Luận văn thạc sĩ hoàn thiện thủ tục kiểm soát trong kiểm toán báo cáo tài chính hằm phát hiện gian lận và sai sót tại các công ty đại chúng việt nam luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ phân tích quy trình kiểm soát trong kiểm toán báo cáo tài chính nhằm phát hiện gian lận tại công ty đại chúng Việt Nam.

• Tác giả: Lê Duy Ngọc
• Người hướng dẫn: PGS - TS. Trần Thị Giang Tân
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế Toán – Kiểm Toán
• Đề tài: Kiểm Soát Gian Lận Trong Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Lôøi môû ñaàu:
• 1. PHAÀN 1: Toång quan veà gian laän vaø sai soùt vaø thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm phaùt hieän gian laän treân BCTC
• 1.1. Toång quan veà gian laän vaø sai soùt vaø caùc coâng trình nghieân cöùu gian laän
• 1.1.1. Ñònh nghóa gian laän vaø sai soùt
• 1.1.2. Lòch söû ra ñôøi vaø phaùt trieån gian laän
• 1.1.3. Caùc coâng trình nghieân cöùu veà gian laän
• 1.1.3.1. Coâng trình nghieân cöùu cuûa Edwin H
• 1.1.3.2. Coâng trình nghieân cöùu cuûa Donald R
• 1.1.3.3. Coâng trình nghieân cöùu cuûa Dr
• 1.1.3.4. Coâng trình nghieân cöùu cuûa Richard C
• 1.1.3.5. Coâng trình nghieân cöùu gian laän cuûa Hieäp hoäi caùc nhaø ñieàu tra gian laän Hoa Kyø (ACFEs)
• 1.1.3.5.1. Keát quaû nghieân cöùu
• 1.1.3.5.2. Caùc phöông phaùp thöïc hieän gian laän treân baùo caùo taøi chính
• 1.1.3.5.3. Ñoái töôïng thöïc hieän gian laän
• 1.1.3.5.4. Bieän phaùp phaùt hieän gian laän
• 1.2. Toång quan veà traùch nhieäm cuûa KTV ñoái vôùi gian laän vaø sai soùt theo chuaån möïc kieåm toaùn quoác teá
• 1.2.1. Lòch söû ra ñôøi vaø phaùt trieån traùch nhieäm KTV ñoái vôùi gian laän vaø sai soùt
• 1.2.2. Traùch nhieäm ñoái vôùi vieäc laäp vaø trình baøy BCTC theo chuaån möïc hieän haønh
• 1.3. Thuû tuïc phaùt hieän gian laän trong kieåm toaùn BCTC theo chuẩn mực kiểm toaùn quốc tế
• 1.3.1. Lòch söû ra ñôøi vaø phaùt trieån caùc thuû tuïc kieåm toaùn
• 1.3.2. Chuaån möïc soá 240 - Traùch nhieäm cuûa kieåm toaùn vieân ñoái vôùi gian laän
• 1.3.3. Chuaån möïc 315 - Nhaän dieän vaø ñaùnh giaù ruûi ro chöùa sai soùt troïng yeáu thoâng qua vieäc hieåu bieát veà ñôn vò vaø moâi tröôøng hoaït ñoäng cuûa noù
• 1.3.4. Chuaån möïc 320 - Xaùc ñònh möùc troïng yeáu vaø ruûi ro kieåm toaùn
• 1.3.5. Chuaån möïc 330 - Phaûn öùng cuûa kieåm toaùn vieân treân cô sôû ñaùnh giaù ruûi ro
• 1.3.6. Chuaån möïc 500 - Thu thaäp baèng chöùng kieåm toaùn
• 1.3.7. Chuaån möïc 520 - Thuû tuïc phaân tích
• 1.3.8. Chuaån möïc 530 - Laáy maãu kieåm toaùn
• 1.4. Baøi hoïc kinh nghieäm.
• 2. Phaàn 2: Thöïc traïng gian laän vaø thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm phaùt hieän gian laän trong kieåm toaùn BCTC taïi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam
• 2.1. Thöïc traïng gian laän vaø sai soùt treân BCTC taïi caùc coâng ty ñaïi chuùng
• 2.1.1. Ñaëc ñieåm coâng ty ñaïi chuùng
• 2.1.1.1. Caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán coâng ty ñaïi chuùng
• 2.1.1.2. Ñaëc ñieåm hoaït ñoäng cuûa coâng ty ñaïi chuùng
• 2.1.2. Caùc phöông phaùp gian laän treân BCTC taïi caùc coâng ty ñaïi chuùng
• 2.1.2.1. Khai khoáng doanh thu, khai thieáu chi phí
• 2.1.2.2. AÙp duïng sai phöông phaùp laäp döï phoøng
• 2.1.2.3. Khoâng coâng boá thoâng tin
• 2.1.2.4. Keát luaän veà caùc loaïi gian laän thöôøng xaûy ra trong thöïc teá
• 2.1.3. Ñaùnh giaù chung veà thöïc traïng gian laän vaø sai soùt
• 2.1.3.1. Ñoái töôïng thöïc hieän gian laän
• 2.1.3.2. Ñoäng cô gian laän
• 2.1.3.3. Caùc khoaûn muïc thöôøng phaùt sinh gian laän
• 2.1.3.4. Phöông phaùp thöïc hieän gian laän
• 2.2. Thöïc traïng aùp duïng caùc thuû tuïc phaùt hieän gian laän taïi caùc coâng ty kieåm toaùn VN
• 2.2.1. Ñaëc ñieåm cuûa kieåm toaùn ñoäc laäp Vieät Nam
• 2.2.1.1. Ñaëc ñieåm hoaït ñoäng cuûa kieåm toaùn ñoäc laäp Vieät Nam
• 2.2.1.1.1. Caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán hoaït ñoäng kieåm toaùn ñoäc laäp
• 2.2.1.1.2. Hoaït ñoäng cuûa Hoäi kieåm toaùn vieân haønh ngheà (VACPA)
• 2.2.1.2. Hình thöùc phaùp lyù cuûa coâng ty kieåm toaùn
• 2.2.1.3. Ñoäi nguõ nhaân vieân kieåm toaùn
• 2.2.1.4. Tình hình hoaït ñoäng cuûa caùc coâng ty kieåm toaùn
• 2.2.1.5. Keát quaû hoaït ñoäng cuûa caùc coâng ty kieåm toaùn
• 2.2.2. Thöïc traïng veà caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán kieåm toaùn cho coâng ty ñaïi chuùng
• 2.2.2.1. Ñieàu kieän ñöôïc kieåm toaùn coâng ty ñaïi chuùng
• 2.2.2.2. Traùch nhieäm cuûa KTV theo caùc quy ñònh hieän haønh
• 2.2.2.2.1. Traùch nhieäm KTV khi haønh ngheà kieåm toaùn
• 2.2.2.2.2. Traùch nhieäm KTV ñoái vôùi gian laän vaø sai soùt
• 2.2.2.3. Ñaùnh chung veà caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán traùch nhieäm kieåm toaùn ñoäc laäp
• 2.2.3. Thöïc traïng aùp duïng caùc thuû tuïc phaùt hieän gian laän trong cuoäc kieåm toaùn BCTC taïi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam
• 2.2.3.1. Ñoái vôùi caùc coâng ty kieåm toaùn thuoäc nhoùm Big Four taïi Vieät Nam
• 2.2.3.1.1. Chuaån bò kieåm toaùn
• 2.2.3.1.2. Thöïc hieän kieåm toaùn
• 2.2.3.1.3. Hoaøn thaønh kieåm toaùn
• 2.2.3.2. Ñoái vôùi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam coù quy moâ trung bình trôû leân (treân 50 nhaân vieân)
• 2.2.3.2.1. Chuaån bò kieåm toaùn
• 2.2.3.2.2. Thöïc hieän kieåm toaùn
• 2.2.3.2.3. Hoaøn thaønh kieåm toaùn
• 2.2.3.3. Ñoái vôùi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam coù quy moâ nhoû (ñuû ñieàu kieän kieåm coâng ty ñaïi chuùng)
• 2.2.3.4. Ñaùnh giaù chung veà thöïc traïng aùp duïng caùc thuû tuïc phaùt hieän gian laän vaø sai soùt taïi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam
• 3. Phaàn 3: Quan ñieåm vaø giaûi phaùp hoaøn thieän caùc thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm phaùt hieän gian laän vaø sai soùt treân BCTC taïi caùc coâng ty ñaïi chuùng
• 3.1. Quan ñieåm hoaøn thieän
• 3.1.1. Hoaøn thieän caùc chuaån möïc keá toaùn, kieåm toaùn
• 3.1.2. Hoaøn thaønh, coâng boá luaät Kieåm toaùn ñoäc laäp
• 3.1.3. Thaønh laäp moät toå chöùc ñoäc laäp chuyeân giaùm saùt, kieåm tra vieäc tuaân thuû caùc quy ñònh cuûa luaät
• 3.2. Giaûi phaùp hoaøn thieän
• 3.2.1. Hoøan thieän chuaån möïc kieåm toaùn
• 3.2.1.1. Hieäu ñính chuaån möïc veà traùch nhieäm kieåm toaùn vieân ñoái vôùi gian laän vaø sai soùt (VSA 240)
• 3.2.1.2. Boå sung vaøo VSA 320 “Tính troïng yeáu trong kieåm toaùn” phaàn höôùng daãn xaùc ñònh möùc troïng yeáu
• 3.2.1.3. Boå sung vaøo VSA 500 “Baèng chöùng kieåm toaùn” moät soá ghi chuù khi thu thaäp baèng chöùng kieåm toaùn
• 3.2.1.4. Ban haønh chuaån möïc 315
• 3.2.2. Hoøan thieän thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm phaùt hieän gian laän treân BCTC taïi caùc coâng ty ñaïi chuùng
• 3.2.2.1. Quy trình kieåm toaùn
• 3.2.2.2. Hoaøn thieän thuû tuïc phaùt hieän gian laän
• 3.2.2.2.1. Thuû tuïc phoûng vaán
• 3.2.2.2.2. Thuû tuïc phaân tích
• 3.2.2.2.3. Höôùng daãn thuû tuïc kieåm toaùn chi tieát ñoái vôùi caùc tình huoáng gia taêng ruûi ro gian laän treân baùo caùo taøi chính
• 3.2.3. Caùc bieän phaùp ñeå thöïc hieän caùc giaûi phaùp
• 3.2.3.1. Naâng cao chaát löôïng kieåm toaùn
• 3.2.3.2. Naâng cao trình ñoä nghieäp vuï KTV
• 3.2.3.3. Xaây döïng vaên hoùa ñaëc tröng coâng ty
• 3.2.3.4. Taêng cöôøng hôïp taùc ñeå trôû thaønh thaønh vieân haõng kieåm toaùn quoác teá
• Keát luaän phaàn III:
• Phaàn keát luaän chung:
• Taøi lieäu tham khaûo
• Phuï luïc 1 : Phieáu khaûo saùt thöïc traïng gian laän vaø sai soùt treân BCTC taïi VN
• Phuï luïc 2 : Chöông trình kieåm toaùn chi tieát
• Phuï luïc 3 : Baûng caâu hoûi phoûng vaán
• DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU – CHÖÕ VIEÁT TAÉT
• DANH MUÏC CAÙC BAÛNG, BIEÅU
• DANH MUÏC CAÙC HÌNH VEÕ, ÑOÀ THÒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiểm soát gian lận trong kiểm toán báo cáo tài chính

