Khóa luận: Áp dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC tại EY Việt Nam

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp áp dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty tnhh ernst young, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Thái Thu Hằng
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Minh Vương
• Trường học: Trường Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kiểm Toán
• Đề tài: Áp Dụng Thủ Tục Phân Tích Trong Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính Tại Công Ty TNHH Ernst & Young Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính

Thủ tục phân tích là một phần quan trọng trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính. Nó giúp kiểm toán viên (KTV) đánh giá thông tin tài chính thông qua việc phân tích các mối quan hệ giữa dữ liệu tài chính và phi tài chính. Việc áp dụng thủ tục này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính. Đặc biệt, tại công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam, thủ tục phân tích được áp dụng rộng rãi nhằm đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong các báo cáo tài chính.

1.1. Khái niệm và mục đích của thủ tục phân tích

Thủ tục phân tích được định nghĩa là việc đánh giá thông tin tài chính qua việc phân tích các mối quan hệ hợp lý giữa dữ liệu tài chính và phi tài chính. Mục đích chính của thủ tục này là giúp KTV phát hiện các biến động bất thường và đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp.

1.2. Phân loại thủ tục phân tích trong kiểm toán

Thủ tục phân tích có thể được phân loại thành ba loại chính: phân tích biến động, phân tích tỷ số và phân tích tính hợp lý. Mỗi loại có những ưu điểm riêng và được áp dụng tùy thuộc vào mục tiêu kiểm toán cụ thể.

II. Thách thức trong việc áp dụng thủ tục phân tích tại Ernst Young

Mặc dù thủ tục phân tích mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó cũng gặp phải một số thách thức. Đặc biệt, độ tin cậy của thông tin tài chính có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như chất lượng hệ thống kiểm soát nội bộ và tính chính xác của số liệu. Tại công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam, việc đảm bảo tính chính xác của thông tin là rất quan trọng để đưa ra các kết luận chính xác trong quá trình kiểm toán.

2.1. Rủi ro khi áp dụng thủ tục phân tích

Rủi ro trong việc áp dụng thủ tục phân tích bao gồm việc thông tin không đáng tin cậy và sự không nhất quán trong các số liệu tài chính. Điều này có thể dẫn đến những kết luận sai lệch trong quá trình kiểm toán.

2.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến độ tin cậy của thủ tục phân tích

Độ tin cậy của thủ tục phân tích phụ thuộc vào nguồn gốc thông tin, hình thức thể hiện thông tin và các yếu tố khác như tính trọng yếu của các tài khoản. Việc hiểu rõ các yếu tố này là cần thiết để nâng cao hiệu quả của thủ tục phân tích.

III. Phương pháp áp dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán

Để áp dụng thủ tục phân tích hiệu quả, KTV cần lựa chọn phương pháp phù hợp với mục tiêu kiểm toán. Việc lựa chọn phương pháp không chỉ dựa vào kinh nghiệm mà còn phải xem xét tính chất của thông tin tài chính. Tại Ernst & Young, các phương pháp phân tích được áp dụng linh hoạt để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả trong quá trình kiểm toán.

3.1. Các phương pháp phân tích phổ biến

Các phương pháp phân tích phổ biến bao gồm phân tích biến động, phân tích tỷ số và phân tích tính hợp lý. Mỗi phương pháp có những ứng dụng riêng và được lựa chọn dựa trên mục tiêu cụ thể của cuộc kiểm toán.

3.2. Quy trình thực hiện thủ tục phân tích

Quy trình thực hiện thủ tục phân tích bao gồm việc thu thập thông tin, phân tích mối quan hệ giữa các biến số tài chính và đánh giá kết quả. KTV cần đảm bảo rằng thông tin thu thập được là đáng tin cậy và phù hợp với mục tiêu phân tích.

IV. Ứng dụng thực tiễn của thủ tục phân tích tại Ernst Young

Tại công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam, thủ tục phân tích đã được áp dụng thành công trong nhiều cuộc kiểm toán. Việc sử dụng thủ tục này không chỉ giúp KTV phát hiện các vấn đề tiềm ẩn mà còn nâng cao chất lượng báo cáo tài chính. Các kết quả từ thủ tục phân tích đã góp phần quan trọng trong việc đưa ra các khuyến nghị cho khách hàng.

