mở đầu và sau chương 46 được đặt tên chung Cái thằng tên Quạ mà không đánh số. Như vậy, toàn bộ tác phẩm này gồm chương với 531 trang viết. Chạy dọc tác phẩm là hai tuyến truyện với tuyến nhân vật tiêu biểu được viết cùng thời gian nhưng không gian khác nhau. Hai tuyến nhân vật ấy tưởng chừng hoàn toàn tách biệt nhưng lại cộng hưởng cho nhau tạo nên sức hấp dẫn, tính mới lạ so với cách viết truyện truyền thống.
Ở tuyến truyện thứ nhất, tức là tuyến truyện Kafka Tamura kể về nhân vật Kafka trong ngày sinh nhật lần thứ mười lăm đã trốn nhà ra đi để thoát khỏi lời nguyền khủng khiếp của người cha: giết cha, loạn luân với mẹ và chị gái. Chi tiết này mang đầy màu sắc của bi kịch Hy Lạp Oedipe làm vua của Sophocle. Sau khi có trong tay một số tiền tạm đủ cùng một vài vật dụng cần thiết nhất. Kafka quyết định đi về phía Tây, thoát khỏi ngôi nhà “kỳ quái” mà theo nhân vật ở ngôi nhà ấy “cái gì bình thường đâm ra có vẻ quái dị" (Haruki, 2018, tr.
Trước khi bắt đầu chuyến đi này Kafka đã chuẩn bị những thông tin nơi mình sắp đến như thông tin khách sạn hay thông tin tất cả các thư viện trên địa bàn trong đó có thư viện Komura. Hằng ngày, sau khi tập thể dục buổi sáng Kafka ghé vào thư viện này, tiêu hết thời gian trong ngày ở thư viện, tối về khách sạn nghỉ ngơi. Đột ngột một hôm Kafka bị ngất trong một cánh rừng đằng sau tòa chính của miều đường Shinto, khi tỉnh dậy áo dính đầy máu của một ai đó mà trên mình không có vết thương 8 nào ngoại trừ chỗ nhói buốt ở vai trái. Để lấy lại bình tĩnh, Kafka đã gọi điện thoại liên lạc với Sakura, người con gái trạc tuổi chị gái mình mà Kafka đã làm quen trên đường đến Takamatsu nhờ giúp đỡ.
Sau đó, Kafka được nhận vào làm nhân viên cho Thư viện tưởng niệm Komura, được sắp xếp ở căn phòng trống khuôn viên thư viện - nơi mà bạn trai thiểu thời Miss Saeki từng ở. Trong căn phòng nhiều kỉ niệm giữa Miss Saeki và người bạn trai cũ, Kafka đã khám phá bí mật bức tranh Kafka bên bờ biển và một bài hát cùng tên của Miss Saeki. Khi gặp bà Saeki, Kafka đã có cảm xúc mãnh liệt nhưng không chắc chắn rằng chính bà là người mẹ sinh học của mình. Kafka yêu bóng ma Miss Saeki ở lứa tuổi mười lăm và đã làm tình với người phụ nữ này.
Và rồi Kafka nhận được tin cha mình chết vào đúng cái đêm Kafka bị ngất. Điều đó như một điềm báo không lành cử trở đi trở lại trong suy nghĩ Kafka: “Có phải lời nguyền đã ứng nghiệm" (Haruki, 2018, tr. Sau khi người cha sinh học của Kafka - nhà điêu khắc trứ danh Koichi Tamura chết, cảnh sát bắt tay vào tìm kiếm hung thủ, và việc đầu tiên của cảnh sát, tìm cho ra người con duy nhất của nhà điêu khắc này. Để tránh gặp phiền toái, Oshima giúp đỡ Kafka trốn khỏi thư viện, tạm sống ở ngôi nhà gỗ trên núi thuộc quyền sở hữu của hai anh em Oshima.
