Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN 1. Khái niệm truyền thông Truyền thông từ tiếng Anh: Communication có nghĩa là sự truyền đạt, thông tin, thông báo, giao tiếp, trao đổi, liên lạc, giao thông… Thuật ngữ truyền thông có nguồn gốc từ tiếng Latinh “Commune” có nghĩa là chung hay cộng đồng. Nội hàm của nó là nội dung, cách thức, con đường, phương tiện để đạt được đến sự hiểu biết lẫn nhau, giữa cá nhân với cá nhân, cá nhân với xã hội. Nhờ truyền thông giao tiếp mà con người tự nhiên trở thành con người xã hội.
“Truyền thông là quá trình liên tục trao đổi thông tin , tư tưởng tình cảm,…chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thay đổi nhận thức, thay đổi nhận thức , tiến tới điều chỉnh hành vi và thái độ phù hợp với nhu cầu phát triển của cá nhân, của nhóm và của cộng đồng, xã hội. Về bản chất, truyền thông là quá trình chia sẻ, trao đổi 2 chiều, diễn ra liên tục giữa chủ thể truyền thông và đối tượng truyền thông. Quá trình chia sẻ, trao đổi hai chiều ấy có thể được hình dung qua nguyên tắc bình thông nhau. Khi có sự chênh lệch trong nhận thức, hiểu biết… giữa chủ thể và đối tượng truyền thông gắn với nhu cầu chia sẻ, trao đổi thì hoạt động truyền thông diễn ra.
Quá trình truyền thông vì vậy chỉ kết thúc khi đã đạt được sự cân bằng trong nhận thức, hiểu biết… giữa chủ thể và đối tượng truyền thông. Các yếu tố cơ bản trong khái niệm truyền thông: + Nguồn: Đó chính là nơi chứa đựng, khởi xướng những thông tin lan truyền. + Nội dung: Là thông tin, thông điệp truyền tải đó có thể là câu chuyện, bài viết, hình ảnh, video… 6 + Kênh truyển tải: qua báo chí, truyền thanh, truyền hình, dư luận… (kênh truyền thống), qua internet. + Người nhận: Là đối tượng mà sự truyền đạt thông tin cần hướng tới.
+ Phản hồi: Là những ý kiến, thông tin ừ người nhận chuyển về. + Nhiễu: Những thông tin có thể bị sai lệch trong quá trình lan truyền. Về mục đích, truyền thông hướng đến những hiểu biết chung nhằm thay đổi thái độ, nhận thức, hành vi của đối tượng truyền thông và tạo định hướng giá trị cho công chúng. Truyền thông là một hoạt động gắn liền với lịch sử phát triển của con người.
Thiếu truyền thông – giao tiếp, con người và xã hội loài người khó hình thành và phát triển. Từ những hình thức truyền thông đơn giản, người ta đi đến những hình thức hiện đại và phức tạp của truyền thông như truyền hình, vệ tinh nhân tạo, Internet… Các phương tiện thông tin liên lạc hiện đại trở thành những cái không thể thiếu được để đảm bảo sự hoạt động ổn định của mỗi nền kinh tế cũng như mỗi chế độ xã hội. Hiện nay trên thế giới tùy theo góc độ tìm hiểu và nghiên cứu, người ta đã đưa ra rất nhiều định nghĩa khác nhau về truyền thông. Chẳng hạn, Frank Dance năm 1970 trong công trình nghiên cứu của mình về “Khái niệm cơ bản về truyền thông” đã nêu ra 15 định nghĩa truyền thông của tác giả trên nhiều góc độ khác nhau.
