Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hiệu quả khử trùng chất thải rắn y tế lây nhiễm bằng công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng

Tài liệu Khử trùng chất thải y tế bằng hơi nước và vi sóng tổng hợp lý thuyết và thực hành, phục vụ học tập ngành trong thời kỳ mới

• Tác giả: Nguyễn Thị Quỳnh Mai
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Mạnh Khải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Hiệu Quả Khử Trùng Chất Thải Rắn Y Tế Lây Nhiễm Bằng Công Nghệ Hơi Nước Bão Hòa Kết Hợp Vi Sóng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Định nghĩa và các đặc trưng của chất thải rắn y tế
• 1.1. Định nghĩa chất thải y tế
• 1.2. Nguồn phát sinh và phân loại chất thải rắn y tế
• 1.3. Tác hại của chất thải rắn y tế nguy hại
• 1.4. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.5. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.6. Công nghệ khử trùng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập và phân tích số liệu
• 2.4. Phương pháp khảo sát thực địa kết hợp với phỏng vấn
• 2.5. Phương pháp định tính
• 2.6. Đánh giá hiệu quả xử lý lò hấp bằng test BI theo GEF (Golbal health care waster Project)
• 2.7. Phương pháp phân tích đánh giá công nghệ
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng quản lý chất thải y tế tại bệnh viện Lao phổi Trung ương
• 3.2. Tổ chức quản lý chất thải y tế
• 3.3. Năng lực của nhân viên y tế đối với việc quản lý chất thải y tế
• 3.4. Thực trạng phát sinh, thu gom và phân loại CTRYT tại bệnh viện
• 3.5. Hiện trạng hệ thống xử lý chất thải rắn y tế của bệnh viện
• 3.6. Công nghệ khử khuẩn chất rắn lây nhiễm bằng công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng
• 3.7. Đánh giá hiệu quả khử trùng bằng công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng
• 3.8. Xác định hiệu quả khử trùng đối với các nhóm vi khuẩn (phương pháp định tính)
• 3.9. Xác định hiệu quả khử trùng bằng phương pháp test BI theo GEF
• 3.10. Ý nghĩa môi trường của công nghệ lò hấp tiệt trùng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng được sử dụng tại bệnh viện
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về khử trùng chất thải y tế bằng hơi nước và vi sóng

Khử trùng chất thải y tế là một trong những vấn đề cấp bách trong quản lý chất thải y tế. Chất thải y tế thường chứa nhiều mầm bệnh và hóa chất độc hại, đe dọa sức khỏe con người và môi trường. Công nghệ khử trùng bằng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng đã được nghiên cứu và áp dụng tại nhiều cơ sở y tế, mang lại hiệu quả cao trong việc tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh.

1.1. Định nghĩa và đặc trưng của chất thải y tế

Chất thải y tế là các chất thải phát sinh từ hoạt động khám chữa bệnh, bao gồm chất thải lây nhiễm, hóa chất nguy hại và vật sắc nhọn. Việc phân loại và xử lý chất thải y tế đúng cách là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

1.2. Tình hình quản lý chất thải y tế tại Việt Nam

Tại Việt Nam, việc quản lý chất thải y tế còn nhiều hạn chế. Theo báo cáo của Bộ Y tế, lượng chất thải y tế phát sinh hàng ngày rất lớn, trong đó có một phần không nhỏ là chất thải nguy hại. Cần có các biện pháp hiệu quả để xử lý và khử trùng chất thải này.

II. Vấn đề và thách thức trong khử trùng chất thải y tế

Khử trùng chất thải y tế gặp nhiều thách thức, bao gồm sự đa dạng của các loại chất thải, sự thiếu hụt công nghệ hiện đại và nhận thức của nhân viên y tế. Việc không tuân thủ quy trình khử trùng có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường và nguy cơ lây nhiễm bệnh.

2.1. Các loại chất thải y tế nguy hại

Chất thải y tế nguy hại bao gồm chất thải lây nhiễm, hóa chất độc hại và chất thải phóng xạ. Những loại chất thải này cần được xử lý đặc biệt để đảm bảo an toàn cho sức khỏe con người và môi trường.

