân hàng trung ương có thể vượt qua được thủ tục hành chính và hoạt động yếu kém và thiết lập một kỹ thuật chuyển giao tin cậy hơn. Batini và Douglas Laxton (2007) đã nghiên cứu các điều kiện theo đó lạm phát mục tiêu có thể được thông qua và kinh nghiệm ở các nền kinh tế mới nổi. Dựa trên quan sát mới và chi tiết của 31 ngân hàng trung ương, tác giả đã chỉ ra rằng lạm phát mục tiêu ở các nước kinh tế mới nổi đã đem lại lợi ích to lớn cho các nước thông qua nó cân đối với các mục tiêu khác như tiền hay mục tiêu tỷ giá. Hơn nữa so sánh hiệu quả của các nước thực hiện lạm phát mục tiêu với các nước theo đuổi các chính sách tiền tệ khác đã chỉ ra rằng có một sự cải tiến lớn trong neo lạm phát và lạm phát kỳ vọng không có ảnh hưởng bất lợi đối với sản lượng đầu ra.

Thêm nữa, dưới lạm phát mục tiêu, lãi suất, tỷ giá và dự trữ quốc tế ít mất ổn định hơn và rủi ro tiền tệ do liên quan đến tiền hay tỷ giá mục tiêu là thấp hơn. Thú vị hơn, “IT làm cho tỷ giá tốt hơn”. Bằng chứng quan sát chỉ ra rằng không cần thiết các nướcđáp ứng một cách nghiêm ngặt các điều kiện tiên quyết về hành chính, kỹ thuật, và kinh tế để có thể thông qua thành công lạm phát mục tiêu. Điều kiện tiên quyết của lạm phát mục tiêu.

Ba điều kiện tiên quyết để thực thi chính sách lạm phát mục tiêu là: 1) sự độc lập của ngân hàng trung ương, 2) sự vắng mặt của những cam kết đối với các mục tiêu khác mà nó có thể mâu thuẫn với mục tiêu lạm phát thấp, 3) sự hiện hữu của mối quan hệ ổn định và có thể tiên đoán được giữa công cụ thực hiện chính sách tiền tệ và lạm phát. Sự độc lập của ngân hàng trung ương Yêu cầu cơ bản của chính sách lạm phát mục tiêu là ngân hàng trung ương phải có sự độc lập hoàn toàn để điều chỉnh tự do các công cụ của chính sách tiền tệ nhằm đạt được mục tiêu lạm phát thấp. Sự độc lập không mang nghĩa độc lập hoàn toàn nhưng ít nhất độc lập trong công cụ cho phép tự do hơn trong việc quản lý chính sách tiền tệ và hàm ý chính rằng ngân hàng trung ương không thể cung cấp tiền cho ngân sách chính phủ. Theo đó, ngân hàng trung ương không nên được yêu cầu tỷ lệ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 lãi suất thấp trên nợ công hoặc duy trì một tỷ giá danh nghĩa đặc biệt.

Không nên có bất cứ áp đặt nào lên ngân hàng trung ương để nâng tỷ lệ tăng trưởng theo đó mâu thuẫn với việc đạt được lạm phát mục tiêu (Debelle và Lim, 1998). Đảm bảo rằng mục tiêu lạm phát không bị ảnh hưởng bởi các mục tiêu khác. Điều kiện thứ hai để thông qua chính sách lạm phát mục tiêu là sự vắng mặt của các mục tiêu danh nghĩa khác như tiền lương, nhân công và tỷ giá danh nghĩa. Nói cách khác, chỉ có một mục tiêu duy nhất trong hệ thống.