Trong những đêm cô độc, Kafka mơ thấy mình làm tình với Sakura, người mà Kafka luôn nghi ngờ là chị ruột của mình. Ở tuyển truyện thứ hai, tức là tuyến truyện của Satoru Nakata. Khi còn là học sinh tiểu học Nakata là nạn nhân của vụ hôn mê tập thể trên Đồi Bát Cơm vào ngày 07/11/1994. Kết quả, Nakata bị sốt cao ba tuần, mê man bất tỉnh trên giường bệnh, khi tỉnh dậy “quên mặt bố, quên mặt mẹ, quên mặt chữ, quên cả cách đếm" (Haruki, 2018, tr.53) từ học sinh giỏi “thiên bẩm" như lời nhận xét của cô giáo Setsuko Okamochi trở thành người thiểu năng trí tuệ nhưng lại có khả năng nói chuyện với mèo, khả năng dự báo các hiện tượng thời tiết.
Lão được ngài Tỉnh trưởng cho trợ cấp, cho ở một căn buồng nhỏ trong chung cư Shoeiso ở Nogata và công việc duy nhất của lão là tìm mèo lạc. Trong khi tìm mèo cho bà Koizumi, Nakata đã giết Johnnie Walker để bảo vệ những con mèo, người bạn duy nhất của Nakata trong cuộc đời. Sau đó, Nakata đến đồn cảnh sát thú tội giết người, và dự báo hiện tượng mưa cá sắp xảy ra nhưng cảnh sát không tin lời lão nói. Nakata rời Tokyo đi tìm phiến đá cửa vào, được sự giúp sức của Hoshino mà 9 phiến đá cửa vào được mở.
Nakata tìm đến thư viện Komura nói chuyện với Miss Saeki. Sau khi Nakata rời khỏi, Oshima phát hiện Miss Saeki đã chết trong sự thanh thản. Nakata sau đó cũng chết để lại Hoshino nhiệm vụ đóng cửa phiến đá cửa vào. Nhân vật Kafka sau khi nói chuyện với bà Saeki đã bước ra khỏi “bên rìa thế giới" trở về với đời sống thực tại ở lứa tuổi mười lăm.
Mục đích trốn khỏi ngôi nhà để Kafka đi tìm câu trả lời cho câu hỏi: Tại sao mẹ mình không thương mình?. Sau khi tìm được câu trả lời Kafka quyết định quay về ngôi nhà “kỳ quái” lúc xưa để tiếp tục sống cuộc sống của đời mình. Những vấn đề lý luận về không gian nghệ thuật 1. Khái niệm không gian nghệ thuật Trong thi pháp học, không gian nghệ thuật là một phạm trù của hình thức nghệ thuật, là phương thức tồn tại và triển khai của thế giới nghệ thuật.
Nếu thế giới nghệ thuật là thế giới của cái nhìn và mang ý nghĩa thì không gian nghệ thuật là trường nhìn mở ra từ một điểm nhìn, cách nhìn. Không gian nghệ thuật góp phần tạo nên tính chỉnh thể của hình thức nghệ thuật, góp phần thể hiện quan niệm của nhà nghệ sĩ về thế giới và con người trong quá trình chiếm lĩnh và tái hiện hiện thực bằng nghệ thuật. Yếu tố không gian nghệ thuật là một trong những yếu tố nằm trong chỉnh thể nghệ thuật làm nên hệ thống thi pháp trong tác phẩm văn chương. Theo các tác giả trong cuốn Từ điển tiếng việt, không gian là “hình thức tồn tại cơ bản của vật chất, trong đó các vật thể có độ dài và độ lớn khác nhau, cái nọ ở cạnh cái kia’’, là “khoảng không gian bao trùm mọi vật xung quanh con người’’ (Hoàng Phê nnk.
Khi nhắc tới không gian nói chung, người ta thường quy nó về một không gian địa lý. Tuy nhiên, không gian nghệ thuật lại là một phạm trù khác hẳn, nó thuộc về hình thức nghệ thuật, là “phương thức tồn tại và triển khai của thế giới nghệ thuật“ (Trần Đình Sử, 1993).TS Trần Đình Sử quan niệm rằng: “Không gian nghệ thuật là hình thức tồn tại của hình tượng nghệ thuật’’ (Trần Đình Sử, 1993). Điều này tức là để khắc 10 họa hình tượng nhân vật, bao giờ người nghệ sĩ cũng đặt nó vào một không gian nhất định, nhờ vậy mà không gian nghệ thuật không chỉ là môi trường tồn tại của hình tượng mà nó còn thâm nhập vào bản thân hình tượng và bộc lộ tính tư tưởng của hình tượng. Không gian nghệ thuật là sản phẩm sáng tạo của người nghệ sĩ nhằm biểu hiện con người và thể hiện quan niệm nhất định về cuộc sống.
