Khóa luận kiểm toán khoản mục phải thu khách hàng tại Công ty Kiểm toán và Kế toán AAC

Khóa luận phân tích thực trạng kiểm toán khoản mục phải thu khách hàng tại công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Nguyễn Đăng Bình
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Thị Thúy Nga
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán
• Đề tài: Thực Trạng Công Tác Kiểm Toán Khoản Mục Phải Thu Khách Hàng Của Công Ty TNHH Kiểm Toán Và Kế Toán AAC
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• I. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• I.1. Lí do chọn đề tài
• I.2. Mục tiêu của đề tài
• I.3. Đối tượng nghiên cứu
• I.4. Phạm vi nghiên cứu
• I.5. Các phương pháp nghiên cứu
• I.6. Kết cấu khóa luận
• II. PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC PHẢI THU KHÁCH HÀNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
• 1.1. Vấn đề chung về kiểm toán báo cáo tài chính của doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm về kiểm toán báo cáo tài chính
• 1.1.2. Mục đích của kiểm toán độc lập
• 1.1.3. Vai trò của kiểm toán BCTC đối với nền kinh tế
• 1.2. Đặc điểm của khoản mục phải thu khách hàng ảnh hướng đến báo cáo tài chính
• 1.2.1. Khái niệm và đặc điểm khoản mục nợ phải thu khách hàng
• 1.2.1.1. Khái niệm nợ phải thu khách hàng
• 1.2.1.2. Đặc điểm nợ phải thu khách hàng
• 1.2.2. Khái niệm và đặc điểm khoản mục dự phòng nợ phải thu khó đòi
• 1.2.2.1. Điều kiện các khoản nợ phải thu khó đòi
• 1.2.2.2. Phương pháp lập dự phòng
• 1.2.2.3. Xử lí dự phòng
• 1.3. Công tác kế toán đối với việc hạch toán nợ phải thu khách hàng
• 1.3.1. Tài khoản sử dụng
• 1.3.2. Phương pháp hạch toán
• 1.3.3. Chu trình hạch toán khoản phải thu khách hàng
• 1.4. Công tác kế toán đối với việc hạch toán nợ phải thu khó đòi
• 1.4.1. Tài khoản sử dụng
• 1.4.2. Phương pháp hạch toán
• 1.5. Khái quát chung về kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng và dự phòng nợ phải thu khó đòi trong kiểm toán BCTC
• 1.5.1. Đặc điểm kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng
• 1.5.2. Mục tiêu kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng
• 1.5.3. Gian lận và sai sót có thể xảy ra đối với khoản mục nợ phải thu khách hàng
• 1.5.4. Kiểm soát nội bộ đối với các khoản phải thu khách hàng
• 1.6. Quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng và dự phòng nợ phải thu khó đòi
• 1.6.1. Lập kế hoạch
• 1.6.2. Thực hiện kiểm toán
• 1.6.3. Kết thúc kiểm toán
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN AAC THỰC HIỆN TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XYZ
• 2.1. Khái quát về Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC
• 2.1.1. Thông tin chung
• 2.1.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.3. Nguyên tắc hoạt động và cam kết
• 2.1.4. Cơ cấu tổ chức và nhân sự
• 2.1.5. Các loại dịch vụ chuyên ngành
• 2.2. Khái quát quy trình kiểm toán BCTC tại công ty
• 2.2.1. Hồ sơ kiểm toán
• 2.2.2. Giấy tờ làm việc
• 2.2.3. Chu trình kiểm toán tổng quát tại công ty
• 2.3. Quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng của công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC tại công ty Cổ phần XYZ
• 2.3.1. Kế hoạch kiểm toán
• 2.3.1.1. Xem xét chấp nhận khách hàng và đánh giá rủi ro hợp đồng
• 2.3.1.2. Hợp đồng kiểm toán, kế hoạch kiểm toán và lựa chọn nhóm kiểm toán
• 2.3.1.3. Tìm hiểu khách hàng và môi trường hoạt động
• 2.3.1.4. Tìm hiểu chính sách kế toán và chu trình kinh doanh
• 2.3.1.5. Phân tích sơ bộ BCTC
• 2.3.1.6. Đánh giá chung về HTKSNB và rủi ro gian lận
• 2.3.1.7. Xác định mức trọng yếu
• 2.3.1.8. Xác định phương pháp chọn mẫu
• 2.3.1.9. Tổng hợp kế hoạch kiểm toán
• 2.3.2. Thực hiện kiểm toán
• 2.3.2.1. Chương trình kiểm toán
• 2.3.2.2. Tìm hiểu chính sách kế toán và trình bày BCTC
• 2.3.2.3. Lập bảng số liệu tổng hợp, phân tích tổng quát
• 2.3.2.4. Kiểm tra phân tích
• 2.3.2.5. Kiểm tra chi tiết
• 2.3.3. Hoàn thành kiểm toán
• 2.3.3.1. Chuẩn bị hoàn thành kiểm toán
• 2.3.3.2. Phát hành Báo cáo kiểm toán
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ Ý KIẾN GÓP PHẦN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM TOÁN KHOẢN NỢ PHẢI THU KHÁCH HÀNG TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN AAC
• 3.1. Nhận xét chung
• 3.2. Nhận xét về công tác kiểm toán nợ phải thu khách hàng
• 3.2.1. Nhược điểm
• 3.3. Một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện công tác kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC
• III. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• III.1. Về phía nhà trường
• III.2. Về phía Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác kiểm toán khoản phải thu khách hàng

Công tác kiểm toán khoản phải thu khách hàng là một phần quan trọng trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính. Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng, việc đảm bảo tính chính xác và minh bạch của các khoản mục này càng trở nên cần thiết. Kiểm toán viên cần phải thực hiện các thủ tục kiểm toán để xác minh tính hợp lý và trung thực của các khoản phải thu, từ đó bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

1.1. Khái niệm và vai trò của khoản phải thu khách hàng

Khoản phải thu khách hàng là các khoản nợ mà doanh nghiệp phải thu từ khách hàng về việc bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ. Vai trò của khoản mục này không chỉ ảnh hưởng đến tình hình tài chính mà còn tác động đến khả năng thanh khoản của doanh nghiệp.

