Chương I CO SO Li LUAN VA THUC TIEN CUA VIEC VAN DUNG QUAN DIEM TÍCH HỢP TRONG VIỆC THIẾT KE CÁC BÀI HỌC DIA LÍ Ở TRƯỜNG THPT 1. Khái niệm tích hợp - Tích hợp là một khai niệm rất rộng không chi dùng trong lĩnh vực môn học. Theo từ điển Anh - Anh (Oxford Advanced Learner`s Dictionary), từ intergate có nghĩa là kết hợp những phan, những bộ phận với nhau trong một tong thể. Những phan, những bộ phận này có thể khác nhau nhưng thích hợp với nhau.
- Trong từ điển Anh - Việt, tích hợp (intergation) là sự kết hợp những hoạt động. chương trình hoặc các thành phân cứng khác nhau thành một khối chức năng. Tich hợp có nghĩa là sự hợp nhất, sự hòa nhập, sự kết hợp. ~ Hội nghị của UNESCO năm 1972 tại Paris định nghĩa: Day học tích hợp các khoa học là một cách trùnh bay các khái niệm và nguyên li khoa học cho phép diễn đạt sự thong nhất cơ bản của tư tưởng khoa học, trảnh nhân mạnh quá mạnh hoặc quá sớm sự sai khác giữa các linh vực khoa học khác nhau.
- Theo Đại tử điển Bách khoa toàn thư Xô Viết: Tích hợp là một khải niệm của lí thuyết hệ thông. chỉ trạng thải liên kết các phan tử riêng rẽ thành cái toàn thé, cũng như quá trình dan đến trang thái nảy: - Dưới góc độ giáo dục, tích hop được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thông các kiến thức trong một môn học hoặc giữa các môn học thành một nội dung thông nhất. Nguyên tắc thiết kế bài học Địa lí ở trường THPT vận dụng quan điểm tích hợp 1. Nguyên tắc trong day học Địa lí a.
Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và tính vừa sức đối với học sinh Nguyên tắc này trước hết chỉ đạo việc lựa chọn nội dung vả sau đó là phương pháp dạy học. bộ môn Địa lý phái tinh giảm các kiến thức cụ thé, có tinh chất sự kiện dé tăng cường các kiến thức lý thuyết. Mặt khác, môn Dja lý cũng cần phải trang bị cho học sinh các phương pháp học tập và nghiên cứu địa lý dé các em có thẻ tự minh mở rộng thêm những hiểu biết về Địa lý, tự bô sung cho những kiến thức mới, làm cho môn Địa lý trong nhà trường xích lại gần với khoa học Địa lý. Nguyên tắc này còn đòi hỏi nội dung của mỗi bai Địa lý phải vừa sức tiếp thu của học sinh, cả về khối lượng lẫn mức độ.
Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và liên hệ với thực tiễn Tính hệ thống của môn Địa lí được phản ánh trong hệ thông kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo của chương trinh và SGK Địa lí dùng trong nhà trường phô thông. Nếu như nội dung tri thức Địa lí đưa vào học trong nhà trường phổ thông đã được quy định theo một hệ thống nhất định thì việc dạy học địa lí cũng phải tuân theo hệ thống đó. người giáo viên địa lí còn phải chú ý tìm hiểu các mối liên hệ liên môn. Bởi vì trong khi xây dựng chương trình, chính những mối quan hệ liên môn đã được cân nhắc để quy định thứ tự sắp xếp các môn học trong kế hoạch dạy học ở trường phỏ thông.
Điều đó có nghĩa là mỗi môn học đều có mỗi quan hệ về trí thức với các môn khác, dựa vào các môn học đó và phục vụ cho các môn đó. Môn Địa lí có nhiều tri thức liên quan đến các môn: Toán. Sử, Công nghệ. việc nghiên cứu hệ thống tri thức của môn Dia lí không thẻ tách rời việc nghiên cửu các mỗi quan hệ liên môn nảy.
