Kỷ yếu hội thảo khoa học hoàn thành lộ trình xây dựng cộng đồng asean những khía cạnh pháp lý và bài học kinh nghiệm

Kỷ yếu hội thảo khoa học phân tích lộ trình xây dựng cộng đồng ASEAN, đánh giá khía cạnh pháp lý và rút ra bài học kinh nghiệm quan trọng.

• Đề tài: Lộ trình xây dựng cộng đồng ASEAN - Pháp lý và kinh nghiệm
• Loại tài liệu: Kỷ yếu hội thảo khoa học

Mục lục chi tiết

• 1. CỘNG ĐỒNG ASEAN: LỘ TRÌNH, KẾT QUẢ, THÁCH THỨC VÀ TRIỂN VỌNG
• 1.1. Tính từ khi các nhà lãnh đạo các nước Đông Nam Á nhất trí xây dựng Cộng đồng ASEAN đến nay
• 1.2. Thực trạng xây dựng cộng đồng ASEAN
• 1.3. Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC)
• 1.3.1. Hoàn thành Khu vực tự do thương mại ASEAN (AFTA)
• 1.3.2. Tự do hóa một số lĩnh vực dịch vụ của AEC nhằm hoàn thành Hiệp định khung của ASEAN về thương mại dịch vụ (AFAS)
• 1.3.3. Tự do hóa đầu tư của AEC và tạo lập Khu vực đầu tư ASEAN (AIA)
• 1.3.4. Xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng liên ASEAN
• 1.3.5. Hoàn thiện thể chế của AEC
• 1.4. Cộng đồng chính trị - an ninh ASEAN (APSC)
• 1.4.1. Giai đoạn năm 2004 đến 2009
• 1.4.2. Giai đoạn từ năm 2009 đến nay

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hội thảo khoa học

Hội thảo khoa học về lộ trình xây dựng cộng đồng ASEAN đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và chuyên gia trong lĩnh vực pháp lý và kinh nghiệm. Sự kiện này không chỉ là nơi trao đổi kiến thức mà còn là cơ hội để các bên liên quan thảo luận về những thách thức và cơ hội trong việc xây dựng cộng đồng ASEAN. Các diễn giả đã trình bày những quan điểm sâu sắc về vai trò của pháp lý trong việc thúc đẩy sự hợp tác giữa các quốc gia thành viên. Một trong những điểm nổi bật là sự cần thiết phải có một khung pháp lý vững chắc để hỗ trợ cho quá trình xây dựng cộng đồng. Theo một diễn giả, "Pháp lý không chỉ là công cụ mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của ASEAN."

1.1. Mục tiêu của hội thảo

Mục tiêu chính của hội thảo là tạo ra một diễn đàn để các nhà nghiên cứu và chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức về lộ trình xây dựng cộng đồng ASEAN. Các chủ đề được thảo luận bao gồm pháp lý và kinh nghiệm trong việc phát triển các chính sách và quy định phù hợp. Một trong những điểm nhấn là việc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học hỏi từ các quốc gia khác trong khu vực. Một diễn giả đã nhấn mạnh rằng, "Kinh nghiệm từ các quốc gia thành viên sẽ giúp ASEAN phát triển một cách đồng bộ và hiệu quả hơn."

II. Pháp lý trong xây dựng cộng đồng ASEAN

Pháp lý đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng cộng đồng ASEAN. Các quy định pháp lý không chỉ giúp định hình các chính sách mà còn tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự hợp tác giữa các quốc gia. Trong hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng việc xây dựng một khung pháp lý đồng bộ là cần thiết để đảm bảo tính nhất quán trong các hoạt động của ASEAN. Một chuyên gia đã phát biểu, "Pháp lý ASEAN cần phải linh hoạt và thích ứng với những thay đổi trong bối cảnh toàn cầu." Điều này cho thấy sự cần thiết phải có một chiến lược pháp lý rõ ràng để hỗ trợ cho lộ trình xây dựng cộng đồng ASEAN.