2.2. Thách thức trong việc áp dụng công nghệ khử trùng

Việc áp dụng công nghệ khử trùng như hơi nước bão hòa và vi sóng còn gặp nhiều khó khăn, bao gồm chi phí đầu tư cao và yêu cầu kỹ thuật phức tạp. Cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng để nâng cao hiệu quả khử trùng.

III. Phương pháp khử trùng chất thải y tế bằng hơi nước bão hòa

Công nghệ khử trùng bằng hơi nước bão hòa là một trong những phương pháp hiệu quả nhất hiện nay. Phương pháp này sử dụng nhiệt độ cao và áp suất để tiêu diệt vi sinh vật trong chất thải y tế, đảm bảo an toàn cho sức khỏe cộng đồng.

3.1. Quy trình khử trùng bằng hơi nước bão hòa

Quy trình khử trùng bằng hơi nước bão hòa bao gồm các bước như thu gom, phân loại, xử lý và tiêu hủy chất thải. Mỗi bước đều cần được thực hiện nghiêm ngặt để đảm bảo hiệu quả khử trùng.

3.2. Lợi ích của công nghệ khử trùng bằng hơi nước

Công nghệ khử trùng bằng hơi nước bão hòa không chỉ hiệu quả trong việc tiêu diệt vi sinh vật mà còn thân thiện với môi trường. Việc sử dụng công nghệ này giúp giảm thiểu ô nhiễm và tiết kiệm chi phí xử lý chất thải.

IV. Phương pháp khử trùng chất thải y tế bằng vi sóng

Khử trùng bằng vi sóng là một phương pháp hiện đại, sử dụng sóng điện từ để tiêu diệt vi sinh vật trong chất thải y tế. Phương pháp này có nhiều ưu điểm, bao gồm thời gian xử lý ngắn và hiệu quả cao.

4.1. Nguyên lý hoạt động của công nghệ vi sóng

Công nghệ vi sóng hoạt động dựa trên nguyên lý làm nóng nhanh chóng các phân tử nước trong chất thải, từ đó tiêu diệt vi sinh vật. Phương pháp này giúp tiết kiệm thời gian và năng lượng.

4.2. Ứng dụng thực tiễn của công nghệ vi sóng

Công nghệ vi sóng đã được áp dụng tại nhiều bệnh viện và cơ sở y tế, mang lại hiệu quả cao trong việc khử trùng chất thải y tế. Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng công nghệ này giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

V. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả khử trùng

Nghiên cứu tại Bệnh viện Lao phổi Trung ương cho thấy công nghệ khử trùng bằng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng mang lại hiệu quả cao trong việc tiêu diệt vi sinh vật. Kết quả này khẳng định tính khả thi của công nghệ trong việc xử lý chất thải y tế.

5.1. Đánh giá hiệu quả khử trùng

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tiêu diệt vi sinh vật đạt trên 99%, cho thấy công nghệ khử trùng này rất hiệu quả. Việc áp dụng công nghệ này giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

5.2. Ý nghĩa môi trường của công nghệ khử trùng

Công nghệ khử trùng bằng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng không chỉ giúp xử lý chất thải y tế hiệu quả mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Việc giảm thiểu chất thải nguy hại sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.

VI. Kết luận và tương lai của khử trùng chất thải y tế

Khử trùng chất thải y tế bằng hơi nước và vi sóng là một giải pháp hiệu quả và bền vững. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển công nghệ này để nâng cao hiệu quả khử trùng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

6.1. Tương lai của công nghệ khử trùng

Công nghệ khử trùng chất thải y tế sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của các nghiên cứu khoa học. Việc áp dụng công nghệ mới sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