4.1. Minh họa ứng dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán

Một ví dụ điển hình về ứng dụng thủ tục phân tích là trong kiểm toán báo cáo tài chính của khách hàng ABC. Thủ tục phân tích đã giúp KTV phát hiện các biến động bất thường trong doanh thu và chi phí, từ đó đưa ra các khuyến nghị cải thiện.

4.2. Kết quả đạt được từ việc áp dụng thủ tục phân tích

Kết quả từ việc áp dụng thủ tục phân tích đã giúp nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính và cải thiện quy trình kiểm toán. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho công ty mà còn cho khách hàng trong việc ra quyết định kinh doanh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của thủ tục phân tích

Thủ tục phân tích đóng vai trò quan trọng trong kiểm toán báo cáo tài chính. Với sự phát triển của công nghệ và thông tin, việc áp dụng thủ tục này sẽ ngày càng trở nên hiệu quả hơn. Tại công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam, việc cải tiến và tối ưu hóa thủ tục phân tích sẽ tiếp tục được chú trọng nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán.

5.1. Tương lai của thủ tục phân tích trong kiểm toán

Trong tương lai, thủ tục phân tích sẽ tiếp tục được cải tiến với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin. Việc áp dụng các công cụ phân tích dữ liệu sẽ giúp KTV nâng cao hiệu quả và độ chính xác trong quá trình kiểm toán.

5.2. Đề xuất cải tiến thủ tục phân tích tại Ernst Young

Để nâng cao hiệu quả của thủ tục phân tích, công ty nên đầu tư vào đào tạo nhân viên và cập nhật các công nghệ mới. Việc này sẽ giúp KTV có thể áp dụng thủ tục phân tích một cách hiệu quả hơn trong các cuộc kiểm toán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về việc áp thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính Chương 2: Thực trạng áp dụng thủ tục phân tích trong quá trình kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam Chương 3: Nhận xét và kiến nghị Trang 9 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ THỦ TỤC PHÂN TÍCH ÁP DỤNG TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1. KHÁI QUÁT VỀ THỦ TỤC PHÂN TÍCH 1. Khái niệm thủ tục phân tích Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam VSA 520: “Thủ tục phân tích là việc đánh giá thông tin tài chính qua việc phân tích các mối quan hệ hợp lý giữa dữ liệu tài chính và phi tài chính. Thủ tục phân tích cũng bao gồm việc điều tra, khi cần thiết, về các biến động hoặc các mối quan hệ được xác định là không nhất quán với các thông tin liên quan khác hoặc có sự chênh lệch đáng kể so với các giá trị dự kiến.

Mục đích sử dụng thủ tục phân tích Thủ tục phân tích thường được KTV sử dụng trong suốt quá trình kiểm toán nhằm giúp KTV đánh giá được tình hình hoạt động kinh doanh của khách hàng, tình hình tài chính cũng như các thông tin đặc thù. Phân tích có thể cung cấp bằng chứng về sự đồng bộ, hợp lý chung về số liệu kế toán; đồng thời giúp đánh giá được những nét tổng thể và không bị sa vào nghiệp vụ cụ thể. Thủ tục phân tích cũng được đánh giá là một thủ tục có hiệu quả vì thời gian ít, chi phí thấp. Thủ tục phân tích giúp KTV dễ dàng tìm ra những biến động, xác định những khoản mục biến động bất thường và tập trung nguồn lực kiểm toán cho những khu vực rủi ro cao.

Hơn nữa, thủ tục phân tích giúp đánh giá giả thuyết hoạt động liên tục của đơn vị, từ đó xem xét có thực hiện các thủ tục cần thiết khác để xác minh hay không. Phân loại thủ tục phân tích 1. Phân tích biến động Phân tích biến động là quá trình phân tích những thay đổi của một số dư tài khoản hoặc một loại hình nghiệp vụ giữa kỳ hiện tại và những kỳ trước đó hoặc qua nhiều kỳ kế toán. Trang 10 Phân tích biến động đặc biệt hiệu quả khi áp dụng phân tích thu nhập và chi phí.

