chương I - Luật Du lịch Việt Nam năm 2005 giải thích từ ngữ: “Sản phẩm du lịch (tourist product) là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thoả mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch”. Cơ cấu của sản phẩm du lịch Sản phẩm du lịch là một tổng thể bao gồm các thành phần không đồng nhất giữa hữu hình và vô hình, bao gồm: - Tài nguyên du lịch (Tài nguyên du lịch nhân văn và tài nguyên du lịch tự nhiên). - Cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ du lịch. - Con người.
Đặc trưng của sản phẩm du lịch Sản phẩm du lịch có những đặc trưng như: - Sản phẩm du lịch là sự tổng hợp giữa các ngành kinh doanh khác nhau. - Sản phẩm du lịch thường ở xa khách hàng. 9 - Thông thường, khách mua sản phẩm du lịch trước khi nhìn thấy sản phẩm. - Thời gian mua, thấy và sử dụng sản phẩm du lịch thường kéo dài.
- Sản phẩm du lịch không thể dịch chuyển được, trừ hàng hóa lưu niệm. - Sản phẩm du lịch không thể dự trữ, trừ hàng hóa lưu niệm. Sản phẩm du lịch chủ yếu là dịch vụ như vận chuyển, dịch vụ lưu trú, dịch vụ ăn uống… do đó về cơ bản sản phẩm du lịch không thể tồn kho, dự trữ được. - Khách mua sản phẩm du lịch thường ít trung thành với sản phẩm.
- Sản phẩm du lịch dễ bị thay đổi do đổi mới và điều kiện tự nhiên. - Sản phẩm du lịch thường có tính không đồng nhất. Do sản phẩm du lịch chủ yếu là dịch vụ, vì vậy mà khách hàng không thể kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi mua, gây khó khăn cho việc chọn sản phẩm. - Sản phẩm du lịch rất dễ bị bắt chước.
Các khái niệm cơ bản về sản phẩm lƣu niệm 2. Khái niệm về sản phẩm lưu niệm Sản phẩm lưu niệm là một khái niệm rộng, không có giới hạn cụ thể và thường hiểu là đồ vật được giữ lại để làm kỉ niệm. Đó có thể là một lọ hoa, một cái cốc, một khung ảnh, một bức tượng hay một túi xách tay…Nếu được gọi là sản phẩm lưu niệm thì đó là vật cụ thể có thể mang tặng, cho, trưng bày hay cất giữ…khi đem bán nó trở thành hàng hóa và đó là loại hang đặc biệt được trưng bày chủ yếu ở các điểm du lịch. Thực ra sản phẩm lưu niệm đã có từ rất lâu, những mặt nạ đan bằng cật tre, trang trí mặt mũi râu ria xanh đỏ, những ông phỗng bụng phệ, màu hung hoặc trắng.
Nhưng đó là những đồ sành mang tính nghệ thuật truyền thống và phục vụ chủ yếu khách nước ngoài thường xuất hiện ở những phố hàng Khay, hàng Trống, hàng Gai…ở Hà Nội. Sản phẩm lưu niệm là vật mà người ta mua, nhận như quà tặng và giữ để nhắc ta nhớ tới một người, một địa điểm hoặc sự kiện nào đó; là sản phẩm mang dấu ấn văn hóa, vật chất và tinh thần của một dân tộc, địa phương trong một giai đoạn lịch sử…thể hiện chức năng lưu giữ kỉ niệm nhất định của con người. Đặc điểm của sản phẩm lưu niệm Sản phẩm lưu niệm là sản phẩm chứa đựng sự kết tinh sức lao động của những nghệ nhân truyền thống, gợi nhớ về những truyền thuyết, sự kiện đã gắn với lịch sử của dân tộc. Sản phẩm quà lưu niệm phải mang tính đặc trưng của khu vực, tức là phải có tính truyền thống, phản ánh được phần nào hình ảnh của khu vực và con người sinh sống nơi đó.