Do đó, không thể đồng nhất không gian trong tác phẩm văn học với không gian địa lí, không gian vật lí được. “Không gian nghệ thuật là mô hình nghệ thuật về cái thế giới mà con người đang sống, đang cảm thấy vị trí, số phận mình ở trong đó. Không gian nghệ thuật gắn liền với quan niệm về con người và góp phần biểu hiện cho quan niệm ấy” (Trần Đình Sử, 1998). Không gian nghệ thuật có thể xem là một không quyển của tinh thần bao bọc cảm thức của con người, là hiện tượng tâm linh nội cảm, chứ không phải hiện tượng địa lý và vật lý.
Theo Trần Đình Sử, không gian nghệ thuật là “phạm trù của hình thức nghệ thuật, là phương thức tồn tại và triển khai của thế giới nghệ thuật. Nếu thế giới nghệ thuật là cải nhìn và mang ý nghĩa thì không gian nghệ thuật mở ra từ một điểm nhìn, cách nhìn" (Lê Bá Hân, Trần Đình Sử & Nguyễn Khắc Phi, 2007). Do đó, không gian nghệ thuật không phải là sự mô phỏng giản đơn không gian hiện thực, không gian địa lý bên ngoài mà được xem như một hình tượng, một mô hình nghệ thuật về thế giới mà con người đang sống. Không gian nghệ thuật là sản phẩm sáng ro của nghệ sĩ, biểu đạt một quan niệm nhất định về thế giới và con người.
Chính vì vậy, việc tìm hiểu không gian nghệ thuật trong tác phẩm cho phép khám phá quan niệm nghệ thuật cũng như cá tính sáng tạo của nghệ sĩ. Trần Đình Sử cũng chỉ rõ “Không gian nghệ thuật là sản phẩm sáng tạo của nhà nghệ sĩ nhằm biểu hiện con người và thể hiện một quan niệm nhất định về cuộc sống, do đó không thể quy nó về không gian địa lý hay không gian vật lý, vật chất” (Trần Đình Sử, 1998). Chính vì thuộc về thế giới nghệ thuật, là thế giới của “cái nhìn và mang ý nghĩa” nên không gian nghệ thuật được mở ra từ một trường nhìn, một cách nhìn. Trong tác phẩm, từ cái nhìn của tác giả, từ điểm nhìn của người kể chuyện không gian được hiện diện rõ nét.
Dù là điểm nhìn của ai thì nó vẫn mang tính chủ thể, nhờ tính chủ thể 11 này mà một mô hình không gian các chiều cao - thấp, rộng - hẹp, xa - gần…được xác định. Trong mô hình không gian ấy, mỗi loại hình nghệ thuật có một cách chiếm lĩnh các chiều không gian khác nhau. Nếu “hội họa và điêu khắc miêu tả các sự vật một cách tĩnh tại, nêu ra hàng đầu các nét và tỷ lệ không gian của chúng”, thì “trong việc chiếm lĩnh không gian nghệ thuật, văn học lại có những ưu thế riêng so với điêu khắc và hội họa. Vận dụng từ ngữ để chỉ ra các sự vật, nhà văn có khả năng chuyển dịch từ bức tranh này sang bức tranh khác một cách nhanh chóng lạ thường, dễ dàng đưa người đọc vào những miền không gian khác nhau” (Khrapchenko, 2002).
Trong cuốn Thi pháp học, TS Phạm Ngọc Hiền cũng phân chia không gian nghệ thuật thành: Không gian nghệ thuật có thể là “không gian sinh hoạt đời thường hay không gian trong ảo mộng, không gian nỗi niềm” (Phạm Ngọc Hiền, 2018). Và những không gian này luôn gắn với ước mơ, khát vọng, lý tưởng của con người. Không gian nghệ thuật có thể là không gian mở hay không gian khép. Không gian nghệ thuật cũng có thể là không gian linh hoạt, vận động đa dạng hay đa hướng, cũng có thể là không gian tĩnh bất động.