PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trƣờng là sự xuất hiện của nhiều loại văn hóa phẩm không lành mạnh có ảnh hƣởng rất lớn đến trẻ ở lứa tuổi vị thành niên. Tuổi dậy thì là một giai đoạn phát triển quan trọng của một con ngƣời, nó xuất hiện với những biểu hiện thay đổi rất đặc trƣng về mặt tâm sinh lý. Đó là giai đoạn từ tuổi thơ đang dần trở thành ngƣời lớn với sự trƣởng thành cả về thể chất và tâm hồn rất sâu sắc.
Trong thời kỳ này trẻ bắt đầu có những băn khoăn, suy nghĩ về sự biến đổi của cơ thể, những khác biệt giới tính giữa nam và nữ, và với những nhu cầu về tình bạn, tình yêu, tình dục… Tuổi dậy thì ở mỗi nền văn hóa có những đặc điểm riêng nhƣng nói chung đều bộc lộ sự thay đổi về nhân cách và tâm lý, trẻ vị thành niên luôn muốn thử sức, luôn muốn tự khẳng định, thích mạo hiểm nhƣng khi gặp khó khăn, đau buồn hay thất bại lại chƣa đủ bản lĩnh để lí giải, chống chọi và vƣợt qua. Chính trong thời điểm này nhu cầu đƣợc giáo dục sức khỏe sinh sản (SKSS) ở trẻ vị thành niên là rất cao đặc biệt là giai đoạn đầu của tuổi dậy thì - giai đoạn trẻ rất cần đƣợc sự giúp đỡ, giáo dục để hình thành nhân cách xã hội và phát triển định hƣớng giáo dục giới tính nhằm xây dựng mối quan hệ lành mạnh và có trách nhiệm với bạn bè, gia đình, biết tôn trọng bản thân và bạn khác giới. Nhà giáo dục học Makarenco đã từng khẳng định “GDSKSS chỉ là một khía cạnh của giáo dục toàn diện và không thể tách rời ra đƣợc, nhƣ một cánh tay dính liền với cơ thể. Muốn cho cánh tay khỏe mạnh thì phải làm cho toàn bộ cơ thể khỏe mạnh và ngƣợc lại nếu có cơ thể khỏe mạnh về mọi mặt chỉ có cánh tay giáo dục SKSS là bị bỏ bê và nhức nhối thì ngƣời đó không thể thƣởng thức sự lành mạnh của phần cơ thể còn lại".
Điều đó cho thấy tầm quan trọng của việc giáo dúc SKSS cho học sinh và không thể xem giáo dục SKSS nhƣ là một điều mới lạ trẻ phải học ở trƣờng khi tới tuổi dậy thì. Hiện nay, xã hội càng phát triển thì đời sống con ngƣời ngày càng đƣợc cải thiện hơn với mục tiêu hình 1 thành nên những thế hệ sau có sự phát triển về thể chất và tinh thần một cách toàn diện, nhằm đào tạo nhân tài cho đất nƣớc, cho sự phát triển bền vững của xã hội. Một trong những mục tiêu phát triển toàn diện con ngƣời hƣớng vào thế hệ trẻ là giáo dục SKSS cho học sinh THCS nhằm nâng cao hiểu biết cho học sinh về giới tính, định hƣớng các em trong mối quan hệ với bạn khác giới, với hôn nhân và gia đình. Giới tính, tình dục, tình yêu là vấn đề muôn thuở của xã hội loài ngƣời nhƣ cơm ăn nƣớc uống, một vấn đề tự nhiên cho sự phát triển của con ngƣời cho mọi quá trình sống khác nhƣ giao tiếp, lao động, nghỉ ngơi… Do vậy giáo dục SKSS có ý nghĩa xã hội quan trọng trên cả hai phƣơng diện nâng cao chất lƣợng giống nòi và chất lƣợng cuộc sống.
Tuổi vị thành niên nói chung, học sinh trung học cơ sở nói riêng rất cần có nhận thức đúng đắn về giới tính, tình yêu, cần đƣợc trang bị kiến thức về SKSS. Tuy nhiên một thực tế hiện nay cho thấy, ở các nƣớc Á Đông, cụ thể là Việt nam quan niệm về giới tính, tình dục, tình yêu còn rất hạn chế, có đôi phần khắt khe. Nên các bậc cha mẹ thƣờng ít hoặc không đề cập đến những vấn đề nhạy cảm vì sợ làm hƣ con cái, là vẽ đƣờng cho hƣơu chạy, với suy nghĩ đến khi nào lớn các em sẽ tự biết. Hoặc nếu có đề cập đến thì cũng chung chung không rõ ràng càng gây nhiều thắc mắc cho con cái những vấn đề về giới tính tình bạn, tình yêu.
Trong khi đó chƣơng trình giáo dục SKSS ở nhà trƣờng chỉ giải quyết đƣợc phần nào thắc mắc ở lứa tuổi này. Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn nhƣ vậy tôi chọn vấn đề “Giáo dục sức khỏe sinh sản cho học sinh trung học cơ sở An Lạc, xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình” làm đề tài nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu Tìm hiểu thực trạng giáo dục SKSS cho học sinh THCS An Lạc, xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình. Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục sức khỏe sinh sản cho học sinh THCS xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình.
Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu: Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là vấn đề giáo dục sức khỏe sinh sản cho học sinh THCS An Lạc, Xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình 3. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về thời gian: Số liệu về đặc điểm đơn vị thực tập đƣợc thu thập trong 3 năm học, từ năm học 2017- 2018 đến năm học 2019 – 2020. Số liệu phiếu khảo sát đƣợc thu thập trong khoảng thời gian từ ngày 20 tháng 4 năm 2020 đến ngày 30 tháng 4 năm 2020.
