CHƯƠNG 1. Một số khái niệm về tài chính cá nhân và giáo dục tài chính cá nhân 1. Tài chính cá nhân 1. Tài chính và tài chính cá nhân Tài chính là các quan hệ kinh tế trong phân phối tổng sản phẩm xã hội dưới hình thức giá tri, thông qua đó tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ, nhằm đáp ứng yêu cầu tích lũy và tiêu ding của các chủ thé trong nền kinh tế (Nguyễn Hữu Tài, 2007).
Tài chính được xem là một lĩnh vực khoa học nghiên cứu quản lý tiền tệ, nó áp dụng các nguyên tắc kinh tế đề ra quyết định liên quan đến việc phân bồ tiền trong những điều kiện không chắc chắn (Fama và Miller). Một trong những điệm mâu chôt của tài chính là gia trị của tiên tệ theo thời gian. Tài chính nhăm vào việc định giá các tài sản dựa vào mức độ rủi ro va lợi nhuận kỳ vọng của các tài san đó (Dinh Thị Thanh Vân, Nguyễn Thị Huệ, 2016) Như vậy. có thê hiéu một cách đơn giản như sau: tai chính 1a một khái niệm chỉ sự vận động của nguồn tài chính (nguồn vốn) trong nên kinh tế, nó phản ánh tông hợp các mỗi quan hệ kinh tế nảy sinh trong phân phối các nguôn tai chính thông qua việc tạo lập hoặc sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng các nhu cầu khác nhau của các chú thẻ trong xã hội.
Người ta thường chia tài chính thành ba nhóm chính: tài chính công, tài chính doanh nghiệp và tài chính cá nhân. Tài chính cá nhân được hiểu đơn giản là những van dé trong cuộc sống của một cá nhân liên quan đến tiền, có thé ké đến các hoạt động hằng ngày như mua sim, đóng tiên học, bỏ ống heo,. hay các giải pháp tài chính lâu đài như lập quỹ hưu trí, tham gia bảo hiểm, gửi tiền tiết kiệm vào ngân hàng. Tất cả những hoạt động tài chính đó chung quy nhằm thực hiện những mục tiêu tài chính của một cá nhân.
Theo Dinh Thị Thanh Vân và Nguyễn Thị Huệ (2016), tai chính cá nhân là việc quan lý chi tiêu, sử dụng tiền bạc va của cải của các cá thé hoặc hộ gia đình với các kế hoạch tương lai và một mức độ rủi ro đã lường trước. Tai chính cá nhân cũng là các quyết định tài chính, các hoạt động liên quan tới tài chính bao gồm lập ngân sách, tiết kiệm, bảo hiểm, đầu tư, hưu trí và thừa kế. Củng quan điểm, Garman và Forgue (2014, tr.4) khang định rằng: tdi chính cá nhân nghiên cứu về các nguồn lực quan trọng của cá nhân và gia đình dé đạt được thành công tài chính; nó liên quan đến cách chúng ta chỉ tiêu, tiết kiệm, bảo vệ và đầu tư các nguôn lực tải chính. Một số người thường nghĩ rằng sự thành công tải chính hay sự giàu có của một cá nhân là đo họ kiếm được nhiều tiền hoặc do thừa kế.
Trong thực tế, thành công tải chính anh hưởng rất nhiều bởi những quyết định tai chính. Nếu có sự tính toán tốt, cùng với việc tranh thủ thời cơ và tận dụng cơ hội, bạn có thể mau chóng trở nên giàu có. Ngược lại, những quyết định sai lam có thé gây ra cho bạn nhiều ton thất vẻ tai chính, thậm chi là phá sản. Việc một cá nhân nắm vững các kiến thức vẻ tài chính, thường gọi là có hiểu biết tai chính, sẽ góp phần định hướng để mỗi cá nhân có thé đưa ra những quyết định sáng suốt cho một kế hoạch tài chính.