Sản phẩm lưu niệm thường được làm thủ công theo phong cách truyền thống rất đậm nét. Được sản xuất chủ yếu ở các làng nghề,phố nghề và gắn với những làng nghề, phố nghề đó. Đồ lưu niệm đặc biệt là các đồ thủ công mỹ nghệ có nét riêng độc đáo mang đậm dấu ấn của nới sản xuất. Do vậy, nhiều khi tên của sản phẩm luôn kèm theo tên của làng nghề, phố nghề làm ra nó.
Sản phẩm nối tiếng cũng làm cho làng nghề, phố nghề đó nổi tiếng theo. VD: thổ cẩm Ê Đê, gốm sứ Bát Tràng, tranh Hàng Trống… Phương thức, quy trình, kỹ thuật sản xuất sản phẩm lưu niệm phần nhiều do cha truyền con nối nên vẫn giữ được phong cách truyền thống. Đây cũng chính là đặc điểm hấp dẫn du khách đặc biệt là du khách quốc tế. Ở các nước có công nghệ hiện đại làm việc với máy móc nên sản phẩm đưa ra hàng loạt khó thấy được những nét khác biệt giữa những sản phẩm.
Còn theo phong cách thủ công thì một loại sản phẩm nhưng không có sản phẩm giống y nguyên, bởi qua các công đoạn sản phẩm vẫn có những nét khác biệt ít có sản phẩm hàng loạt. Sản phẩm lưu niệm mang đậm nét dân gian và chứa đựng tính nhân văn sâu sắc. Trên các sản phẩm thường biểu đạt phong cách sinh hoạt, con người canh quan thiên nhiên, lễ hội truyền thống, phong tục tập quán, quan niệm về tự nhiên, biểu tượng thần phật…đều được thể hiện trong đồ lưu niệm. VD: những nét chẫm phá trên tranh sơn mài, tranh lụa, bức trạm khắc gỗ, khảm xà cừ…với cảnh cây đa, bến nước con đò…đã thể hiện đất nước con người và tâm hồn tình cảm Việt Nam làm cho du khách nước ngoài yêu mến nhân dân Việt Nam hơn.
Bởi vậy, sản phẩm lưu niệm là những tác phẩm nghệ 11 thuật biểu trưng của nền văn hóa xã hội, mức độ phát triển kinh tế, trình độ dân trí nhân văn của dân tộc. Sản phẩm lưu niệm là mặt hàng xuất khẩu tại chỗ bởi vì nó được bán trong nước nhưng khi khách du lịch đến du lịch và mua đồ lưu niệm đó đã mang sản phẩm ra khỏi biên giới nên sản phẩm bán ra không chịu chi phí vận chuyển và thuế xuất cảnh, nói cách khác tức là sản phẩm lưu niệm được bán tại chỗ và thi ngoại tệ. Đặc điểm này không phải sản phẩm nào cũng có được. Sản phẩm lưu niệm phong phú và đa dạng về thể loại, chất liệu từ đơn giản đến phức tạp, từ rẻ đến đắt, từ một đồ riêng lẻ đến một bộ sưu tập…Nghệ nhân có thể dồn hết tâm trí vào sản xuất nên sản phẩm lưu niệm làm ra không phải theo khuôn mẫu nhất định nào.
Sản phẩm lưu niệm dễ vận chuyển có thể bán được ở nhiều địa điểm như: các điểm du lịch, các nhà hàng, khách sạn, các đầu mút giao thông, các làng nghề, các siêu thị, các chợ lớn…chính vì thế mà sản phẩm lưu niệm có thể tiêu thụ được một khối lượng sản phẩm lớn và mang lại doanh thu lớn cho ngành du lịch. Ý nghĩa của sản phẩm lưu niệm Nói đến ý nghĩa của sản phẩm lưu niệm là nói đến giá trị của nó. Sản phẩm lưu niệm được phân theo các chủ đề và mang ý nghĩa khác nhau. Theo chủ đề anh hung dân tộc, sản phẩm lưu niệm mang ý nghĩa ca ngợi những vị anh hung có công với đất nước từ thời dựng nước, giữ nước, đến xây dựng đất nước.