10 Đề nắm vững trí thức khoa học thi cần phải liên hệ với thực tế. Trong nha trường, muon học sinh nằm vững tri thức khoa học phải luõn liên hệ với thực tiền va đời sóng. Đối với mén Dia lí, thực tiên trước hết là đường lỗi va các chủ trương. chính sách xây dựng đất nude, phát triển kinh té - xã hội của Dang và Nha nước.
Cơ sở xuất phát của các đường lỗi. chủ trương đó phan lớn là dựa trên tình trạng các điều kiện, các nguồn lợi tự nhiên, nguồn lao động. tỉnh hình khai thác va sử đụng chúng. Thực tiễn của môn Địa lí con là những điển biến xáy ra trong đời sống kinh tế - xã hội nước ta và trên thé giới mà SGK không thé nào phản ánh được một cách cụ thé, nhanh chóng va kịp thời.
Thực tiền còn bao gồm cả đời sông xúc với thiên nhiên, với hoạt động tế - xã hội. đọc sách, nghe dai, xem truyền hình, tham gia các cuộc triển lãm, tham gia lao động sản xuất ma các em tích lũy được nhiều kiến thức, kinh nghiệm thực tế. Nếu giáo viên biết khai thác những kinh nghiệm sống đó của các em thì việc dạy học Địa lí sẻ thuận lợi hơn. Nguyên tắc đảm bảo tính giáo đục Mỗi môn học trong nha trường phd thông đều có những nội dung giáo dục phong phú do đặc trưng của môn học quyết định.
Nội dung giáo dục của môn Địa lí được thẻ hiện trong các mit: - Bồi dưỡng cho học sinh thế giới quan duy vật biện chứng. Trong quá trình lĩnh hội tri thức địa lí, đưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh phải luôn phân tích những mỗi quan hệ nhân qua, giữa các hiện tượng tự nhiên cũng như kinh tế - xã hội, giữa các yếu tế thành phan tự nhiên, giữa tự nhiên và các hoạt động sản xuất của xã hội. Từ những phân tích trên, qua quá trình học tập, giáo viên sẽ giúp học sinh khái quát hóa và hệ thông hóa những kiến thức khoa học đã lĩnh hội. củng cé nhận thức của họ về tính khách quan của các hiện tượng tự nhiên va xã hội, về mối liên hệ phd biến giữa các hiện tượng tự nhiên, kinh tế - xã hội và vẻ sự vận động không ngửng của sự vật.
- Bồi dưỡng cho học sinh phẩm chất. đạo đức của người công dân tốt. người lao động mới. Pham chat đầu tiên can bồi dưỡng cho học sinh là lòng yêu Tổ quốc.
Lòng yêu Tổ quốc chúng ta giáo dục cho học sinh không phải lả lòng yêu nước chung chung ma nó phái thé hiện từng bước một cách cụ thể ở lòng say mẻ học tập, nắm vững tri thức, ở ý thức lao động xây dựng trường - lớp, ở tinh thần tham gia các hoạt động xã hội, ở ý thức bao vệ môi trường, ở thai độ, trách nhiệm trước tỉnh hình dan số nước ta hiện nay, hiểu biết nhiệm vụ của người công dan trong đởi sống xã hội sau khi rời ghế nha trường. Pham chất thứ hai ma môn Địa lí có kha nang bồi đưỡng cho học sinh là tinh than doan kết, bình đẳng va tôn trọng con người, tôn trọng các dân tộc khác trên đất nước minh va trên thé giới. Qua những tri thức địa li được học tập trong nha trường các em sé hiểu được đời sống kinh tẻ, chính trị. xã hội của dan tộc.
