Khóa Luận Tốt Nghiệp: Nghiên Cứu Hoạt Động Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Quân Đội

Luận văn phân tích huy động vốn tại ngân hàng thương mại cổ phần quân đội chi nhánh Hai Bà Trưng, cung cấp cái nhìn sâu sắc về chiến lược tài chính.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Minh Hạnh
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng
• Đề tài: Hoạt Động Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Quân Đội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Một số khái niệm về Ngân hàng thương mại, vốn của Ngân hàng thương mại và huy động vốn
• 1.2. Khái niệm Ngân hàng thương mại
• 1.3. Khái niệm vốn của Ngân hàng thương mại
• 1.4. Khái niệm huy động vốn
• 1.5. Nội dung lý thuyết liên quan đến hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thương mại
• 1.5.1. Các hình thức huy động vốn
• 1.5.2. Sự cần thiết của hoạt động huy động vốn đối với Ngân hàng thương mại
• 1.5.3. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động vốn của ngân hàng
• 1.5.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thương mại
• 1.5.4.1. Nhân tố khách quan
• 1.5.4.2. Yếu tố chủ quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI CHI NHÁNH HAI BÀ TRƯNG
• 2.1. Giới thiệu khái quát về Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội chi nhánh Hai Bà Trưng
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội chi nhánh Hai Bà Trưng
• 2.3. Chức năng nhiệm vụ của Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội chi nhánh Hai Bà Trưng
• 2.4. Mô hình tổ chức quản lý của Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội chi nhánh Hai Bà Trưng
• 2.5. Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội chi nhánh Hai Bà Trưng
• 2.6. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu
• 2.6.1. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 2.6.2. Phương pháp xử lý dữ liệu
• 2.7. Phân tích và đánh giá thực trạng huy động vốn của Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội chi nhánh Hai Bà Trưng
• 2.7.1. Phân tích thực trạng huy động vốn dựa trên dữ liệu sơ cấp
• 2.7.2. Thực trạng hoạt động huy động vốn từ dữ liệu thứ cấp
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC KẾT LUẬN, PHÁT HIỆN QUA NGHIÊN CỨU VÀ HƯỚNG GIẢI QUYẾT NHẰM NÂNG CAO CÔNG TÁC HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI CHI NHÁNH HAI BÀ TRƯNG
• 3.1. Các kết luận, phát hiện qua nghiên cứu tình hình huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội chi nhánh Hai Bà Trưng
• 3.1.1. Những kết quả đạt được
• 3.1.2. Những mặt hạn chế và nguyên nhân
• 3.2. Hướng giải quyết nhằm nâng cao công tác huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội chi nhánh Hai Bà Trưng
• 3.2.1. Định hướng tăng cường huy động vốn
• 3.2.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn
• 3.2.3. Kiến nghị liên quan đến hoạt động huy động vốn
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Huy Động Vốn Ngân Hàng

Khóa luận tốt nghiệp về hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội là một nghiên cứu quan trọng. Nghiên cứu này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các khái niệm cơ bản mà còn cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng huy động vốn trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Hoạt động huy động vốn là một trong những chức năng chính của ngân hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của ngân hàng và nền kinh tế.

1.1. Khái Niệm Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại

Huy động vốn là hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại, bao gồm việc nhận tiền gửi từ khách hàng và sử dụng số tiền này để cho vay. Điều này không chỉ giúp ngân hàng duy trì hoạt động mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế.

1.2. Vai Trò Của Ngân Hàng Trong Huy Động Vốn

Ngân hàng thương mại đóng vai trò trung gian tài chính, kết nối giữa người gửi tiền và người vay. Hoạt động huy động vốn giúp ngân hàng có đủ nguồn lực để thực hiện các nghiệp vụ tín dụng, từ đó thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế.

II. Thách Thức Trong Hoạt Động Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Quân Đội

Hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội đang đối mặt với nhiều thách thức. Tình hình kinh tế biến động, lãi suất không ổn định và sự cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng là những yếu tố chính ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn.

2.1. Tình Hình Kinh Tế Ảnh Hưởng Đến Huy Động Vốn

Sự biến động của nền kinh tế, đặc biệt là lạm phát và lãi suất, đã tạo ra áp lực lớn lên hoạt động huy động vốn của ngân hàng. Ngân hàng cần có chiến lược linh hoạt để thích ứng với những thay đổi này.

2.2. Cạnh Tranh Giữa Các Ngân Hàng

Cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại ngày càng gia tăng, đặc biệt là trong việc huy động vốn. Các ngân hàng phải đưa ra các chính sách lãi suất hấp dẫn hơn để thu hút khách hàng gửi tiền.

III. Phương Pháp Huy Động Vốn Hiệu Quả Tại Ngân Hàng Thương Mại

Để nâng cao hiệu quả huy động vốn, ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội cần áp dụng các phương pháp huy động vốn đa dạng và hiệu quả. Việc phát triển các sản phẩm dịch vụ tài chính mới và cải thiện chất lượng dịch vụ là rất cần thiết.

3.1. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Huy Động Vốn

Ngân hàng cần phát triển các sản phẩm huy động vốn đa dạng như tài khoản tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi và các hình thức đầu tư khác để thu hút nhiều khách hàng hơn.

3.2. Cải Thiện Chất Lượng Dịch Vụ Khách Hàng

Chất lượng dịch vụ khách hàng là yếu tố quan trọng trong việc thu hút và giữ chân khách hàng. Ngân hàng cần chú trọng đào tạo nhân viên và cải thiện quy trình phục vụ để nâng cao trải nghiệm của khách hàng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hoạt Động Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng

Hoạt động huy động vốn không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn mang lại nhiều ứng dụng thực tiễn cho ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội. Việc huy động vốn hiệu quả giúp ngân hàng có đủ nguồn lực để thực hiện các hoạt động cho vay và đầu tư.

4.1. Tác Động Đến Hoạt Động Cho Vay

Nguồn vốn huy động được sử dụng để cho vay, từ đó tạo ra lợi nhuận cho ngân hàng. Việc này không chỉ giúp ngân hàng phát triển mà còn hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc mở rộng sản xuất.