1.2. Đặc điểm của khoản phải thu khách hàng trong kiểm toán

Khoản phải thu khách hàng có tính nhạy cảm cao với gian lận và sai sót. Do đó, kiểm toán viên cần chú ý đến các yếu tố như quy trình ghi nhận và đánh giá rủi ro liên quan đến khoản mục này.

II. Thách thức trong công tác kiểm toán khoản phải thu khách hàng

Công tác kiểm toán khoản phải thu khách hàng đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm việc xác định tính chính xác của các khoản mục và khả năng thu hồi nợ. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến chất lượng báo cáo tài chính và sự tin cậy của thông tin tài chính.

2.1. Rủi ro gian lận trong khoản phải thu khách hàng

Gian lận có thể xảy ra khi nhân viên chiếm dụng hoặc báo cáo sai lệch về các khoản phải thu. Kiểm toán viên cần thực hiện các biện pháp kiểm soát nội bộ để phát hiện và ngăn chặn gian lận.

2.2. Khó khăn trong việc xác minh thông tin khách hàng

Việc xác minh thông tin khách hàng có thể gặp khó khăn do thiếu dữ liệu hoặc thông tin không chính xác. Điều này đòi hỏi kiểm toán viên phải có kỹ năng phân tích và đánh giá thông tin một cách cẩn thận.

III. Phương pháp kiểm toán khoản phải thu khách hàng hiệu quả

Để đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong công tác kiểm toán khoản phải thu khách hàng, các phương pháp kiểm toán cần được áp dụng một cách hiệu quả. Điều này bao gồm việc lập kế hoạch kiểm toán chi tiết và thực hiện các thủ tục kiểm toán phù hợp.

3.1. Lập kế hoạch kiểm toán chi tiết

Lập kế hoạch kiểm toán chi tiết giúp xác định các mục tiêu và phương pháp kiểm toán cụ thể cho khoản phải thu khách hàng. Điều này bao gồm việc đánh giá rủi ro và xác định các thủ tục kiểm toán cần thiết.

3.2. Thực hiện các thủ tục kiểm toán

Các thủ tục kiểm toán cần được thực hiện một cách hệ thống và có tổ chức. Điều này bao gồm việc xác minh số dư, kiểm tra các chứng từ liên quan và thực hiện các cuộc phỏng vấn với khách hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn của công tác kiểm toán khoản phải thu khách hàng

Công tác kiểm toán khoản phải thu khách hàng không chỉ giúp đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho việc ra quyết định của doanh nghiệp. Các kết quả kiểm toán có thể được sử dụng để cải thiện quy trình quản lý và kiểm soát nội bộ.

4.1. Kết quả kiểm toán và ảnh hưởng đến quyết định kinh doanh

Kết quả kiểm toán có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần sử dụng thông tin này để điều chỉnh các hoạt động kinh doanh cho phù hợp.

4.2. Cải thiện quy trình quản lý và kiểm soát nội bộ

Thông qua kiểm toán, doanh nghiệp có thể nhận diện các điểm yếu trong quy trình quản lý và kiểm soát nội bộ, từ đó đưa ra các biện pháp cải thiện hiệu quả hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của công tác kiểm toán

Công tác kiểm toán khoản phải thu khách hàng sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác và minh bạch của báo cáo tài chính. Với sự phát triển của công nghệ và các quy định mới, công tác kiểm toán sẽ ngày càng trở nên hiệu quả hơn.

5.1. Tương lai của công tác kiểm toán trong bối cảnh công nghệ

Công nghệ thông tin sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện quy trình kiểm toán. Các công cụ phân tích dữ liệu sẽ giúp kiểm toán viên phát hiện các rủi ro và gian lận một cách nhanh chóng hơn.

5.2. Định hướng phát triển công tác kiểm toán tại Công ty TNHH Kiểm toán AAC

Công ty TNHH Kiểm toán AAC cần tiếp tục nâng cao năng lực và kỹ năng của đội ngũ kiểm toán viên để đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường và khách hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, Việt Nam đã tham gia vào nhiều tổ chức và diễn đàn kinh tế lớn như ASEAN, APEC, ASEM và WTO. Sự hội nhập này thúc đẩy các quan hệ kinh tế mở rộng, đa dạng hóa phương thức kinh doanh, đồng thời gia tăng tính phức tạp trong các giao dịch thương mại. Kể từ khi Quy chế kiểm toán độc lập được ban hành kèm theo Nghị định số 07/CP ngày 29/01/1994 và tiếp đó là Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12 ngày 29/03/2011, hoạt động kiểm toán độc lập tại Việt Nam đã thiết lập hành lang pháp lý vững chắc và đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính trung thực, minh bạch của thông tin tài chính.

