Chương 1: Cơ sở lý luận + Chương 2: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu. + Chương 3: Kết quả nghiên cứu thực trạng và đề xuất biện pháp - Kết luận và kiến nghị. - Danh mục tài liệu tham khảo TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Phụ lục (Các mẫu phiếu). Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.
Nghiên cứu ở nước ngoài * Nghiên cứu về kỹ năng: Kỹ năng là một trong những yếu tố không thể thiếu giúp con người thực hiện hành động có kết quả. Chính vì vậy, từ trước đến nay kỹ năng là một vấn đề được nhiều tác giải trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau: Nghiên cứu về kỹ năng và kỹ năng hoạt động nói chung, trước tiên phải kể đến Nhà bác học Hy lạp cổ đại lỗi lạc Arixtốt (384 - 322 TCN). Trong cuốn sách đầu tiên của loài người “Bàn về tâm hồn” của ông đã nói đến tâm lý học và đặc biệt quan tâm đến phẩm hạnh của con người. Theo ông, nội dung của phẩm hạnh là “biết định hướng, biết việc làm, biết tìm tòi”[64] có nghĩa là con người có phẩm hạnh là con người có kỹ năng làm việc.
Trong các công trình nghiên cứu của các nhà giáo dục học nổi tiếng ở thế kỷ XIX như: G.Cômenxki (Tiệp) cũng đã đề cập đến kỹ năng trí tuệ và hình thành kỹ năng. Tiếp đó các nhà tâm lý học Xô viết cũng đi sâu nghiên cứu về kỹ năng của con người trong học tập, lao động, có thể kể đến các tác giả: X. Kixegôv, ông đã phân tích khá sâu về kỹ năng, ông phân biệt kỹ năng ở hai mức độ: Kỹ năng bậc thấp - được hình thành lần đầu bằng hoạt động đơn giản, là cơ sở hình thành kỹ xảo và Kỹ năng bậc cao - hình thành lần thứ 2 sau khi đã có tri thức và kỹ xảo [42].Cruchetxki đi sâu nghiên cứu kỹ năng của TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com những hành động phức tạp, trong điều kiện không ổn định, và nhấn mạnh rằng cơ sở của việc hình thành kỹ năng là các tri thức và kinh nghiệm đã có do thực hiện các hành động tương tự trước đó mang lại. Tâm lý học hành vi ra đời đầu thế kỷ XX, đại diện là: J.
Theo thuyết hành vi, thực chất của sự học là nhằm làm cho hành vi phù hợp với những điều kiện mới, đó là quá trình rèn luyện công phu và có phương pháp trong quá trình thao tác với máy móc. Với quan điểm này, theo chúng tôi, đây là vấn đề mà các nhà tâm lý học và giáo dục học cần quan tâm bởi vấn đề không chỉ là rèn luyện kỹ năng hành động mà cần phải hình thành kỹ năng tổ chức hành động. Tìm ra được cách giải quyết đạt hiệu quả cao trong mọi tình huống, mọi hoàn cảnh. Trong tâm lý học lao động, các nhà tâm lý học phương tây đã đề cập đến kỹ năng, kỹ xảo, vai trò của kỹ năng trong lao động, vấn đề hình thành kỹ năng cho người lao động trong quá trình hoạt động, sự thành thạo về thao tác là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả lao động, nhưng không có nghĩa là mọi hoạt động của con người cần phải đạt đến kỹ xảo.
Trên thực tế nhiều hoạt động đòi hỏi người lao động phải linh hoạt, mềm dẻo, con người không chỉ thành thạo các thao tác nghề nghiệp, mà còn cần có sự linh hoạt, sáng tạo, đại diện là K. Lĩnh vực quản lý cũng có các chuyên gia hàng đầu về khoa học quản lý như Harold Koontz, Cyril O’Donnell và Heinz Weihrich [36] chỉ ra những kỹ năng cơ bản của nhà quản lý là: Kỹ năng kỹ thuật, kỹ năng thực hiện các mối quan hệ con người, kỹ năng nhận thức. Theo các tác giả thì tầm quan trọng của các kỹ năng này thay đổi tùy theo cấp độ quản lý (cấp cao, cấp trung gian, cấp cơ sở). Nghĩa là cấp quản lý càng cao thì kỹ năng nhận thức và thiết kế càng có ý nghĩa.