4.2. Đóng Góp Vào Phát Triển Kinh Tế

Hoạt động huy động vốn của ngân hàng góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế. Khi ngân hàng có đủ vốn, họ có thể hỗ trợ các doanh nghiệp và cá nhân trong việc đầu tư và phát triển.

V. Kết Luận Về Hoạt Động Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Quân Đội

Hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội là một yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của ngân hàng. Việc cải thiện và nâng cao hiệu quả huy động vốn sẽ giúp ngân hàng phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Đánh Giá Hiệu Quả Huy Động Vốn

Đánh giá hiệu quả huy động vốn là cần thiết để xác định những điểm mạnh và điểm yếu trong hoạt động của ngân hàng. Điều này giúp ngân hàng có kế hoạch cải thiện trong tương lai.

5.2. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Ngân hàng cần có định hướng phát triển rõ ràng trong hoạt động huy động vốn. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả huy động vốn.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Hoạt động huy động vốn giữ vai trò huyết mạch đối với hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM), quyết định quy mô hoạt động tín dụng, khả năng thanh khoản và năng lực cạnh tranh trên thị trường tài chính. Giai đoạn 2010–2012 chứng kiến nhiều biến động phức tạp của kinh tế vĩ mô Việt Nam: lạm phát tăng cao (đạt đỉnh 18,58% năm 2011), thị trường bất động sản đóng băng, nợ xấu toàn ngành gia tăng và làn sóng tái cấu trúc hệ thống ngân hàng diễn ra mạnh mẽ. Trước sức ép chạy đua lãi suất và sự kiểm soát trần lãi suất huy động từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), việc tối ưu hóa cấu trúc và chi phí vốn trở thành bài toán sinh tồn.

Đề tài "Huy động vốn của Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội chi nhánh Hai Bà Trưng" do tác giả Nguyễn Thanh Thảo thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thị Minh Hạnh (Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Thương Mại) tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Làm thế nào để mở rộng quy mô vốn huy động bền vững, kiểm soát chi phí huy động vốn (Cost of Funds - COF) và cơ cấu lại kỳ hạn vốn trong bối cảnh thị trường cạnh tranh gay gắt.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  HỆ THỐNG HUY ĐỘNG VỐN NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI            |
+------------------------------------+------------------------------------+
|         Nguồn Tiền Gửi             |       Nguồn Đi Vay & Nguồn Khác     |
|  - Tiền gửi thanh toán (CASA)      |  - Tái cấp vốn / Tái chiết khấu   |
|  - Tiền gửi có kỳ hạn (TCKT/Cá nhân)|  - Vay liên ngân hàng (Interbank) |
|  - Tiết kiệm dân cư                |  - Phát hành GTCG (Kỳ phiếu/TP)   |
+------------------------------------+------------------------------------+

Mục tiêu dự án

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị nguồn vốn và hiệu quả huy động vốn tại NHTM.
2. Đánh giá thực trạng quy mô, cơ cấu và chi phí huy động vốn tại MB Chi nhánh Hai Bà Trưng giai đoạn 2010–2012 thông qua phương pháp định lượng và định tính.
3. Nhận diện các điểm nghẽn kỹ thuật trong chính sách lãi suất, danh mục sản phẩm và quản trị chi phí ngoài lãi.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp tài chính và công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả thu hút dòng vốn nhàn rỗi trên địa bàn.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động huy động vốn (vốn tiền gửi dân cư, tổ chức kinh tế và nguồn phi tiền gửi).
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB) – Chi nhánh Hai Bà Trưng (29 Lê Đại Hành, Hà Nội).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu chuỗi thời gian 3 năm tài chính (2010, 2011, 2012).
• Giới hạn: Tập trung vào cấp độ chi nhánh đô thị loại 1, chưa mở rộng phân tích dữ liệu hợp nhất toàn hệ thống MB.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại địa bàn quận Hai Bà Trưng – khu vực có mật độ doanh nghiệp thương mại dịch vụ chiếm gần 70%, áp lực cạnh tranh huy động vốn giữa các NHTM diễn ra gay gắt. Thực trạng các kênh huy động vốn tại chi nhánh được tổng hợp qua bảng phân tích dưới đây:

Kênh huy động	Ưu điểm (Pros)	Nhược điểm (Cons)	Mức độ đóng góp
Tiền gửi có kỳ hạn (Term Deposits)	Nguồn vốn có tính ổn định cao, hỗ trợ cân đối kỳ hạn cho vay trung-dài hạn	Chi phí lãi cao, nhạy cảm lớn với biến động lãi suất thị trường	Chiếm tỷ trọng chủ đạo (65% - 70%)
Tiền gửi thanh toán (CASA)	Chi phí vốn cực thấp (gần như 0%), gia tăng biên lãi ròng (NIM)	Tính biến động cao, phụ thuộc lớn vào tốc độ luân chuyển tiền của doanh nghiệp	Đang có xu hướng tăng trưởng chậm
Tiết kiệm dân cư (Retail Savings)	Phân tán rủi ro rút vốn ồ ạt, nguồn tiền dồi dào từ dân cư thành thị	Chi phí vận hành mạng lưới và chăm sóc khách hàng cá nhân cao	Chiếm tỷ trọng lớn thứ hai
Huy động ngoại tệ (USD/EUR)	Phục vụ tốt tài trợ thương mại và thanh toán quốc tế	Quy mô nhỏ, rủi ro tỷ giá và chính sách kiểm soát ngoại hối của NHNN	Tăng trưởng chậm

So sánh vị thế cạnh tranh trên địa bàn

• Nhóm NHTM Nhà nước (Vietcombank, BIDV): Lợi thế tuyệt đối về quy mô mạng lưới, uy tín thương hiệu lâu đời, chi phí vốn thấp nhưng quy trình thủ tục còn cứng nhắc.
• Nhóm NHTM Cổ phần đối thủ (Techcombank, ACB, VPBank): Năng động trong chính sách lãi suất, chuyển đổi số sớm, chương trình khuyến mại linh hoạt.
• MB Hai Bà Trưng: Điểm tựa uy tín quân đội vững chắc, tệp khách hàng doanh nghiệp quốc phòng ổn định, tỷ lệ an toàn vốn cao; tuy nhiên danh mục sản phẩm huy động bán lẻ chưa thực sự đa dạng.

Ma trận ưu tiên yêu cầu giải pháp (MoSCoW)

• Must-have: Tối ưu hóa chính sách lãi suất linh hoạt theo biên độ thị trường; Kiểm soát và cắt giảm chi phí ngoài lãi; Tăng trưởng nguồn tiền gửi thanh toán (CASA).
• Should-have: Mở rộng gói dịch vụ trả lương qua tài khoản (Payroll Banking); Phát hành chứng chỉ tiền gửi dài hạn; Chuyên môn hóa giao dịch ngoại tệ.
• Could-have: Triển khai dịch vụ ngân hàng tận nơi (Home Banking) cho phân khúc khách hàng cao tuổi; Sản phẩm tiết kiệm tích lũy đa mục tiêu.
• Won't-have (Giai đoạn này): Phát hành trái phiếu quốc tế; Tài trợ vốn phái sinh rủi ro cao.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                      MÔ HÌNH KHE HỞ THANH KHOẢN (GAP ANALYSIS)          |
|                                                                         |
|   Tài sản nợ (Huy động)              Tài sản có (Cho vay & Đầu tư)     |
|  +-------------------------+        +-------------------------+        |
|  | Ngắn hạn: ~75% - 80%    |  --->  | Ngắn hạn: ~60%          |        |
|  +-------------------------+        +-------------------------+        |
|  | Trung - Dài hạn: 20-25% |  --->  | Trung - Dài hạn: ~40%   |  [GAP]  |
|  +-------------------------+        +-------------------------+        |
+-------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế hệ thống

Để hiện thực hóa chiến lược nâng cao hiệu quả quản trị nguồn vốn, mô hình kiến trúc thông tin và phân tích dữ liệu nguồn vốn được thiết kế tích hợp với hệ thống ngân hàng lõi:

+-------------------------------------------------------------------------+
|                   KIẾN TRÚC HỆ THỐNG QUẢN TRỊ NGUỒN VỐN                |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Nguồn dữ liệu giao dịch]                                              |
|  - Phân hệ Tiền gửi Cá nhân (Retail Deposits)                          |
|  - Phân hệ Tiền gửi Doanh nghiệp (Corporate Deposits)                  |
|  - Cổng Thanh toán Liên ngân hàng (CITAD / NAPAS / SWIFT)              |
+------------------------------------+------------------------------------+
                                     |
                                     v
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Hệ thống Core Banking - Temenos T24 R12 / Oracle 11g Enterprise]       |
|  - Module ALM (Asset Liability Management): Đo lường khe hở kỳ hạn    |
|  - Module Interest Calculation: Định giá lãi suất bậc thang tự động    |
|  - Module Fee & Cost Control: Hạch toán chi phí lãi và ngoài lãi       |
+------------------------------------+------------------------------------+
                                     |
                                     v
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Lớp Phân tích & Báo cáo - Data Analytics & Reporting Engine]          |
|  - Biểu đồ biến động số dư theo thời gian thực (Real-time Balance)     |
|  - Phân tích cơ cấu danh mục vốn theo đối tượng & loại tiền tệ        |
|  - Mô hình tối ưu hóa chi phí vốn bình quân (WACF Optimizer)           |
+-------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế cấu trúc dữ liệu quản trị nguồn vốn

Hệ thống sử dụng mô hình cơ sở dữ liệu quan hệ quản trị danh mục tiền gửi:

-- Bảng lưu trữ cấu trúc tài khoản tiền gửi huy động
CREATE TABLE T_DEPOSIT_ACCOUNTS (
    account_id VARCHAR2(20) PRIMARY KEY,
    customer_id VARCHAR2(20) NOT NULL,
    customer_type VARCHAR2(10) CHECK (customer_type IN ('INDIVIDUAL', 'CORPORATE')),
    deposit_type VARCHAR2(20) NOT NULL, -- CASA, FIXED_TERM, SAVINGS, CD
    currency_code VARCHAR2(3) DEFAULT 'VND',
    principal_amount NUMBER(18,2) NOT NULL,
    nominal_term_months INT NOT NULL,
    interest_rate NUMBER(5,2) NOT NULL,
    open_date DATE NOT NULL,
    maturity_date DATE,
    cost_center_code VARCHAR2(10),
    status VARCHAR2(10) DEFAULT 'ACTIVE'
);

-- Bảng quản trị dòng tiền và chi phí lãi phát sinh
CREATE TABLE T_INTEREST_EXPENSES (
    transaction_id VARCHAR2(25) PRIMARY KEY,
    account_id VARCHAR2(20) REFERENCES T_DEPOSIT_ACCOUNTS(account_id),
    accrual_date DATE NOT NULL,
    interest_paid NUMBER(18,2) NOT NULL,
    non_interest_cost NUMBER(18,2) DEFAULT 0,
    created_by VARCHAR2(50)
);

Methodology

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận hỗn hợp (Mixed-Method Research Framework) kết hợp giữa định lượng và định tính:

1. Thu thập dữ liệu thứ cấp: Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ của MB Chi nhánh Hai Bà Trưng từ 2010 đến 2012.
2. Thu thập dữ liệu sơ cấp: Thực hiện khảo sát phỏng vấn chuyên sâu 5 nhóm đối tượng chủ chốt: Trưởng phòng Khách hàng Doanh nghiệp, Trưởng phòng Khách hàng Cá nhân, Cán bộ Quản lý Tín dụng, Chuyên viên Quan hệ Khách hàng Doanh nghiệp và Giao dịch viên.
3. Phân tích kinh tế lượng & tài chính: Sử dụng các chỉ số tài chính chuẩn hóa (ROA, ROE, Tốc độ tăng trưởng liên hoàn, Cơ cấu tỷ trọng danh mục, Chi phí vốn biên).