Kiểm soát gian lận trong kiểm toán báo cáo tài chính là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực kế toán và kiểm toán. Gian lận tài chính không chỉ gây thiệt hại cho các công ty mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của công chúng vào hệ thống tài chính. Việc phát hiện và kiểm soát gian lận là nhiệm vụ hàng đầu của kiểm toán viên. Các phương pháp kiểm soát gian lận cần được áp dụng một cách hiệu quả để đảm bảo tính chính xác và minh bạch của báo cáo tài chính.

1.1. Định nghĩa gian lận tài chính và sai sót

Gian lận tài chính được định nghĩa là hành vi cố ý làm sai lệch thông tin tài chính nhằm thu lợi cá nhân. Sai sót, ngược lại, thường là kết quả của sự bất cẩn hoặc thiếu sót trong quá trình ghi chép. Việc phân biệt giữa gian lận và sai sót là rất quan trọng trong kiểm toán, vì nó ảnh hưởng đến cách thức kiểm soát và phát hiện các vấn đề này.

1.2. Lịch sử phát triển và nguyên nhân gian lận

Gian lận tài chính đã tồn tại từ lâu và ngày càng trở nên tinh vi hơn theo thời gian. Nguyên nhân chính dẫn đến gian lận thường liên quan đến lòng tham, áp lực tài chính, và sự thiếu minh bạch trong quản lý. Các nghiên cứu cho thấy rằng môi trường làm việc có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng xảy ra gian lận.

