Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỀN 1. TONG QUAN VE TINH HÌNH NGHIÊN CỨU THUỘC LĨNH VUC CỦA ĐÈ TÀI 1. Nghiên cứu trên thế giới Năm 2020, Sayan, Hamiyet, Mertoglu, Hatice đã nghiên cứu về việc Sử dung thiết bị trong dạy học Sinh học.
Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tác động của việc sử dụng video trong giảng day môn Sinh học tại các trường trung học tại thành phô Calabar, thuộc bang Cross River. Điều này là quan trọng vì thành công của mọi chương trình giảng day đều phụ thuộc vào chất lượng và số lượng tài liệu giảng day có sẵn cho GV và HS sử dụng trong trường học. Tài liệu giảng dạy bao gồm các tai liệu hoặc tài liệu giảng dạy được GV sử dụng dé nâng cao kết qua học tập môn Sinh học của HS. Sử dụng video giúp tạo ra một trải nghiệm học hap dẫn với kha năng ghi nhớ và hiéu bài cao.
Bằng cách sử dụng video một cách khéo léo, một lớp học ban đầu có thé trở nên nhàm chán và khó khăn có thê biến thành một lớp học thú vị, tạo ra hiệu quả trong việc truyền đạt kiến thức. Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thé kết luận rằng việc sử dụng video trong giảng day có anh hưởng đáng kê đến quá trình học tập của HS môn Sinh học (Sayan, H. Năm 2023, Ukpai, Igweike Bethel và Esther F. Fomsi đã nghiên cứu về Các chiến lược giảng dạy bằng video hoạt hình và infographic đối với sự hap dẫn, hiệu suất và lưu giữ kiến thức của HS trung học môn Sinh học tai Bang Rivers.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, những HS sử dụng video hoạt hình và infographic thường có thành tích tốt hơn so với những HS sử dụng kỹ thuật hội thoại trong môn Sinh học. Điều này có thé được giải thích bằng việc video hoạt hình và infographic cung cấp các phương tiện trực quan và hap dẫn hon dé truyền đạt thông tin. Thay vì chi dựa vào việc nghe giảng hoặc thảo luận, HS sử dụng video hoạt hình va infographic có thé học thông qua việc quan sát và tương tác với các hình ảnh động va biêu đồ thông tin, giúp HS hiệu sâu hơn và ghi nhớ thông tin một cách hiệu quả hơn. So với những HS được tiếp xúc với phương pháp giảng day truyền thống, những HS được tiếp xúc với video hoạt hình và infographic thường ghi nhớ các khái niệm sinh học tốt hơn.
Các tài liệu trực quan nảy cùng cấp một cách tiếp cận mới mẻ và thú vị đối với việc học, giúp kích thích sự tò mò và khả năng tiếp thu của HS. Ngoài ra, video hoạt hình và infographic cũng tăng cường sự tham gia của HS trong lớp học. Thay vi chi là người nghe và ghi chép, HS thường có xu hướng tham gia tích cực hơn khi được tiếp cận với các tài liệu trực quan, đặc biệt là những tai liệu có tính tương tác cao như video hoạt hình va infographic. Việc sử dung video hoạt hình va infographic trong giảng dạy Sinh học không chỉ giúp cải thiện thành tích học tập của HS mả còn tạo ra một môi trường học tập tích cực và thú vị hơn trong lớp học (Ukpai, Igweike Bethel và Esther F.
Các nghiên cứu trong nước Nghiên cứu của Nguyễn Thị Hài Yến và Trương Thị Thanh Mai vào năm 2014 đã tập trung vào việc Nay dựng Bộ tư liệu hỗ trợ đạy học thực hành món Sinh học THPT nhằm cung cấp nguồn tư liệu hữu ích cho GV và HS, nhằm nâng cao chất lượng các giờ thực hành môn Sinh học. Kết luận của nghiên cứu la việc xây dựng bộ tư liệu cần đáp ứng day đủ yêu cau vẻ tính khoa học, thấm mỹ và dé sử dụng. Đặc biệt, tư liệu nay sử dụng các phim hướng dan thao tác thí nghiệm, giúp tăng cường thời gian, chính xác trong hướng dẫn và thực hiện thí nghiệm của GV, đồng thời giảm áp lực về mặt tài chính và nâng cao chất lượng dạy học thực hành môn Sinh học ở trường THPT. Gợi ý chuyên đôi Bộ tư liệu thành một website học tap la một dé xuat sang tao.