Qua đó giáo dục thế hệ tương lai hãy sống và làm việc xứng đáng với những hy sinh to lớn đó. Với du khách quốc tế, sản phẩm lưu niệm theo chủ đề này cũng giúp họ hiểu hơn về truyền thống của đất nước và con người Việt Nam. Theo chủ đề tôn giáo, đồ lưu niệm chính là công cụ giúp con người có nhận thức tốt đẹp về tất cả tôn giáo và tạo suy nghĩ bình đẳng, tôn trọng tự do tín ngưỡng của mỗi người. Mỗi tôn giáo có thể gửi gắm tâm hồn tình cảm và tiếng 12 nói của mình qua sản phẩm lưu niệm.
Qua đó thu hút mọi đối tượng tôn giáo mua sản phẩm lưu niệm. Theo chủ đề lao động, sản xuất sản phảm lưu niệm là phương tiện hữu hiệu nhất để lột tả đời sống con người. Là một phương tiện cụ thể, trực tiếp có thể diễn đạt được mọi khía cạnh của cuộc sống. Theo chủ đề vui chơi giải trí, sản phẩm lưu niệm thể hiện được đời sống tinh thần của nhân dân và gián tiếp thu hút khách tham gia vào các trò chơi do tò mò.
Như vậy, có thể nói, sản phẩm lưu niệm mang lại rất nhiều giá trị kinh tế, văn hóa, giáo dục giúp cho mọi người hiểu nhau hơn và kích thích tiêu thụ cho du lịch. Giá trị của sản phẩm lưu niệm 2.1 Giá trị về mặt kinh tế Tạo ra công ăn việc làm cho người dân địa phương. Việc phát triển sản xuất sản phẩm lưu niệm giúp tạo ra nhiều công ăn việc làm cho cư dân địa phương, thu hút nguồn lao động từ các vùng lân cận, tăng thêm thu nhập và góp phần cải thiện đời sống cho nhân dân. Từ đó, góp phần ổn định cuộc sống và kinh tế của địa phương.
Ngoài ra, việc tiêu thụ sản phẩm lưu niệm làm tăng doanh thu cho ngành du lịch và nền kinh tế. Góp phần làm tăng doanh thu, tăng doanh số bán sản phẩm thủ công truyền thống trong các làng nghề thông qua việc bán hàng lưu niệm cho du khách. Đây cũng là một hình thức xuất khẩu tại chỗ không phải chịu thuế và hạn chế được rủi ro. Tìm được sản phẩm lưu niệm đặc trưng được sản xuất tại địa phương có đóng góp trong việc khôi phục và phát triển các ngành nghề thủ công đã bị mai một trong nền kinh tế thị trường và quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.2 Giá trị về mặt văn hóa, tinh thần Thông qua các mặt hàng quà lưu niệm, du khách phần nào thấy được hình ảnh con người, đất nước Việt Nam nói chung và bản sắc văn hóa của người 13 Việt Nam nói riêng.
Từ đó, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến với du khách. các sản phẩm lưu niệm đã thể hiện nét độc đáo riêng biệt, tôn vinh giá trị văn hóa, thể hiện rõ nét trong các sản phẩm làng nghề với bàn tay khéo léo và kỹ thuật tinh xảo của nghệ nhân. Mỗi sản phẩm lưu niệm không chỉ là một sản phẩm hàng hóa thông thường mà còn là nơi gửi gắm tâm hồn, tài năng ,thể hiện khiếu thẩm mỹ, sự thông minh, sáng tạo, tinh thần lao động của nghệ nhân - những người lưu giữ những tinh hoa văn hóa dân tộc trong các sản phẩm lưu niệm, đồng thời không ngừng sáng tạo để có thêm nhiều sản phẩm mới. THỰC TRẠNG VỀ SẢN PHẨM LƢU NIỆM TẠI MỘT SỐ TUYẾN ĐIỂM DU LỊCH Ở HẢI PHÒNG 1.
Giới thiệu về Hải Phòng 1.