II. Vấn đề và thách thức trong kiểm soát gian lận tài chính

Mặc dù có nhiều phương pháp kiểm soát gian lận, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc phát hiện và ngăn chặn gian lận tài chính. Các công ty thường gặp khó khăn trong việc xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả. Thêm vào đó, sự phức tạp của các giao dịch tài chính hiện đại cũng làm tăng khả năng gian lận.

2.1. Thách thức trong việc phát hiện gian lận

Một trong những thách thức lớn nhất là việc phát hiện gian lận trong các báo cáo tài chính. Các hành vi gian lận thường được thực hiện một cách tinh vi, khiến cho việc phát hiện trở nên khó khăn. Kiểm toán viên cần phải có kỹ năng và công cụ phù hợp để nhận diện các dấu hiệu gian lận.

2.2. Rủi ro gian lận trong môi trường kinh doanh

Môi trường kinh doanh hiện đại với sự phát triển của công nghệ thông tin cũng tạo ra nhiều rủi ro mới liên quan đến gian lận. Các công ty cần phải cập nhật và cải tiến các biện pháp kiểm soát để đối phó với những rủi ro này.

III. Phương pháp kiểm soát gian lận hiệu quả trong kiểm toán

Để kiểm soát gian lận hiệu quả, các công ty cần áp dụng một loạt các phương pháp và quy trình. Việc xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ mạnh mẽ là rất cần thiết. Ngoài ra, việc đào tạo nhân viên về nhận diện gian lận cũng đóng vai trò quan trọng.

3.1. Quy trình kiểm soát nội bộ

Quy trình kiểm soát nội bộ bao gồm việc thiết lập các chính sách và quy định rõ ràng để ngăn chặn gian lận. Các công ty cần phải thường xuyên đánh giá và cải tiến quy trình này để đảm bảo tính hiệu quả.

3.2. Đào tạo và nâng cao nhận thức

Đào tạo nhân viên về các dấu hiệu của gian lận và cách thức phát hiện là rất quan trọng. Nhân viên cần được trang bị kiến thức để nhận diện và báo cáo các hành vi gian lận một cách kịp thời.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về gian lận tài chính

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp kiểm soát gian lận có thể giảm thiểu đáng kể rủi ro gian lận trong các công ty. Các công ty đã áp dụng các biện pháp này thường có tỷ lệ gian lận thấp hơn so với những công ty không thực hiện.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ các công ty lớn

Nghiên cứu cho thấy rằng các công ty lớn thường có hệ thống kiểm soát nội bộ tốt hơn, giúp phát hiện và ngăn chặn gian lận hiệu quả hơn. Các công ty này cũng thường xuyên thực hiện các cuộc kiểm toán nội bộ để đánh giá hiệu quả của các biện pháp kiểm soát.

4.2. Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ những vụ gian lận nổi tiếng như Enron hay Worldcom đã chỉ ra rằng việc thiếu kiểm soát nội bộ có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Các công ty cần học hỏi từ những sai lầm này để cải thiện quy trình kiểm soát của mình.

V. Kết luận và tương lai của kiểm soát gian lận trong kiểm toán

Kiểm soát gian lận trong kiểm toán báo cáo tài chính là một lĩnh vực đang phát triển và cần được chú trọng hơn nữa. Với sự phát triển của công nghệ, các phương pháp kiểm soát cũng cần được cập nhật để đối phó với những thách thức mới. Tương lai của kiểm soát gian lận sẽ phụ thuộc vào khả năng của các công ty trong việc áp dụng các biện pháp hiệu quả.

5.1. Xu hướng phát triển trong kiểm soát gian lận

Các công ty cần theo dõi các xu hướng mới trong công nghệ và kiểm soát nội bộ để cải thiện khả năng phát hiện gian lận. Việc áp dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo có thể giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát.

5.2. Tương lai của kiểm toán viên trong việc kiểm soát gian lận

Kiểm toán viên sẽ cần phải trang bị thêm kỹ năng và kiến thức để đối phó với các hình thức gian lận ngày càng tinh vi. Việc đào tạo liên tục và cập nhật kiến thức sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công trong nghề nghiệp này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu liên tục ghi nhận các vụ đại án gian lận kinh tế gây thiệt hại tới khoảng 7% GDP toàn cầu (tương đương 994 tỷ USD theo thống kê của Hiệp hội các nhà điều tra gian lận Hoa Kỳ - ACFE), tính minh bạch của thông tin kế toán trở thành sống còn đối với sự ổn định kinh tế. Tại Việt Nam, sau gần hai thập kỷ phát triển ngành kiểm toán độc lập, thị trường chứng khoán ghi nhận sự mở rộng với 361 doanh nghiệp niêm yết và hơn 600 doanh nghiệp giao dịch trên sàn phi tập trung (OTC) tính đến năm 2009. Tuy nhiên, tình trạng sai phạm, thổi phồng lợi nhuận và che giấu nợ phải trả tại các công ty đại chúng liên tục xảy ra, làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin của công chúng đầu tư.

Vấn đề cốt lõi nảy sinh từ khoảng cách kỹ thuật giữa thực tiễn kiểm toán trong nước và thông lệ quốc tế. Hệ thống Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam (VSA) ban hành chủ yếu dựa trên nền tảng chuẩn mực quốc tế cũ năm 1994, thiếu vắng các hướng dẫn nghiệp vụ chi tiết phục vụ việc nhận diện rủi ro gian lận tinh vi. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về gian lận và sai sót, đánh giá thực trạng quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam (ngoại trừ nhóm Big Four), từ đó xây dựng hệ thống giải pháp hoàn thiện các thủ tục kiểm toán chuyên biệt. Nghiên cứu giới hạn phạm vi khảo sát thực tế tại các công ty đại chúng Việt Nam giai đoạn 2004–2009, hướng đến mục tiêu giảm thiểu tỷ lệ rủi ro kiểm toán không phát hiện gian lận xuống dưới mức 5%, bảo vệ lợi ích hợp pháp cho hơn 100 nhà đầu tư tại mỗi doanh nghiệp đại chúng theo quy định pháp lý hiện hành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng đồng thời ba khung lý thuyết tội phạm học kinh tế và quản trị rủi ro kinh điển:

1. Lý thuyết Tam giác gian lận (Fraud Triangle) của Donald R. Cressey: Mô hình chỉ ra rằng hành vi gian lận báo cáo tài chính chỉ bộc phát khi hội tụ đủ 3 yếu tố cấu thành bao gồm: Áp lực (gánh nặng tài chính, chỉ tiêu tăng trưởng lợi nhuận); Cơ hội (lỗ hổng kiểm soát nội bộ, khả năng tiếp cận thông tin); và Thái độ/Sự hợp lý hóa (sự suy thoái đạo đức nghề nghiệp, coi nhẹ chuẩn mực pháp lý).
2. Lý thuyết Bàn cân gian lận (Fraud Scale) của Tiến sĩ W. Steve Albrecht: Phân tích tương quan động lực giữa ba biến số: Áp lực tài chính, Cơ hội thực hiện và Mức độ liêm chính cá nhân. Rủi ro gian lận đạt đỉnh khi áp lực và cơ hội ở mức cao kết hợp với tính liêm chính ở mức thấp.
3. Thuyết Tội phạm cổ cồn trắng (White-Collar Crime) của Edwin H. Sutherland: Giải thích hành vi gian lận có tổ chức trong bộ máy điều hành cấp cao thông qua mạng lưới liên kết lợi ích bất hợp pháp.

Các khái niệm cơ bản được chuẩn hóa dựa trên Chuẩn mực Kiểm toán Quốc tế ISA 240 và Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam VSA 240:

• Gian lận (Fraud): Hành vi cố ý làm sai lệch thông tin tài chính nhằm chiếm đoạt lợi ích bất hợp pháp (xuyên tạc chứng từ, che giấu giao dịch, áp dụng sai nguyên tắc kế toán).
• Sai sót (Error): Lỗi vô tình trong tính toán số học, áp dụng nhầm chế độ kế toán hoặc bỏ sót thông tin một cách khách quan.
• Thủ tục phân tích và đánh giá rủi ro: Quy trình so sánh chỉ tiêu tài chính và phi tài chính theo quy định của ISA 315, ISA 320, ISA 330, ISA 500, ISA 520 và ISA 530.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp chặt chẽ giữa phân tích định tính và thống kê mô tả định lượng.

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp thu thập qua bảng câu hỏi khảo sát cấu trúc gửi đến kiểm toán viên hành nghề, kết hợp phỏng vấn sâu các chuyên gia kiểm toán thuộc Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA). Dữ liệu thứ cấp trích xuất từ 959 vụ án gian lận trong các báo cáo định kỳ của ACFE, số liệu giám sát của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), và hồ sơ kiểm toán của các doanh nghiệp niêm yết giai đoạn 2004–2009.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Cỡ mẫu khảo sát bao gồm hơn 50 kiểm toán viên hành nghề có chứng chỉ CPA tại các công ty kiểm toán quy mô trung bình (trên 50 nhân viên) và quy mô nhỏ đủ điều kiện kiểm toán công ty đại chúng tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (Purposive Sampling) được áp dụng để đảm bảo tính đại diện và am hiểu sâu sắc về môi trường pháp lý trong nước.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Phương pháp quy nạp kết hợp đối chiếu so sánh thực chứng giúp đối chiếu sự khác biệt giữa khung chuẩn mực VSA và ISA cập nhật năm 2009, đồng thời mổ xẻ nguyên nhân dẫn đến thất bại kiểm toán trong các case study điển hình trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Gian lận báo cáo tài chính gây thiệt hại tài chính nặng nề nhất: Phân tích dữ liệu 959 vụ việc từ ACFE cho thấy, gian lận trên báo cáo tài chính chỉ chiếm tỷ trọng từ 10,3% đến 10,6% về tần suất phát sinh, nhưng gây tổn thất bình quân lên tới 2.000.000 USD/vụ. Con số này cao gấp hơn 13 lần so với hành vi biển thủ tài sản (chiếm 88,7% số vụ nhưng tổn thất bình quân chỉ 150.000 USD/vụ) và gấp hơn 5 lần so với hành vi tham ô (tổn thất 375.000 USD/vụ).
2. Cấp quản lý cấp cao là đối tượng gây tổn thất nghiêm trọng nhất: Mặc dù tỷ lệ gian lận do ban điều hành cấp cao thực hiện chỉ chiếm 23,3% tổng số vụ, nhưng mức độ thiệt hại bình quân dao động từ 834.000 USD đến 1.000.000 USD/vụ, cao gấp 12 lần so với hành vi do nhân viên thừa hành thực hiện (trung bình 70.000 – 78.000 USD/vụ).
3. Kênh phát hiện thông qua kiểm toán độc lập còn rất hạn chế: Tỷ lệ phát hiện gian lận trực tiếp qua hoạt động kiểm toán độc lập chỉ chiếm khoảng 9,0%, đứng sau kênh tin báo/tố giác (trên 40%), kiểm soát nội bộ (23,4%), kiểm toán nội bộ (20,2%) và thậm chí thấp hơn cả việc phát hiện tình cờ (20,0%).
4. Các thủ thuật gian lận tinh vi tại các công ty đại chúng Việt Nam:
   • Khai khống doanh thu và trì hoãn ghi nhận chi phí: Điển hình tại Công ty Cổ phần Bông Bạch Tuyết, doanh nghiệp đã hoãn trích khấu hao 1,253 tỷ đồng năm 2005, tính thiếu giá vốn thành phẩm 344 triệu đồng, trích thiếu chi phí khấu hao 676 triệu đồng và giảm giá vốn 3,540 tỷ đồng trong năm 2006, biến kết quả kinh doanh từ lỗ thực tế 8,448 tỷ đồng thành có lãi trước khi bị phát hiện.
   • Áp dụng sai phương pháp trích lập dự phòng tài chính: Tranh chấp nghiệp vụ tại Ngân hàng Sacombank khi áp dụng mô hình chiết khấu dòng cổ tức thay vì giá thị trường, tạo ra mức chênh lệch lợi nhuận trước thuế lên đến 133 tỷ đồng so với kết quả kiểm toán của PricewaterhouseCoopers (PwC); hoặc vụ việc Công ty Cổ phần Hàng hải Sài Gòn (SHC) không trích lập dự phòng cho khoản góp vốn 2,4 tỷ đồng vào Công ty Chứng khoán Âu Việt (AVSC) theo Thông tư 13/2006/TT-BTC.

Thảo luận kết quả

Thực trạng gian lận tại Việt Nam phản ánh sự kết hợp tiêu cực giữa áp lực duy trì giá cổ phiếu của ban quản trị và sự buông lỏng kiểm soát của thị trường OTC với hơn 600 doanh nghiệp không chịu sự ràng buộc minh bạch thông tin định kỳ. Sự vượt quyền kiểm soát (Management Override of Controls) của Ban Giám đốc là nguyên nhân chủ yếu làm tê liệt hệ thống kiểm soát nội bộ.

