MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang trong xu thế hội nhập quốc tế , cùng với sự bùng nổ của khoa học công nghệ, sự phát triển của kinh tế thì đời sống của ngƣời dân ngày một nâng cao , nhu cầu vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh của các cá nhân hay nhu cầu vốn để cải thiên cuộc sống của họ ngày càng lớn. Vì thế , nhiều ngân hàng nhận thấy rằng , thị trƣờng khách hàng cá nhân là thị trƣờng rất quan trọng , đầy tiềm năng để ngân hàng mở rộng cho vay, tăng trƣởng huy động vốn và mở rộng cung cấp dịch vụ ngân hàng đối với đối tƣợng khách hàng này. Hệ thống kiểm soát nội bộ có vai trò rất quan trọng đối với ngân hàng thƣơng mại, nó đƣợc thiết lập nhằm giảm thiểu các sai sót, ngăn chặn rủi ro gian lận để đạt đƣợc sự tuân thủ của các chính sách và quy trình.
khuyến khích hoạt động kinh doanh có hiệu quả, Việc thực hiện kiểm soát quy trình cho vay khách hàng cá nhân là một trong những nhiệm vụ cơ bản và trọng yếu của hệ thống kiểm soát nội bộ. Vậy nên, đối với các ngân hàng, những ngân hàng đang trong quá trình dần hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân nói riêng và các ngân hàng đang nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ quy trùnh cho vay nói chung thì hệ thống kiểm soát nội bộ phải đạt đƣợc sự hiệu quả và chặt chẽ góp phần tạo nên sự phát triển, thƣơng hiệu và uy tín của ngân hàng. Kiểm soát nội bộ quy trình cho vay khách hàng cá nhân để đạt mục tiêu, hiệu quả hoạt động tín dụng cần giám sát chặt chẽ, tìm hiểu cụ thể và đầy đủ thông tin khách hàng vay vốn từng giai đoạn để hạn chế rủi ro cho vay khách hàng đến mức thấp nhất mà để đạt đƣợc điều đó, ngân hàng cần kiểm soát nội bộ quy trình cho vay khách hàng cá nhân từ giai đoạn đầu của quy trình cho vay là tìm hiểu khách hàng đến giải đoạn cuối là giải ngân và hoàn thành hồ sơ. 1 2 Với xu thế phát triển và biến động kinh tế ngày càng rõ rệt và sự biến động trong bối cảnh thị trƣờng trong nƣớc và quốc tế, và năm vừa qua ngân hàng chịu ảnh hƣởng tiêu cực từ bệnh dịch Covid-19, các ngân hàng thƣơng mại nói chung và ngân hàng Phƣơng Đông- chi nhánh Tân Bình nói riêng càng tập trung chú trọng đến việc nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ cho vay khách hàng cá nhân, quản trị rủi ro tín dụng và nhanh chóng thích nghi với điều kiện vĩ mô nhằm đạt đƣợc kết quả kinh doanh ấn tƣợng.
Tại Ngân hàng TMCP Phƣơng Đông, cho vay là hoạt động kinh doanh chính và ngày càng tăng trƣởng nhanh và mạnh. Bên cạnh những kết quả và thành tích đạt đƣợc, còn có những hạn chế, thiếu sót nhất định, đồng thời rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay cũng xảy ra nhiều hơn. Vì vậy công tác kiểm soát nội bộ trong hoạt động cho vay luôn đƣợc ban lãnh đạo chú trọng để hạn chế những rủi ro đồng thời đảm bảo hoạt động kinh doanh một cách an toàn và hiệu quả nhất. Tuy nhiên công tác này còn nhiều tồn tại, hạn chế cần khắc phục và hoàn thiện.