2.1. Kinh nghiệm từ các quốc gia thành viên

Kinh nghiệm từ các quốc gia thành viên ASEAN là một nguồn tài nguyên quý giá cho việc xây dựng cộng đồng. Các quốc gia đã chia sẻ những bài học thành công và thất bại trong việc áp dụng các quy định pháp lý. Một trong những kinh nghiệm đáng chú ý là việc áp dụng các mô hình pháp lý từ các khu vực khác. Một diễn giả đã chỉ ra rằng, "Việc học hỏi từ các mô hình pháp lý thành công trên thế giới sẽ giúp ASEAN phát triển một cách bền vững hơn." Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trao đổi và học hỏi lẫn nhau trong khu vực.

III. Kết luận và khuyến nghị

Hội thảo khoa học đã chỉ ra rằng việc xây dựng cộng đồng ASEAN không chỉ phụ thuộc vào các chính sách mà còn vào khung pháp lý vững chắc. Các khuyến nghị được đưa ra bao gồm việc tăng cường hợp tác giữa các quốc gia thành viên trong việc phát triển các quy định pháp lý. Một trong những khuyến nghị quan trọng là cần có một diễn đàn thường xuyên để các bên liên quan có thể trao đổi và cập nhật thông tin. Một chuyên gia đã nhấn mạnh rằng, "Sự hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia thành viên sẽ là chìa khóa cho sự thành công của ASEAN."

3.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác

Sự hợp tác giữa các quốc gia thành viên là yếu tố quyết định cho sự thành công của lộ trình xây dựng cộng đồng ASEAN. Các quốc gia cần phải làm việc cùng nhau để phát triển các quy định pháp lý phù hợp và hiệu quả. Một diễn giả đã nhấn mạnh rằng, "Chỉ khi các quốc gia thành viên hợp tác chặt chẽ, ASEAN mới có thể đạt được mục tiêu của mình." Điều này cho thấy rằng sự hợp tác không chỉ là một lựa chọn mà là một yêu cầu thiết yếu cho sự phát triển bền vững của cộng đồng ASEAN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HA NOI __ KY YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC _ HOÀN THÀNH LỘ TRÌNH XÂY DUNG _ CỘNG DONG ASEAN - NHỮNG KHÍA CẠNH PHÁP LÝ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM HANOI, THANG 11 — 2015 ` a MỤC LUC TEN BAI VIET STT Cộng ồng ASEAN: Lộ trình, kết quả, thách thức và triển vọng : PGS. Nguyễn Duy Ding, Vién tr°ởng Viện nghiên cứu ông Nam A Khung pháp luật ành cho khu vực ầu t° ASEAN va những tác ộng ối với các n°ớc thành viên 18 PGS. Hoàng Ph°ớc Hiệp, Nguyên Vụ tr°ởng Vụ Pháp |: luật quốc tế, Bộ T° pháp Tự o. di chuyển lao ộng lành nghề trong Cộng ồng kinh tế ASEAN — C¡ hội và thách thức cho thị tr°ờng lao ộng ASEAN 41 ThS.

Nguyên Quỳnh Anh, Phó giám c Trung tâm Luật châu A - Thái Bình D°¡ng, Khoa Pháp luật Quốc tế, Tr°ờng ại học Luật Hà Nội. Xây dựng chính sách, pháp luật cạnh tranh chung của ASEAN và bài học kinh nghiệm từ Liên minh châu Âu 59 TS. Nguyễn Thanh Tâm, Tr°ởng Khoa Pháp luật Th°¡ng mai quốc té, Tìruong Dai học Luột Hà Nội Hop tac quốc tế phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia giữa cảnh sát các quốc gia ASEAN — Thành tựu và những bài học kinh nghiệm 70 Trung t°ớng, GS. TR Nguyễn Ngọc Anh, Cục tr°ởng Cục pháp chế và cải cách hành chính, t° pháp, Bộ Công an Hợp tac quốc phòng ASEAN va vai trò của c¡ chế này trong việc duy trì hoà bình, ổn ịnh của ASEAN Pham Hà, Thự ký Toà soạn Tạp chí Quan hệ quốc phòng, Viện Quan hệ quốc tế về quốc phòng | Vài nét về chính sách an ninh ôi ngoại của Liên minh châu Âu và một số kinh nghiệm xây dựng Cộng ồng 7 | Chính trị an ninh ASEAN 100 TS.

