CHƯƠNG It: CƠ SỜ LÝ LUẬN I. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.1 Tình hình nghiên cứu về kf năng sống. Một nhóm tác gia của Trường Đại Học Hoa Sen đã thực hiện một nghiên cứu “Khảo sát nhận thức của sinh viên về tam quan trọng kỹ năng mêm ' Nhóm tác giả không khảo sát về mức độ biểu hiện kỹ năng mém của sinh viên mà chỉ tập trung khảo sát nhận thức của sinh viên về kỹ năng mềm và tam quan trong của kỹ năng mẻm đối với cuộc sống của họ. Một nhóm tác giả khác thuộc Trường DH Hoa Sen cũng thực hiện một nghiên cứu khác vẻ ky năng sông “Khdo sát thực trạng kỹ năng mém của sinh viên Việt Nam".
Nhóm tác giả thực hiện để tài này tập trung phiên cứu việc ứng dụng kỹ năng mém của sinh viên Việt Nam trong công việc và cuộc sống. Hai dé tài trên đều tập trung nghiên cứu kỹ nang mềm của sinh viên nhưng phạm vi của cả hai dé tài đều qua rộng. Do đó, kết quả và kiến nghị ít khá thi, Thứ nhất, có rất nhiều kỹ năng thuộc kỹ năng mềm nên khi khảo sát chung vê kỹ năng mém, tác gia chi có thé di bao quát xung quanh kỹ năng mềm nên không thé khảo sát đầy đủ nhân thức, mức độ biểu hiện của từng kỹ năng. Thứ hai, đôi tượng nghiên cứu là sinh viên, đối tượng này quá rộng nên không thé khảo sát đầy đủ và chính xác.
Tại Mỹ, Bộ Lao động Mỹ (The U. Department of Labor) và Hiệp hội đào tạo và Phát triển Mỹ (The American Society of Training and Development) gan đây đã thực hiện một cuộc nghiên cứu về “Các ky năng cơ bản trong công việc ". Kết luận nghiên cứu đã đưa ra 13 kỹ năng cơ ban cần thiết để thành công trong công việc như: kỹ năng học và tự học, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng thuyết trình, kỳ năng giải quyết vấn dé, kỹ năng tư duy sáng tạo, kỹ năng quan lý bản thân va tin than tự tôn, kỹ nang đặt vấn dé, kỹ năng phát triển cá nhân va sự nghiệp.{22] SVTH:Nguyễn Lê Phương Đoan Trang 11 Dé cương luận tốt nghiệp GVHD.Huỳnh Lâm Anh Chương nn tt nn nn nn nnn nn nn nn nn nn nn an anannaanaana Liên si Huynh Van Son cũng thực hiện một nghiên cứu về kỳ nang sông ơ đổi tượng la sinh viên. Nghiên cưu tập trung vao việc danh giá mdi quan tâm cua sinh viên đổi với 30 kỹ nang sông cơ ban và những khó khăn sinh viên thường gặp khi không được trang bị kỹ năng sông.
Kết quả nghiên cứu cho thay có kha nhiều sinh viên quan tâm đến kỹ năng sống nhưng mức độ biểu hiện 30 kỹ nang sống cơ ban theo họ tự đánh giá theo điểm trung bình chủ yếu chỉ ở mức trung binh. Do đó họ gặp không ít khỏ khăn trong cuộc sông như vấn dé quản ly thời gian, kha năng nói chuyện trước dam đông. Qua nghiên cứu, Tiến si Huỳnh Văn Sơn cũng đưa ra một số kỹ nang sống cân thiết cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay bao gôm: Kỹ năng tư duy sáng tạo (85. kỹ nang quản lý thời gian (74.
kỹ nang giao tiếp xã hội (74. kỹ nâng hòa nhập (70,4%).2 Tình hình nghiên cứu về hòa nhập và kỹ năng hòa nhập Phạm Thi Ngọc Bich, Khoa Tâm lý Giáo dục Trường Đại Học Su Phạm TPHCM thực hiện dé tài nghiên cửu “Thực trạng sử dụng phương pháp day học nhằm phát trién kỹ năng cá nhân xã hội cho trẻ chậm phát trién trí tuệ tại một so trường chuyên biệt trên địa bàn TPHCM”. Đề tai này khảo sat thực trạng sử dụng phương pháp dạy học nhằm phát triển kỳ năng cá nhân- xã hội cho trẻ chậm phát triển trí tuệ tại các trường chuyên biệt. Từ đó đưa ra một số kiến nghị giúp cho trẻ chậm phát triển trí tuệ có thé hỏa nhập vảo cuộc sông xã hội.