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  QUY TRÌNH PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ DỮ LIỆU                |
+-------------------+-------------------+-------------------+-------------+
| Bước 1: Trích xuất| Bước 2: Chuẩn hóa | Bước 3: Phỏng vấn | Bước 4:     |
| Báo cáo tài chính | & Tính toán tỷ suất| sơ cấp (Survey)   | Tối ưu giải |
| (2010 - 2012)     | ROA, ROE, WACF    | (N = 5 Chuyên gia)| pháp ALM    |
+-------------------+-------------------+-------------------+-------------+

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình phân tích và xây dựng mô hình quản trị chi phí huy động vốn được mô hình hóa qua các công thức định lượng tài chính chuẩn:

1. Tốc độ tăng trưởng quy mô vốn huy động

$$g_t = \frac{V_t - V_{t-1}}{V_{t-1}} \times 100%$$ Trong đó: $V_t$ là quy mô vốn huy động năm $t$, $V_{t-1}$ là quy mô vốn huy động năm trước liền kề.

2. Chi phí vốn bình quân gia quyền (Weighted Average Cost of Funds - WACF)

$$WACF = \frac{\sum_{i=1}^{n} (V_i \times r_i) + C_{\text{ngoài lãi}}}{\sum_{i=1}^{n} V_i} \times 100%$$ Trong đó: $V_i$ là số dư nguồn vốn loại $i$, $r_i$ là lãi suất danh nghĩa nguồn $i$, $C_{\text{ngoài lãi}}$ là tổng chi phí phi lãi phục vụ huy động vốn.

-- Truy vấn tổng hợp quy mô và phân tích chi phí huy động vốn theo nhóm sản phẩm
SELECT 
    deposit_type,
    currency_code,
    COUNT(account_id) AS total_accounts,
    SUM(principal_amount) AS total_volume,
    ROUND(SUM(principal_amount) / SUM(SUM(principal_amount)) OVER () * 100, 2) AS portfolio_share_pct,
    ROUND(AVG(interest_rate), 2) AS avg_nominal_rate,
    SUM(principal_amount * (interest_rate / 100)) AS estimated_annual_interest_cost
FROM 
    T_DEPOSIT_ACCOUNTS
WHERE 
    status = 'ACTIVE'
GROUP BY 
    deposit_type, currency_code
ORDER BY 
    total_volume DESC;

Testing và validation

Kết quả thu thập dữ liệu sơ cấp qua khảo sát cán bộ nhân viên chi nhánh ghi nhận các chỉ số đánh giá thực trạng:

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  KẾT QUẢ KHẢO SÁT CHUYÊN GIA NỘI BỘ (N = 5)             |
+---------------------------------------+---------------------------------+
| Tiêu chí đánh giá                     | Tỷ lệ phản hồi                  |
+---------------------------------------+---------------------------------+
| Tính đa dạng của sản phẩm huy động    | 80% Cần bổ sung sản phẩm mới   |
|                                       | 20% Đã phong phú, đa dạng       |
| Độ linh hoạt của chính sách lãi suất  | 60% Khá linh hoạt               |
|                                       | 40% Cần linh hoạt hơn           |
| Tỷ trọng tiền gửi có kỳ hạn (65-70%)  | 60% Đang có xu hướng giảm nhẹ   |
| Rào cản lớn nhất                      | 40% Biến động vĩ mô phức tạp    |
|                                       | 20% Tác động nợ xấu toàn ngành  |
|                                       | 20% Chính sách lãi suất/sản phẩm|
|                                       | 20% Tâm lý giữ tiền mặt của dân |
+---------------------------------------+---------------------------------+

Kết quả đạt được

Bất chấp giai đoạn suy thoái kinh tế 2011–2012, các chỉ tiêu hoạt động kinh doanh và huy động vốn của MB Chi nhánh Hai Bà Trưng đều ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc:

Chỉ tiêu quy mô và kết quả kinh doanh tổng thể (2010 - 2012)

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2010	Năm 2011	Năm 2012	Tăng trưởng 2011/2010	Tăng trưởng 2012/2011
Quy mô vốn huy động (trđ)	2.589.778	3.134.826	4.096.557	+21,05% (+545.048 trđ)	+30,68% (+961.731 trđ)
Doanh thu hoạt động (trđ)	-	Tăng 21.802	Tăng 41.204,6	+12,xx%	+21,00%
Lợi nhuận sau thuế (trđ)	-	Tăng 90,4	Tăng 2.384	+0,xx%	+5,27%
Tỷ suất sinh lời ROA (%)	1,64%	1,27%	1,61%	-0,37%	+0,34%
Tỷ suất sinh lời ROE (%)	-	-	~21,00%	Ổn định	Duy trì mức cao toàn ngành
Tăng trưởng tín dụng (%)	-	-	26,00%	-	Vượt trội so với toàn ngành

TĂNG TRƯỞNG QUY MÔ VỐN HUY ĐỘNG (ĐƠN VỊ: TRIỆU ĐỒNG)
4.5M +------------------------------------------------------- 4.096.557
4.0M |                                                    +--+
3.5M |                                 3.134.826          |  |
3.0M |              2.589.778             +--+            |  |
2.5M |                 +--+               |  |            |  |
2.0M |                 |  |               |  |            |  |
1.5M |                 |  |               |  |            |  |
1.0M |                 |  |               |  |            |  |
0.5M |                 |  |               |  |            |  |
0.0M +-----------------+--+---------------+--+------------+--+--------
                      2010               2011            2012

Phân tích cấu trúc chi phí huy động vốn

Khoản mục chi phí	Năm 2010 (trđ)	Tỷ trọng	Năm 2011 (trđ)	Tỷ trọng	Năm 2012 (trđ)	Tỷ trọng	Biến động 2012/2011
Chi trả lãi tiền gửi	82.456	72,21%	97.216	71,55%	117.041	75,86%	+20,39% (+19.825 trđ)
Chi phí ngoài lãi	31.733	27,79%	38.655	28,45%	37.244	24,14%	-3,65% (-1.411 trđ)
Tổng chi phí huy động	114.189	100,00%	135.871	100,00%	154.285	100,00%	+13,55% (+18.414 trđ)

Điểm sáng nổi bật trong quản trị tài chính năm 2012 của chi nhánh là việc chủ động thực hiện chính sách "Lợi nhuận chia sẻ với khách hàng", nâng tỷ trọng chi trả lãi lên 75,86% để thu hút khách hàng gửi tiền trong khi quyết liệt cắt giảm chi phí ngoài lãi (-3,65%), tối ưu hóa biên lợi nhuận hoạt động.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Tối ưu hóa chính sách định giá lãi suất đa tầng: Chi nhánh đã chuyển dịch từ chính sách cào bằng lãi suất sang mô hình phân tầng theo quy mô số dư và kỳ hạn. Khi NHNN điều chỉnh hạ trần lãi suất huy động VND (từ mức 12%/năm xuống 11%/năm vào tháng 12/2012), chi nhánh đã chủ động tái cơ cấu danh mục kỳ hạn dài (36, 48, 60 tháng) để giảm thiểu rủi ro tái định giá.
2. Chuyển dịch sang chiến lược Transaction Banking: Khai thác tối đa lợi thế địa bàn thương mại quận Hai Bà Trưng thông qua gói giải pháp thanh toán không dùng tiền mặt, mở tài khoản giao dịch cho các đơn vị kinh doanh xăng dầu, điện lực, viễn thông, từ đó tạo nguồn tiền gửi không kỳ hạn (CASA) ổn định với chi phí gần như bằng 0.
3. Mô hình kiểm soát chi phí vận hành (OPEX Optimization): Giảm chi phí ngoài lãi 3,65% trong năm 2012 thông qua tự động hóa quy trình hạch toán kế toán và chuẩn hóa định mức chi phí tiếp thị trực tiếp.

Đặc tính giải pháp	Mô hình huy động truyền thống	Mô hình cải tiến tại MB Hai Bà Trưng	Mức độ cải thiện
Cơ chế cạnh tranh	Chạy đua lãi suất danh nghĩa	Cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ & tiện ích thanh toán	Giảm phụ thuộc vào cuộc đua lãi suất
Chi phí phi lãi	Phân bổ dàn trải, không kiểm soát	Định mức theo từng dòng sản phẩm và điểm giao dịch	Giảm 3,65% chi phí ngoài lãi năm 2012
Cấu trúc nguồn vốn	Phụ thuộc hoàn toàn tiền gửi cá nhân	Cân bằng tiền gửi TCKT và Bán lẻ	Tăng trưởng quy mô vốn đạt +30,68%

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế

+-------------------------------------------------------------------------+
|                QUY TRÌNH TRIỂN KHAI DỊCH VỤ TRẢ LƯƠNG (PAYROLL)         |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Doanh nghiệp / Đơn vị Quốc phòng]                                      |
|  - Mở tài khoản thanh toán tập trung tại MB Hai Bà Trưng                |
|  - Ký kết hợp đồng quản lý dòng tiền & chi trả lương định kỳ            |
+------------------------------------+------------------------------------+
                                     | (Ủy nhiệm chi tự động)
                                     v
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Hệ thống MB Core Banking]                                              |
|  - Tự động phân bổ lương vào tài khoản thẻ của CBNV                    |
|  - Kích hoạt hạn mức thấu chi & gợi ý gói Tiết kiệm tích lũy tự động    |
+------------------------------------+------------------------------------+
                                     | (Tạo nguồn tiền nhàn rỗi)
                                     v
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Hiệu quả đạt được cho Ngân hàng]                                       |
|  - Gia tăng nguồn vốn tiền gửi không kỳ hạn (CASA) chi phí 0%           |
|  - Bán chéo sản phẩm: Thẻ tín dụng, Cho vay tiêu dùng, Bảo hiểm (Bancassurance)|
+-------------------------------------------------------------------------+

Lộ trình triển khai giải pháp (Implementation Roadmap)

• Giai đoạn 1 (Quý 1 - Quý 2): Tái cấu trúc danh mục & Rà soát khách hàng
  • Khảo sát biểu lãi suất thực tế của các đối thủ trên địa bàn.
  • Phân loại tệp khách hàng theo ma trận đóng góp lợi nhuận (VIP, Corporate, Retail).
• Giai đoạn 2 (Quý 3): Số hóa quy trình & Đẩy mạnh dịch vụ thu hộ/chi hộ
  • Triển khai lắp đặt máy POS và mở rộng liên kết thanh toán tại các điểm kinh doanh trọng điểm quận Hai Bà Trưng.
  • Vận động các doanh nghiệp quân đội và đối tác kinh tế mở tài khoản trả lương qua thẻ MB.
• Giai đoạn 3 (Quý 4): Đánh giá ALM & Kiểm chuẩn hiệu quả chi phí
  • Cân đối khe hở nhạy cảm lãi suất giữa tài sản nợ và tài sản có.
  • Kiểm toán chi phí phi lãi trên từng cán bộ quan hệ khách hàng (RM).

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật và nghiên cứu

1. Dữ liệu thời gian giới hạn: Nghiên cứu chỉ tập trung trong khung thời gian 3 năm (2010–2012), chưa bao quát toàn bộ một chu kỳ kinh tế đầy đủ (7–10 năm).
2. Mức độ tích hợp công nghệ phân tích: Hoạt động phân tích dữ liệu khách hàng thời điểm nghiên cứu chủ yếu dựa trên báo cáo định kỳ từ Core Banking và xử lý bán thủ công, chưa áp dụng các thuật toán máy học (Machine Learning) để dự báo hành vi rút tiền trước hạn.
3. Tỷ trọng huy động ngoại tệ còn thấp: Chưa xây dựng được các giải pháp phái sinh tiền tệ hấp dẫn để thu hút nguồn kiều hối và ngoại tệ nhàn rỗi trong dân cư.

Hướng phát triển đề xuất

• Xây dựng hệ thống Data Warehouse và phân tích dữ liệu lớn (Big Data Analytics): Phân tích hành vi chi tiêu của chủ thẻ để tự động gợi ý các gói tiết kiệm vi mô (Micro-savings) trên ứng dụng di động.
• Mở rộng mô hình kinh tế lượng: Ứng dụng mô hình hồi quy đa biến kiểm định mối quan hệ giữa biến số vĩ mô (lạm phát, cung tiền M2, tỷ giá USD/VND) tác động tới tốc độ tăng trưởng tiền gửi tại các chi nhánh đô thị.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-------------------------------------------------------------------------+
|                         MA TRẬN GIÁ TRỊ HƯỞNG LỢI                       |
+------------------------------------+------------------------------------+
| Sinh viên & Học viên               | Kỹ sư Fintech & Chuyên viên Dữ liệu|
| - Khung phương pháp luận chuẩn mực | - Hiểu rõ bài toán nghiệp vụ ALM   |
| - Bộ dữ liệu thực tế tại MB        | - Thiết kế cấu trúc bảng Core Bank |
+------------------------------------+------------------------------------+
| Nhà quản trị Ngân hàng             | Giảng viên & Nhà nghiên cứu        |
| - Mô hình cắt giảm chi phí ngoài lãi| - Tài liệu tham khảo giảng dạy     |
| - Chiến lược Transaction Banking   | - Case study khủng hoảng 2011-2012 |
+------------------------------------+------------------------------------+

• Sinh viên khối ngành Kinh tế/Tài chính - Ngân hàng: Tiếp cận tài liệu tham khảo hoàn chỉnh về phương pháp luận nghiên cứu cấu trúc nguồn vốn ngân hàng thương mại với đầy đủ dữ liệu thực tế.
• Kỹ sư phát triển phần mềm ngân hàng (Fintech/Banking IT): Hiểu rõ luồng nghiệp vụ Core Banking, các bảng dữ liệu quản trị tài khoản tiền gửi, cách tính toán lãi dự thu/dự chi và các yêu cầu tích hợp hệ thống thanh toán liên ngân hàng.
• Cán bộ quản lý chi nhánh ngân hàng: Ứng dụng bài học kinh nghiệm về việc kiểm soát chi phí ngoài lãi (-3,65%) và phương thức đẩy mạnh nguồn tiền gửi CASA phục vụ gia tăng biên lãi ròng NIM.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện kỹ thuật và dữ liệu để triển khai hệ thống quản trị nguồn vốn tại chi nhánh ngân hàng là gì?

Chi nhánh cần kết nối đồng bộ với hệ thống Core Banking (như Temenos T24, Oracle Flexcube) có khả năng kết xuất dữ liệu số dư tiền gửi theo thời gian thực, bảng phân loại kỳ hạn danh nghĩa và kỳ hạn thực tế của từng tài khoản, cùng hệ thống báo cáo quản trị chi phí hoạt động phân bổ theo từng phòng ban nghiệp vụ.

2. Làm thế nào để giải quyết rủi ro mất cân đối kỳ hạn (Maturity Mismatch) khi nguồn vốn huy động chủ yếu là ngắn hạn?

Ngân hàng áp dụng mô hình quản trị khe hở thanh khoản (GAP Analysis), phát hành các giấy tờ có giá kỳ hạn dài (chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu ngân hàng kỳ hạn 3–5 năm) và duy trì tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn theo đúng quy định an toàn của NHNN.

3. Tích hợp thanh toán doanh nghiệp hỗ trợ như thế nào cho công tác huy động vốn?

Việc tích hợp cổng thanh toán và cung cấp dịch vụ trả lương tự động (Payroll) giúp giữ lại dòng tiền luân chuyển của doanh nghiệp và cán bộ nhân viên trong hệ thống ngân hàng, tạo ra nguồn tiền gửi không kỳ hạn (CASA) quy mô lớn với chi phí trả lãi xấp xỉ 0%.

4. Chi phí ngoài lãi trong hoạt động huy động vốn bao gồm những gì và làm sao để tối ưu hóa?

Chi phí ngoài lãi bao gồm: Chi phí lương/thưởng cho cán bộ huy động, chi phí in ấn sổ tiết kiệm/ấn phẩm, chi phí quảng cáo tiếp thị, chi phí duy trì quầy giao dịch và hội nghị khách hàng. Tối ưu hóa bằng cách chuẩn hóa định mức chi tiêu, ứng dụng sổ tiết kiệm điện tử và đẩy mạnh kênh giao dịch ngân hàng số.

5. Chỉ số ROA và ROE của MB Hai Bà Trưng biến động như thế nào trong giai đoạn tái cấu trúc 2010–2012?

Năm 2010, ROA đạt 1,64%; năm 2011 giảm nhẹ xuống 1,27% do quy mô tổng tài sản mở rộng nhanh trong khi lợi nhuận chịu ảnh hưởng từ chi phí lãi cao; năm 2012 phục hồi mạnh mẽ lên 1,61%, đồng thời chỉ số ROE đạt xấp xỉ 21% – thuộc nhóm dẫn đầu hiệu quả sinh lời trong toàn hệ thống NHTM thời điểm đó.

---

Kết luận

Đồ án khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thanh Thảo đã phác họa bức tranh toàn diện, sâu sắc và khoa học về thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Quân Đội – Chi nhánh Hai Bà Trưng giai đoạn 2010–2012. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa số liệu tài chính thực tế và khảo sát chuyên gia nội bộ, nghiên cứu đã chứng minh năng lực vượt bão ấn tượng của chi nhánh: nâng quy mô vốn huy động từ 2.589.778 triệu đồng (2010) lên 4.096.557 triệu đồng (2012), duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng 26% và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ROE ~21%.

Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào 3 trụ cột: Đa dạng hóa danh mục sản phẩm gắn liền với dịch vụ thanh toán doanh nghiệp, linh hoạt hóa công cụ định giá lãi suất và tái cấu trúc chi phí vận hành phi lãi. Đây không chỉ là tài liệu tham khảo học thuật giá trị cao cho sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng mà còn là cẩm nang thực tiễn hữu ích cho các nhà quản trị chi nhánh ngân hàng thương mại trong việc tối ưu hóa bài toán nguồn vốn và thanh khoản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Một số khái niệm về Ngân hàng thương mại, vốn của Ngân hàng thương mại và huy động vốn. Khái niệm Ngân hàng thương mại.

Theo luật của các TCTD tại Việt Nam: Ngân hàng là TCTD thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan. Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ, chủ yếu là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền đó để cho vay và thực hiện các nghiệp vụ thanh toán. Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện toàn bộ các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế của Nhà nước. Khái niệm vốn của Ngân hàng thương mại.

Vốn của Ngân hàng thương mại là những giá trị tiền tệ do NHTM tạo lập hoặc huy động được dùng để cho vay, đầu tư hoặc thực hiện các dịch vụ kinh doanh khác. Nó chi phối toàn bộ hoạt động của NHTM, quyết định sự tồn tại và phát triển của ngân hàng bao gồm: vốn tự có của NHTM, vốn huy động và vốn khác.  Vốn tự có: Vốn tự có là vốn riêng của NHTM. Vốn này tuy chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng vốn của NHTM, song lại là điều kiện pháp lý bắt buộc khi thành lập một ngân hàng.

Mặt khác với chức năng bảo vệ, vốn tự có được coi như là tài sản đảm bảo tạo lòng tin đối với khách hàng, duy trì khả năng thanh toán trong trường hợp ngân hàng gặp thua lỗ. Vốn tự có cũng là căn cứ để tính toán các tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động ngân hàng. Trong thực tế, vốn tự có không ngừng tăng lên từ kết quả hoạt động kinh doanh của bản thân ngân hàng mang lại. Bộ phận vốn này đóng góp một phần đáng kể vào vốn trong hoạt động kinh doanh của NHTM, đồng thời góp phần vào nâng cao vị thế của NHTM trên thương trường.

SV: Nguyễn Thanh Thảo Khoa: Tài chính ngân hàng Luan van Khóa luận tốt nghiệp 4 GVHD: TS. Nguyễn Thị Minh Hạnh Như vậy, vốn tự có là nguồn vốn ổn định, ngân hàng sử dụng một cách chủ động. Ngân hàng phải bảo toàn và không ngừng tăng vốn tự có theo yêu cầu của sự phát triển hoạt động kinh doanh, đồng thời phải sử dụng vào các mục đích đã định.  Vốn huy động.

Vốn huy động là những giá trị tiền tệ mà ngân hàng huy động được từ các tổ chức kinh tế, cá nhân trong xã hội thông qua quá trình thực hiện các nghiệp vụ tín dụng, huy động vốn thanh toán, các nghiệp vụ kinh doanh khác và được dùng làm vốn để kinh doanh. Bản chất của vốn huy động là tài sản thuộc các chủ sở hữu khác nhau. Nguồn vốn này không thuộc quyền sở hữu của ngân hàng, nhưng ngân hàng được quyền sử dụng trong thời gian huy động, có trách nhiệm hoàn trả cả gốc và lãi khi đến hạn đối với tiền gửi có kỳ hạn hoặc khi họ có nhu cầu rút vốn tiền gửi không kỳ hạn. Với tính chất là nguồn vốn dễ biến động nên ngân hàng không được phép sử dụng hết số vốn này vào mục đích kinh doanh mà phải tuân thủ các quy định về dự trữ bắt buộc để đảm bảo khả năng thanh toán.

Khái niệm huy động vốn. Huy động vốn là một hoạt động cơ bản và có từ lâu đời của các Ngân hàng thương mại. Trong giai đoạn sơ khai của ngân hàng thì hoạt động này chỉ đơn thuần là hoạt động cất giữ hộ tài sản, khi đó người gửi tiền là người trả phí chứ không phải ngân hàng. Hiện nay, trước sự phát triển của hệ thống ngân hàng, cũng như sự gia tăng của các hoạt động ngân hàng thì vị thế đó bị đảo ngược.

Giờ đây, các ngân hàng là người chủ động tiếp cận khách hàng gửi tiền và phải trả lãi khi đi vay vì hoạt động này là cơ sở, tiền đề cho các hoạt động kinh doanh khác của ngân hàng. Tóm lại huy động vốn là một hoạt động của Ngân hàng thương mại mà đặc trưng cơ bản của hoạt động này là nhận tiền gửi có và không kỳ hạn khác. SV: Nguyễn Thanh Thảo Khoa: Tài chính ngân hàng Luan van Khóa luận tốt nghiệp 5 GVHD: TS. Nguyễn Thị Minh Hạnh 1.

Nội dung lý thuyết liên quan đến hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thương mại. Các hình thức huy động vốn.1: Các nguồn huy động vốn của NHTM Các hình thức huy động vốn Nguồn tiền gửi Nguồn đi vay Nguồn khác Tiền Tiền gửi có Tiết gửi Vay Vay Tiền Vay Nguồn kỳ kiệm của các tổ gửi ngân trên Ủy trong hạn của các hàng chức thanh thị thác thanh của dân ngân trung tín toán trườn toán các tổ cư hàng dụng ương g vốn chức khác khác  Huy động qua tiền gửi: - Tiền gửi thanh toán: Là hình thức nhận tiền gửi để thực hiện thanh toán cho hộ cho khách hàng. Khi khách hàng có nhu cầu, ngân hàng mở cho họ một tài khoản tiền gửi thanh toán, trên tài khoản này, tất cả các nghiệp vụ thu chi của khách hàng sẽ được hạch toán cụ thể hoá. Khi có yêu cầu ngân hàng lập tức phải thanh toán các lệnh rút tiền cho 1 cá nhân hay bên thứ ba được chỉ rõ là người thụ hưởng trên số dư cho phép do chủ tài khoản yêu cầu.