Néu thực hiện. nó sé mang lại linh hoạt cho GV va HS, cho phép GV tổ chức giờ day và học thực hành mọi lúc, mọi nơi qua mạng internet. Điều nảy không chỉ tối ưu hỏa sự tiện lợi ma còn đóng góp vào việc nâng cao chất lượng giáo dục thực hành môn Sinh học ở trường THPT theo hướng hiện đại và linh hoạt (Nguyễn Thị Hải Yến và Trương Thị Thanh Mai, 2014). Năm 2022, Đỗ Thị Hải cùng các cộng sự đã nghiên cứu Khai thác và sứ dụng video trong dạy học Sinh học ở phổ thông.
Theo đề tài, đối với các phương tiện trực quan trong dạy học Sinh học thì video là một công cụ hữu ích trong giáo dục vì nó có khả năng mang đến cho người học nguồn thông tin về cấu trúc biến vi và siêu hiền vi không thé quan sát được bằng mat thường. Nó giúp hình dung rõ hơn về nhiều quá trình sinh học mang tính trừu tượng và hiện tượng thực tế mà mắt chưa thấy, tai chưa nghe. Nghiên cứu này tập trung vào việc khai thác và chỉnh sửa video có sẵn bằng tiếng Việt và tiếng Anh trên Internet, và dé xuất sử dung video theo kiều tìm tòi khám phá trong day học Sinh học ở trình độ phổ thông, nhằm đáp ứng yêu câu day học và giáo dục hiện nay (Hải, Ð. Khái niệm Infographic được hiểu đơn giản là thiết kế đồ họa thông tin, cụ thẻ chính là dang thức thể hiện các thông tin, đữ liệu hoặc kiến thức bằng hình ảnh trực quan.
Đây là sản pham dé họa mô tả thông tin về một lĩnh vực, vẫn dé nào đó. Thông tin trong infographic được giải thích một cách trực quan thông qua các hình ảnh. Mục đích chính của infographic là thẻ hiện một chủ đề phức tạp thành những hình ảnh đơn giản, thầm mi, giúp người xem dé dàng tiếp cận và ghi nhớ thông tin. Infographic là kiểu thiết kế đồ họa chủ yếu dựa vào các hình tượng trực quan dé mô phỏng cho những dit liệu thông tin, với thiết kế kiểu nảy người dùng dé dang thu thập dit liệu một cách nhanh nhất (Huỳnh Phẩm Dũng Phát, Phạm Đỗ Văn Trung, Trần Thị Hoa Lan, 2017).
Các loại infographic Trong sách GV Ngữ văn lớp 11 (Kết nỗi tri thức với cuộc sông). 2023 do Bai Mạnh Hùng là tông chủ biên, đã chỉ ra một số loại infographie như sau: - Infographic thông tin là dang đồ hoa mô phỏng lại khái niệm, định nghĩa hoặc thuật lại một câu chuyện phức tap, khó liên tưởng bằng từ ngữ và hình anh. Infographic thông tin mang lại thông tin bé ích một cách sinh động va dé hiểu. - Infographic dòng thời gian thường được sắp xếp bố cục tuyến tính, được sử dụng để thé hiện các sự kiện lịch sử hoặc tóm tắt nội dung của một câu chuyện theo trình tự thời gian.
