PHẦN MỞ ĐẦU V LY DO CHỌN ĐỀ TAL Với mục tiêu xây dựng và phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, chuyển dẫn nên kinh tế từ một nước chủ yếu là nông nghiệp sang nông — công nghiệp và dịch vụ hiện dai. Vì vậy, trong những năm gần đây đường lối đổi mới kinh tế đã được dé ra. Cả nước ra sức phấn đấu thực hiện chuyển dịch dan cơ cấu kinh tế, trong đó chú ý đến từng địa phương, từng vùng lãnh thổ nhằm hoàn thiện cơ cấu kinh tế chung củi c nước Thủ Dức, tà một Quận ven - Quận mới của Thành phố Hồ Chí Minh cũng đang thay da đổi thịt theo tiến trình phát triển chung của cả nước. Những năm gắn day, đời sống xã hội của nhân dân đã và đang khởi sắc.
Tuy nhiên, việc xác lập một cơ cấu kinh tế hợp lý nhằm khai thác hết tiểm năng của từng dia phương là cả một quá trình rất phức tap. Cho đến nay, quá trình chuyển đổi cớ cấu kinh tế vẫn là vấn dé lớn cần được quan tâm chú ý. Với những hiểu biết của mình và thực tế dang dién ra ở Quân Thủ Đức lôi đã chon dé tài “tim hiểu quá trình chuyển dich cơ cẩu kink tế Quận Thủ Đức - Thành phố Hồ Chí Minh (1997= 2000)” làm để tài khoá luận tốt nghiệp khoa dia lý nhằm đóng góp ý kiến của mình vào việc thực hiện các bước chuyển dich cứ cấu kinh tế của địa phương. IV MỤC DICH - NITEM VỤ VÀ PHAM VỊ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI.
Mục đích — nhiệm vụ của để tài, Khát quát các ngudn lực và tự nhiên, kinh tế - xã hồi và thực trạng của nén kinh tế Quận Thi Đức. co - Đánh giá các mat thuận lợi và những han chế trong quá trình phát triển kinh lể - xã hội Quận Thủ Đức. Fim leu sự thay đổi cơ cấu kinh tÈ của Quan trong thời gian vừa qua và đứa ra những giải pháp phú hợp nhằm hoàn thiện cơ cấu kinh tế Quận § Aunt hate /07 ngliép Le Way Nene Ngan 11. Pham vi nghiên cứu dé tài.
Dé Wi chỉ nghiên cứu những nói dung cu thể mà mục dich đã đất ra irony: pham vi Quận Thủ Đức với thời gian diễn ra từ năm 1997 vì những năm này có su biêu hiện rõ nét về những chuyển dịch cơ cấu kính tế, Sự chuyển dich cơ cấu kinh tế đe đã làm thay đổi hộ mat kinh tế Quận. HY PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CUU. Địa lý học là một môn khoa học tổng hyp và mang tính lý luận, vừa mang tính thực tiển sâu sắc. Trong khi đó, Khoa học Địa lý luôn có sự biến đổi không ngifny mang tính thời dai phù hợp với những khám phá của con người và sự tiên bó của Khoa học kỹ thuật hiện dai.
Do đó, khi tiến hành thực hiện nghién cứu dé (tài “tim hiểu quá trình chuyển dich cơ cấu kinh tế Quận Thủ Đức TPHCM (1997— 2000)" tôi đã vận dụng những quan điểm và phương pháp nghiên cứu của dia lỆ học núi chung và địa lý kinh tế vã hội nói riêng để hoàn thành dé tài của minh. Phương pháp luận. Quan điểm lãnh thổ: Các hoạt dénhg kinh tế của con người luôn luôn diễn ra trên phạm vi lãnh thể nhất định Vi vậy hoạt động kinh tế không thể tách rời sự hiểu biết và nghiên cứu không gian lãnh thể diễn ra các hoạt động kinh tế đó. Quan điểm hệ thống: Dia lý kinh tế học là môn học nghiên cứu không gian lãnh thé kinh tế -xã lội trong mội hệ thống các mối quan hệ qua lại giữa môi trường Địa lý , sự phát triển din xố cũng với suf phân bố.