6.2. Khuyến nghị cho các cơ sở y tế

Các cơ sở y tế cần nâng cao nhận thức về quản lý chất thải y tế và áp dụng công nghệ khử trùng hiện đại. Việc này không chỉ bảo vệ sức khỏe nhân viên y tế mà còn bảo vệ cộng đồng và môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chất thải rắn y tế là một trong những nguồn ô nhiễm nguy hiểm, chứa nhiều thành phần độc hại như mầm bệnh lây nhiễm, hóa chất độc hại và vật sắc nhọn nguy hiểm. Theo báo cáo của Bộ Y tế, tính đến năm 2007, Việt Nam có hơn 140.000 giường bệnh với lượng chất thải phát sinh trung bình từ 2,0 đến 2,5 kg/giường/ngày, trong đó khoảng 10-25% là chất thải nguy hại. Ước tính đến năm 2015, lượng chất thải y tế phát sinh sẽ đạt khoảng 600 tấn/ngày và đến năm 2020 có thể vượt 800 tấn/ngày. Việc xử lý không đúng cách sẽ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe nhân viên y tế và cộng đồng.

Bệnh viện Lao phổi Trung ương, với 500 giường bệnh và đặc thù điều trị các bệnh nhiễm khuẩn phổi, là địa điểm nghiên cứu điển hình cho việc quản lý và xử lý chất thải y tế lây nhiễm. Bệnh viện đã áp dụng công nghệ khử trùng chất thải rắn y tế bằng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng nhằm nâng cao hiệu quả xử lý và giảm thiểu tác động môi trường. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá thực trạng quản lý chất thải y tế tại bệnh viện, đồng thời khảo sát hiệu quả khử trùng của công nghệ này đối với chất thải rắn y tế lây nhiễm.

Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn từ năm 2011 đến 2014 tại Bệnh viện Lao phổi Trung ương, tập trung vào các chỉ số như lượng chất thải phát sinh, tỷ lệ phân loại đúng, hiệu quả diệt khuẩn và tác động môi trường. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đề xuất các giải pháp quản lý và xử lý chất thải y tế thân thiện môi trường, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ sở y tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý chất thải y tế, bao gồm:

• Lý thuyết phân loại chất thải y tế: Chất thải y tế được phân thành 5 nhóm chính gồm chất thải lây nhiễm, chất thải hóa học nguy hại, chất thải phóng xạ, bình chứa áp suất và chất thải thông thường, theo Quyết định số 43/2007/QĐ-BYT của Bộ Y tế.
• Mô hình công nghệ khử trùng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng: Công nghệ này sử dụng sóng vi ba tần số 2450 MHz kết hợp hơi nước bão hòa ở nhiệt độ 121-134°C và áp suất 2-3 bar để tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh trong chất thải y tế.
• Khái niệm hiệu quả khử trùng: Đánh giá dựa trên khả năng tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn có sức đề kháng cao như Geobacillus stearothermophilus, cũng như các vi khuẩn thường gặp như Coliforms, Salmonella, Staphylococcus aureus.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập từ khảo sát thực địa tại Bệnh viện Lao phổi Trung ương, phỏng vấn 360 nhân viên y tế, quan sát trực tiếp quá trình thu gom, phân loại và vận chuyển chất thải, cùng với dữ liệu thứ cấp từ hồ sơ quản lý bệnh viện.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp định tính và định lượng, bao gồm phân tích vi sinh vật trước và sau xử lý bằng phương pháp nuôi cấy, test chỉ thị sinh học (BI) theo tiêu chuẩn GEF, và đánh giá hiệu quả công nghệ dựa trên các tiêu chí kỹ thuật, kinh tế, môi trường và xã hội.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 9 năm 2011 đến năm 2014, với các đợt lấy mẫu vi sinh vật trong 3 ngày liên tiếp, mỗi ngày 2 lần, tại 3 vị trí khác nhau trong lò hấp.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 360 nhân viên y tế được chọn ngẫu nhiên từ các khoa phòng khác nhau nhằm đánh giá nhận thức và thực hành quản lý chất thải. Phương pháp chọn mẫu đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cao. Phân tích số liệu sử dụng các tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) và phương pháp chuẩn quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng quản lý chất thải y tế tại bệnh viện:

   • Lượng chất thải rắn y tế phát sinh trung bình là 2,4 kg/giường/ngày, trong đó chất thải lây nhiễm chiếm 4,99% (59 kg/ngày).
   • 65,6% nhân viên y tế có kiến thức tốt về phân loại và thu gom chất thải y tế theo quy định.
   • Tỷ lệ thực hành phân loại đúng đạt 56,7%, còn 27,2% nhân viên phân loại sai chất thải.