Từ những phân tích đó có thể hình thành khái niệm chung về truyền thông: Truyền thông là quá trình liên tục trao đổi hoặc chia sẻ thông tin, tình cảm, kĩ năng nhằm tạo sự liên kết lẫn nhau để dẫn tới sự thay đổi trong hành vi và nhận thức. Ở định nghĩa này cần lưu ý những khía cạnh: Thứ nhất, truyền thông là một quá trình – có nghĩa là nó không phải là một việc làm nhất thời hay xảy ra trong một khuôn khổ thời gian hẹp, mà là một việc diễn ra trong một khoảng thời gian lớn. Quá trình này mang tính liên tục, vì nó không thể kết thúc ngay sau khi ta chuyển tải nội dung cần thiết, mà còn tiếp diễn sau đó. Đấy là quá trình trao đổi hoặc chia sẻ, có 7 nghĩa là ít nhất phải có hai thực thể và không chỉ có một bên cho và một bên nhận, mà cả hai bên đều cho và nhận.
Thứ hai, truyền thông phải dẫn đến sự hiểu biết lẫn nhau, yếu tố này cực kì quan trọng đối với mục đích và hiệu quả của truyền thông. Và cuối cùng, truyền thông phải đem lại sự thay đổi trong nhận thức và hành vi, nếu không mỗi việc làm sẽ trở nên vô nghĩa. Về vai trò truyền thông là phương pháp mạnh mẽ nhất mang thương hiệu của bạn đến với khách hàng tiềm năng. Thông qua các kênh truyền thông đại chúng như: truyền miệng, báo chí, truyền thanh, truyền hình, internet.
Hình ảnh và các thông điệp về doanh nghiệp của bạn sẽ đến được với đông đảo độc giả nhất. Đặc biệt, trong thời đại công nghệ 4.0 ngày nay chúng có thể có sự lan truyền chia sẻ mạnh mẽ trên các kênh internet, mạng xã hội với những tốc độ mà bạn sẽ không thể ngờ tới. Truyền thông giúp định hướng khách hàng. Thông qua hoạt động quảng bá, truyền tải, chia sẻ.
Bạn có thể dễ dàng xây dựng lòng tin về thương hiệu của doanh nghiệp đối với khách hàng. Truyền thông là một hoạt động mang tính tương tác đa chiều. Nên bạn cũng có thể nhận biết được những thông tin phản hồi từ khách hàng để có thể phát huy những thông tin tức cực hoặc sửa đổi điều chỉnh những thông tin mang tính nhiễu Ngày nay ngành truyền thông có rất nhiều lợi ích hỗ trợ con người phát triển. Truyền thông có sức mạnh vô cùng lớn, nó lan tỏa trong cộng đồng rất nhanh chóng.
Ngành truyền thông ảnh hưởng lên mọi mặt của đời sống. Từ khái niệm truyền thông cũng thấy rằng chính nhờ truyền thông mà con người được gắn kết với nhau, tất cả mọi người trên thế giới thông qua facebook, tivi, báo chí,… có thể gắn kết với nhau và tạo ra một vòng kết nối bền chặt và sâu rộng. Ngành truyền thông ảnh hường vô cùng lớn đối với nhà nước. Nhờ truyền thông nhà nước có thể đưa ra các chính sách kinh tế, văn hóa xã hội, 8 luật pháp tiếp cận đến người dân nhanh nhất.
Dựa vào truyền thông nhà nước có thể tuyên truyền, đưa ra các thăm dò ý kiến của dư luận để cải thiện bộ máy cũng như chính sách mở rộng phát triển đất nước. Nhờ ngành truyền thông nhà nước nhận được sự đồng thuận cao của dân chúng. Truyền thông có sức mạnh to lớn trong việc cung cấp thông tin đời sống, pháp luật, mang toàn bộ tri thức trên thế giới cho toàn dân. Phương tiện truyền thông giúp tất cả mọi người có thể giải trí, học tập cách sống điều tốt đẹp của các dân tộc trên thế giới.
Truyền thông là tiếng nói, là phương tiện bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân. Ngoài phục vụ nhu cầu đời sống của con người, truyền thông còn hỗ trợ cho doanh nghiệp quảng bá thương hiệu thu hút người tiêu dùng biết và sử dụng sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp. Truyền thông là công cụ hiệu quả để các nhà lãnh đạo tận dụng để phát triển doanh nghiệp đồng thời góp phần phát triển nền kinh tế quốc gia. Qua khái niệm truyền thông cũng nắm được khả năng đưa thông tin vào công đồng xã hội của truyền thông là rất lớn.