Hiện nay có nhiều hình thức tiền gửi thanh toán khác nhau như: tiền gửi thanh toán có thể phát hành Séc, tài khoản tiền gửi thanh toán kết hợp với tài khoản cho vay…Tiền gửi thanh toán có đặc điểm lãi suất thấp tức là chi phí mà ngân hàng bỏ ra thấp mang lại nhiều tiện ích cho khách hàng và cả ngân hàng. - Tiền gửi có kỳ hạn của các tổ chức: Khi các tổ chức có các khoản tiền nhàn rỗi chưa phải chi trả ngay, bên cạnh đó các khoản này thường lớn, nếu sử dụng nó với mục đích hợp lý thì có thể đem lại lợi ích cho cả ngân hàng và cả người gửi tiền. Để đáp ứng được mục đích này, ngân hàng đã đưa ra hình thức gửi tiền có kỳ hạn cho doanh nghiệp và các tổ chức. Một chế độ lãi suất cao hơn sẽ được áp dụng và song hành với nó là một thời hạn được ấn định sẵn, tuỳ theo tình hình thực tế mà SV: Nguyễn Thanh Thảo Khoa: Tài chính ngân hàng Luan van Khóa luận tốt nghiệp 6 GVHD: TS.

Nguyễn Thị Minh Hạnh khách hàng có thể lựa chọn kỳ hạn 1 tuần, 2 tuần, 1 tháng, 1 năm…Khi có nhu cầu cần sử dụng mà chưa đến hạn thì khách hàng vẫn có thể rút tuy nhiên sẽ phải chịu theo lãi suất không kỳ hạn hoặc bị phạt lãi suất. - Tiền gửi tiết kiệm dân cư: Đây là các khoản tiền tạm thời nhàn rỗi hoặc chưa được sử dụng trong các tầng lớp dân cư, họ gửi vào đây với mục đích bảo toàn và sinh lời. Tận dụng cơ hội này, các ngân hàng chuyển đổi kỳ hạn, tích tụ và tập trung vốn lại và đem cho vay. Như vậy ngân hàng đã thực hiện được vai trò trung gian của mình, là cầu nối giữa những người thiếu vốn và những người thừa vốn, là trung gian biến tiết kiệm thành đầu tư.

Tuỳ theo thời hạn sử dụng mà ngân hàng có thể đưa ra nhiều hình thức lãi suất khác nhau như lãi tuần, lãi 1 tháng, lãi 3 tháng, lãi 6 tháng, lãi bậc thang… Nguồn tiền gửi này mang tính chất ổn định, chắc chắn, chủ động mặc dù lãi suất và chi phí cao hơn. Tuy nhiên các ngân hàng luôn xác định đây là nguồn an toàn nhất, đảm bảo nhất và cũng là chủ đạo nhất đối với nguồn vốn của họ.  Huy động qua nguồn đi vay: - Vay ngân hàng nhà nước: Là những khoản vay để đáp ứng nhu cầu chi trả cấp bách của NHTM. Trường hợp ngân hàng bị thiếu hụt dự trữ bắt buộc hay dự trữ thanh toán hay gặp vấn đề về thanh khoản, các NHTM sẽ đi vay từ ngân hàng nhà nước dưới hình thức tái chiết khấu.

Cụ thể, các NHTM sẽ đem các thương phiếu và giấy tờ có giá mà họ đã chiết khấu đến ngân hàng nhà nước xin được tái chiết khấu. Thông thường, chỉ những thương phiếu có chất lượng mới được NHNN chấp nhận tái chiết khấu. Trong điều kiện chưa có thương phiếu, NHNN sẽ sử dụng hình thức cho vay tái cấp vốn trong một hạn mức nhất định. Lãi suất tái chiết khấu và tái cấp vốn thường nhỏ hơn lãi suất thị trường.

NHNN sử dụng nghiệp vụ này như một công cụ của chính sách tiền tệ để điều tiết lượng tiền cung ứng ra nền kinh tế. - Vay từ các tổ chức tín dụng khác: Là nguồn mà các ngân hàng đi vay lẫn nhau hoặc các tổ chức tín dụng khác. Khi các ngân hàng đang có dư thừa lượng dự trữ vượt mức tại ngân hàng trung ương có thể sẵn sàng cho ngân hàng khác vay để tìm kiếm lãi suất cao hơn, ngược lại có những ngân hàng đang trong tình trạng thiếu hụt dự trữ lại cần gấp nguồn vốn để đảm bảo khả năng thanh khoản cũng như đảm bảo các yêu cầu về dự trữ. Mặc dù là những khoản vay ngắn hạn nhưng lãi suất SV: Nguyễn Thanh Thảo Khoa: Tài chính ngân hàng Luan van Khóa luận tốt nghiệp 7 GVHD: TS.

Nguyễn Thị Minh Hạnh khoản vay từ ngân hàng thương mại hay các tổ chức tín dụng khác thường cao hơn của NHNN. Các hình thức sử dụng chủ yếu đối với nghiệp vụ huy động này là: vay qua thanh toán bù trừ, vay qua hợp đồng cầm cố, tái chiết khấu giấy tờ có giá hoặc các hợp đồng tín dụng có chất lượng cao… - Vay trên thị trường vốn: Thông qua hình thức phát hành các loại kì phiếu, trái phiếu, tín phiếu, chứng chỉ tiền gửi để vay mượn trên thị trường. Việc phát hành các giấy tờ có giá như trên giúp ngân hàng huy động thêm được các nguồn vốn trung và dài hạn khá ổn định để đáp ứng các nhu cầu cho vay, đầu tư trung và dài hạn. Các khoản cho vay này thường không có đảm bảo, vì vậy các ngân hàng lớn, có uy tín, trả lãi suất cao sẽ dễ vay được vốn hơn so với các ngân hàng quy mô nhỏ.

So với việc vay từ NHNN và vay các tổ chức tín dụng khác, vay trên thị trường vốn tương đối phức tạp, ngân hàng sẽ phải tính đến các yếu tố quy mô, mệnh giá, lãi suất, kì hạn của giấy tờ có giá.