các ngành kinh tế trên lãnh thổ. Vì vậy khi nghiên cứu sự phát triển kinh tế từ phạm vi lớn đến phạm vi nhỏ phải được dat ở vị trí là một bộ phân của cả hệ thống lãnh thổ kinh tế xã hội chung. Từ đó mới có thể đánh giá chính xác vai trò của địa phương đối với sự nghiệp phát triển chưng của (hành phố và cả nước. Quan điểm tổng hyp: Địa lý kinh tế xã hội là một môn Khoa học tổng hợp, đổi tượng nghiên cứu rất rong lớn và phức tạp, liên quan đến nhiều vấn để, nhiều lãnh vực khác nhậu, Do đó trong quá trình nghiên cứu phải phan tích, đánh giá các tiểm năng.
6 Ä Ni hain fe nghicep th Mniy l Xz« § Nein các non lực cia vũng, trong các môi quan he qua lại giữa các yêu tổ tự nhiên và kinh tế xã hội. Tìm kiếm các mật tôi ưu của địa phương, đồng thời phân tích, danh giá cơ cầu các Ling lớp, điều kiện sink thái, tình hình sử dung tài nguyên, phan be dân cu, cầu trúc hạ tầng, quy hoạch kiến trúc _ Từ đỏ phải có cái nhìn khách: quản tổng hợp mới có thể có những nhận xét đúng din và xác dang chủ bitdig ch len của địa phatiing MLA. Quan điểm lich sit viễn cảnh: Cu cấu kinh tế và sự chuyển dich ed cấu luôn luôn thay đổi qua từng thời ký nhằm đáp ứng nhu cầu của thời ky đó. Song nó luôn có tính kể thừa, vì vậy khi nghiên cứu vấn dé này phải luôn nhìn nhận vấn để kinh tế xã hội theo chiều luướng phát triển của các giải đoạn lịch sử phát triển của các địa phương, đất mide, 111.
Phương pháp nghiên cứu. Môn Địa lý kính tế cũng có các phương pháp nghiên cứu chung như nhiều môn Khoa học khác. Đó là việc tiến hành thu thập tài liệu, số liệu thống kẻ, đọc và nghiên cứu các công trình có liên quan đã được nghiên cứu trước đó. Sử dụng các phương pháp của những người nghiên cứu trước.
đọc sách trong phòng. xứ lý các tài liệu, báo chí có liên quan, tổng hợp nhiều vấn để có liên quan phần tích, se sánh các khiá cạnh, các mặt của các vấn để liên quan đến thời gian, địa điểm. Xảy ra các sự việc, hiện tượng can nghiên cứu, xử lý các phương pháp như thống kê, toán học, v. Do đó, trong quá trình thực hiện để tài “Tim hiểu quá trình chuyển dich cơ cẩu kinh tế Quận Thi Đức TPHCM, 1997- 2000”.
Ngoài việc sử dụng các phuiing pháp nghiên cứu chung, tôi đã phải sử dụng các phương pháp nghiên cứu tiêng, đặc trưng của Dia lý như: LH. Phương pháp phân tích tổng hợi?: Phân tích tác động qua lụi giữa các ngành nghẻ, các thành phan kính tế trong suốt quá trình phát triển kinh tể dia phương, Từ đó tổng hợp các mật thuận lợi, khó khan của địa phương nhằm rút ra các kết luận, đánh giá chung cẩn thiết trong quá trình phát triển kinh tế của địa p0, nghiên cứu và phan ánh kết quả nghiên cứu trong` phạm vị biểu đồ. Do đổi tương ? 'Ä 4i fain 14 mghicp Lie Wniy Neyo (Ngàn nghiên cứu rộng nên phải dựa trên ban đồ để nấm được chính xác cu thể từng pham ví nghiên cứu của dia phương. Phương pháp thống kế: dựa vào các tài liệu, số liệu thu thap được ting hap và sấp xếp các dit liệu thành một hệ thông cụ thể và khoa hoe.