Trong các dịch vụ của doanh nghiệp kiểm toán, kiểm toán Báo cáo tài chính (BCTC) chiếm tỷ trọng lớn nhất. Để đưa ra ý kiến kiểm toán xác thực, kiểm toán viên (KTV) phải tiến hành kiểm tra từng chu trình và khoản mục trọng yếu. Trong đó, nợ phải thu khách hàng là tài sản phản ánh quyền đòi tiền của doanh nghiệp đang bị bên ngoài chiếm dụng, có giá trị lớn, nhạy cảm với các rủi ro gian lận hoặc biển thủ, đồng thời gắn liền với chu trình ghi nhận doanh thu và xác định kết quả kinh doanh. Việc thực hiện kiểm toán khoản mục này đòi hỏi quy trình chặt chẽ nhằm phát hiện các sai sót trọng yếu và đánh giá khả năng thu hồi công nợ.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Đăng Bình (ngành Kế toán – Kiểm toán, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) tập trung giải quyết các mục tiêu nghiên cứu sau:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán BCTC.
2. Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng do Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC thực hiện trên một khách hàng thực tế (Công ty Cổ phần XYZ).
3. Đề xuất các giải pháp mang tính thực tiễn nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục này tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC; các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến nợ phải thu; quy trình kiểm toán thực tế áp dụng tại đơn vị khách hàng.
• Phạm vi không gian: Phòng kiểm toán Báo cáo tài chính số 2 thuộc Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC, với ca kiểm toán thực tế tại khách hàng là Công ty Cổ phần XYZ.
• Phạm vi thời gian: Số liệu và hồ sơ kiểm toán thu thập cho năm tài chính kết thúc ngày 31/12/2018 (từ ngày 01/01/2018 đến ngày 31/12/2018).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật, chuẩn mực nghề nghiệp và giáo trình chuyên ngành kế toán – kiểm toán hiện hành tại Việt Nam:

• Văn bản pháp lý và chuẩn mực: Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12; Nghị định 07/CP; Hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA) bao gồm: VSA 210 (Hợp đồng kiểm toán), VSA 220 (Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán), VSA 230 (Hồ sơ kiểm toán), VSA 315 (Xác định và đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu), VSA 320 (Mức trọng yếu trong lập kế hoạch và thực hiện kiểm toán), VSA 400 (Đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ), VSA 520 (Thủ tục phân tích), VSA 560 (Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán), VSA 705 (Ý kiến kiểm toán không phải là ý kiến chấp nhận toàn phần); Chương trình kiểm toán mẫu do Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) ban hành.
• Quy định kế toán và dự phòng: Thông tư 200/2014/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp (thay thế Quyết định 15/2006/QĐ-BTC); Thông tư 228/2009/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ trích lập và xử lý các khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho, tổn thất các khoản đầu tư, nợ phải thu khó đòi và bảo hành sản phẩm.

Khóa luận làm rõ khung lý thuyết về 6 cơ sở dẫn liệu của Ban giám đốc (Hiện hữu hoặc phát sinh, Đầy đủ, Quyền và nghĩa vụ, Đánh giá và phân bổ, Ghi chép chính xác, Trình bày và thuyết minh) cùng mô hình rủi ro kiểm toán:

$$\text{AR} = \text{IR} \times \text{CR} \times \text{DR}$$

(Trong đó: $\text{AR}$ là rủi ro kiểm toán; $\text{IR}$ là rủi ro tiềm tàng; $\text{CR}$ là rủi ro kiểm soát; $\text{DR}$ là rủi ro phát hiện).

Về quy định trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo Thông tư 228/2009/TT-BTC, tỷ lệ áp dụng theo thời gian quá hạn được tổng hợp tại bảng sau:

Thời gian nợ quá hạn	Tỷ lệ trích lập dự phòng theo giá trị khoản phải thu
Từ 6 tháng đến dưới 1 năm	30%
Từ 1 năm đến dưới 2 năm	50%
Từ 2 năm đến dưới 3 năm	70%
Từ 3 năm trở lên	100%

Phương pháp nghiên cứu được tác giả kết hợp giữa nghiên cứu bàn giấy và trải nghiệm thực địa:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập hồ sơ kiểm toán, giấy tờ làm việc (GLV) tại Phòng kiểm toán Báo cáo tài chính số 2 của Công ty AAC; tham khảo hệ thống văn bản pháp luật, VSA, giáo trình kiểm toán của Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh; trực tiếp tham gia đoàn kiểm toán với vai trò trợ lý kiểm toán viên; thực hiện phỏng vấn sâu các kiểm toán viên phụ trách hợp đồng.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Tổng hợp, đối chiếu số liệu từ bảng cân đối số phát sinh, sổ cái, sổ chi tiết và các tài liệu chứng từ gốc; phân tích biến động, kiểm tra tính toán số học và liên hệ thực tế kiểm toán tại đơn vị với các quy định chuẩn mực.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm toán khoản mục phải thu khách hàng trong kiểm toán Báo cáo tài chính

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các khái niệm, quy tắc hạch toán và quy trình kiểm toán chuẩn đối với khoản mục nợ phải thu khách hàng:

• Bản chất kế toán: Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, Tài khoản 131 "Phải thu của khách hàng" dùng để phản ánh quan hệ thanh toán với khách hàng về tiền bán hàng hóa, dịch vụ, tài sản, bất động sản đầu tư hoặc xây lắp. Nợ phải thu ngắn hạn được trình bày ở phần Tài sản ngắn hạn, còn dự phòng nợ phải thu khó đòi (Tài khoản 2293) ghi số âm trên Bảng cân đối kế toán để phản ánh giá trị thuần có thể thực hiện được. Kế toán phải theo dõi chi tiết từng khách nợ, từng hóa đơn, phân loại kỳ hạn (trên 12 tháng hoặc không quá 12 tháng) và hạch toán chênh lệch tỷ giá theo tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá đích danh.
• Hệ thống Kiểm soát nội bộ (HTKSNB) và rủi ro chu trình: Chu trình Bán hàng – Thu tiền bao gồm các khâu: lập lệnh bán hàng, xét duyệt bán chịu, xuất kho, lập hóa đơn, theo dõi thanh toán, xét duyệt hàng bán bị trả lại/giảm giá, và xóa sổ nợ khó đòi. Rủi ro gian lận có thể phát sinh như ghi nhận doanh thu ảo trước ngày khóa sổ, cấn trừ công nợ sai đối tượng, không trích lập đủ dự phòng, hoặc biển thủ tiền thu nợ rồi xóa sổ công nợ.
• Quy trình kiểm toán 3 giai đoạn:
  • Giai đoạn lập kế hoạch: Bao gồm đánh giá chấp nhận khách hàng mới/cũ, phân công KTV theo VSA 220, ký hợp đồng kiểm toán theo VSA 210, tìm hiểu môi trường và chính sách kinh doanh theo VSA 315, phân tích sơ bộ BCTC, đánh giá HTKSNB, thiết lập mức trọng yếu tổng thể / mức trọng yếu thực hiện / ngưỡng sai sót có thể bỏ qua theo VSA 320, và đánh giá rủi ro theo VSA 400.
  • Giai đoạn thực hiện kiểm toán: Thiết kế và thực hiện thử nghiệm kiểm soát; thực hiện thử nghiệm cơ bản gồm thủ tục phân tích (tỷ suất lãi gộp, vòng quay khoản phải thu theo VSA 520) và thử nghiệm chi tiết (đối chiếu sổ cái với sổ chi tiết, gửi thư xác nhận công nợ dạng khẳng định/phủ định, kiểm tra phân tích tuổi nợ, kiểm tra việc trích lập dự phòng theo Thông tư 228, kiểm tra cắt khóa sổ doanh thu trước/sau ngày kết thúc kỳ kế toán).
  • Giai đoạn hoàn thành kiểm toán: Đánh giá các khoản nợ tiềm tàng, soát xét sự kiện sau ngày kết thúc kỳ kế toán theo VSA 560, xem xét giả định hoạt động liên tục, tổng hợp sai sót và phát hành Báo cáo kiểm toán (chấp nhận toàn phần, ngoại trừ, trái ngược hoặc từ chối đưa ra ý kiến theo VSA 705) cùng thư quản lý.

---

Chương 2: Thực trạng công tác kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán Báo cáo tài chính do Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC thực hiện tại Công ty Cổ phần XYZ

Chương 2 mô tả chi tiết cơ cấu hoạt động của Công ty AAC và việc triển khai kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại đơn vị khách hàng thực tế (Công ty Cổ phần XYZ):

• Khái quát về Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC: Tiền thân là doanh nghiệp trực thuộc Bộ Tài chính thành lập năm 1993, tái cơ cấu năm 1995, chuyển đổi sang công ty TNHH từ tháng 5/2007. Đến tháng 9/2008, AAC trở thành thành viên của hãng kiểm toán quốc tế PrimeGlobal. AAC có trụ sở chính tại Đà Nẵng cùng hai chi nhánh tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, sở hữu đội ngũ hơn 170 nhân viên (100% trình độ đại học trở lên, 15% là thạc sĩ và chuyên gia kế toán quốc tế). Công ty phục vụ hơn 1.000 khách hàng trên toàn quốc, đặc biệt tại khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Nhân sự kiểm toán phân cấp rõ ràng: Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc, Trưởng/Phó phòng kiểm toán, Kiểm toán viên chính và Trợ lý kiểm toán viên (Cấp 1, Cấp 2, Cấp 3).
• Hệ thống hồ sơ và giấy tờ làm việc (GLV): AAC áp dụng hệ thống hồ sơ gồm file cứng và file mềm (Word, Excel) dựa trên hồ sơ mẫu của VACPA đã điều chỉnh theo đặc thù công ty. Các ký hiệu tham chiếu và quy ước trên GLV được chuẩn hóa để phục vụ kiểm tra chéo và soát xét:

Ký hiệu	Ý nghĩa quy ước trên giấy làm việc (GLV) tại Công ty AAC
^	Đã đối chiếu với số dư năm trước
S	Đã đối chiếu với số sổ cái và sổ chi tiết
C	Đã kiểm tra chứng từ gốc hoặc các tài liệu có liên quan
&	Đã thực hiện cộng dồn
F	Đã kiểm tra lại các phép tính số học
∅	Đã gửi thư xác nhận
⊗	Đã được bên thứ 3 xác nhận, đã nhận được thư phúc đáp, số liệu khớp đúng
W	Số liệu cần theo dõi và điều chỉnh; cần bổ sung chứng từ (To watch out)
W (gạch ngang)	Không cần theo dõi nữa; đã điều chỉnh hoặc bổ sung chứng từ gốc
OK	Bút toán điều chỉnh đã được Kế toán trưởng hoặc người có trách nhiệm đồng ý
BS	Khớp với số liệu trên Bảng Cân đối kế toán (Agreed to balance sheet)
PL	Khớp với số liệu trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Agreed to profit and loss statement)
PY	Khớp với số liệu trên Báo cáo kiểm toán năm trước (Agreed to Previous year's report)
TB	Khớp với số liệu trên Bảng Cân đối phát sinh (Agreed to trial balance)
LS	Khớp với số liệu trên Bảng số liệu tổng hợp (Agreed to leadsheet)
GL	Khớp với số liệu trên Sổ Cái (Agreed to general ledger)
SL	Khớp với số liệu trên Sổ chi tiết (Agreed to sub-ledger)