ặng Minh ức, Phó Viện tr°ởng Viện nghiên.cứu châu Au Thúc day hợp tác về lao ộng và xã hội trong ASEAN - Thu hẹp khoảng cách phát triển trong tiến trình hình 8 thành Cộng ồng ASEAN 114 TS. Lê Kim Dung, Vụ tr°ởng Vụ hợp tác quốc ie = 5ô Lao ộng, th°¡ng binh và xã hội ` C¡ chế bảo vệ quyền của ng°ời lao ộng di trú trong |. ASEAN : od 9 ThS. Bui Thi Ngoc Lan, Giang viên Khoa Pháp luật quốc té, 4 135 Tr°ờng ại học Luật Hà Nội ThS.

Nguyên Thuy D°¡ng, Giảng viên Khoa2 Pháp luột quốc | Tế Truong Dai học Luật Ha Nội ASEAN với c¡ chế bảo vệ môi tr°ờng khu vực. Hoàng Ly Anh, Phó tr°ởng phòng Quản ly khoa học va| 156 tri sự Te‘ap chí, Tr°ờng Dai học Luật Ha Nội Hội ồng Liên Nghị viện các quốc gia ông Nam A (AIPA) và vai trò ối với việc xây dựng Cộng ồng 11 |ASEAN | 16 ThS. Vit Ngọc D°¡ng, Giảng viên Khoa Pháp luật quốc tế, Tr°ờng ại học Luật Hà Nội C¡ chế ảm bảo thực thi Pháp luật của ASEAN và kinh nghiệm từ thực tiễn của Liên minh châu Âu : 12 |T„sNCs Phạm Héng Hanh, Giảng viên Khoa Pháp luật „ | quốc tế - Tr°ờng Dai hoc Luật Ha Nội tổ Tác ộng của tiến trình hình thành Cộng ồng ASEAN 188 ối với hệ thống pháp luật Việt Nam 2 ThS. Trần Anh Tuấn, Tr°ởng phòng Hành chính tổng hợp, Vụ Pháp luật quốc tế - Bộ T° pháp _.

óng góp của Việt Nam ôi với tiên trình xây dựng Cộng ồng ASEAN ThS. Doan Q°ợnh Th°¡ng, Giảng viên khoa du luật quốc 14 203 tế, Tr°ờng ại học Luật Hà Nội ThS. Nguyên Kim Thoa, Vụ Pháp luật Hé Sự -_ kinh té, Bộ T° pháp CỘNG DONG ASEAN: LỘ TRÌNH, KET QUA, THACH THUC VA TRIEN VONG PGS. Nguyễn Duy Ding! Tính từ khi các nhà lãnh ạo các n°ớc ông Nam A nhất trí xây dung» Cộng ồng ASEAN (AC) ến nay ã °ợc gần 12 nm.

Thời gian khá ít ỏi, song những gì mà ASEAN ã thực hiện ể biến ý t°ởng thành hiện thực quả là sự cố gang và nỗ lực áng ghi nhận của các n°ớc ông Nam Á. Vậy, lộ trình, kết quả của việc xây ựng cộng ồng ã diễn ra nh° thế nào, những vấn ề gì ang ặt ra và triển vọng của AC? Bài viết này cố gắng trả lời những câu hỏi trên với mong muốn góp phần nhận iện rõ h¡n tiến trình hiện thực hóa cộng ồng ASEAN hiện nay và trong tời gian tỚI. Thực trạng xây dựng cộng ồng ASEAN. Cùng với việc mở rộng không gian và cấp ộ hợp tác, tính chất của chủ ngh)a khu vực ở ông Nam Á cing thay ổi: Phát triển từ chủ ngh)a khu vực khép kin (close regionlism) ở thời kỳ Chiến tranh lạnh sang chủ ngh)a khu vực | mở (open regionlism)”, và lôi cuốn sự tham gia và hợp tác của các n°ớc ngoài khu vực vào tiến trình hội nhập ASEAN, ông Á mà ASEAN óng vai trò trung tâm.