2. Hiệu quả khử trùng công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng:

   • 100% mẫu test chỉ thị sinh học (BI) với vi khuẩn Geobacillus stearothermophilus không phát triển sau xử lý, chứng tỏ hiệu quả diệt khuẩn tuyệt đối.
   • Các vi khuẩn thường gặp như Coliforms, Salmonella, Staphylococcus aureus hoàn toàn bị tiêu diệt sau xử lý, với tỷ lệ dương tính trước xử lý lần lượt là 92,59%, 1,85%, 83,33% và sau xử lý là 0%.

3. Tình hình phân loại và thu gom chất thải:

   • Bệnh viện đã phân loại chất thải theo 5 nhóm quy định, sử dụng túi và thùng đựng đúng màu sắc quy định.
   • Hệ thống vận chuyển chất thải chuyên dụng, có nắp đậy kín, vận chuyển 2 lần/ngày, đảm bảo không rơi vãi, đổ tràn.

4. Đánh giá công nghệ xử lý:

   • Công nghệ khử trùng bằng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng có công suất xử lý 15 kg/giờ, thời gian xử lý mỗi mẻ dưới 30 phút.
   • Chi phí đầu tư và vận hành thấp hơn so với phương pháp đốt, không phát sinh khí thải độc hại như dioxin, furan.
   • Chất thải sau xử lý có thể tái chế hoặc xử lý như chất thải thông thường, không biến dạng, thân thiện môi trường.

Thảo luận kết quả

Hiện trạng quản lý chất thải y tế tại Bệnh viện Lao phổi Trung ương tương đối tốt so với nhiều bệnh viện khác trong nước, thể hiện qua tỷ lệ phân loại và thu gom đúng quy định. Tuy nhiên, tỷ lệ nhân viên y tế thực hành phân loại đúng còn thấp, cần tăng cường đào tạo và giám sát. Lượng chất thải phát sinh cao hơn các bệnh viện tuyến tỉnh do đặc thù điều trị bệnh nhân nặng và số giường bệnh lớn.

Hiệu quả khử trùng của công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng được chứng minh qua các chỉ số vi sinh vật và test chỉ thị sinh học, đạt 100% tiêu diệt vi khuẩn có sức đề kháng cao. So với công nghệ đốt truyền thống, công nghệ này giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tiết kiệm chi phí và năng lượng, đồng thời bảo vệ sức khỏe nhân viên và cộng đồng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ vi khuẩn trước và sau xử lý, bảng thống kê nhận thức và thực hành phân loại của nhân viên y tế, cũng như sơ đồ quy trình xử lý chất thải tại bệnh viện để minh họa hiệu quả và tính khả thi của công nghệ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức nhân viên y tế

   • Tổ chức các khóa tập huấn định kỳ về phân loại, thu gom và xử lý chất thải y tế.
   • Mục tiêu đạt trên 90% nhân viên thực hành phân loại đúng trong vòng 12 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ban giám đốc bệnh viện phối hợp với khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn.

2. Trang bị đồng bộ thiết bị thu gom và vận chuyển

   • Cung cấp đầy đủ túi, thùng đựng chất thải đúng quy cách và xe vận chuyển chuyên dụng.
   • Mục tiêu hoàn thiện hệ thống thu gom, vận chuyển trong 6 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Hành chính - Quản trị và Ban quản lý bệnh viện.

3. Mở rộng ứng dụng công nghệ khử trùng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng

   • Nghiên cứu áp dụng công nghệ tại các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh để nâng cao hiệu quả xử lý.
   • Mục tiêu triển khai thử nghiệm trong 18 tháng tới.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Y tế phối hợp với các viện nghiên cứu và bệnh viện tuyến tỉnh.