Mục tiêu cơ bản của phân tích xu hướng thu nhập, chi phí là tìm hiểu nguồn gốc, thực trạng và biến động của thu nhập, chi phí. Điều này giúp KTV có cái nhìn tổng quát về khả năng tạo lợi nhuận và tạo từ những nguồn nào, sự hình thành như vậy có phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp hay không. Tuy nhiên, cần kết hợp những chính sách kế toán, những đặc điểm sản xuất kinh doanh, những phương hướng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong khi phân tích để xem xét tính đáng tin cậy của khoản mục thu nhập, chi phí. Khi sử dụng phân tích biến động, thông thường KTV thực hiện các phương pháp sau: Phương pháp đồ thị: số liệu được đưa trên đồ thị giúp đánh giá về những ảnh hưởng trước đây, từ đó phác họa xu hướng biến động hợp lý dựa trên hiểu biết của KTV về tình hình hoạt động kinh doanh của đơn vị.

Phương pháp tính toán chênh lệch so với năm trước: so sánh số liệu hoạt động năm nay với số liệu đã được kiểm toán năm trước để tìm ra các biến động lớn, giải thích các biến động và thu thập bằng chứng để hỗ trợ cho những giải thích đề ra. Phương pháp này thực hiện khá đơn giản do chỉ tập trung vào biến động của các khoản mục theo thời gian, đồng thời việc thu thập thông tin và tính toán cũng ít hơn so với các thủ tục phân tích khác. Những điều cần lưu ý khi phân tích biến động: Nếu biến động kỳ trước không liên quan đến kỳ này thì việc tập trung vào những biến động theo thời gian sẽ đưa đến những nhận định không đúng đắn. Số liệu mà khách hàng cung cấp cho KTV là số liệu không đáng tin cậy, đã được tính toán trước và giải thích hợp lý cho các biến động bất thường.

KTV chưa tìm hiểu kỹ đặc điểm hoạt động kinh doanh và các chính sách của đơn vị mà đã tập trung vào các biến động được cho là bất thường trong khi nếu hiểu về hoạt động sản xuất kinh doanh thì biến động đó là bình thường. Phân tích tỷ số Phân tích tỷ suất là việc tính toán các tỷ suất ở kỳ hiện tại rồi đối chiếu với các tỷ suất của các kỳ trước, tỷ suất của các đơn vị cùng ngành… để tìm hiểu về những biến động cũng như đánh giá những thay đổi trong hoạt động của đơn vị. Khi thực hiện kỹ thuật này, KTV có thể sử dụng thông tin từ khách hàng, các công ty cùng ngành và các thông tin liên quan khác. Trang 11 Phương pháp thực hiện: trước hết dựa trên mối quan hệ giữa những tài khoản hay khoản mục để tính ra tỷ suất.

Sau đó so sánh tỷ suất theo thời gian hoặc giữa các công ty để nhận diện các chênh lệch bất thường. Đây là phương pháp phân tích đáng tin cậy vì nó phản ánh mối quan hệ giữa nhiều khoản mục trên báo cáo tài chính. Nó giúp KTV đánh giá tổng thể về tình hình hoạt động của khách hàng và rủi ro tiềm tàng, từ đó tập trung thực hiện các thủ tục kiểm toán bổ sung vào những vùng có thể có rủi ro, đồng thời cảnh báo về những rủi ro trong tương lai. Nếu phân tích tính hợp lý và phân tích biến động chỉ có thể sử dụng khi kiểm tra một tài khoản hay trong một thời kỳ (phân tích tính hợp lý) và trong hai hay nhiều kỳ (phân tích biến động) thì phân tích tỷ suất lại có thể rất hữu ích khi kiểm tra hai hay nhiều tài khoản trong hai hay nhiều kỳ.

Tuy nhiên, cần lưu ý sử dụng những tỷ suất ít biến đổi theo thời gian hay ít đổi giữa những công ty, những tỷ suất đặc thù của ngành kinh doanh; và không phải tỷ suất nào có thể tính được đều dùng để xem xét. Phân tích tính hợp lý (phân tích dự báo) Phân tích hợp lý là phương pháp sử dụng kỹ thuật tính toán để ước tính cho một số dư hay khoản mục trên báo cáo tài chính, rồi so sánh với số liệu của đơn vị để phát hiện các chênh lệch bất thường. Phương pháp này thường hiệu quả khi ước tính trên BCKQHĐKD hơn là đối với các khoản mục trên BCĐKT, vì kết quả hoạt động kinh doanh luôn có mối tương quan với số liệu hoạt động của đơn vị. Dựa vào những hiểu biết của KTV về những thay đổi chủ yếu trong hoạt động của khách hàng để xây dựng một ước tính phù hợp.