Cho ến nay có 3 mốc chính áng ghi nhớ của ASEAN: 1. ASEAN thành lập tổ chức của mình vào nm 1967 với việc lấy hợp tác chính trị là chính, tiếp ó phát triển sang kinh tế, vn hóa xã hội; 2. Nm 1993, ASEAN thỏa thuận xây dựng khu vực mậu dịch tự do và ã hoàn thành vào nm 2003; 3. Tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 9 tổ chức ở Bali tháng 10/2003, các nhà lãnh ạo ASEAN ã _ quyết ịnh xây dựng ASEAN thành Cộng ồng ASEAN (AC) vào nm 2020 dựa trên 3 trụ cột: Cộng ồng chính trị an ninh, Cộng ồng kinh tế và Cộng ồng vn hoá xã hội.

Các cộng ông nay sẽ “hoà quyện vào nhau và tang c°ờng lân cho nhau vi mục ! Viện tr°ởng Viện nghiên cứu ông Nam A. ?Chủ ngh)a khu vực khép kín và chủ ngh)a khu vực mở có sự khác biệt khá lớn cả về chính trị và kinh tế ca về cách tiếp cận, nội dung và c¡ chế thực hiện. ặc biệt vấn ề hội nhập, thị tr°ờng, nguồn lực xây dựng lòng tin, quan hệ nội khối và bên ngoài. lên dich âm bảo hod bình lâu dài, ổn ịnh và chia sẻ thịnh v°ợng trong khu vực”.

Tuy nhiên, tháng 1/2007 tại Viêng Chn, các nhà lãnh ạo ASEAN ã nu tâm ây. nhanh liên kết nội khối và nhất trí hiện thực hóa cộng ồng vào nm 2015. Tại Hội nghi cấp cao lần thứ 22 (ASEAN 22) từ ngày 22-25/4/2013 lãnh ạo ASEAN tái khẳng nil hoàn thành xây dựng Cộng ồng ASEAN với úng thời gian trên và ịnh - h°ớng t°¡ng lai của Hiệp hội trong thời gian tới. Cộng ồng kinh tê ASEAN (AEQ Ð Thực tế 11 nm qua cho thấy ASEAN ã tiến hành ồng thời xây ựng 3 cộng ồng.

Song, có thể dễ àng nhận ra rằng việc xây dựng Cộng ồng kinh tế gặp nhiều - thuận lợi h¡n. Do vậy, cho ến nay, xét về mặt tông quát 3 mục tiêu chính” của Cộng ồng kinh tế ều ạt °ợc kết quả khả quan. Theo thông báo của Chủ tịch Hội nghị th°ợng ỉnh ASEAN lần thứ 22 tại Bandar Seri Begawan (24-25/4/2013) ASEAN ã hoàn thành 259 biện pháp hay 77,5% các biện pháp của Kế hoạch tổng thể." Theo thống kê mới nhất trung bình các n°ớc ASEAN ã hoàn thành 82% cam kết hình thành AEC. Riêng Việt Nam °ợc ánh giá là một trong những thành viên dẫn ầu trong việc thực hiện các cam ạt 90% chỉ sau Singapore.

Cụ thể: Thứ nhất, AEC tiễn tới hoàn thành Khu vực tự do th°¡ng mại ASEAN (AFTA) ! Trích ASEAN Concord II. ?+ Tạo ra một Khu vực kinh tế ASEAN én ịnh, thịnh v°ợng và cạnh tranh cao với sự tự do l°u chuyển hàng hoá, dich vụ và ầu t°, vốn °ợc di chuyển tự do h¡n, phát triển kinh tế bình ng, giảm ói nghèo và khác biệt về kinh tế - xã hội. + Xây dựng một Cộng ồng kinh tế mở và hội nhập vào nén kinh tế toàn cầu. Tầm nhìn ASEAN 2020 ã khẳng ịnh ASEAN sẽ là một tổ chức h°ớng ra bên ngoài (outward looking).