• Quy trình kiểm toán thực tế tại Công ty Cổ phần XYZ:
  • Lập kế hoạch: Nhóm kiểm toán đánh giá chấp nhận hợp đồng, thu thập thông tin về ngành nghề kinh doanh, khảo sát chính sách bán hàng và HTKSNB của XYZ. Nhóm thực hiện phân tích sơ bộ BCTC, xác định mức trọng yếu tổng thể, mức trọng yếu thực hiện và ngưỡng sai sót không đáng kể, từ đó chọn mẫu đối tượng nợ phải thu cần kiểm tra.
  • Thực hiện kiểm toán: KTV lập Bảng tổng hợp số liệu (Lead sheet) cho khoản mục phải thu khách hàng, đối chiếu số dư đầu kỳ với BCTC năm trước và số dư cuối kỳ với Bảng cân đối số phát sinh; kiểm tra sự phù hợp của chính sách kế toán; gửi thư xác nhận công nợ theo mẫu chuẩn; lập bảng phân tích tuổi nợ và phân loại nợ quá hạn; kiểm tra tính đầy đủ, hợp pháp của việc trích lập dự phòng theo Thông tư 228; kiểm tra các khoản ứng trước của người mua (số dư Có TK 131) để đảm bảo phân loại đúng sang phần nợ phải trả trên Bảng cân đối kế toán.
  • Hoàn thành kiểm toán: Đánh giá tổng hợp các phát hiện trên GLV, soát xét việc điều chỉnh các khoản chênh lệch phát hiện qua thư xác nhận hoặc phân tích tuổi nợ, thảo luận với Ban Giám đốc Công ty XYZ và chuẩn bị hồ sơ phát hành Báo cáo kiểm toán.

---

Chương 3: Nhận xét và một số ý kiến góp phần hoàn thiện công tác kiểm toán khoản nợ phải thu khách hàng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC

Tác giả đưa ra các đánh giá khách quan về thực trạng quy trình kiểm toán tại đơn vị:

• Ưu điểm: AAC đã xây dựng quy trình kiểm toán bài bản, tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực VSA và hướng dẫn của VACPA. Hệ thống giấy làm việc và ký hiệu tham chiếu logic, rõ ràng, giúp chuẩn hóa việc lưu trữ hồ sơ file cứng và file mềm. Đội ngũ KTV có năng lực chuyên môn vững vàng, có sự phân công và soát xét chặt chẽ qua nhiều cấp bậc (Trưởng nhóm, Ban Kiểm soát chất lượng, Ban Giám đốc).
• Nhược điểm còn tồn tại: Một số thủ tục phân tích đánh giá HTKSNB đối với chu trình bán hàng – thu tiền còn mang tính hình thức; việc lựa chọn mẫu gửi thư xác nhận trong một số trường hợp chưa bao quát hết các khách hàng có số dư biến động bất thường hoặc số dư nợ nhỏ nhưng phát sinh giao dịch lớn trong kỳ; thời gian chờ nhận thư phúc đáp đôi khi bị kéo dài gây áp lực lên tiến độ lập báo cáo kiểm toán.
• Giải pháp đề xuất: Hoàn thiện bảng câu hỏi khảo sát HTKSNB; tối ưu hóa tiêu chí chọn mẫu kiểm tra chi tiết và gửi thư xác nhận; nâng cao hiệu quả theo dõi thư phúc đáp và quy định rõ ràng hơn các thủ tục kiểm toán thay thế; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong việc liên kết dữ liệu giữa các giấy làm việc điện tử.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã đạt được những kết quả cụ thể sau:

• Hệ thống hóa lý luận và thực tiễn: Khóa luận làm sáng tỏ sự kết hợp giữa khung pháp lý kiểm toán Việt Nam (Luật Kiểm toán độc lập 2011, các chuẩn mực VSA, Thông tư 200/2014/TT-BTC, Thông tư 228/2009/TT-BTC) với quy trình kiểm toán thực tế tại một công ty kiểm toán độc lập uy tín (AAC).
• Phản ánh chi tiết kỹ thuật nghề nghiệp: Tài liệu minh họa trực quan cách tổ chức hồ sơ kiểm toán, bảng ký hiệu tham chiếu chuẩn trên giấy làm việc (GLV), và các bước thực hiện kiểm toán khoản mục nợ phải thu từ lập Lead sheet, gửi thư xác nhận, phân tích tuổi nợ đến kiểm tra trích lập dự phòng.
• Đóng góp kiến nghị: Khóa luận đưa ra các nhóm giải pháp xuất phát từ thực tế hỗ trợ Công ty AAC nâng cao chất lượng kiểm toán khoản mục nợ phải thu, đồng thời đưa ra kiến nghị với nhà trường về việc tăng cường đào tạo thực hành hồ sơ kiểm toán mẫu cho sinh viên.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi khảo sát thực tế của đề tài bị giới hạn trong phạm vi một cuộc kiểm toán cụ thể tại Công ty Cổ phần XYZ do Phòng kiểm toán BCTC số 2 của AAC thực hiện trong niên độ 2018. Dữ liệu thực tế của khách hàng được mã hóa thành tên gọi quy ước (Công ty Cổ phần XYZ) để đảm bảo tính bảo mật thông tin theo nguyên tắc nghề nghiệp.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu sang các loại hình doanh nghiệp đặc thù khác (doanh nghiệp xây lắp, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các tập đoàn đa ngành); nghiên cứu sâu hơn về việc ứng dụng phần mềm kiểm toán chuyên dụng và số hóa toàn diện hồ sơ kiểm toán điện tử.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán – Kiểm toán: Cung cấp tài liệu tham khảo cụ thể về phương pháp tiếp cận một khóa luận thực tập, cách hệ thống hóa lý luận và trình bày hồ sơ kiểm toán thực tế theo chuẩn mực Việt Nam.
• Trợ lý kiểm toán viên và người nghiên cứu quy trình kiểm toán: Giúp nắm bắt cấu trúc hồ sơ kiểm toán, quy ước ký hiệu giấy làm việc, kỹ thuật lập bảng Lead sheet, thủ tục gửi thư xác nhận và quy trình kiểm tra dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định pháp luật hiện hành.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo Thông tư 228/2009/TT-BTC được quy định cụ thể như thế nào trong văn bản?
Theo Thông tư 228/2009/TT-BTC được trích dẫn trong khóa luận, mức trích lập dự phòng căn cứ vào thời gian quá hạn của khoản nợ: trích 30% đối với nợ quá hạn từ 6 tháng đến dưới 1 năm; 50% đối với nợ quá hạn từ 1 năm đến dưới 2 năm; 70% đối với nợ quá hạn từ 2 năm đến dưới 3 năm; và 100% đối với nợ quá hạn từ 3 năm trở lên. Đối với tổ chức kinh tế lâm vào tình trạng phá sản/giải thể hoặc con nợ bỏ trốn/mất tích, doanh nghiệp dự kiến mức tổn thất để trích lập.

2. Các ký hiệu W, W (gạch ngang), BS, PL trên giấy làm việc tại Công ty AAC mang ý nghĩa gì?
Theo quy ước giấy làm việc tại Công ty AAC: W (To watch out) chỉ số liệu cần theo dõi, điều chỉnh hoặc cần bổ sung chứng từ; W (gạch ngang) thể hiện đã hoàn thành việc điều chỉnh hoặc đã bổ sung chứng từ gốc; BS (Agreed to balance sheet) biểu thị số liệu đã khớp đúng với Bảng Cân đối kế toán; PL (Agreed to profit and loss statement) biểu thị số liệu đã đối chiếu khớp đúng với Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

3. Mô hình rủi ro kiểm toán được xác định theo công thức nào trong đề tài?
Mô hình rủi ro kiểm toán được thiết lập theo công thức: $\text{AR} = \text{IR} \times \text{CR} \times \text{DR}$ hoặc $\text{DR} = \text{AR} / (\text{IR} \times \text{CR})$, trong đó $\text{AR}$ là rủi ro kiểm toán, $\text{IR}$ là rủi ro tiềm tàng, $\text{CR}$ là rủi ro kiểm soát, và $\text{DR}$ là rủi ro phát hiện.

4. Trợ lý kiểm toán viên tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC được phân loại theo các cấp bậc nào?
Trợ lý kiểm toán viên tại AAC được chia thành 3 loại theo năng lực và thâm niên: Trợ lý cấp 1 (người mới tốt nghiệp hoặc sau thời gian thử việc 3 tháng đến 1 năm, thực hiện công việc dưới sự chỉ dẫn nghiệp vụ), Trợ lý cấp 2 (làm việc 2 năm, chịu trách nhiệm các công việc do nhóm trưởng giao), và Trợ lý cấp 3 (làm việc 3 năm, giàu kinh nghiệm và có thể làm trưởng đoàn kiểm toán cho các khách hàng nhỏ).

5. Trong giai đoạn kiểm tra chi tiết nợ phải thu, KTV thực hiện các thủ tục chính nào?
KTV thực hiện: kiểm tra số dư chi tiết phân tích theo tuổi nợ và đối chiếu với sổ cái/sổ chi tiết; chọn mẫu gửi thư xác nhận công nợ (dạng khẳng định hoặc phủ định) và tổng hợp kết quả phúc đáp; kiểm tra tính đúng đắn của việc trích lập dự phòng nợ khó đòi; kiểm tra cắt khóa sổ các nghiệp vụ bán hàng diễn ra trước và sau ngày kết thúc niên độ; kiểm tra việc phân loại và trình bày các khoản nợ phải thu (bao gồm số dư Có TK 131) trên BCTC.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Đăng Bình đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng dựa trên chuẩn mực VSA và chế độ kế toán Việt Nam. Đồng thời, đề tài phản ánh trung thực quy trình thực hành kiểm toán thực tế tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC thông qua trường hợp điển hình tại Công ty Cổ phần XYZ trong năm tài chính 2018. Các giải pháp và kiến nghị được xây dựng sát với thực tiễn hoạt động chuyên môn, góp phần hoàn thiện quy trình kiểm toán và hỗ trợ đào tạo chuyên ngành kiểm toán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC PHẢI THU KHÁCH HÀNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH. Vấn đề chung về kiểm toán báo cáo tài chính của doanh nghiệp 1. Khái niệm về kiểm toán báo cáo tài chính Theo Luật kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12 ngày 29/3/2011: “Kiểm toán báo cáo tài chính là việc kiểm toán viên hành nghề, doanh nghiệp kiểm toán, chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài tại Việt Nam kiểm tra, đưa ra ý kiến về tính trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu của báo cáo tài chính của đơn vị được kiểm toán theo quy định của chuẩn mực kiểm toán”. Mục đích của kiểm toán độc lập Theo VSA 220: “Mục đích của kiểm toán báo cáo tài chính là làm tăng độ tin cậy của người sử dụng đối với báo cáo tài chính, thông qua việc kiểm toán viên đưa ra ý kiến về việc liệu báo cáo tài chính có được lập, trên các khía cạnh trọng yếu, phù hợp với khuôn khổ về lập và trình bày báo cáo tài chính được áp dụng hay không.

