LỜI MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của việc xây dựng đề tài Chi đầu tƣ phát triển (ĐTPT) từ ngân sách nhà nƣớc (NSNN) là một nguồn lực tài chính hết sức quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nƣớc cũng nhƣ từng địa phƣơng. Việc kiểm soát tốt, phân bổ và sử dụng vốn đầu tƣ phát triển hiệu quả sẽ góp phần quan trọng tạo lập cơ sở vật chất kỹ thuật, định hƣớng đầu tƣ, tác động tích cực đến tăng trƣởng, chuyển dịch cơ cấu, tạo việc làm, thực hiện những vấn đề xã hội, bảo vệ môi trƣờng, làm tăng tích lũy cho nền kinh tế. Với vai trò quan trọng nhƣ vậy nên từ lâu việc kiểm soát chi đầu tƣ phát từ NSNN đã đƣợc chú trọng đặc biệt.
Nhiều nội dung kiểm soát nguồn vốn này đã đƣợc hình thành: từ việc ban hành pháp luật, xây dựng và thực hiện cơ chế, chính sách quản lý đến việc xây dựng quy trình, thủ tục cấp phát và quản lý sử dụng vốn. Cũng nhƣ các địa phƣơng khác, việc kiểm soát chi đầu tƣ phát triển từ NSNN qua KBNN Ninh Bình cũng đƣợc chú trọng. Các cấp chính quyền tỉnh và đặc biệt là hệ thống Kho bạc Nhà nƣớc trên địa bàn đã có nhiều nỗ lực trong việc triển khai thực hiện cơ chế chính sách chung, cải tiến quy trình, thủ tục cấp phát và quản lý sử dụng, tăng cƣờng công tác thanh tra, kiểm tra. Kiểm soát chi đầu tƣ phát triển qua KBNN là một trong những hoạt động quan trọng, là khâu chốt chặn đảm bảo nguồn vốn từ ngân sách nhà nƣớc đƣợc sử dụng hiệu quả cao, đúng mục đích, đúng luật và không lãng phí thất thoát; kịp thời phát hiện những khoản chi đầu phát triển sai mục đích, sai nguyên tắc, vi phạm quy trình, sai định mức chi tiêu,.
góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu phát triển từ NSNN theo nhiệm vụ đƣợc giao. 1 Tuy vậy, cũng nhƣ tình hình chung trong cả nƣớc, công tác kiểm soát chi đầu tƣ phát triển từ nguồn NSNN qua KBNN Ninh Bình còn nhiều bất cập trong một số nội dung và ở tất cả các khâu từ cấp phát, sử dụng, thanh toán và thanh quyết toán vốn đầu tƣ. Vì vậy, hiệu quả sử dụng vốn chi đầu tƣ phát triển từ NSNN còn hạn chế, tình trạng thất thoát, lãng phí từ NSNN vẫn còn diễn ra thƣờng xuyên. Trong bối cảnh nợ công có xu hƣớng ngày càng cao, việc kiểm soát chi càng có ý nghĩa quyết định trong việc thực hành tiết kiệm, chống thất thoát, lãng phí, do đó việc hoàn thiện kiểm soát chi tiêu công nói chung và kiểm soát chi đầu tƣ phát triển từ NSNN tại KBNN là một đòi hỏi bức xúc… Việc tìm kiếm những giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi đầu tƣ phát triển từ NSNN qua KBNN là vấn đề rất cấp thiết.