Về mặt học thuật và thực tiễn, dữ liệu phân tích phản ánh rõ nét mối tương quan được thể hiện qua các bảng biểu thống kê: Biểu đồ so sánh mức độ tổn thất giữa các loại gian lận chỉ ra khoảng cách chênh lệch rõ rệt của gian lận báo cáo tài chính so với các hành vi sai phạm phi tài chính. Tương tự, bảng cơ cấu nhân sự kiểm toán của VACPA cho thấy các công ty kiểm toán trong nước quy mô nhỏ thiếu hụt nghiêm trọng các kiểm toán viên dày dặn kinh nghiệm, dẫn đến việc chỉ tập trung kiểm tra chứng từ số học thay vì đánh giá bản chất kinh tế và rủi ro kinh doanh tổng thể.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế của Albrecht và Sutherland, môi trường kinh doanh tại Việt Nam bộc lộ lỗ hổng pháp lý lớn hơn khi VSA chưa bắt buộc áp dụng đầy đủ quy trình nhận diện rủi ro theo ISA 315 và kỹ thuật phản ứng chuyên sâu theo ISA 330, tạo khoảng trống cho các hành vi gian lận kế toán kéo dài nhiều năm mà không bị phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hiệu đính và hoàn thiện hệ thống Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam:
   • Hành động: Bộ Tài chính và VACPA cần khẩn trương cập nhật toàn diện hệ thống VSA dựa trên nền tảng ISA năm 2009, đặc biệt sửa đổi VSA 240 (Trách nhiệm của KTV đối với gian lận), ban hành mới VSA 315 (Đánh giá rủi ro sai sót trọng yếu) và bổ sung hướng dẫn định lượng mức trọng yếu trong VSA 320.
   • Chỉ tiêu & Thời hạn: Hoàn thành ban hành khung chuẩn mực mới trước năm 2011, hướng tới mục tiêu giảm 25% rủi ro bỏ sót sai phạm trọng yếu trong các cuộc kiểm toán báo cáo tài chính công ty đại chúng.
2. Chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ chuyên biệt phát hiện gian lận:
   • Hành động: Các công ty kiểm toán độc lập phải bắt buộc thiết lập thủ tục phỏng vấn sâu đa tầng đối với Ban Giám đốc, Hội đồng quản trị và nhân viên phi tài chính; ứng dụng thủ tục phân tích nâng cao (so sánh tỷ suất sinh lời với mức bình quân ngành, phân tích mối quan hệ giữa biến số tài chính và số lượng nhân sự/sản lượng).
   • Chủ thể & Lộ trình: Ban Giám đốc các công ty kiểm toán triển khai áp dụng từ niên độ tài chính 2010, định kỳ kiểm tra chéo 100% hồ sơ kiểm toán có rủi ro cao.
3. Thành lập cơ quan giám sát độc lập chất lượng kiểm toán:
   • Hành động: Quốc hội và Chính phủ cần sớm thông qua Luật Kiểm toán độc lập, xây dựng Ủy ban Giám sát Kiểm toán Độc lập trực thuộc cơ quan quản lý nhà nước để kiểm tra tính tuân thủ pháp luật và đạo đức hành nghề.
   • Thời hạn: Thiết lập bộ máy giám sát hoàn chỉnh trong giai đoạn 2010–2012, áp dụng chế tài xử phạt lũy tiến và đình chỉ quyền kiểm toán công ty đại chúng đối với đơn vị vi phạm nghiêm trọng.
4. Nâng cao năng lực chuyên môn và duy trì tính hoài nghi nghề nghiệp:
   • Hành động: Tổ chức đào tạo bắt buộc tối thiểu 40 giờ/năm cho mỗi kiểm toán viên về kỹ thuật điều tra gian lận (Forensic Accounting), tăng cường liên kết chuyên môn với các hãng kiểm toán quốc tế để chuyển giao công nghệ kiểm toán tiên tiến.
   • Chủ thể thực hiện: VACPA phối hợp cùng các trường đại học chuyên ngành kinh tế – kiểm toán triển khai liên tục từ quý 1/2010.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Kiểm toán viên hành nghề và các công ty kiểm toán độc lập:
   • Lợi ích: Cung cấp cẩm nang chi tiết về chương trình kiểm toán mẫu, hệ thống câu hỏi phỏng vấn chuẩn hóa và phương pháp mở rộng thủ tục kiểm toán khi phát hiện dấu hiệu bất thường về doanh thu và dự phòng tài chính.
   • Use case: Ứng dụng trực tiếp vào việc lập kế hoạch kiểm toán và phân bổ nhân sự kiểm toán cho các khách hàng niêm yết trên HOSE, HNX và sàn UPCoM.
2. Cơ quan soạn thảo chính sách (Bộ Tài chính, UBCKNN, VACPA):
   • Lợi ích: Nguồn tài liệu thực chứng phản ánh các bất cập pháp lý giữa chuẩn mực cũ và mới, cung cấp luận cứ thực tiễn để xây dựng dự thảo Luật Kiểm toán độc lập.
   • Use case: Xây dựng thông tư hướng dẫn phương pháp trích lập dự phòng đầu tư tài chính và quy chế công bố thông tin bắt buộc.
3. Ban Kiểm soát và Ban Kiểm toán nội bộ tại các công ty đại chúng:
   • Lợi ích: Nắm vững các kỹ thuật nhận diện hành vi quản trị vượt quyền kiểm soát và phương thức che giấu chi phí của ban điều hành.
   • Use case: Thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ và kênh tiếp nhận tin báo tố giác gian lận hiệu quả trong nội bộ doanh nghiệp.
4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Kế toán – Kiểm toán:
   • Lợi ích: Tài liệu học thuật hệ thống hóa các lý thuyết tội phạm học kinh tế, cung cấp các case study thực tế kinh điển (Bông Bạch Tuyết, Sacombank, Enron, WorldCom).
   • Use case: Phục vụ giảng dạy chuyên đề Kiểm toán nâng cao, Kiểm toán điều tra và làm cơ sở phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình Tam giác gian lận của Donald Cressey giải thích nguyên nhân gian lận như thế nào?
Mô hình khẳng định hành vi gian lận bộc phát khi hội tụ đủ 3 yếu tố: Áp lực (khó khăn tài chính cá nhân hoặc áp lực tăng trưởng chỉ tiêu), Cơ hội (sơ hở trong hệ thống kiểm soát nội bộ và phân quyền) và Thái độ/Sự hợp lý hóa (nhận thức sai lệch về đạo đức nghề nghiệp nhằm biện minh cho hành vi sai trái).