Từ nguyên nhân trên và nhận thức đƣợc sự cần thiết và vai trò của kiểm soát nội bộ quy trình cho vay của khách hàng cá nhân cũng nhƣ mong muốn đóng góp nhất định vào việc tìm hiểu công tác kiểm soát nội bộ quy trình cho vay khách hàng cá nhân hiện tại của ngân hàng nhằm biết đƣợc những điều đạt đƣợc cũng nhƣ những hạn chế còn tồn tại từ đó có biện pháp cụ thể để hạn chế rủi ro, nâng cao chất lƣợng cho vay tại ngân hàng TMCP Phƣơng Đông-chi nhánh Tân Bình, quá đó tác giả chọn tên đề tài là: “KIỂM SOÁT NỘI BỘ QUY TRÌNH CHO VAY CỦA KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG TMCP PHƢƠNG ĐÔNG - CHI NHÁNH TÂN BÌNH”. Tổng quan tình hình nghiên cứu: Nghiên cứu về chủ đề kiểm soát nội bộ trong quy trình cho vay có một vài nghiên cứu chủ yếu thông qua các luận văn thạc sĩ của các tác giả. Kết quả nghiên cứu một số bài nhƣ sau: - Nghiên cứu của Nguyễn Mậu Hạnh Nguyên (2015) 2 3 Năm 2015 thì tác giả Nguyễn Mậu Hạnh Nguyên nghiên cứu chủ đề hệ thống kiểm soát nội bộ thông qua luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện công tác kiểm soát nội bộ trong hoạt động cho vay tại ngan hàng TMCP Bản Việt ”. Trong luận văn này, tác giả đã sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu dựa trên cơ sở phƣơng pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, các phƣơng pháp thống kê, so sánh và tổng hợp, phân tích suy luận và diễn dịch để nghiên cứu và giải quyết vần đề đặt ra.
Từ các phƣơng pháp nghiên cứu trên tác giả đã chỉ ra thực trạng công tác kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay tại ngân hàng TMCP Bản Việt để rút ra những kết quả và hạn chế của công tác này. Từ đó tác giả đề ra một số giải pháp để hoàn thiện công tác kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay tại ngân hàng TMCP Bản Việt. - Nghiên cứu của Hứa Thị Tuyết Sƣơng (2016) Hứa Thị Tuyết Sƣơng. “Kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam”Luận văn thạc sĩ kinh tế, trƣờng Đại học Ngân hàng TP.Hồ Chí Minh, 2016.
Luận văn đã đánh giá thực trạng hệ thống KSNB đƣợc áp dụng tại BIDV. Dựa trên đó đƣa ra những giải pháp hoàn thiện hoạt động KSNB hoạt động tín dụng tại BIDV. - Nghiên cứu của Nguyễn Hồng Ngọc (2016) Luận văn thạc sĩ kinh tế với đề tài: “ Kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần kỹ thương Việt Nam” của tác giả Nguyễn Hồng Ngọc (2016) phân tích, đánh giá tính hữu hiệu (gồm tính hiệu quả và hiệu lực) của kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại NHTMCP Kỹ thƣơng Việt Nam. Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm góp phần nâng cao tính hiệu quả và hiệu lực của kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại NHTMCP Kỹ thƣơng Việt Nam.
- Nghiên cứu của Trƣơng Nguyễn Tƣờng Vy (2018) Trƣơng Nguyễn Tƣờng Vy. “ Kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam” Luận văn tiến sĩ kinh tế, trƣờng Đại học ngân hàng TP.Hồ Chí Minh, 2018. Luận văn đã phân tích, đánh giá 3 4 mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố cấu thành KSNB hoạt động tín dụng đến HQHĐTD. Từ đó đƣa ra các chính sách hoàn thiện việc thiết lập KSNB hoạt động tín dụng nhằm cung cấp sƣ đảm bảo hợp lý mục tiêu hoạt động tín dụng hiệu quả cao nhất tại các NHTMCP Việt Nam.