Ngược lại đối với cấp quản lý thấp thì kỹ năng kỹ thuật lại có ý nghĩa hơn. Trong cuốn “Các kỹ năng lãnh đạo giành cho nhà quản trị” của tác giả Marlene Caroselli cũng đề cập đến các kỹ năng cụ thể cần có của nhà quản trị [14], các nhóm kỹ năng cần thiết để công tác tổ chức quản lý có hiệu quả.Kecgientsev [37] đã phân tích và đề xuất những yếu tố cơ bản của công tác tổ chức như mục đích các kiểu tổ chức, các phương pháp tổ chức, các phương tiện, điều kiện tổ chức, đặc điểm tâm lý quần chúng được tổ chức, những yêu cầu về phẩm chất của người làm công tác tổ chức…tất cả đều cần thiết cho mọi hoạt động, nhưng người TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com làm công tác tổ chức phải nắm vững tri thức về lĩnh vực hoạt động cụ thể đó và phải có sự mềm dẻo, sáng tạo trong quá trình tổ chức để đạt hiệu quả cao. * Như vậy: vấn đề kỹ năng đã được các nhà tâm lý học nước ngoài đề cập đến từ lâu và đến nay vẫn tiếp tục được nghiên cứu, ứng dụng trong thực tiễn để đáp ứng được yêu cầu của sự phát triển xã hội. * Nghiên cứu về tình huống, tình huống giao tiếp: Trong tâm lý học, giáo dục học và khoa học quản lý, các nhà nghiên cứu trên thế giới đã có hàng loạt những công trình nghiên cứu về tình huống, tình huống có vấn đề, tình huống trong quản lý, tình huống giao tiếp…và ứng dụng vào các lĩnh vực nghề nghiệp khác nhau.
Nghiên cứu tình huống có vấn đề trong dạy học ở Liên Xô (cũ) điển hình có T.Cuđriaxep với “Một số vấn đề tâm lý học dạy học nêu vấn đề” (năm 1972), A.Machiuskin có công trình nghiên cứu “Tình huống có vấn đề trong tư duy và dạy học” (1972) [48], đặc biệt I.Ôkôn đã cho ra đời cuốn “Dạy học nêu vấn đề” [46], và “Những cơ sở của dạy học nêu vấn đề”, nhằm mục đích chung là kích thích con người trong quá trình lao động và học tập. Các nhà nghiên cứu Phương tây cho rằng “Học là sự chuẩn bị cho người học vào việc làm chủ các tình huống của cuộc sống” họ coi phương pháp tình huống và phương pháp dạy học tích cực với các tên gọi phương pháp học tập trên cơ sở giải quyết vấn đề (Problem based learning) hay phương pháp nghiên cứu trường hợp (Case study method). Theo nghiên cứu của nhiều tác giả thì ở Phương đông người sử dụng phương pháp tình huống sớm nhất để dạy học đó là Khổng Tử. Ông đã dùng các tình huống có thực trong đời sống để đưa vào các bài dạy cho học trò của mình một các có hiệu quả [58].