Đối với hầu hết các khuôn khổ về lập và trình bày báo cáo tài chính cho mục đích chung, kiểm toán viên phải đưa ra ý kiến về việc liệu báo cáo tài chính có được lập và trình bày trung thực và hợp lý, trên các khía cạnh trọng yếu, phù hợp với khuôn khổ về lập và trình bày báo cáo tài chính được áp dụng hay không.” Trong đó:  Trung thực: Là phản ánh đúng sự thật về nội dung, bản chất và giá trị của nghiệp vụ kinh tế phát sinh, thông tin tài chính và tài liệu kế toán  Hợp lý: Là thông tin tài chính và tài liệu kế toán phản ánh trung thực, cần thiết và phù hợp về thời gian, không gian và sự kiện được nhiều người thừa nhận.  Hợp pháp: Là thông tin tài chính và tài liệu kế toán phản ánh đúng pháp luật, đúng chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc được chấp nhận). Bên cạnh đó, kiểm toán BCTC còn làm cơ sở giúp cho đơn vị được kiểm toán thấy được những sai sót, hạn chế để khắc phục nhằm nâng cao chất lượng thông tin tài chính của đơn vị. SVTH: Nguyễn Đăng Bình 4 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: TS.

Hồ Thị Thúy Nga Mục tiêu cụ thể (cơ sở dẫn liệu quản lý – management assertions):  Hiện hữu hoặc phát sinh (có thật) Mục tiêu kiểm toán liên quan tới cơ sở dẫn liệu về tính hiện hữu hoặc phát sinh là việc thu thập các bằng chứng để khẳng định rằng các tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu thực sự tồn tại và các nghiệp vụ doanh thu, chi phí đã thực sự phát sinh. Do đó, KTV có thể phải thực hiện một số thủ tục như: kiểm kê tiền và hàng tồn kho, lấy xác nhận các khoản phải thu và thực hiện các thủ tục khác để thu thập các bằng chứng liên quan tới các mục tiêu cụ thể nhằm xác định xem liệu tiền, hàng tồn kho, các khoản phải thu và các tài sản khác có thực sự hiện đang tồn tại không.  Đầy đủ Mục tiêu kiểm toán liên quan đến cơ sở dẫn liệu đầy đủ là thu thập các bằng chứng nhằm khẳng định tất cả các nghiệp vụ phát sinh và các khoản mục cần được trình bày trên BCTC đã được trình bày đầy đủ, không bị bỏ sót. Chẳng hạn, mục tiêu của kiểm toán viên là thu thập bằng chứng kiểm toán để xác nhận xem liệu tất cả các khoản phải thu có đã được phản ánh đầy đủ trên BCTC hay không.

 Quyền và nghĩa vụ Mục tiêu kiểm toán liên quan đến cơ sở dẫn liệu quyền và nghĩa vụ là thu thập những bằng chứng kiểm toán nhằm khẳng định những số liệu được báo cáo là tài sản của công ty phải thuộc quyền sở hữu của công ty và những con số được trình bày là nợ phải trả của công ty thì chúng đại diện như nghĩa vụ đối với công ty. Khi xem xét cơ sở dẫn liệu này KTV cần lưu ý về khái niện quyền vì có những trường hợp công ty đang nắm giữ một tài sản nào đó nhưng trên thực tế tài sản đó lại không thuộc quyền sở hữu của đơn vị.  Đánh giá Mục tiêu kiểm toán liên quan đến cơ sở dẫn liệu đánh giá là việc thu thập bằng chứng kiểm toán để xác định liệu các tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, doanh thu và chi phí có được tập hợp, cộng dồn và ghi sổ đúng số tiền hợp lý không.  Chính xác Mục tiêu kiểm toán liên quan đến cơ sở dẫn liệu chính xác là thu thập những bằng chứng kiểm toán để chứng minh rằng các chỉ tiêu trên BCTC do đơn vị trình bày được ghi chép chính xác, không bị sai sót về mặt số học.

SVTH: Nguyễn Đăng Bình 5 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: TS. Hồ Thị Thúy Nga  Trình bày và khai báo KTV cần xác định xem các chính sách tài chính kế toán, các nguyên tắc kế toán có được lựa chọn và áp dụng một cách hợp lý không và liệu các thông tin cần khai báo có đầy đủ không. Chi tiết hơn đối với cơ sở dẫn liệu này là việc sắp xếp, phân loại, tổng hợp và trình bày các khoản mục trên BCTC có phù hợp với chuẩn mực kế toán, nguyên tắc kế toán hay không. Vai trò của kiểm toán BCTC đối với nền kinh tế  Đối với bản thân doanh nghiệp: Kiểm toán BCTC góp phần làm BCTC do đơn vị cung cấp trở nên đáng tin cậy hơn, đồng thời việc kiểm toán BCTC còn giúp cho đội ngũ cán bộ của đơn vị có thể nhận ra được những sai sót và hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ góp phần nâng cao chất lượng thông tin tài chính.

