CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TIÊU THỤ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. KHÁI QUÁT, Ý NGHĨA, NHIỆM VỤ CỦA KẾ TOÁN TIÊU THỤ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1. Các khái niệm liên quan Tiêu thụ là quá trình trao đổi để thực hiện giá trị của thành phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Hay nói cách khác đó là quá trình chuyển hóa vốn của doanh nghiệp từ hình thức hiện vật sang hình thái tiền tệ.
Thành phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp được xác định là tiêu thụ khi doanh nghiệp đã chuyển giao thành phẩm, hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ cho khách hàng, đã được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Kết quả trong doanh nghiệp chính là kết quả kinh doanh và hoạt động khác. Kết quả hoạt động kinh doanh là số chênh lệch giữa là doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ và doanh thu hoạt động tài chính với giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa thu nhập khác và chi phí khác.
Việc xác định kết quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp thường được tiến hành vào cuối kỳ và kết quả đó được biểu hiện qua chỉ tiêu lợi nhuận (lãi hoặc lỗ). Xác định kết quả kinh doanh là khâu cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh. Kết quả sản xuất kinh doanh được biểu hiện thông qua chỉ tiêu lợi nhuận và được tính toán dựa trên giá trị của kết quả tiêu thụ, lợi nhuận từ hoạt động tài chính, lợi nhuận từ những hoạt động khác và sau khi đã trừ đi chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp. Việc xác định kết quả kinh doanh sau mỗi quy trình sản xuất giúp doanh nghiệp có thể đánh giá được hiệu quả, cũng như hiệu suất hoạt động sản xuất của mình.
Từ đó có thể đưa ra các giải pháp kinh doanh hợp lý. Ý nghĩa công tác kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, vấn đề mà các doanh nghiệp luôn quan tâm là làm thế nào để hoạt động kinh doanh có hiệu quả cao, mang lại nhiều lợi nhuận. Điều đó phụ thuộc rất nhiều vào việc kiểm soát các khoản doanh thu, chi phí và xác định, tính toán kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải biết kinh doanh mặt hàng nào để có kết quả kinh doanh cao và phải kinh doanh như thế nào để có hiệu SVTH: Văn Nguyễn Thùy Nhiên Trang Trang 2 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Đoan Trang quả, có khả năng chiếm lĩnh thị trường, nên đầu tư để mở rộng kinh doanh hay chuyển sang kinh doanh mặt hàng khác.
Như vậy, hệ thống kế toán nói chung và kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh nói riêng đóng vai trò quan trọng trong việc tập hợp ghi chép các số liệu về tình hình hoạt động của doanh nghiệp, qua đó cung cấp được những thông tin cần thiết giúp cho chủ doanh nghiệp và giám đốc điều hành có thể phân tích, đánh giá và lựa chọn phương án kinh doanh, phương án đầu tư có hiệu quả cao. Nhiệm vụ công tác kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh Công tác tiêu thụ đóng vai trò quan trọng trong doanh nghiệp, nó liên quan đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Chính vì vậy nhiệm vụ kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh bao gồm: - Kế toán có nhiệm vụ hạch toán đầy đủ, chính xác tình hình tiêu thụ các loại sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ theo 2 chỉ tiêu: hiện vật, giá trị và tình hình thanh toán với khách hàng; cùng với các chi phí phát sinh trong quá trình tiêu thụ. - Xác định kịp thời kết quả tiêu thụ của từng mặt hàng, từng loại sản phẩm, dịch vụ về tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ.
- Xác định chính xác, đầy đủ, kịp thời các loại doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh của từng hoạt động và của toàn doanh nghiệp trong kỳ hạch toán. - Cung cấp thông tin và lập các loại báo cáo theo yêu cầu quản lý, xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. CÁC PHƯƠNG THỨC TIÊU THỤ 1. Phương thức tiêu thụ trực tiếp Tiêu thụ trực tiếp là phương thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho, tại các phân xưởng sản xuất (không qua kho) của doanh nghiệp.
Sản phẩm khi bàn giao cho khách hàng được chính thức coi là tiêu thụ và doanh nghiệp bán mất quyền sở hữu về số hàng này. Phương thức này bao gồm bán buôn bán lẻ. Phương thức chuyển hàng chờ chấp nhận Bán hàng theo phương thức gửi bán, chờ chấp nhận là phương thức mà bên bán căn cứ vào hợp đồng đã ký, đến ngày giao hàng sẽ chuyển hàng cho bên mua bằng phương tiện của mình hoặc đi thuê ngoài theo địa điểm ghi trong hợp đồng. Số hàng chuyển đi vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán.