Dé nhân mạnh thông tin. người thiết kế cần sử dụng các hình anh, ki tự, biểu tượng thuộc chủ đẻ thời gian. - Infographic so sánh là lựa chọn phủ hợp nếu người thiết kế muốn thé hiện sự tương phản. Bố cục của loại infographic này thường được phan chia theo chiều doc hoặc chiều ngang, thông tin được sắp xếp một cách đối xứng nhau.
- Infographic dạng quy trình thường được sử dụng hình khối, đường thang, dau mũi tên dé mô ta các bước thực hiện của một quy trình cụ thẻ. - Infographic phân cap, thông tin được sắp xếp theo cấp bậc, mỗi cấp bậc khác nhau chứa những thông tin có cấp độ khác nhau nhưng giữa chúng có mối liên hệ với nhau. - Infographic dạng tóm tắt thông tin cá nhân (sơ yếu lí lịch): Dùng dé tóm tắt các thông tin có liên quan đến một cá nhân nảo đó. Ngoài ra, còn nhiều loại infographic khác như dang bản 46, biéu đồ, được sử dụng để thông kê các số liệu va giúp người xem dé hình dung (Bùi Mạnh Hùng, 2023).
Vai trò của infographic Năm 2014, Nhật Anh đã đề cập đến vai trò của infographic. Infographic không chi là một công cụ truyền thông mà còn là một phương tiện mạnh mẽ có thê hỗ trợ giáo dục. đặc biệt là trong việc day học. Đưới đây là một số vai trò của infographic và cách chúng có thê đáp ứng những yêu cầu trong giảng dạy hiện đại: - Giúp nhớ lâu: Infographic cung cấp hệ thống thông tin được tô chức một cách logic và chỉ tiết, giúp người xem hiểu sâu về một chủ đề cụ thẻ.
Cách trình bày chuyên sâu này kích thích não bộ tạo ra các kết nỗi và ấn tượng lâu dai, giúp ghi nhớ thông tin hiệu quả hơn. - Tạo sự thu hút: Nghiên cứu của Dai hoc Saskatchewan — Canada đã chi ra rằng hình ảnh trong infographic giúp dữ liệu trở nên hap dẫn và thu hút hơn. Trong một thời 10 đại day thông tin, infographic có khả năng thu hút sự chú ý của người xem và được lựa chọn đọc nhiều hơn so với các loại tai liệu khác. - Cung cấp nhiều thông tin trong thời gian ngắn: Infographic giúp truyền đạt một lượng lớn thông tin một cách dé dang và nhanh chóng.
Điều này phù hợp với nhu cầu của con người trong thời đại hiện dai, khi HS có ít thời gian dé tiếp nhận thông tin dai dòng. Sự hap dẫn và ngắn gọn của infographic làm cho quá trình học tập trở nên hiệu quả va thú vị hơn (Nhat Anh, 2014). Những lợi thế trên giúp cho việc sử dụng infographic trong giảng dạy môn Sinh học mang lại nhiều lợi ích quan trọng, giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả của quá trình giảng dạy. Những diém mạnh của infographic giúp GV tập trung vào việc phan tích và giải thích nội dung thay vì chi mô tả thông tin và số liệu.
Việc truyền đạt thông tin thông qua infographic mang lại một trai nghiệm học tập trực quan, sinh động, giúp HS dễ dàng tiếp thu và nắm bắt thông tin. Thay vì phải đọc văn bản dài và khó hiểu, HS có thê hiểu rõ hơn về các khái niệm sinh học thông qua các hình anh, biểu đồ, và đồ họa minh họa. Tóm lại, việc tích hợp infographic vào giảng dạy Sinh học không chỉ giúp GV truyền đạt thông tin hiệu quả mà còn tạo ra một môi trường học tập thú vị va thu hút hơn đối với HS, giúp HS tiếp thu và ghi nhớ kiến thức một cách để dang và hiệu quả. Ý nghĩa của việc xây dựng và sử dụng infographic Infographic không chỉ giúp HS hiéu được các khái niệm phức tạp một cách dé dàng hơn, mà còn tăng cường khả năng tư duy và trực quan hóa thông tin.