4. Xây dựng quy trình xử lý sự cố và giám sát chất thải y tế

   • Thiết lập quy trình xử lý tràn dịch, máu và các sự cố liên quan đến chất thải y tế.
   • Tăng cường kiểm tra, giám sát định kỳ để đảm bảo tuân thủ quy định.
   • Mục tiêu hoàn thiện quy trình trong 9 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Hội đồng kiểm soát nhiễm khuẩn và phòng Quản lý chất thải bệnh viện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Quản lý bệnh viện và cán bộ phòng ban chức năng

   • Lợi ích: Nắm bắt thực trạng và giải pháp quản lý chất thải y tế hiệu quả, nâng cao an toàn môi trường bệnh viện.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch đào tạo và đầu tư trang thiết bị phù hợp.

2. Nhân viên y tế và kỹ thuật viên vận hành thiết bị xử lý chất thải

   • Lợi ích: Hiểu rõ quy trình phân loại, thu gom và vận hành công nghệ khử trùng hiện đại.
   • Use case: Thực hành đúng quy trình, đảm bảo an toàn và hiệu quả xử lý.

3. Chuyên gia môi trường và nhà nghiên cứu

   • Lợi ích: Tham khảo dữ liệu thực nghiệm, đánh giá công nghệ thân thiện môi trường.
   • Use case: Phát triển nghiên cứu tiếp theo về xử lý chất thải y tế và ứng dụng công nghệ mới.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách y tế

   • Lợi ích: Cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy định về quản lý và xử lý chất thải y tế.
   • Use case: Ban hành các tiêu chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật và giám sát thực hiện.

Câu hỏi thường gặp

1. Công nghệ khử trùng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng hoạt động như thế nào?
   Công nghệ sử dụng hơi nước bão hòa ở nhiệt độ 121-134°C kết hợp sóng vi ba tần số 2450 MHz để làm nóng chất thải từ bên ngoài và bên trong, tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh hiệu quả trong vòng dưới 30 phút.

2. Hiệu quả diệt khuẩn của công nghệ này được đánh giá bằng phương pháp nào?
   Hiệu quả được đánh giá bằng test chỉ thị sinh học (BI) sử dụng vi khuẩn Geobacillus stearothermophilus và phân tích vi sinh vật trước và sau xử lý, cho kết quả tiêu diệt 100% vi khuẩn có sức đề kháng cao.

3. Lượng chất thải y tế phát sinh tại bệnh viện Lao phổi Trung ương là bao nhiêu?
   Trung bình 2,4 kg/giường/ngày, trong đó chất thải lây nhiễm chiếm khoảng 4,99% tổng lượng chất thải, tương đương 59 kg/ngày.

4. Những khó khăn trong quản lý chất thải y tế hiện nay là gì?
   Bao gồm tỷ lệ nhân viên y tế phân loại sai chất thải còn cao (27,2%), thiếu đồng bộ trang thiết bị thu gom, vận chuyển và chưa có quy trình xử lý sự cố cụ thể.

5. Lợi ích môi trường khi sử dụng công nghệ khử trùng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng là gì?
   Công nghệ không phát sinh khí thải độc hại như dioxin, furan, không tạo tro xỉ độc hại, tiết kiệm năng lượng và chi phí, đồng thời cho phép tái chế chất thải sau xử lý, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Kết luận

• Hiện trạng quản lý chất thải y tế tại Bệnh viện Lao phổi Trung ương tương đối tốt, với lượng chất thải phát sinh 2,4 kg/giường/ngày và tỷ lệ phân loại đúng đạt 56,7%.
• Công nghệ khử trùng hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng đạt hiệu quả diệt khuẩn 100% đối với vi khuẩn có sức đề kháng cao, đảm bảo an toàn sinh học.
• Công nghệ này thân thiện môi trường, tiết kiệm chi phí và năng lượng so với phương pháp đốt truyền thống.
• Cần tăng cường đào tạo nhân viên y tế, trang bị đồng bộ thiết bị thu gom và vận chuyển, đồng thời xây dựng quy trình xử lý sự cố chất thải y tế.
• Đề xuất mở rộng ứng dụng công nghệ tại các bệnh viện tuyến tỉnh và tiếp tục nghiên cứu để nâng cao hiệu quả xử lý chất thải y tế.

Next steps: Triển khai đào tạo nâng cao nhận thức, hoàn thiện hệ thống thu gom vận chuyển, thử nghiệm mở rộng công nghệ và xây dựng quy trình quản lý chất thải y tế toàn diện.