Từ các lí do trên, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài "Kiểm soát chi đầu tƣ qua Kho bạc nhà nƣớc Ninh Bình" làm luận văn thạc sĩ kinh tế, chuyên ngành: Quản lý kinh tế. Câu hỏi nghiên cứu Để tập trung giải quyết mục tiêu của đề tài đặt ra, đề tài nghiên cứu phải trả lời đƣợc câu hỏi: - Đặc điểm, nội dung cơ bản, chức năng và vai trò của kiểm soát chi đầu tƣ phát triển từ NSNN, kiểm soát chi đầu tƣ phát triển qua KBNN? Các nhân tố ảnh hƣởng đến kiểm soát chi đầu tƣ phát triển qua KBNN? - Thực trạng công tác kiểm soát chi đầu tƣ phát triển qua KBNN Ninh Bình trong thời gian từ 2015 đến 2017 nhƣ thế nào? Những thành công, hạn chế và nguyên nhân? Những nhân tố ảnh hƣởng nào ảnh hƣởng đến công tác kiểm soát chi đầu tƣ phát triển qua KBNN Ninh Bình trong thời gian tới? - Giải pháp tăng cƣờng công tác kiểm soát chi đầu tƣ phát triển qua KBNN Ninh Bình? 2 3. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Hệ thống hoá các cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động kiểm soát chi đầu tƣ phát triển từ nguồn vốn NSNN qua hệ thống Kho bạc Nhà nƣớc ở tất cả các khâu từ cấp phát, sử dụng, thanh toán và thanh quyết toán vốn đầu tƣ. Phân tích, đánh giá thực trạng kiểm soát chi đầu tƣ phát triển qua KBNN Ninh Bình, chỉ ra những thành công, hạn chế trong công tác kiểm soát chi đầu tƣ phát triển.
Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm tăng cƣờng công tác kiểm soát chi đầu tƣ phát triển qua KBNN Ninh Bình trong thời gian tới. Kiến nghị các giải pháp chủ yếu nhằm tăng cƣờng công tác kiểm soát chi đầu tƣ phát triển tại KBNN Ninh Bình. Trên cơ sở các giải pháp giúp thực hiện các chức năng quản lý của nhà nƣớc về kiểm soát chi đầu tƣ phát triển từ nguồn vốn NSNN một cách hiệu quả. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là hoạt động kiểm soát chi đầu tƣ phát triển qua KBNN Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu kiểm soát chi đầu tƣ phát triển qua KBNN Ninh Bình (bao gồm vốn đầu tƣ Ngân sách tỉnh, ngân sách tỉnh, nguồn vốn Trung ƣơng hỗ trợ có mục tiêu cho tỉnh, nguồn vốn TPCP, nguồn vốn CTMTQG).
Thời gian: từ năm 2015 đến năm 2017 3 Chƣơng 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƢ PHÁT TRIỂN TẠI KBNN CẤP TỈNH 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về kiểm soát chi đầu tƣ phát triển qua KBNN Hoạt động kiểm soát chi đầu tƣ phát triển tại hệ thống KBNN là một trong những hoạt động cơ bản, mũi nhọn của ngành, do vậy trong thời gian qua có rất nhiều đề tài nghiên cứu liên quan đến hoạt động kiểm soát chi đầu tƣ phát triển trong hệ thống KBNN. Để nghiên cứu đề tài luận văn của mình, tác giả cũng đã tìm hiểu về các đề tài trƣớc đó đã nghiên cứu có tính kế thừa, có đề tài mang tính tham khảo, rút kinh nghiệm: Cụ thể nhƣ sau: Đề án “Một số giải pháp tăng cƣờng quản lý vốn ứng trƣớc kế hoạch trong hoạt động kiểm soát chi vốn đầu tƣ của hệ thống KBNN” năm 2010 của tác giả Trƣơng Thị Tuấn Linh, đề án sử dụng phƣơng pháp tổng hợp, phân tích và so sánh số liệu ứng trƣớc kế hoạch vốn đầu tƣ từ năm 2000-2009 thông qua báo cáo và tình hình thực tế tại KBNN tỉnh, thành phố.