Trên cơ sở các dữ liệu thu thập được, KTV sẽ tính toán các giá trị ước tính. Có 2 cách lựa chọn khi tiến hành kiểm tra tính hợp lý:  Dự đoán tổng số dư tài khoản hay khoản mục.  Dự đoán thay đổi trong số dư năm nay so với năm trước. Phương pháp phân tích tính hợp lý cung cấp bằng chứng đáng tin cậy nếu KTV có thể xây dựng một công thức ước tính hội đủ tất cả những ảnh hưởng hoặc ít nhất là những ảnh hưởng quan trọng nhất đến khoản mục cần ước tính.

Trang 12 Để có những ước tính hợp lý, KTV cần hiểu biết đầy đủ về mối quan hệ giữa các tài khoản với nhau, giữa các thông tin tài chính trong kỳ cũng như giữa các thông tin tài chính và thông tin phi tài chính; xem xét tính độc lập và độ tin cậy của thông tin: các thông tin thu thập từ các nguồn càng độc lập thì việc ước tính và kết quả phân tích càng đáng tin cậy. Độ tin cậy của thủ tục phân tích Kết quả của thủ tục phân tích chỉ đáng tin cậy khi các thông tin phục vụ cho thủ tục phân tích đáng tin cậy. Độ tin cậy của các thông tin phụ thuộc vào nguồn gốc thông tin (bên trong hay bên ngoài doanh nghiệp), hình thức thể hiện thông tin (hình ảnh, tư liệu, lời nói) và từng trường hợp cụ thể. Ví dụ: bằng chứng từ một bên thứ ba độc lập sẽ đáng tin cậy hơn bằng chứng từ bên trong doanh nghiệp, độ tin cậy của bằng chứng được đánh giá cao hơn khi hệ thống kiểm soát nội bộ hữu hiệu hơn… Mức độ tin cậy vào kết quả của thủ tục phân tích phụ thuộc vào các nhân tố sau: Tính trọng yếu của các tài khoản hoặc loại nghiệp vụ (ví dụ: Hàng tồn kho là khoản mục trọng yếu thì không chỉ dừng lại ở quy trình phân tích mà còn thực hiện một số thủ tục kiểm tra chi tiết khác trước khi kết luận…) Các thủ tục kiểm toán khác có cùng một mục tiêu kiểm toán (ví dụ: Thủ tục kiểm tra nghiệp vụ thu tiền sau ngày khóa sổ của các khoản phải thu sẽ khẳng định hoặc phủ nhận kết quả của quy trình phân tích nợ phải thu theo thời hạn…) Đánh giá rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát (ví dụ: Nếu việc kiểm soát nội bộ của bộ phận bán hàng là yếu kém thì nên dựa vào kiểm tra chi tiết hơn là dựa vào quy trình phân tích…).

Các rủi ro khi áp dụng thủ tục phân tích Việc áp dụng thủ tích mang lại nhiều lợi ích cho KTV. Tuy nhiên, không phải lúc nào áp dụng thủ tục phân tích cũng đem lại cái nhìn tổng thể và xác định những khoản mục bất thường. Khi hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng không hữu hiệu và hiệu quả, rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát cao thì việc áp dụng thủ tục phân tích để đi đến kết luận sẽ mang lại rủi ro rất cao. Trang 13 Bản chất của khoản mục cần kiểm toán cũng là một rủi ro nữa của thủ tục phân tích.

Áp dụng thủ tục phân tích cho các khoản mục trên BCKQHĐKD thường hợp lý hơn những khoản mục trên BCĐKT bởi các khoản mục trên BCĐKT bị ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố, trong đó quyết định quản lý đóng vai trò quan trọng. Ví dụ: khoản mục hàng tồn kho, nợ phải thu, tiền… chịu ảnh hưởng bởi sự thay đổi mức tồn kho, chính sách tín dụng, mức tồn quỹ… Các chính sách của công ty nhằm phục vụ nhu cầu quản lý, do đó, rất khó có thể hình thành một ước tính đáng tin cậy cho các khoản mục trên BCĐKT.