- Nghiên cứu của Đồng Thị Nhƣ Quỳnh(2019) Đồng Thị Nhƣ Quỳnh. “Kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam, chi nhánh Quảng Trị” Luận văn thạc sĩ kinh tế, trƣờng Đại học kinh tế Đà Nẵng, 2019. Luận văn đã phân tích, đánh giá thực trạng về KSNB hoạt động tín dụng tại Vietinbank Quảng Trị. Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm đổi mới, nâng cao chất lƣợng công tác KSNB hoạt động tín dụng, góp phần nâng cao chất lƣợng tín dụng, nhằm cung cấp sự đảm bảo hợp lý mục tiêu hoạt động tín dụng đạt hiệu quả cao nhất.
Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 3.Mục tiêu nghiên cứu - Mục tiêu nghiên cứu tổng quát + Phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm góp phần nâng cao tính hiệu lực của hệ thống kiểm soát nội bộ quy trình cho vay của khách hàng cá nhân tại ngân hàng ngân hàng Phƣơng Đông-chi nhánh Tân Bình. - Mục tiêu nghiên cứu chi tiết + Phân tích, đánh giá thực trạng cho vay và kiểm soát nội bộ quy trình cho vay tại ngân hàng TMCP Phƣơng Đông-chi nhánh Tân Bình. + Khảo sát nguyên nhân gây nên các hạn chế còn tồn tại của hệ thống kiểm soát nội bộ quy trình cho vay tại ngân hàng Phƣơng Đông-chi nhánh Tân Bình. + Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện và nâng cao hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ quy trình cho vay tại ngân hàng TMCP Phƣơng Đông-chi nhánh Tân Bình.
Câu hỏi nghiên cứu 4 5 Để đạt đƣợc mục tiêu nghiên cứu trên thì tác giả cần phải nghiên cứu trả lời đƣợc những câu hỏi nghiên cứu sau đây: - Kiểm soát nội bộ quy trình cho vay của khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Phƣơng Đông-chi nhánh Tân Bình ảnh hƣởng đến hiệu quả hoạt động cho vay nhƣ thế nào? - Thực trạng của kiểm soát nội bộ quy trình cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Phƣơng Đông-chi nhánh Tân Bình theo các nhân tố của COSO đƣợc đánh giá nhƣ thế nào? - Giải pháp nào góp phần nâng cao hiệu quả của kiểm soát nội bộ quy trình cho vay của khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Phƣơng Đông-chi nhánh Tân Bình ? 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tƣợng nghiên cứu Đề tài nghiên cứu của tác giả là các giai đoạn thực tiễn trong kiểm soát nội bộ quy trình cho vay khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Phƣơng Đông-chi nhánh Tân Bình. Phạm vi nghiên cứu - Không gian: Tác giả giới hạn phạm vi nghiên cứu hệ thống kiểm soát nội bộ quy trình cho vay khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Phƣơng Đông-chi nhánh Tân Bình.
- Thời gian: Dữ liệu thứ cấp đƣợc sử dụng nghiên cứu trong thời gian 2 năm, từ năm tài chính 2019 đến năm tài chính 2021. Nguồn dữ liệu sử dụng trong đề tài đƣợc trích dẫn, tổng hợp , các số liệu báo cáo đƣợc niêm yết trên các tạp chí hội nghề nghiệp kế toán, ứng dụng kế thừa từ các nghiên cứu trƣớc thông qua luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ, bài báo khoa học đƣợc đăng trên các tạp chí trong nƣớc và ngoài nƣớc. 5 6 Dữ liệu sơ cấp đƣợc tác giả thu thập thông qua khảo sát nhằm đi sâu nghiên cứu nguyên nhân gây nên những hạn chế của hệ thống kiểm soát nội bộ quy trình cho vay của khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Phƣơng Đông- chi nhánh Tân Bình bằng cách phát bảng hỏi nhằm có căn cứ đề xuất giải pháp cho vấn đề nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu Để giải quyết mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, đề tài sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ sau: 5.