Bên cạnh đó, giúp đơn vị có cơ sở đưa ra quyết định, định hướng về hoạt động sản xuất kinh doanh dựa vào thông tin trên BCTC đáng tin cậy.  Đối với xã hội: Hoạt động kiểm toán độc lập đối với BCTC, khi được pháp luật quy định sẽ trở thành một công cụ giúp bảo vệ ổn định nền kinh tế, đặc biệt là những quốc gia mà thị trường chứng khoán giữ một vai trò quan trọng trong nền kinh tế.  Đối với các nhà đầu tư: Hoạt động kiểm toán độc lập đối với BCTC góp phần giúp các nhà đầu tư có những tài liệu cũng như những thông tin tin cậy liên quan đến tình hình tài chính của đơn vị, qua đó giúp cho các nhà đầu tư có những quyết định đúng đắn, chính xác về việc đầu tư, tái đầu tư vốn vào doanh nghiệp. Đặc điểm của khoản mục phải thu khách hàng ảnh hướng đến báo cáo tài chính 1.

Khái niệm và đặc điểm khoản mục nợ phải thu khách hàng 1. Khái niệm nợ phải thu khách hàng Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, khoản mục phải thu khách hàng là một trong những khoản mục quan trọng trên bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp. Tài khoản này dùng để phản ánh các khoản nợ phải thu và tình hình thanh toán các khoản nợ phải SVTH: Nguyễn Đăng Bình 6 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: TS. Hồ Thị Thúy Nga thu của doanh nghiệp với khách hàng về tiền bán sản phẩm, hàng hóa, BĐS đầu tư, TSCĐ, cung cấp dịch vụ.

Tài khoản này cũng được dùng để phản ánh các khoản phải thu của người nhận thầu XDCB với người giao thầu về khối lượng công tác XDCB đã hoàn thành…Nó thể hiện phần tài sản của doanh nghiệp đang bị chiếm dụng trong quá trình thanh toán. Chính vì vậy, khoản mục phải thu khách hàng có ảnh hưởng không nhỏ tới tình hình tài chính thanh toán cũng như khả năng quay vòng vốn của doanh nghiệp. Đặc điểm nợ phải thu khách hàng - Trên BCĐKT, nợ phải thu khách hàng được trình bày tại phần A “Tài sản ngắn hạn”, gồm khoản mục phải thu khách hàng ghi theo số phải thu gộp và khoản mục dự phòng phải thu khó đòi được ghi số âm. Do đó, hiệu số giữa phải thu khách hàng và dự phòng phải thu khó đòi sẽ phản ánh số nợ phải thu thuần, tức giá trị thuần có thể thực hiện được.

Riêng khoản phải thu dài hạn của khách hàng được trình bày trong phần B “Tài sản dài hạn”. - Nợ phải thu khách hàng là một loại tài sản khá nhạy cảm với những gian lận như bị nhân viên chiếm dụng hoặc biển thủ. - Khoản mục phải thu khách hàng là một khoản mục rất quan trọng và có mối liên hệ với nhiều khoản mục khác trên bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Ngoài ra, khoản mục phải thu khách hàng cũng có quan hệ gián tiếp với một số tài khoản như thuế thu nhập doanh nghiệp khi nó là cơ sở để lập dự phòng phải thu khó đòi.

- Nợ phải thu khách hàng là khoản mục có liên quan mật thiết đến kết quả kinh doanh, do đó là đối tượng để sử dụng các thủ thuật thổi phồng hoặc che giấu doanh thu và lợi nhuận của đơn vị. Khái niệm và đặc điểm khoản mục dự phòng nợ phải thu khó đòi 1. Khái niệm Theo Thông tư 228/2009/TT-BTC, dự phòng nợ phải thu khó đòi là dự phòng phần giá trị bị tổn thất của các khoản nợ phải thu quá hạn thanh toán, nợ phải thu chưa quá hạn nhưng có thể không đòi được do khách nợ không có khả năng thanh toán. Điều kiện các khoản nợ phải thu khó đòi Theo Thông tư 228/2009/TT-BTC, các khoản nợ phải thu bao gồm các điều kiện sau: SVTH: Nguyễn Đăng Bình 7 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: TS.

Hồ Thị Thúy Nga - Khoản nợ phải có chứng từ gốc, có đối chiếu xác nhận của khách nợ về số tiền còn nợ, bao gồm: hợp đồng kinh tế, khế ước vay nợ, bản thanh lý hợp đồng, cam kết nợ, đối chiếu công nợ và các chứng từ khác. - Chứng từ gốc của những khoản công nợ không thu hồi được gồm: + Hợp đồng kinh tế + Hóa đơn GTGT + Biên bản giao nhận hàng kèm phiếu xuất kho + Biên bản đối chiếu công nợ có đóng dấu, ký xác nhận của hai bên + Các công văn, biên bản đòi nợ + Công văn mà bên mua đã gửi về trường hợp không còn khả năng thanh toán + Các khoản không đủ căn cứ xác định là nợ phải thu theo quy định này phải xử lý như một khoản tổn thất - Có đủ căn cứ xác định là khoản nợ phải thu khó đòi: + Nợ phải thu đã quá hạn thanh toán ghi trên hợp đồng kinh tế, các khế ước vay nợ hoặc các cam kết nợ khác.