Tại sao kiểm toán độc lập chỉ phát hiện khoảng 9% các vụ gian lận tài chính?
Kiểm toán báo cáo tài chính hoạt động trên nguyên tắc lấy mẫu kiểm tra và dựa vào tính trung thực của bằng chứng do đơn vị cung cấp, chứ không mang bản chất của hoạt động điều tra tư pháp. Khi ban điều hành cố tình cấu kết, giả mạo chứng từ tinh vi hoặc ghi nhận doanh thu ảo, các thủ tục kiểm tra cơ bản rất khó phát hiện dấu vết nếu kiểm toán viên thiếu sự hoài nghi nghề nghiệp.

Thủ thuật gian lận tài chính phổ biến nhất tại các công ty đại chúng Việt Nam là gì?
Hai thủ thuật phổ biến nhất là khai khống doanh thu/trì hoãn ghi nhận chi phí (như trường hợp Bông Bạch Tuyết bỏ ngoài sổ sách chi phí quảng cáo, hoãn trích khấu hao 1,253 tỷ đồng) và áp dụng sai phương pháp trích lập dự phòng giảm giá đầu tư tài chính để thổi phồng lợi nhuận (như trường hợp tranh chấp trích lập 133 tỷ đồng tại Sacombank).

Trách nhiệm của kiểm toán viên đối với gian lận theo chuẩn mực ISA 240 được quy định ra sao?
ISA 240 quy định kiểm toán viên không chịu trách nhiệm pháp lý trực tiếp trong việc ngăn ngừa gian lận (đây là trách nhiệm của Ban Giám đốc và Ban Quản trị), nhưng bắt buộc phải có trách nhiệm duy trì thái độ hoài nghi nghề nghiệp, thiết kế các thủ tục kiểm toán thích hợp nhằm đạt được sự đảm bảo hợp lý rằng báo cáo tài chính không còn sai sót trọng yếu do gian lận gây ra.

Làm thế nào để phát hiện hành vi ban giám đốc vượt qua hệ thống kiểm soát nội bộ?
Kiểm toán viên cần áp dụng các thủ tục chuyên sâu theo ISA 240 và ISA 330: kiểm tra chi tiết các bút toán điều chỉnh cuối kỳ niên độ, rà soát lại toàn bộ các ước tính kế toán mang tính chủ quan (như dự phòng nợ khó đòi, khấu hao tài sản), đồng thời thực hiện các thủ tục xác minh bất ngờ mà đơn vị không thể dự đoán trước.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về kiểm toán gian lận, kết hợp phân tích thực nghiệm từ 959 vụ án kinh tế của ACFE và thực trạng thị trường tài chính Việt Nam.
• Phân tích chi tiết các sai phạm điển hình tại các công ty đại chúng (Bông Bạch Tuyết, Sacombank, SHC) nhằm làm rõ các kỹ thuật thổi phồng lợi nhuận và che giấu chi phí phổ biến.
• Đánh giá toàn diện năng lực và hạn chế của các công ty kiểm toán trong nước, chỉ ra sự lạc hậu của hệ thống chuẩn mực VSA xây dựng trên nền tảng ISA 1994.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ việc ban hành Luật Kiểm toán độc lập, thành lập cơ quan giám sát chất lượng, đến việc chuẩn hóa các thủ tục phân tích và phỏng vấn chuyên biệt.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc áp dụng trọn bộ chuẩn mực ISA 2009 tại Việt Nam trong lộ trình 2010–2015, kêu gọi các công ty kiểm toán độc lập và cơ quan quản lý hành động ngay nhằm nâng cao tính minh bạch cho thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---------- ---------- LÊ DUY NGỌC HOAØN THIEÄN THUÛ TUÏC KIEÅM TOAÙN TRONG KIEÅM TOAÙN BAÙO CAÙO TAØI CHÍNH NHAÈM PHAÙT HIEÄN GIAN LAÄN VAØ SAI SOÙT TAÏI CAÙC COÂNG TY ÑAÏI CHUÙNG VIEÄT NAM Chuyên ngành: kế toán – kiểm toán Mã số: 305120109 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS -TS.Trần Thị Giang Tân TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2009 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Lôøi môû ñaàu:. 01 Phaàn 1: Toång quan veà gian laän vaø sai soùt vaø thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm phaùt hieän gian laän treân BCTC.1Toång quan veà gian laän vaø sai soùt vaø caùc coâng trình nghieân cöùu gian laän 1.1 Ñònh nghóa gian laän vaø sai soùt .2 Lòch söû ra ñôøi vaø phaùt trieån gian laän .3 Caùc coâng trình nghieân cöùu veà gian laän .1 Coâng trình nghieân cöùu cuûa Edwin H.2 Coâng trình nghieân cöùu cuûa Donald R.3 Coâng trình nghieân cöùu cuûa Dr.4 Coâng trình nghieân cöùu cuûa Richard C.4 Coâng trình nghieân cöùu gian laän cuûa Hieäp hoäi caùc nhaø ñieàu tra gian laän Hoa Kyø (ACFEs).1 Keát quaû nghieân cöùu .2 Caùc phöông phaùp thöïc hieän gian laän treân baùo caùo taøi chính.3 Ñoái töôïng thöïc hieän gian laän .4 Bieän phaùp phaùt hieän gian laän .2 Toång quan veà traùch nhieäm cuûa KTV ñoái vôùi gian laän vaø sai soùt theo chuaån möïc kieåm toaùn quoác teá 1.1 Lòch söû ra ñôøi vaø phaùt trieån traùch nhieäm KTV ñoái vôùi gian laän vaø sai soùt .2 Traùch nhieäm ñoái vôùi vieäc laäp vaø trình baøy BCTC theo chuaån möïc hieän haønh .3 Thuû tuïc phaùt hieän gian laän trong kieåm toaùn BCTC theo chuẩn mực kiểm toaùn quốc tế 1.1 Lòch söû ra ñôøi vaø phaùt trieån caùc thuû tuïc kieåm toaùn .2 Chuaån möïc soá 240 - Traùch nhieäm cuûa kieåm toaùn vieân ñoái vôùi gian laän .26 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Chuaån möïc 315 - Nhaän dieän vaø ñaùnh giaù ruûi ro chöùa sai soùt troïng yeáu thoâng qua vieäc hieåu bieát veà ñôn vò vaø moâi tröôøng hoaït ñoäng cuûa noù .4 Chuaån möïc 320 - Xaùc ñònh möùc troïng yeáu vaø ruûi ro kieåm toaùn .5 Chuaån möïc 330 - Phaûn öùng cuûa kieåm toaùn vieân treân cô sôû ñaùnh giaù ruûi ro .6 Chuaån möïc 500 - Thu thaäp baèng chöùng kieåm toaùn .7 Chuaån möïc 520 - Thuû tuïc phaân tích.8 Chuaån möïc 530 - Laáy maãu kieåm toaùn.4 Baøi hoïc kinh nghieäm. 32 Keát luaän phaàn I. 33 Phaàn 2: Thöïc traïng gian laän vaø thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm phaùt hieän gian laän trong kieåm toaùn BCTC taïi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam.1 Thöïc traïng gian laän vaø sai soùt treân BCTC taïi caùc coâng ty ñaïi chuùng 2.1 Ñaëc ñieåm coâng ty ñaïi chuùng.1 Caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán coâng ty ñaïi chuùng .2 Ñaëc ñieåm hoaït ñoäng cuûa coâng ty ñaïi chuùng .2 Caùc phöông phaùp gian laän treân BCTC taïi caùc coâng ty ñaïi chuùng .1 Khai khoáng doanh thu, khai thieáu chi phí .2 AÙp duïng sai phöông phaùp laäp döï phoøng.3 Khoâng coâng boá thoâng tin .4 Keát luaän veà caùc loaïi gian laän thöôøng xaûy ra trong thöïc teá .3 Ñaùnh giaù chung veà thöïc traïng gian laän vaø sai soùt .1 Ñoái töôïng thöïc hieän gian laän .2 Ñoäng cô gian laän .3 Caùc khoaûn muïc thöôøng phaùt sinh gian laän.4 Phöông phaùp thöïc hieän gian laän .46 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Thöïc traïng aùp duïng caùc thuû tuïc phaùt hieän gian laän taïi caùc coâng ty kieåm toaùn VN 2.1 Ñaëc ñieåm cuûa kieåm toaùn ñoäc laäp Vieät Nam .1 Ñaëc ñieåm hoaït ñoäng cuûa kieåm toaùn ñoäc laäp Vieät Nam.1 Caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán hoaït ñoäng kieåm toaùn ñoäc laäp .2 Hoaït ñoäng cuûa Hoäi kieåm toaùn vieân haønh ngheà (VACPA) .2 Hình thöùc phaùp lyù cuûa coâng ty kieåm toaùn .3 Ñoäi nguõ nhaân vieân kieåm toaùn.4 Tình hình hoaït ñoäng cuûa caùc coâng ty kieåm toaùn.5 Keát quaû hoaït ñoäng cuûa caùc coâng ty kieåm toaùn.2 Thöïc traïng veà caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán kieåm toaùn cho coâng ty ñaïi chuùng.1 Ñieàu kieän ñöôïc kieåm toaùn coâng ty ñaïi chuùng .2 Traùch nhieäm cuûa KTV theo caùc quy ñònh hieän haønh .1 Traùch nhieäm KTV khi haønh ngheà kieåm toaùn.2 Traùch nhieäm KTV ñoái vôùi gian laän vaø sai soùt.3 Ñaùnh chung veà caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán traùch nhieäm kieåm toaùn ñoäc laäp .3 Thöïc traïng aùp duïng caùc thuû tuïc phaùt hieän gian laän trong cuoäc kieåm toaùn BCTC taïi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam.1 Ñoái vôùi caùc coâng ty kieåm toaùn thuoäc nhoùm Big Four taïi Vieät Nam .1 Chuaån bò kieåm toaùn .2 Thöïc hieän kieåm toaùn .3 Hoaøn thaønh kieåm toaùn .2 Ñoái vôùi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam coù quy moâ trung bình trôû leân (treân 50 nhaân vieân).1 Chuaån bò kieåm toaùn .2 Thöïc hieän kieåm toaùn.3 Hoaøn thaønh kieåm toaùn.