Hiểu biết tài chính và hiểu biết tài chính cá nhân Theo Morgan và Trinh (2020) “Hiểu biết về tài chính dang ngày càng trở nên quan trọng như một mục tiêu chính sách ở nhiều quốc gia.” That vậy, mọi cá nhân hằng ngảy phải thực hiện các giao dịch tai chính vi mô như mua sắm, đóng học phí. mua bảo hiểm. gửi tiết kiệm,. hay những giao dịch tài chính vi mô như vay the chap, đầu tư bat động san,.
Bên cạnh những lợi nhuận và tính an toàn tương đối, những giao dich tải chính đó du được thực hiện trực tiếp hay trên nền tang ứng dụng công nghệ thông tin đều tiềm an những rủi ro không lường trước. Hiéu biết tài chính giúp dự đoán được các rúi ro có thé xảy ra, từ đó đưa ra quyết định tai chính đúng đắn, gia tăng phúc lợi tài chính. Khái niệm về hiéu biết tài chính đã được nhiều tỏ chức uy tín và các nhà nghiên cứu kinh tế dé cập đến, trong bài viết này đưa ra một số định nghĩa như sau: Hiểu biết tài chính được định nghĩa là sự hiểu biết về các sự kiện, khái niệm, nguyên tắc và các công cụ công nghệ, là tiền dé dé trở thành một nhà tiêu dùng thông minh. (Garman va Forgue, 2014, tr.
Hiểu biết tài chính là kha năng sử dung kiến thức va kỹ năng tài chính đẻ quan lý nguôn lực tải chính một cách hiệu quả. Hiểu biết tải chính giúp các cá nhân và hộ gia đình hoạch định ngân sách dé chi tiêu, tiết kiệm, dé phòng cho những rủi ro và lập kế hoạch tương lai cho cuộc sống. (Dinh Thị Thanh Vân, Nguyễn Thị Huệ, 2016, tr.1) Hiểu biết tài chính là kiến thức và sự hiểu biết về các khái niệm và rủi ro tài chính, cũng như các kỹ năng, động lực và sự tự tin dé áp đụng kiến thức và hiểu biết đó nhằm đưa ra các quyết định hiệu quả trong nhiều boi cảnh tài chính, nhằm cai thiện phúc lợi tài chính của cá nhân và xã hội, và cho phép tham gia vào đời sống kinh te.146) Hiểu biết tai chính là sự kết hợp của nhận thức về tai chính, kiến thức, kỹ năng, thái độ và hành vi can thiết để đưa ra các quyết định tai chính đúng đắn và cudi cùng đạt được phúc lợi tải chính của cá nhân. (WEP & UNCDF, 2020, tr.3) Hiểu biết tài chính là khả năng phán đoán thông tin và đưa ra các hành động hiệu quả liên quan đến việc sử dụng vả quản lí tiền bạc trong hiện tại và tương lai.
Nó bao gồm kha năng hiểu các lựa chon tai chính, lập kế hoạch cho tương lai, chỉ tiêu khôn ngoan và quản lí các thách thức liên quan đến các sự kiện trong cuộc sống như thất nghiệp, tiết kiệm cho hưu trí hoặc chi tra học phí cho con cái. Government Accountability Office, GAO, 2009, tr.2) Theo nghĩa hẹp hơn, hiệu biết tài chính cá nhân chỉ đề cập đến sự hiểu biết tải chính vẻ các van dé tài chính cá nhân. Vitt và các cộng sự (2000): Sự hiểu biết về tài chính cá nhân là khả năng đọc. quản lý và giao tiếp vẻ các điều kiện tài chính cá nhân ảnh hưởng đến đời sống vật chất.