Call to action: Các cơ sở y tế và nhà quản lý cần phối hợp chặt chẽ để áp dụng công nghệ xử lý chất thải y tế thân thiện môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Chất thải rắn y tế thường chứa nhiều thành phần nguy hại như mầm bệnh dễ lây nhiễm, các hoá chất độc hại và các vật sắc nhọn nguy hại. Việc xử lý chất thải bệnh viện nói chung và chất thải rắn y tế nguy hại nói riêng đã là một vấn đề cấp bách cần phải quản lý và xử lý an toàn không chỉ tại Việt Nam mà cả thế giới. Theo báo cáo của Bộ y tế, tính đến tháng 10 năm 2007, cả nước có 1.087 bệnh viện bao gồm 1.023 bệnh viện nhà nước, 64 bệnh viện tư nhân với tổng số hơn 140.000 giường bệnh.000 trạm y tế xã, hơn chục ngàn cơ sở phòng khám tư nhân. Theo ước tính, trung bình mỗi giường bệnh một ngày phát sinh từ 2,0 đến 2,5 kg chất thải trong đó khoảng từ 10- 25% chất thải nguy hại.

Như vậy, với khoảng trên 140.000 giường bệnh đang hoạt động hết công suất, mỗi ngày có khoảng 280-350 tấn chất thải phát sinh từ các bệnh viện. Theo ước tính của các chuyên gia, đến năm 2010 tổng lượng chất thải rắn phát sinh sẽ là 450 tấn/ngày, trong đó có khoảng 60 - 70 tấn/ngày là chất thải rắn nguy hại phải xử lý. Tỷ lệ gia tăng chất thải rắn y tế phụ thuộc vào số giường bệnh, tình hình thực hiện các kỹ thuật y tế và sự tiếp cận của người dân với các dịch vụ y tế (khoảng 7,6%/năm). Ước tính đến năm 2015 số lượng chất thải y tế là 600 tấn/ngày và năm 2020 là khoảng trên 800 tấn/ngày.

Lượng chất thải y tế này, nếu không được xử lý đúng phương pháp sẽ là nguồn gây ô nhiễm môi trường, đe dọa đến sức khỏe con người trước tiên là những nhân viên y tế, người bệnh [1]. Để xử lý và tiêu huỷ chất thải y tế, mỗi nhóm và loại chất thải có phương pháp riêng. Chất thải rắn trong y tế thường được xử lý bằng phương pháp đốt ở nhiệt độ cao trên 1000oC [36]. Đây chưa phải là phương pháp thân thiện môi trường và an toàn vì trong quá trình đốt, rất nhiều những khí thải, khí độc hại sinh ra làm ô nhiễm môi trường, nhất là nhựa có chứa clo.

Bên cạnh đó, đa phần các vật liệu nhựa dùng cho ngành y tế thường là những loại có chất lượng tốt nên việc đốt toàn bộ chất thải y tế sẽ gây ra sự lãng phí. Các chất thải rắn như bơm tiêm, chai nhựa đựng dịch truyền, dây truyền dịch… nếu được quản lý, phân loại và xử lý ban đầu tốt thì Khoa Môi trường 1 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Mai – K19 CHMT sẽ trở thành nguyên liệu hữu ích tái chế cho các mục đích sử dụng khác. Làm được điều này sẽ đem lại những lợi ích thiết thực như làm giảm chi phí trong việc xử lý chất thải y tế của các bệnh viện, tiết kiệm được nguyên liệu, giảm ô nhiễm môi trường do chất thải y tế phát sinh từ bệnh viện, góp phần nâng cao sức khỏe cho nhân viên y tế và cộng đồng dân cư [43]. Bệnh viện Lao phổi Trung ương nằm trên địa bàn Quận Ba Đình, Thành phố Hà Nội, đây là khu vực có mật độ dân số cao.