70 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Ñoái vôùi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam coù quy moâ nhoû (ñuû ñieàu kieän kieåm coâng ty ñaïi chuùng) .4 Ñaùnh giaù chung veà thöïc traïng aùp duïng caùc thuû tuïc phaùt hieän gian laän vaø sai soùt taïi caùc coâng ty kieåm toaùn Vieät Nam. 71 Keát luaän phaàn II. 73 Phaàn 3 : Quan ñieåm vaø giaûi phaùp hoaøn thieän caùc thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm phaùt hieän gian laän vaø sai soùt treân BCTC taïi caùc coâng ty ñaïi chuùng.1 Quan ñieåm hoaøn thieän 3.1 Hoaøn thieän caùc chuaån möïc keá toaùn, kieåm toaùn .2 Hoaøn thaønh, coâng boá luaät Kieåm toaùn ñoäc laäp .3 Thaønh laäp moät toå chöùc ñoäc laäp chuyeân giaùm saùt, kieåm tra vieäc tuaân thuû caùc quy ñònh cuûa luaät .2 Giaûi phaùp hoaøn thieän 3.1 Hoøan thieän chuaån möïc kieåm toaùn .1 Hieäu ñính chuaån möïc veà traùch nhieäm kieåm toaùn vieân ñoái vôùi gian laän vaø sai soùt (VSA 240).2 Boå sung vaøo VSA 320 “Tính troïng yeáu trong kieåm toaùn” phaàn höôùng daãn xaùc ñònh möùc troïng yeáu.3 Boå sung vaøo VSA 500 “Baèng chöùng kieåm toaùn” moät soá ghi chuù khi thu thaäp baèng chöùng kieåm toaùn .4 Ban haønh chuaån möïc 315.2 Hoøan thieän thuû tuïc kieåm toaùn nhaèm phaùt hieän gian laän treân BCTC taïi caùc coâng ty ñaïi chuùng 3.1 Quy trình kieåm toaùn.2 Hoaøn thieän thuû tuïc phaùt hieän gian laän.98 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Thuû tuïc phoûng vaán .2 Thuû tuïc phaân tích.3 Höôùng daãn thuû tuïc kieåm toaùn chi tieát ñoái vôùi caùc tình huoáng gia taêng ruûi ro gian laän treân baùo caùo taøi chính.3 Caùc bieän phaùp ñeå thöïc hieän caùc giaûi phaùp 3.1 Naâng cao chaát löôïng kieåm toaùn.2 Naâng cao trình ñoä nghieäp vuï KTV.3 Xaây döïng vaên hoùa ñaëc tröng coâng ty .4 Taêng cöôøng hôïp taùc ñeå trôû thaønh thaønh vieân haõng kieåm toaùn quoác teá. 109 Keát luaän phaàn III:.

110 Phaàn keát luaän chung:. 111 Taøi lieäu tham khaûo. 112 Phuï luïc 1 : Phieáu khaûo saùt thöïc traïng gian laän vaø sai soùt treân BCTC taïi VN. 114 Phuï luïc 2 : Chöông trình kieåm toaùn chi tieát.

125 Phuï luïc 3 : Baûng caâu hoûi phoûng vaán. 141 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MUÏC CAÙC KYÙ HIEÄU – CHÖÕ VIEÁT TAÉT 1. BCTC: Baùo caùo taøi chính 2. KTV : Kieåm toaùn vieân 3.

CPA : Chöùng chæ kieåm toaùn vieân ñoäc laäp 4. VACPA: Hoäi kieåm toaùn vieân haønh ngheà Vieät Nam 5. UBCKNN: UÛy ban chöùng khoaùn Nhaø nöôùc 6. KTÑL: Kieåm toaùn ñoäc laäp 7.

BHXH: Baûo hieåm xaõ hoäi 8. TNCN: Thu nhaäp caù nhaân 9. AICPA: Hieäp hoäi keá toaùn vieân coâng chöùng Myõ 10. IFAC: Lieân ñoaøn keá toaùn quoác teá.

SEC: UÛy ban quaûn lyù chöùng khoaùn Myõ 12. ACFE: Hieäp hoäi caùc nhaø ñieàu tra gian laän Hoa Kyø 13. IAPC : UÛy ban thöïc haønh kieåm toaùn quoác teá 14. ISA: Chuaån möïc kieåm toaùn quoác teá 15.

VSA: Chuaån möïc kieåm toaùn Vieät Nam 16. IAG: Höôùng daãn thöïc haønh kieåm toaùn quoác teá. IAASB: UÛy ban quoác teá veà chuaån möïc kieåm toaùn vaø dòch vuï ñaûm baûo TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MUÏC CAÙC BAÛNG, BIEÅU Baûng 1.1 : Bieåu ñoà so saùnh tyû leä % do ba loaïi gian laän gaây ra giöõa naêm 2006 vaø 2008.2:Bieåu ñoà so saùnh toån thaát bình quaân do ba loaïi giaân laän gaây ra giöõa naêm 2006 vaø 2008.3: Bieåu ñoà so saùnh möùc ñoä toån thaát bình quaân do caùc loaïi gian laän gaây ra naêm 2008.4: Bieåu ñoà so saùnh tyû leä % gian laän do vò trí coâng taùc gaây ra giöõa naêm 2006 vaø 2008.5: Bieåu ñoà so saùnh toån thaát bình quaân do vò trí coâng taùc gaây ra giöõa naêm 2006 vaø 2008.6: Bieåu ñoà so saùnh tyû leä phaùt hieän gian laän cuûa caùc boä phaän giöõa naêm 2006 vaø 2008.1: Tình hình nhaân vieân kieåm toaùn naêm 2007- 2008; nguoàn töø VACPA.2: Tình hình doanh thu theo cô caáu loaïi dòch vuï vaø ñoái töôïng khaùch haøng naêm 2007- 2008; nguoàn töø VACPA.3: Keát quaû hoaït ñoäng ngaønh 2007- 2008; nguoàn VACPA. 56 DANH MUÏC CAÙC HÌNH VEÕ, ÑOÀ THÒ Hình 1.1: Tam giaùc gian laän.2: Baøn caân gian laän.1: Sơ ñoà phaân loaïi gian lận.1: Quy trình kieåm toaùn.

93 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI. Coù theå noùi, kieåm toaùn laø hoaït ñoäng coù töø raát laâu ñôøi. Traûi qua haøng traêm naêm toàn taïi vaø phaùt trieån, maõi ñeán naêm 1991 ngaønh ngheà kieåm toaùn ñoäc laäp môùi xuaát hieän taïi nöôùc ta, keå töø thôøi ñieåm naøy ngöôøi daân Vieät Nam môùi daàn bieát ñeán hai töø “kieåm toaùn”.

Duø ñaõ coù moät quaù trình phaùt trieån laâu daøi caùch ñaây haøng nhieàu theá kyû, theá nhöng, trong nhöõng naêm qua chuùng ta vaãn thöôøng xuyeân chöùng kieán nhieàu vuï gian laän taøi chính gaây chaán ñoäng dö luaän maø nguyeân nhaân chính laø do sai phaïm cuûa coâng ty ñöôïc kieåm toaùn vaø caû coâng ty kieåm toaùn. Ngöôøi ta khoâng khoûi baát ngôø veà nhöõng toån thaát do gian laän gaây ra maø coøn baát ngôø bôûi phöông phaùp thöïc hieän gian laän, ñoái töôïng thöïc hieän gian laän vaø nôi xaûy ra gian laän, ñieån hình laø vuï gian laän taøi chính noåi tieáng xaûy ra ôû coâng ty naêng löôïng Enron ngay taïi nöôùc Myõ, moät quoác gia thöôøng ñöôïc xem laø coù heä thoáng phaùp luaät, heä thoáng keá toaùn vaø kieåm toaùn chaët cheõ nhaát theá giôùi. Taïi Vieät Nam, sau hôn 18 naêm hoaït ñoäng, tuy kieåm toaùn ñoäc laäp ñaõ coù nhöõng ñoùng goùp nhaát ñònh trong vieäc laønh maïnh hoùa thò tröôøng taøi chính; phuïc vuï ñaéc löïc cho coâng taùc quaûn lyù ñieàu haønh kinh teá cuûa Nhaø nöôùc vaø hoaït ñoäng kinh doanh cuûa caùc doanh nghieäp. Tuy nhieân heä thoáng phaùp luaät, heä thoáng chuaån möïc keá toaùn vaø kieåm toaùn vaãn coøn nhieàu baát caäp.

Moät trong nhöõng baát caäp laø tuy heä thoáng caùc chuaån möïc kieåm toaùn Vieät Nam hieän nay cô baûn ñaõ phuø hôïp thoâng leä quoác teá, ñaùp öùng ñöôïc yeâu caàu cuûa ngheà nghieäp vaø cuûa xaõ hoäi, theá nhöng do ñöôïc bieân soaïn döïa treân heä thoáng chuaån möïc quoác teá naêm 1994 neân ñeán nay ñaõ coù nhieàu ñieåm laïc haäu.