Nghiên cứu về các tình huống có vấn đề trong quản lý và cách giải quyết các tình huống quản lý trong các lĩnh vực có thể kể đến B.Suftuk với “100 tình huống quản lý” [60] trong đó tác giả mô tả những tình huống cụ thể xảy ra trong thực tiễn quản lý của một nhà máy, xí nghiệp và việc giải quyết những tình huống đó. Nhà tư vấn người Mỹ Fred E.Jandt đã viết cuốn “Giải quyết vấn đề của nhà quản lý” [71], trong đó đưa ra cách giải quyết những tình huống cụ thể với mục đích nâng cao khả năng hoạt động thực tiễn của các nhà quản lý doanh nghiệp. Tác giả Muriel Solomon trong “Làm việc với người trái tính trái nết” [61] đã hướng dẫn cho người đọc những ứng xử phù hợp khi làm việc TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com với 100 mẫu người trái tính trái nết cho dù họ ở nhiều cương vị - vị trí khác nhau. Harold Koontz, Cyril O’Donnell và Heinz Weihrich có tác phẩm nổi tiếng “Những vẫn đề cốt yếu của quản lý” [36], ở mỗi chương tác giả đều nêu lên một vài tình huống để minh họa cho phần lý luận đã trình bày.
Nghiên cứu về các tình huống giao tiếp phải kể đến Bônđazepxkaia [7], ông quan tâm đặc biệt đến ảnh hưởng của sự khéo léo trong giáo dục học sinh, một trong những biểu hiện rõ nét nhất của sự khéo léo đó là việc giải quyết các tình huống giáo dục, tác giả coi đây là kỹ năng nghề nghiệp quan trọng nhất của giáo viên. Tiếp đó là nghiên cứu của A.Bondarencô với “Tình huống có vấn đề trong giao tiếp sư phạm” [8], theo ông tình huống nảy sinh trong giao tiếp sư phạm luôn đòi hỏi các nhà giáo dục phải suy nghĩ tìm cách giải quyết, đó chính là tác động ảnh hưởng rõ nét đến nhân cách học sinh.Xecmiajcơ với “142 tình huống giáo dục gia đình”[73]. Trong lĩnh vực giáo dục còn có nhiều tác giả nghiên cứu về tình huống quản lý giáo dục như Xukhômlinxki – Nhà giáo dục học Xô viết nỗi tiếng trong cuốn “Một số kinh nghiệm lãnh đạo của hiệu trưởng trường phổ thông” [79] ông đã thông qua những mẫu chuyện sinh động trình bày những phương pháp và cách ứng xử trong việc xây dựng bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và cán bộ giáo dục, trong hoạt động của hội đồng sư phạm và trong phân công công tác giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng. Nghiên cứu ở trong nước * Nghiên cứu về kỹ năng: ở Việt Nam, vấn đề kỹ năng cũng được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm nghiên cứu.
Ở đây chúng ta có thể nhìn thấy các công trình nghiên cứu kỹ năng theo ba hướng cơ bản như sau: Hướng thứ nhất: Những công trình có tính khái quát về kỹ năng, kỹ xảo, mối quan hệ giữa kỹ năng và kỹ xảo và các điều kiện hình thành kỹ năng, kỹ xảo trong các hoạt động nói chung và trong lao động công nghiệp nói riêng. Tiêu biểu là các tác giả Trần Trọng Thủy trong “Tâm lý học lao động” đã trình bày về khái niệm kỹ năng, các điều kiện hình thành kỹ năng hoạt động lao động [67]; tác giả Phạm Tất Dong thì cho rằng có 4 giai đoạn hình thành kỹ năng, mỗi giai đoạn có những đặc điểm đặc trưng, yêu cầu nhất định đó là: Giai đoạn hình thành kỹ năng sơ bộ; Giai đoạn hoạt động với những kỹ năng chưa thành thạo; Giai đoạn hình thành những kỹ năng chung, kỹ năng phát triển TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cao và giai đoạn con người sử dụng một cách sáng tạo những kỹ năng khác nhau, giai đoạn kỹ năng cao nhất. Hướng thứ hai: Những nghiên cứu về kỹ năng hoạt động sư phạm nói chung, kỹ năng dạy học của giáo viên và kỹ năng học tập của học sinh nói riêng.