của nhãn dan các nước khác nhau. Các em hiểu tại sao trên thé giới hiện nay lại có nước gidu, nước nghèo. Tại sao nhân din ở đa số các nước đang phát triển vẫn có nhiều khó khăn, gian khô trong công cuộc xây dựng dat nước. Từ thực tế đó, các em sẽ cảm phục tỉnh thần lao động, bat chap gian khổ trong cuộc đấu tranh với thiên nhiên dé phát triển kinh tế - xã hội của nhân dan ta.
cũng như của nhân dân các nước trên thé giới. Nguyên tắc bảo đảm tính tự lực và sự phát triển của tư duy cho học sinh Muốn đảm bảo tính tự lực của học sinh, mỗi giáo viên phải giáo dục cho học sinh tự giác nhận thức được nhiệm vụ học tập của minh, làm cho học sinh ý thức được đông co học tập. Ngoài ra học sinh phải biết tự lực phân tích các sự kiện. hiện tượng địa lý, biết khái quát hóa, hệ thống hóa cũng như vận dụng tri thức địa lý vào thực tiễn học tập đưới sự hướng dẫn, chỉ đạo của giáo viên.
Nguyên tắc dam bảo sự phát triển tư duy cũng là đảm bảo sự ưu tiên của tư duy so với trí nhớ. Giáo viên cân tránh lỗi dạy nhồi nhét kiến thức, thiên về miều ta, trình bày số liệu làm cho học sinh thụ động thu nhận thông tin, mà phải biết tổ chức cho học sinh tự giác nắm tài liệu cần lĩnh hội theo một trình tự logic chặt chẽ. Những nội dung cơ bản cần được khắc sâu và làm nôi bật 12 1. Nguyên tắc trong day học theo quan điểm tích hợp a.
Nguyên tắc đáp ứng yêu cầu phát triển của từng đối tượng học sinh Mỗi lửa tuổi học sinh có những đặc điểm vẻ tâm - sinh lí, năng lực, sở trường. hứng thú, điều kiện sống khác nhau nên sẽ có những mục tiêu vả những nội dung giáo dục khác nhau. Chang hạn học sinh lớp 12 là đối tượng cuỗi cấp nên việc giáo dục hướng nghiệp cho học sinh là vô cùng quan trọng để các em có những lựa chọn nghẻ nghiệp phù hợp với năng lực, sở trường. nhu cầu bản than.
Không chỉ vậy. trong một lớp học có sự phần hóa với từng học sinh. Khả năng tiếp thu kiến thức, kĩ năng. thái độ của các em khác nhau, Vi thé, giáo viên cin chú ý đến nguyễn tắc nảy, b.
Nguyên tắc tập trung vào hoạt động Chú ý tới việc học tập bằng thực hanh nhất là cần chuẩn bị các kinh nghiệm thực tiễn khác nhau của cá nhân người học. Nếu như việc học của học sinh chỉ đơn thuần là học lí thuyết ma không có thực hành vận dung thi học sinh có nguy cơ trở thành những người mù chức nang. Trong khi đó, mục tiêu của giáo đục là đào tao những con người có đủ phẩm chat, năng lực tham gia vào cuộc sống xã hội. Muôn vậy người giáo viên phải trở thành người hướng dẫn cho học sinh hành động.
Bên cạnh việc học lí thuyết giáo viên cần cho học sinh làm các bai tập thực hanh vận dụng lí thuyết. Điều quan trọng là giáo viên phải tô chức các hoạt động học tập sao cho phủ hợp với nội dung bài học, với mục tiêu và với nội dung giáo dục được tích hợp. Trong quá trình thiết kế giáo ản theo quan điểm tích hợp cũng cần đáp ứng yêu câu này. Sự cân đổi giữa nội dung bài học.
nội dung giáo đục nhằm rén luyện kĩ năng cho học sinh là điều cần phải cân nhắc kĩ lưỡng. Nguyên tắc đảm bảo tính sáng tạo Giúp học sinh có kha nang tìm tòi, khám pha, tạo cho học sinh có nhiều hoạt động, sang tạo.