Nó bao gồm khả năng phân biệt các lựa chọn tài chính, thảo luận về tiền bạc và các vẫn đẻ tải chính không có sự rủi ro hoặc bat chấp rủi ro, lập kế hoạch cho tương lai và phản ứng nhanh chóng với các sự kiện trong cuộc sống ánh hưởng đến các quyết định tài chính hàng ngày, bao gồm cả các sự kiện trong nên kinh tế nói chung. Từ giáo dục tài chính đến giáo dục tài chính cá nhân Trong hơn một thập kỷ qua, các vấn đề về tải chính và giáo dục tài chính được nhiều tô chức, doanh nghiệp, nhà giáo dục và các nha hoạch định chính sách quan tâm do nhận thức xã hội về tâm quan trọng của nó. Theo Trần Thanh Thu và Đào Hồng Nhung (2020) “Gido duc tài chính, nhân tổ được đánh giá là chiếc cau noi giữa bên cung và bên cau của tài chính toàn điện, đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao mức độ am hiểu tài chỉnh quốc gia, thúc day tài chính toàn điện, dam bảo sự ổn định của thị trường tài chính.” Bàn chất của giáo dục tài chính được Bộ trưởng Tài chính Liên bang Nga A. Siluanoy (2013) nhân mạnh: “Sir phát triển kinh té của một quốc gia chủ yếu phụ thuộc vào trình độ tài chính của quốc gia đó.
Các chiến lược hiểu biết về tài chính là một yếu to quan trọng trong chính sách của chúng tôi. Hiéu biết về tài chính đã trở thành một phan không thé tách rời của giáo duc trong thể ky: 21” (dan theo Fabrics và Luburic, 2016). Tính đến năm 2014, hơn 50 quốc gia ở các mức thu nhập khác nhau đã có dau hiệu tích cực trong việc thiết kể hoặc thực hiện chiến lược quốc gia vẻ giáo dục tải chính! (sau đây gọi tắt lả chiến lược quốc gia) và nhiều quốc gia khác đang xem xét phát triển chiến lược này. Nhiều chiến lược trong số này dé cập đến việc giới thiệu giáo dục tải chính trong trường học” và/ hoặc xác định thanh niên như một nhóm đối tượng cụ thê (OECD, 2014, tr.
10 Những vấn dé được dạy vẻ tài chính cá nhân là không hoàn toàn giống nhau ở các quốc gia. Không một tô chức hay nha nghiên cứu nào khăng định một cách chắc chan những nội dung can thiết khi dạy về tai chính cá nhân. Tuy nhiên, có thẻ hình dung giáo dục tài chính là việc dạy cho người học những kiến thức vẻ tải chính và kỹ năng áp dụng những kiến thức đó vào việc ra các quyết định tải chính, đảm bao sự an toàn tài chính. Theo Fox và các cộng sự (2005) “Gido duc tài chính có thé bao gom bất kì chương trình nào liên quan đến kiến thức, thái độ và/hoặc hành vi của một cá nhân đối với những khái niệm và chủ đề tài chính.
” Tùy theo phạm vi và mục tiêu giáo dục tài chính (Đối tượng giáo dục là ai? Kiến thức nhắm đến là gì? .) mà nội dung giáo dục tài chính được điều chỉnh cho phủ hợp. Nếu chỉ giới hạn trong phạm vi giáo dục tài chính liên quan đến các van đè tải chính cá nhân thi một số tô chức đưa ra các định nghĩa sau đây: Giáo dục tải chính có thé được định nghĩa lả “qua trình mà người tiêu ding hay nha đầu tư tải chính nâng cao hiểu biết của họ về các sản phẩm, khái niệm va nui ro tải chính và thông qua thông tin, hướng dẫn hoặc lời khuyên khách quan, phát triển các kỳ năng vả sự tự tin để nhận thức rõ hơn vẻ rủi ro tải chính va cơ hội, đưa ra những lựa chọn sang suốt, biết nơi can trợ giup va thực hiện các hanh động hiệu qua khác đẻ cải thiện tình trạng tai chính của họ ~ (OECD, 2005, tr.4} !