Phương pháp so sánh: St phat triển kinh té của một địa phuing. một quốc gia luôn có mỗi quan hệ chat chế với sự phát triển của các ngành kinh té, các thành phần kinh tẻ khác nhau trong xã hội. Mật khác sự phát triển nén kinh tế nước ta có sự chuyển đổi từ nén kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kink tế thị trường có sự diéu tiết của Nhà nước. Do vậy sự phát triển kinh tế dia phương có sự thay đổi qua các giải đoạn khác nhau nên việc so sánh là cẩn thiết nhưng chỉ mang tính chất tương đổi qua các thời kỳ khác nhau, 11.
Phương pháp khảo sat thực địa: Tìm hiểu sự phát triển kính tế cia da phương qua đó rút ra kết luận về xự thay đổi, chuyển dịch giữa các thành phan kinh tế dựa trên tình hình thực tế của địa phương. Vì vậy những gì được xây dựng trong dự án phải dựa trên thực trạng nên kinh tế xã hội của địa phương và dược thực tế kiểm nghiêm qua những điều “tai aghe, mắt thay”. IA Ä (xui tain kì! sựhưện Le Wehy ‘Ngoc 'Ngein PHAN NOI DUNG CHUONG I: ~ CƠ SỞ LÝ LUẬNVÊ SỰ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ lý KHÁI NIỆM VỀ CHUYỂN DICH CƠ CẤU KINH TẾ Chuyển dịch cơ cấu kinh tế của mỗi nước hay mỗi địa phương chính là xự thay đổi tý trong các ngành kinh tế trong tổng giá trị sản phẩm nội địa (GDP) của nước đó hoặc địa phương trong một giai đoạn phát triển nhất định. Những hô phân cơ cấu khác cuốt cùng cũng được biểu hiện trong cơ cấu GDP của nước do hoặc địa phương đó Chuyển dịch cơ cấu kính tế là một quá trình diễn biến kéo dài nhiều nim mới có thé chuyển từ cơ cấu kinh tế ở bình diện thấp lên cơ cấu kính tế có bình điện cao hơn, từ một nước nông nghiệp trổ thành một nước công nghiệp Hên thon Chuyén dịch cd câu kinh tế là adi dung cơ bản của quá trình công nghiệp hoá — hiện dai hoá (CNH - HDH).
Bởi CNH không chỉ là quá trình phát triển các nghành công nghiệp mà còn là quá trình chuyển đổi cơ bản, toàn diện các hoat đồng sắn xuất kinh tế dịch vụ và quan lý kính tế xã hồi từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ và phương pháp tiên tiến hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ Khoa học công nghệ tạo ra năng suất lao động cao. Đó là quá trình biến đổi cd cấu ngành, vùng, cơ cấu các loại quy mô, các trình độ công nghệ cũng như cơ cấu các thành phan kinh tế, Nền kinh tế được cau thành từ những bỏ phan khác nhau, do đó dé tạo ra dong lực cho xứ ing trưởng và phat triển kinh tế thì việc hoạch định chiến lược chuyên dich cơ cấu kính tế theo hướng công nghiệp hóa và hiện đạt hoá có ý nehia rất lăn. Sự chuyển dich cớ cấu kinh tế như vậy vé căn bản biểu hiện sự vận động và phan ánh qua các yếu tố. Ụ Alani fade 7 nghicp Lx “ủy Ngve Noe Ty trong giá int san lượng công nghiệp tướng đối và tuyết đối déu ting lên trong GDP.
còn các giá trị tuyết đổi của các sắn phẩm nông nghiệp tăng lên, nÌtụt gai tne ting đối trong GDP thì giảm Như vậy nhịp đô tăng trưởng của San xuat công aghi¢p tầng nhanh se với nhịp do ting trưởng của xắn xuất nông nelnep. - Lực lương lao động làm việc trong các ngành cong nghiệp.