Khi được bên mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán về số hàng chuyển giao (một phần hay toàn bộ) thì số hàng được bên mua chấp nhận này mới được coi là tiêu thụ và bên bán mất quyền sở hữu về số hàng đó. Khi người mua SVTH: Văn Nguyễn Thùy Nhiên Trang Trang 3 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Đoan Trang thông báo đã được nhận hàng và chấp nhận thanh toán thì số hàng đó được coi là tiêu thụ, doanh nghiệp hạch toán và doanh thu. Phương thức bán hàng qua đại lý, ký gửi Phương thức bán hàng qua đại lý, ký gửi là hình thức ký gửi hàng hóa, sản phẩm cho đại lý, số hàng hóa này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp cho đến khi được tiêu thụ. Khi giao hàng cho đại lý, nếu doanh nghiệp lập hóa đơn, lúc này hàng đã xác định tiêu thụ, nếu doanh nghiệp lập phiếu xuất kho hàng bán đại lý lúc này kế toán phản ánh hàng gửi đi bán,hàng được xác định tiêu thụ khi đại lý gửi báo cáo bán hàng định kì theo hợp đồng ký kết.
Khi bán hàng được ký gửi, doanh nghiệp sẽ trả cho đại lý một khoản hoa hồng tính theo tỉ lệ phần trăm tính theo giá ký gửi hàng hóa gửi bán được. Hàng hoá gửi đại lý bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp và chưa được coi là tiêu thụ. Doanh nghiệp chỉ được hạch toán và doanh thu khi bên nhận đại lý thanh toán tiền hoặc chấp nhận thanh toán. Khi bán được hàng thì doanh nghiệp phải trả cho người nhận đại lý một khoản tiền gọi là hoa hồng.
Khoản tiền này được coi như một phần chi phí bán hàng và được hạch toán vào tài khoản bán hàng. Doanh nghiệp có nghĩa vụ nộp thuế tiêu thụ mà không được trừ đi phần hoa hồng trả cho bên nhận đại lý. * Các trường hợp hàng hoá gửi đi được coi là tiêu thụ. - Hàng hoá bán bán theo phương thức bán hàng trực tiếp.
- Hàng hoá gửi bán chỉ được coi là tiêu thụ và hạch toán vào doanh thu và giá vốn trong các trường hợp sau : + Doanh nghiệp nhận được tiền do khách hàng trả. + Khách hàng đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán. + Khách hàng đã ứng trước số tiền mua hàng về số hàng sẽ chuyển đến. + Số hàng gửi bán áp dụng phương thức thanh toán theo kế hoạch thông qua nhận hàng.
Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp Theo phương thức này, khi giao hàng cho người mua thì lượng hàng chuyển giao được coi là tiêu thụ và doanh nghiệp mất quyền sở hữu lượng hàng đó. Theo phương thức này người mua sẽ trả tiền làm nhiều lần theo hợp đồng ban đầu và giá bán bao giờ cũng cao hơn giá bán theo phương thức thông thường. Phần chênh lệch này chính là tiền lãi SVTH: Văn Nguyễn Thùy Nhiên Trang Trang 4 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Đoan Trang phát sinh do khách trả chậm, trả nhiều lần, số tiền lãi này được hạch toán vào toản thu nhập của hoạt động tài chính. Doanh nghiệp bán hàng được phản ánh ngay tại thời điểm giao hàng cho khách hàng theo giá bán lẻ bình thường.
Người mua sẽ thanh toán lần đầu tại thời điểm mua. Số tiền còn lại người mua chấp nhận thanh toán dần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu một tỷ lệ lãi xuất nhất định. Thông thường số tiền thanh toán ở các kỳ bằng nhau, trong đó một phần là doanh thu gốc một phần là lãi suất trả chậm. Các phương thức tiêu thụ khác Ngoài các phương thức tiêu thụ trên, doanh nghiệp còn có thể sử dụng sản phẩm để thanh toán tiền lương, tiền thưởng cho lao động, trao đổi vật tư, hàng hóa khác hoặc cung cấp theo yêu cầu của Nhà nước,.
CÁC PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN 1. Thanh toán bằng tiền mặt Phương thức này thường được sử dụng đối với các nghiệp vụ kinh tế phát sinh số tiền nhỏ, tính chất của nghiệp vụ đơn giản, hai bên đối tác nằm trong một địa bàn nhỏ hẹp hay thanh toán cho công nhân viên, đối với các nghiệp vụ kinh tế có giá trị lớn hơn phương thức này sẽ gây trở ngại vì phức tạp và không đảm bảo an toàn. Thanh toán bằng tiền gửi ngân hàng Thanh toán bằng tiền gửi ngân hàng là phương thức chuyển khoản điện tử. phương thức này cho phép bạn nhận tiền trực tiếp vào tài khoản của mình bằng séc hoặc bằng ủy nhiệm chi của người mua, ủy nhiệm thu của người bán.
KẾ TOÁN TIÊU THỤ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1. Nội dung Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp ngoại trừ phần đóng góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền.
Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp. Doanh thu chỉ bao gồm tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được. Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn SVTH: Văn Nguyễn Thùy Nhiên Trang Trang 5 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Đoan Trang lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu.