Khảo sát tình hình sử dụng thuốc ở bệnh nhân đồng mắc đái tháo đường type 2 và tăng huyết áp tại ...

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp khảo sát tình hình sử dụng thuốc ở các bệnh nhân đồng mắc bệnh đái tháo đường, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Vũ Thị Thu Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thị Thơm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược học
• Đề tài: Khảo sát tình hình sử dụng thuốc ở các bệnh nhân đồng mắc bệnh đái tháo đường type 2 và tăng huyết áp tại Bệnh viện E
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Bệnh đái tháo đường
• 1.2. Bệnh tăng huyết áp
• 1.3. Điều trị THA
• 1.4. Mối liên quan giữa ĐTĐ và THA
• 1.5. Cơ chế của sự THA khi mắc ĐTĐ
• 1.6. Các biến chứng của THA và ĐTĐ
• 1.7. Điều trị THA cho bệnh nhân mắc cả THA và ĐTĐ
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.4. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.7. Các biến số, chỉ số nghiên cứu
• 2.8. Các tiêu chuẩn đánh giá. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.9. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm về tuổi và giới
• 3.3. Thể trạng bệnh nhân
• 3.4. Phân độ giai đoạn THA
• 3.5. Các chỉ số xét nghiệm máu
• 3.6. Khảo sát thực trạng sử dụng thuốc trong mẫu nghiên cứu
• 3.7. Các thuốc và phác đồ điều trị ĐTĐ
• 3.8. Các thuốc và phác đồ điều trị THA
• 3.9. Tình hình sử dụng thuốc ĐTĐ kết hợp thuốc THA
• 3.10. Mô tả sự thay đổi chỉ số nồng độ glucose máu và huyết áp
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm về giới tính
• 4.3. Đặc điểm về tuổi
• 4.4. Đặc điểm về thể trạng bệnh nhân
• 4.5. Đặc điểm về HA động mạch
• 4.6. Đặc điểm về các chỉ số cận lâm sàng
• 4.7. Đặc điểm lựa chọn thuốc và phác đồ sử dụng thuốc cho bệnh nhân
• 4.8. Thuốc và phác đồ sử dụng thuốc ĐTĐ
• 4.9. Lựa chọn thuốc và phác đồ sử dụng thuốc THA
• 4.10. Tình hình sử dụng thuốc ĐTĐ kết hợp thuốc THA
• 4.11. Sự thay đổi glucose máu và huyết áp trong thời gian điều trị
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• BỆNH ÁN NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Khảo sát tình hình sử dụng thuốc ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 và tăng huyết áp

Nghiên cứu này tập trung vào việc khảo sát tình hình sử dụng thuốc ở các bệnh nhân mắc bệnh đái tháo đường type 2 và tăng huyết áp tại Bệnh viện E trong giai đoạn 2020-2021. Đái tháo đường và tăng huyết áp là hai bệnh lý mạn tính phổ biến, có mối liên quan chặt chẽ với nhau. Việc điều trị đồng thời hai bệnh này là rất cần thiết để giảm thiểu các biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng thuốc điều trị cho bệnh nhân cần được theo dõi chặt chẽ để đảm bảo hiệu quả và an toàn. Theo khuyến cáo của ADA và ESC, các phác đồ điều trị cần được cá nhân hóa dựa trên tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân. Việc khảo sát này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình sử dụng thuốc mà còn cung cấp thông tin quý giá cho việc quản lý và điều trị bệnh nhân tại bệnh viện.

1.1 Đặc điểm bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu

Mẫu nghiên cứu bao gồm các bệnh nhân mắc đái tháo đường type 2 và tăng huyết áp tại Bệnh viện E. Đặc điểm về tuổi, giới tính và thể trạng của bệnh nhân được ghi nhận. Kết quả cho thấy tỷ lệ bệnh nhân nam và nữ gần như tương đương, tuy nhiên, độ tuổi mắc bệnh có sự khác biệt rõ rệt. Bệnh nhân lớn tuổi thường có tỷ lệ mắc cao hơn, điều này có thể liên quan đến sự lão hóa và các yếu tố nguy cơ khác. Ngoài ra, chỉ số khối cơ thể (BMI) cũng được phân tích, cho thấy mối liên hệ giữa thừa cân, béo phì và sự phát triển của đái tháo đường và tăng huyết áp. Việc hiểu rõ đặc điểm của bệnh nhân giúp các bác sĩ có cái nhìn tổng quát hơn về tình trạng sức khỏe và từ đó đưa ra các phác đồ điều trị phù hợp.