Là bệnh viện chuyên khoa hạng I tuyến cao nhất. Bệnh viện có chức năng khám, chữa bệnh, dự phòng và phục hồi chức năng cho người bệnh thuộc chuyên khoa lao và bệnh phổi ở tuyến cao nhất, giải quyết các kĩ thuật chẩn đoán, điều trị các bệnh lao ngoài phổi từ các tuyến dưới chuyển đến và là tuyến cuối cùng tập trung bệnh nhân điều trị bệnh nặng có nhiều nhiễm trùng cơ hội trong bệnh cảnh nhiễm lao, nấm, HIV, các vi khẩn đường ruột với yếu tố lây nhiễm cao. Bệnh viện có 500 giường bệnh luôn trong tình trạng quá tải, thời gian điều trị đối với bệnh nhân thường kéo dài nên lượng rác thải phát sinh hàng ngày cao, đặc biệt là lượng chất thải lây nhiễm. Trong công tác quản lý chất thải, bệnh viện đã sử dụng công nghệ khử trùng chất thải rắn y tế lây nhiễm bằng công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng.

Để có số liệu khoa học xem xét đến hiệu quả cũng như những ưu điểm của công nghệ này với việc khử trùng, tác giả tiến hành nghiên cứu đề tài "Nghiên cứu hiệu quả khử trùng chất thải rắn y tế lây nhiễm bằng công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng". Địa điểm nghiên cứu được chọn tại bệnh viện Lao phổi Trung ương với nội dung chủ yếu gồm: 1. Đánh giá thực trạng nhận thức và quản lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện Lao phổi Trung ương. Đánh giá hiệu quả khử trùng của công nghệ hơi nước bão hòa kết hợp vi sóng đối với chất thải rắn y tế lây nhiễm.

Khoa Môi trường 2 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Mai – K19 CHMT CHƢƠNG 1. Định nghĩa và các đặc trƣng của chất thải rắn y tế 1. Định nghĩa chất thải y tế Chất thải y tế là chất thải từ các hoạt động khám chữa bệnh, chăm sóc, xét nghiệm, nghiên cứu, đào tạo về khám chữa bệnh. CTYT lây nhiễm là chất thải có các thành phần như: máu, dịch cơ thể, chất bài tiết, các bộ phận, cơ quan, bơm kim tiêm, vật sắc nhọn, dược phẩm, hóa chất, chất phóng xạ.

thường ở dạng rắn, lỏng, khí. CTYTLN được xếp là chất thải nguy hại, cần có phương thức lưu giữ, xử lý, thải bỏ đặc biệt, có quy định riêng; gây nguy hại sức khỏe, an toàn môi trường hay gây cảm giác thiếu thẩm mỹ [2]. Nguồn phát sinh và phân loại chất thải rắn y tế Căn cứ vào đặc điểm lý học, hoá học, sinh học và tính chất nguy hại, CTRYT được phân thành 5 nhóm sau[2] : 1. Chất thải lây nhiễm: a) Chất thải sắc nhọn (loại A): Là chất thải có thể gây ra các vết cắt hoặc chọc thủng, có thể nhiễm khuẩn, bao gồm: bơm kim tiêm, đầu sắc nhọn của dây truyền, lưỡi dao mổ, đinh mổ, cưa, các ống tiêm, mảnh thuỷ tinh vỡ và các vật sắc nhọn khác sử dụng trong các hoạt động y tế.

b) Chất thải lây nhiễm không sắc nhọn (loại B): Là chất thải bị thấm máu, thấm dịch sinh học của cơ thể và các chất thải phát sinh từ buồng bệnh cách ly. c) Chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao (loại C): Là chất thải phát sinh trong các phòng xét nghiệm như: bệnh phẩm và dụng cụ đựng, dính bệnh phẩm. d) Chất thải giải phẫu (loại D): Bao gồm các mô, cơ quan, bộ phận cơ thể người; rau thai, bào thai và xác động vật thí nghiệm. Khoa Môi trường 3 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Mai – K19 CHMT 2.