- Phạm vi về không gian: Trƣờng TH và THCS An Lạc, xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình. - Phạm vi về nội dung: Phạm vi nghiên cứu của đề tài là giáo dục sức khỏe sinh sản cho học sinh trung học cơ sở tại trƣờng tiểu học và THCS An Lạc, Xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình. Mục tiêu nghiên cứu: - Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về vấn đề giáo dục sức khỏe sinh sản cho học sinh trung học cơ sở - Tìm hiểu thực trạng giáo dục sức khỏe sinh sản cho học sinh THCS tại trƣờng tiểu học và THCS An Lạc, xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục sức khỏe sinh sản cho học sinh THCS tại trƣờng tiểu học và THCS An Lạc, xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình. Nội dung nghiên cứu: - Cơ sở lý luận chung về vấn đề giáo dục SKSS cho học sinh trung học cơ sở - Thực trạng giáo dục sức khỏe sinh sản cho học sinh THCS tại trƣờng tiểu học và THCS An Lạc, xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình - Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục sức khỏe sinh sản cho học sinh THCS tại trƣờng tiểu học và THCS An Lạc, xã Thống Nhất - 3 huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình 6.
Phƣơng pháp nghiên cứu 6. Phương pháp thu thập dữ liệu 6. Phương pháp điều tra bằng phiếu khảo sát Đây là phƣơng pháp chủ yếu sử dụng trong đề tài để thu thập thông tin về giáo dục SKSS cho học sinh THCS tại trƣờng TH và THCS An Lạc, Xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình với khách thể nghiên cứu là học sinh THCS trƣờng tại trƣờng tiểu học và THCS An Lạc, Xã Thống Nhất - huyện Lạc Thủy - tỉnh Hòa Bình. Bao Gồm: - 120/180 chiếm 66,7%học sinh từ lớp 6 đến lớp 9 trƣờng TH và THCS An Lạc.
Trong đó: Khảo sát bằng hình thức phát phiếu trên lớp. + 1 lớp 9 tổng số 33 học sinh chiếm 27% tổng số phiếu khảo sát. Khảo sát Bằng hình thức phát phiếu điều tra tại nhà là + Lớp 8 với tổng số 35 học sinh chiếm 29,1 % tổng số phiếu khảo sát + Lớp 7 với tổng số 30 học sinh chiếm 25% tổng số phiếu khảo sát + Lớp 6 với tổng số 22 học sinh chiếm 18,3 % tổng số phiếu khảo sát - 41/41 chiếm cán bộ, giáo viên, công nhân viên trƣờng TH và THCS An Lạc. Khảo sát bằng hình thức phát phiếu trực tiếp đến giáo viên tại trƣờng.Phương pháp phỏng vấn Đây là phƣơng pháp thu thập thông tin một cách trực tiếp về việc GD SKSS cho học sinh THCS, và phƣơng pháp này còn nhằm bổ trợ cho quá trình sử dụng phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi.
Phương pháp kế thừa Thu thập những tài liệu, số liệu sẵn có tại cơ sở thực tập nhƣ: Báo cáo tổng kết năm học, đặc điểm địa bàn nghiên cứu… 6. Phƣơng pháp xử lý dữ liệu 6.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết 4 Sử dụng phƣơng pháp phân tích tổng hợp lý thuyết để xây dựng hệ thống khái niệm làm cơ sở lý luận cho đề tài; đƣa ra những nhận định, phân tích vấn đề nghiên cứu.Phương pháp thống kê toán học Phƣơng pháp này đƣợc sử dụng để xử lý số liệu thu đƣợc và đƣa ra những kết quả chính xác, khách quan cho đề tài nghiên cứu: tỉ lệ %, giá trị trung bình, tốc độ phát triển… 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ GIÁO DỤC SỨC KHỎE SINH SẢN CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Cơ sở lý luận về giáo dục sức khỏe sinh sản cho học sinh 1.1 Các khái niệm liên quan đến đề tài 1.1 Giới tính Thuật ngữ “Giới tính” có nguồn gốc Latinh là Sectus (nghĩa là chia cắt) thể hiện chính xác ý định phân chia loài ra làm hai. Khi nói đến giới tính là nói đến những khác biệt đƣợc xác định về sinh học giữa nam và nữ. “Giới tính là sự khác biệt giữa nam và nữ về phuơng diện sinh học, bao gồm sự khác nhau về giải phẫu (kích thƣớc, hình dạng cơ thể…), đặc điểm sinh lý (hoạt động hoóc mon, chức năng của các bộ phận…).
Giới tính có các đặc trƣng có bản sau đây: - Tính bẩm sinh: về mặt sinh học, nam và nữ đã mang những đặc điểm khác nhau (bộ phận sinh dục, hoóc môn, nhiễm sắc thể) đƣợc xác định bởi tự nhiên. - Tính đồng nhất: nam giới hay nữ giới ở bất kỳ nơi nào, trong bất kỳ nền văn hóa nào đều có cấu tạo giống nhau về mặt sinh học (nữ có khả năng mang thai, sinh con và cho con bú bằng sữa mẹ,. - Không biến đổi: Giới tính nói lên tính ổn định và tƣơng quan giữa hai giới trong quá trình sinh sản. Chức năng sinh sản của nam hay nữ là không thể thay đổi hay chuyển dịch cho nhau chẳng hạn nhƣ nam có tinh trùng và nữ có trứng và dạ con, vẫn không hề biến đổi.