Vì vậy, bản thân là một người sử dụng thông tin mỗi chúng ta cần chắt lọc thông tin và tận dụng nguồn thông tin để nâng cao kiến thức cho bản thân. Ngành truyền thông có hai mặt, vì vậy, cần phát huy mặt tốt của nó để phát triển xã hội ngày càng tốt đẹp hơn. Ý nghĩa của truyền thông trong hoạt động báo chí Truyền thông có ý nghĩa quan trọng đối với nhà báo. Bản chất của việc làm báo là làm truyền thông.
Người làm báo sử dụng truyền thông để đạt được mục đích nghề nghiệp của mình.Trong hoạt động tác nghiệp của mình, nhà báo phải nắm vững các kĩ năng truyền thông để có thể đạt được hiệu quả truyền thông. Các kĩ năng truyền thông như vậy có vai trò phương tiện giúp người làm báo tác nghiệp hiệu quả.Cụ thể, trong việc tìm kiếm nguồn tin với các đối tượng rất đa dạng nếu nhà báo không nắm được các bước truyền thông, 9 các kĩ năng truyền thông thì sẽ rất khó tiếp cận và khai thác nguồn tin.Trong sáng tác, người làm báo cũng luôn phải chú trọng đến truyền thông. Nói như vậy vì báo chí có hiệu quả truyền thông rộng lớn và rất cần sự thận trọng để tránh những hậu quả đáng tiếc. Người làm báo phải chú ý xem mình đang truyền thông cho đối tượng nào để từ đó xác lập nội dung, cách thức truyền thông cho phù hợp.
Báo chí, truyền thông là diễn đàn của nhân dân, thường xuyên tiếp xúc với nhân dân và góp phần giải đáp những vấn đề mới do cuộc sống đặt ra. Gắn bó mật thiết với nhân dân, báo chí, truyền thông Việt Nam không chỉ thực hành chức năng phản ánh xã hội, cung cấp thông tin, luận cứ hướng dẫn tư tưởng và hoạt động cho người đọc, người xem, người nghe mà còn phục vụ nhu cầu giải trí, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân. Báo chí, truyền thông luôn là lực lượng hữu hiệu nhất trong thông tin đối ngoại để bạn bè quốc tế ngày càng hiểu biết hơn về đất nước, con người Việt Nam, ủng hộ sự nghiệp chính nghĩa và cao cả của Việt Nam. Báo chí, truyền thông thực sự là vũ khí sắc bén, hiệu quả trong cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Báo chí, truyền thông như tấm gương phản chiếu thực tế muôn hình, muôn vẻ của đời sống xã hội và cốt vật chất để báo chí, truyền thông phản ánh chính là tình hình thế giới và trong nước 1. Một số mô hình truyền thông Mô hình 1.1: Lassweell ( Mô hình TT 1 chiều) Nguồn phát Thông điệp Kênh Người nhận Phản hồi 10 - Phân tích: + Nguồn phát: Người gửi hay nguồn gốc thông điệp + Thông điệp: Ý kiến, cảm xúc, suy nghĩ, thái độ,…được truyền đi. + Kênh: Phương tiện mà nhờ đó các thông điệp được chuyển đi từ nguồn đến người nhận + Người nhận: Là một người hay nhóm người mà thông điệp hướng tới. Trong mô hình này không thể thiếu bất cứ một yếu tố hay giai đoạn nào vì nếu thiếu thì không thể thực hiện được quá trình truyền thông.
Thông tin phản hồi từ đối tượng tiếp nhận là một yếu tố quan trọng nhằm tăng cường hiệu quả của các hoạt động truyền thông. - Ứng dụng : Đây là MHTT đơn giản song rất thuận lợi khi cần chuyển những thông tin khẩn cấp.