Tiếp ó, Tuyên bố Bali I cing ` nêu rằng ASEAN tiếp tục ánh giá cao “tầm quan trọng của các luật lệ của hệ thống th°¡ng mại da ph°¡ng”, tng c°ờng “mở rộng kết nối với nền ign tế thé giới” (Mục 7) và trở thành “một mắt xích nng ộng và mạnh mẽ h¡n trong dây chuyền cung ứng toàn cầu”. H¡n thế nữa, ASEAN và mỗi n°ớc thành viên vẫn cần phải ảm bảo sự “tue c°ờng” (resilience) ể khỏi bị lệ thuộc vào những biến ộng bên ngoài và phát triển bền vững, trở thành khu vực kinh tế hấp dẫn ối với các nhà ầu t° và nâng cao vị thé của minh, + Mục tiêu dài hạn của AEC là “giảm ói nghèo và khác biệt về kinh tế-xã hột? và dam bảo °ợc sự “phát triển kinh té bình ằng” của các thành viên. Mục tiêu này cho thấy úng h¡n bản chất “cộng ồng” mang tính “nhân vn” của tập hợp các nền kinh tế ASEAN chứ không phải chỉ là một “khu vực” gồm những nền kinh tế chỉ theo uôi sự phát triển của chính minh. 3 Chairman’s Staterment of The 22"4 ASEAN Summit “ Our People, Our Future Together Bandar Seri Begawan 24-25/4/2013 Với các n°ớc ASEAN, tự do hóa th°¡ng mại diễn ra khá thuận lợi bởi ã có các tiền dé cần thiết ối với việc thực hiện mục tiêu này.

Do vậy, mức ộ tự do hóa khá cao ngay khi các thỏa thuận ã °ợc ký kết. Tính ến tháng 8 nm 2007, 98,58% tổng số ồng sản phẩm °ợc buôn bán trong ASEAN ã °ợc °a vào Danh mục gộp (Inclusion List - IL) của CEPT (Biểu thuế quan °u ãi có hiệu lực chung), trong ó 93,67% số dòng sản phẩm này có mức thuế chỉ còn 0-5%. Nh° vậy, ến cuối nm 2012 tỷ lệ thuế quan nội bộ của các n°ớc ASEAN 6 ã °ợc giảm xuống mức 0,05% từ mức 3,64% nm 2000. Tỷ lệ thuế quan nhập khẩu - trung bình của ASEAN giảm từ 4,43% xuống 0,68% trong cùng thời kỳ.! Riêng Việt Nam ã °a 90% dòng thuế về 0% và từ nay ến 2018 sẽ °a tiếp 7% òng thuế về - 0%.

Nh° vậy, ến nm 2015 chắc chắn ty lệ thuế quan sẽ ạt °ợc mục tiêu nh° ã thỏa thuận. | | | Thứ hai, tự do hoá một số l)nh vực dich vụ của AEC nhằm hoàn thành Hiệp _ ịnh khung cua ASEAN về th°¡ng mai dich vụ (AFAS). Mục tiêu của AFAS là: Tự do hoá l)nh vực ịch vụ sâu và rộng h¡n các cam kết trong khung khổ của GATS nhằm tiến tới một khu vực tự do th°¡ng mại dịch vụ. ASEAN tiếp tục ảm phán vòng 5, theo ó hàng hóa sẽ °ợc thực hiện 2 giai oạn và sẽ °ợc hoàn tất vào nm 2015.

Tại Hội nghị th°ợng ỉnh ASEAN lần thứ 17 (28/10/2010) gói cam kết thứ 8 của AFAS ã °ợc ký kết.