Dé tải này chỉ tập trung nghiên cửu vẻ phương pháp day học và đói tượng áp dụng các phương pháp này là trẻ chậm phát triển trí tuệ. Do đó, các phương pháp nay không phù hợp néu áp dụng cho trẻ phát trién bình thường |4]. Một cuộc điều tra của Uy ban nhân dân TPHCM về việc "Tải hỏa nhập cong dong cho người cai nghiện ở TPHCM”. Kết quả điều tra cho thay, tính đến ngay 6.2, toàn thanh phố có 1.336 người tai hòa nhập cộng déng da SVTH:Nguyễn Lê Phương Đoan Trang 12 Đề cương luận tốt nghiệp GVHD: Ths.Huỳnh Lâm Anh Chương tái nghiện (14.77%), trong đó có 376 trường hợp vi phạm pháp luật, chú yếu là các tội danh: cướp giật, trộm cắp, buôn bản ma túy, giết người.
Theo Ủy ban nhân dân thành phó, việc phòng chống, phát hiện và xử lý người tái hòa nhập cộng đông tái nghiện gặp rất nhiêu khó khăn vì các đôi tượng này rat manh động, hung bạo, không có nơi ở cổ định. Do đó, để giúp người cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng một cách hiệu quả, bên cạnh sự giúp đỡ của gia đình, họ cần được trang bị một số kỹ năng sống như: kỹ năng chia sẻ, kỹ nang giao tiếp, kỹ năng tự chú. [22] Tác giả Mai Ngọc Diệp đã thực hiện dé tài “Nghién cứu thực trạng tai hòa nhập cộng đông cho phụ nữ và trẻ em bị buôn bán ở Tỉnh An Giang” vào tháng 12 năm 2008. Dé tài mô tả thực trạng tái hòa nhập cộng đồng của phụ nữ và trẻ em bị buôn ban trở vé địa phương.
xác định định nguồn vốn xã hội vả vốn con người của phụ nữ và trẻ em bị buôn bán trở vẻ, phân tích những cơ hội và thách thức mà phụ nữ và trẻ em bị buôn bản phải đối mặt trong quá trình tái hòa nhập.|22| Sở Lao động Thương binh Xã hội TPHCM thực hiện một cuộc điều tra về việc: “Giúp người tái hòa nhập cộng đẳng có việc làm". Tính đến ngày 20/3, có 16 nghìn người nghiện tái hòa nhập cộng đồng, trong đó có 6.300 người có việc lam.[22] Tóm lại, có nhiêu nghiên cứu về kỹ năng sống và tai hòa nhập cộng đồng nhưng chưa có nghiên cứu nào đi sâu vao kỹ năng hòa nhập đặc biệt là kỹ năng hòa nhập vào các mối quan hệ trong nhà trường. Do đó, người nghiên cứu đã chọn dé tài “ Kỹ năng hòa nhập vào các mối quan hệ trong nhà trường cua học sinh lớp 6 Trường THCS Nguyễn Thái Binh tại TP. Phan Rang”, Dé tài hướng đến việc tìm khái niệm kỹ năng hòa nhập, phân tích các biểu hiện cụ thể kỹ năng hòa nhập của trẻ vào mối quan hệ với giáo viên và bạn bè từ SVTH:Nguyễn Lê Phương Đoan Trang 13 Dé cương luận tốt nghiệp GVHD: Ths.Huỳnh Lâm Anh Chương đó đưa ra một số kiến nghị cho nha trường và giáo viên trong việc giúp trẻ nâng cao kỹ năng hòa nhập khi trẻ bước vào môi trường mới.
Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niêm kỹ năng Hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu vẻ kỹ năng và đã đưa ra rat nhiều khái niệm khác nhau về ky năng. Xem xét những công trình nghiên cứu vẻ kỹ năng, chúng tôi thấy nôi lên hai khuynh hướng cơ bản. Khuynh hướng thứ nhất xem xét kỹ năng nghiêng vé mặt kỹ thuật, thao tác của hành động.
Theo quan niệm này, chỉ cần năm vững phương thức hành động là con người đã có kỹ năng. Khuynh hướng nay có các tác giả như V.Covaliop, Trần trọng Theo V.Kruchetxki cho rằng: “kỹ năng là phương thức thực hiện hành động, những cái con người đã nam vững ˆ.Covaliop thì 4) măng là những phương thức thực hiện hành động thích hợp với mục dich và điều kiện hành động [I, tr. Các tác giả này cũng không đề cập đến kết quả của hành động. Theo các ông kết quả của hành động phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng hơn cả là năng lực của con người.
Krutexki: “Kj năng là sự thực hiện thành công một hành động hay một hoạt động phức tạp nào đó với sự sử dụng các thủ thuật, những phương thức đúng dan.235) Phó giáo sư Tran Trọng Thủy cũng cho rằng “A? năng là mặt &ÿ thuật của hành động, con người năm được các cách hành động tức là có kỹ thuật hành động, có kỹ năng ˆ.Ì 8] Khuynh hướng thứ hai xem xét kỹ năng nghiêng về mặt năng lực của con người. Các tác giả theo khuynh hướng này nhắn mạnh kỹ năng là năng SVTH:Nguyễn Lê Phương Đoan Trang 14 Đề cương luận tốt nghiệp GVHD: Ths.Huỳnh Lâm Anh Chương lực của con người thực hiện công việc có kết quả với một chất lượng can thiết trong những điều kiện khác nhau. Khuynh hướng nay có các tác giả như: N.Leviop cho rằng: Kỹ năng là sự thực hiện có kết quả một động tác nào đó hay mội hành động phức tạp bằng cách lựa chọn và áp dụng những cách thức đúng đắn, có tính đến những điêu kiện nhất định [14]. Theo ông, người có kỹ năng hành động là người năm được và vận dụng đúng đắn các cách thức hành động nhằm thực hiện hành động có kết quả.
Ông cho rằng, đẻ hình thành kỹ năng con người không chỉ nắm lý thuyết vẻ hành động mà phải biết vận dụng vào thực tế.Golubev thì cho rằng &ÿ năng là năng lực của người thực hiện công việc có kết qua với một chất lượng can thiết trong những điều kiện mới và trong những khoảng thời gian tương ứng |4]. Họ cho rằng, trong quá trình hình thành kỹ năng thì các biểu tượng, các khái niệm đã có sẽ được mở rộng ra, được làm sâu sắc hơn và được hoàn thiện hơn. Kỹ năng không mâu thuẫn với vốn tri thức và kỹ xảo mà kỹ năng chi được hình thành trên cơ sở của chúng.golubev khăng định rằng trong kỹ năng bao gồm ca việc thông hiểu mối quan hệ qua lại giữa mục đích hành động, các điều kiện và các cách thức hành động. Trong cấu trúc kỹ năng con bao gồm cả tri thức, kỹ xảo và tư duy sáng tao.
Theo từ điển Giáo dục học: Kỹ năng là kha năng vận dụng tri thức khoa học vào thực tiên, trong đó, kha năng được hiéu là sức đã có về mặt nào đó, đề có thé làm tốt một việc gì| 19] Theo từ điển Tâm lý học: Kỹ năng là năng luc vận dung có kết quả những tri thức vẻ phương pháp hành động đã được chú thé lãnh hội dé thực hiện những nhiệm vu tương ứng.13 I] SVTH:Nguyễn Lê Phương Doan Trang 15 Dé cương luận tốt nghiệp GVHD: Ths.Huynh Lam Anh Chương Phó giáo su Lê Van Héng cho rằng: [9, tr.16] © Kỹ năng là kha năng vận dung kiến thức dé giải quyết các nhiệm vu moi.