Chất thải hoá học nguy hại: a) Dược phẩm quá hạn, kém phẩm chất không còn khả năng sử dụng. b) Chất hoá học nguy hại sử dụng trong y tế. c) Chất gây độc tế bào, gồm: vỏ các chai thuốc, lọ thuốc, các dụng cụ dính thuốc gây độc tế bào và các chất tiết từ người bệnh được điều trị bằng hoá trị liệu. d) Chất thải chứa kim loại nặng: thuỷ ngân (từ nhiệt kế, huyết áp kế thuỷ ngân bị vỡ, chất thải từ hoạt động nha khoa), cadimi (Cd) (từ pin, ắc quy), chì (từ tấm gỗ bọc chì hoặc vật liệu tráng chì sử dụng trong ngăn tia xạ từ các khoa chẩn đoán hình ảnh, xạ trị).

Chất thải phóng xạ: Chất thải phóng xạ: Gồm các chất thải phóng xạ rắn, lỏng và khí phát sinh từ các hoạt động chẩn đoán, điều trị, nghiên cứu và sản xuất. Danh mục thuốc phóng xạ và hợp chất đánh dấu dùng trong chẩn đoán và điều trị ban hành kèm theo Quyết định số 33/2006/QĐ-BYT ngày 24 tháng 10 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Chất thải chứa khí có áp suất: Bao gồm bình đựng oxy, CO2, bình ga, bình khí dung. Các bình này dễ gây cháy, gây nổ khi thiêu đốt.

Chất thải thông thường: Chất thải thông thường là chất thải không chứa các yếu tố lây nhiễm, hoá học nguy hại, phóng xạ, dễ cháy, nổ, bao gồm: a) Chất thải sinh hoạt phát sinh từ các buồng bệnh (trừ các buồng bệnh cách ly). b) Chất thải phát sinh từ các hoạt động chuyên môn y tế như các chai lọ thuỷ tinh, chai huyết thanh, các vật liệu nhựa, các loại bột bó trong gẫy xương kín. Những chất thải này không dính máu, dịch sinh học và các chất hoá học nguy hại. Khoa Môi trường 4 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị Quỳnh Mai – K19 CHMT c) Chất thải phát sinh từ các công việc hành chính: giấy, báo, tài liệu, vật liệu đóng gói, thùng các tông, túi nilon, túi đựng phim.

d) Chất thải ngoại cảnh: lá cây và rác từ các khu vực ngoại cảnh. Các chất thải được thu gom vào các thùng và túi theo màu quy định tại Quyết định số 43/QĐ-BYT ngày 30/11/2007 của Bộ Y tế. - Màu vàng đựng chất thải lây nhiễm. - Màu đen đựng chất thải hoá học nguy hại và chất thải phóng xạ.

- Màu xanh đựng chất thải thông thường và các bình áp suất nhỏ. - Màu trắng đựng chất thải tái chế. Theo kết quả điều tra của Bộ Y tế năm 1998 - 1999 thành phần CTYT ở một số bệnh viện Việt Nam gồm: + Chất thải rắn y tế: Giấy các loại, kim loại, vỏ hộp; thuỷ tinh, ống tiêm, chai lọ thuốc, bơm kim tiêm nhựa, bông băng, bột bó gãy xương; chai, túi nhựa các loại, bệnh phẩm, rác hữu cơ, đất đá và các vật rắn khác. + Chất thải lỏng bệnh viện: nước thải từ khoa Xét nghiệm, X quang, khoa lâm sàng, cận lâm sàng, bộ phận phục vụ trong bệnh viện và nước mưa.

- Chất thải khí: khí thải từ các công trình, thiết bị xử lý, tiêu huỷ CTYT 1. Tác hại của chất thải rắn y tế nguy hại Trong chất thải y tế nguy hại có khả năng chứa đựng tất cả các loại vi sinh vật như: vi khuẩn, vi rút, nấm, ký sinh trùng, tụ cầu vàng. Đặc biệt là những VSV có sức đề kháng cao với môi trường như vi khuẩn đường ruột, vi khuẩn nhiễm trùng bệnh viện, các loại virut đường ruột, virut viêm gan, HIV [3]. Việc tiếp xúc với chất thải y tế nguy hại có thể gây nên bệnh tật hoặc tổn thương vì những lý do chất thải y tế chứa đựng các yếu tố truyền nhiễm như các dược phẩm có thành phần độc hại, chất phóng xạ, vật sắc nhọn gây tổn thương, chất thải có yếu tố ảnh hưởng tâm lý xã hội.