Đề tài phân tích nhƣng văn bản quy phạm pháp luật trong giai đoạn nghiên cứu quy định về nguồn vốn ứng trƣớc, về hoạt động kiểm soát thanh toán vốn ứng trƣớc trong hệ thống KBNN từ đó chỉ ra những thành công và những tồn tại chủ yếu của hoạt động kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB ứng tƣớc kế hoạch vốn tại hệ thống KBNN trong giai đoạn 2000-2009. Và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cƣờng quản lý vốn ứng trƣớc kế hoạch trong công tác kiểm. Đề tài “Một số giải pháp nâng cao chất lƣợng kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB của KBNN từ thực tiễn KBNN Thái Nguyên” của tác giả Nguyễn Mạnh Tiến năm 2006, tác giả vận dụng tổng hợp phƣơng pháp duy vật biện chứng, phƣơng pháp quy vật lịch sử, phƣơng pháp thống kê kết hợp 4 phƣơng pháp khái quát hóa, trừu tƣợng hóa, cụ thể hóa, các kiến thức kinh tế ngành thuộc lĩnh vực đầu tƣ XDCB và các quy định hiện hành của Nhà nƣớc, của các ngành có liên quan đến hoạt động kiểm soát chi đầu tƣ XDCB làm cơ sở phƣơng pháp luận cho việc nghiên cứu tổng hợp và phân tích. Đề tài nghiên cứu công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB tại KBNN Thái Nguyên, phạm vi nghiên cứu bao gồm các vấn đề liên quan đến công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB tại KBNN Thái Nguyên trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2006.
Trên cơ sở các lý luận về kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB qua hệ thống KBNN để phân tích thực trạng công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB tại Kho bạc Thái Nguyên và hệ thống KBNN nói chung nhằm làm rõ những mặt tích cực, hạn chế chủ yếu, xác định nguyên nhân gây ra hạn chế đó. Từ đó tìm ra những giải pháp nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB của KBNN từ thực tiễn KBNN Thái Nguyên. Đề tài “Một số giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ qua KBNN” của tác giả Vũ Đức Hiệp năm 2013. Đề tài nghiên cứu một số lý luận về quản lý đầu tƣ và quản lý vốn đầu tƣ tại thời điểm nghiên cứu, đặc biệt những vấn đề có liên quan đến công tác thanh quyết toán vốn đầu tƣ.
Từ những vấn đề cơ bản của lý luận xác định rõ vai trò, vị trí, chức năng của KBNN đối với công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ. Đồng thời thông qua nghiên cứu thực trạng của công tác quản lý vốn đầu tƣ trong những năm qua nhằm đánh giá một cách tổng quát quản lý vốn đầu tƣ nói chung và kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ qua KBNN nói riêng, chỉ ra những mặt đƣợc và chƣa đƣợc của cơ chế hiện hành. Trên cơ sở đó đề ra những mặt tích cực và hạn chế của cơ chế hiện hành. Trên cơ sở đó đề ra những giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lƣợng của công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ qua KBNN ứng dụng vào thực tế công tác.
Đề tài sử dụng phƣơng pháp tổng 5 hợp – phân tích thông qua khảo sát tình hình thực tế tại một số tỉnh, thành phố và thu thập thông tin từ các KBNN địa phƣơng. Trên cơ sở đó phân tích rút ra những kết luận và đề ra những giải pháp phù hợp, những kiến nghị cụ thể đối với công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ qua KBNN. Tác giả Phạm Thị Lan nghiên cứu đề tài “Quy trình quản lý, kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ, vốn chƣơng trình mục tiêu, vốn sự nghiệp có tính chất đầu tƣ” năm 2008, đề tài nghiên cứu những chƣơng trình tin học ứng dụng trong hoạt động kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ nhƣ: Chƣơng trình DTKB/OAR, DTKB/LAN, TT TH&TK cũng đã hoàn thành quy định tạm thời về Quản lý, kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ trên mạng máy tính. Tuy nhiên do những thay đổi liên tục của nghiệp vụ, yêu cầu ngày càng cao trong việc tra cứu, cung cấp thông tin phục vụ công tác điều hành, và sự biến đổi nhanh chóng về công nghệ, các chƣơng trình trên đã bộc lộ nhiều khiếm khuyết cần phải đƣợc khắc phục.