1.2 Tình hình sử dụng thuốc điều trị

Nghiên cứu đã khảo sát tình hình sử dụng thuốc cho bệnh nhân mắc đái tháo đường và tăng huyết áp. Các loại thuốc được sử dụng bao gồm Metformin, Insulin, và các thuốc hạ huyết áp như ƯCMC và Chẹn TT. Kết quả cho thấy, đa số bệnh nhân sử dụng phác đồ điều trị kết hợp, điều này cho thấy sự cần thiết trong việc quản lý đồng thời hai bệnh lý. Việc sử dụng thuốc cần được theo dõi thường xuyên để điều chỉnh liều lượng và loại thuốc phù hợp với tình trạng sức khỏe của bệnh nhân. Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng một số bệnh nhân chưa tuân thủ đúng phác đồ điều trị, điều này có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng. Việc giáo dục bệnh nhân về tầm quan trọng của việc tuân thủ điều trị là rất cần thiết.

1.3 Phân tích sự thay đổi chỉ số glucose máu và huyết áp

Một trong những mục tiêu của nghiên cứu là phân tích sự thay đổi của glucose máu và huyết áp trong thời gian điều trị. Kết quả cho thấy, sau khi áp dụng các phác đồ điều trị, chỉ số glucose máu và huyết áp của bệnh nhân có sự cải thiện đáng kể. Điều này cho thấy hiệu quả của việc sử dụng thuốc trong việc kiểm soát các chỉ số này. Tuy nhiên, một số bệnh nhân vẫn gặp khó khăn trong việc duy trì các chỉ số này ở mức bình thường, điều này có thể do nhiều yếu tố như chế độ ăn uống, lối sống và sự tuân thủ điều trị. Việc theo dõi thường xuyên và điều chỉnh phác đồ điều trị là cần thiết để đảm bảo bệnh nhân đạt được các mục tiêu điều trị đã đề ra.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC VŨ THỊ THU HẰNG KHẢO SÁT TÌNH HÌNH SỬ DỤNG THUỐC Ở CÁC BỆNH NHÂN ĐỒNG MẮC BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYPE 2 VÀ TĂNG HUYẾT ÁP TẠI KHOA NỘI TỔNG HỢP BỆNH VIỆN E NĂM 2020 - 2021 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH DƯỢC HỌC Hà Nội – 2022 Luan van ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC VŨ THỊ THU HẰNG KHẢO SÁT TÌNH HÌNH SỬ DỤNG THUỐC Ở CÁC BỆNH NHÂN ĐỒNG MẮC BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYPE 2 VÀ TĂNG HUYẾT ÁP TẠI KHOA NỘI TỔNG HỢP BỆNH VIỆN E NĂM 2020 - 2021 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH DƯỢC HỌC Khóa: QH.Y Người hướng dẫn: PGS. VŨ THỊ THƠM ThS. VŨ VÂN NGA Hà Nội – 2022 Luan van Lời cảm ơn Lời đầu tiên, em xin được bày tỏ lòng biết ơn tới Ban Giám hiệu và các thầy cô giáo Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội đã trang bị cho em kiến thức, kỹ năng và tạo động lực để em phát triển hơn trong suốt 5 năm học. Em xin chân thành cảm ơn thầy cô giáo Bộ môn Y Dược học cơ sở, Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo môi trường học tập tích cực, tận tình giúp đỡ em trong suốt quá trình làm khóa luận. Em xin cảm ơn Ban Giám đốc Bệnh viện E, Ban lãnh đạo và toàn thể cán bộ nhân viên của Phòng Kế hoạch Tổng hợp, khoa Hóa sinh, khoa Nội Tổng hợp – Bệnh viện E đã hỗ trợ, tạo điều kiện để em hoàn thành khóa luận. Em xin tỏ lòng kính trọng và biết ơn tới PGS. Vũ Thị Thơm và ThS. Vũ Vân Nga, những người cô đã tận tâm trực tiếp dìu dắt, giúp đỡ, hướng dẫn em trong suốt quá trình học tập và đóng góp nhiều ý kiến quý báu giúp em hoàn thành khóa luận. Em xin trân trọng cảm ơn đề tài “Hợp tác nghiên cứu kỹ thuật định lượng một số biomarker ở bệnh nhân bị bệnh võng mạc mắt do đái tháo đường”, mã số nhiệm vụ NĐT.69/CHN/19 – Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội đã hỗ trợ nghiên cứu này. Cuối cùng em xin bày tỏ lòng biết ơn tới cha mẹ, anh chị em trong gia đình, bạn bè đã động viên, chia sẻ với em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Khóa luận của em không tránh khỏi thiếu sót do kiến thức còn hạn hẹp, thời gian có hạn và nguồn tài liệu còn hạn chế nên em rất mong nhận được sự góp ý của các thầy cô để bản khóa luận của em được hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 25 tháng 05 năm 2022 Vũ Thị Thu Hằng Luan van DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Tiêu chuẩn chẩn đoán ĐTĐ Bảng 1. Mục tiêu điều trị ĐTĐ cho bệnh nhân trưởng thành (không mang thai) Bảng 1. Phân loại insulin theo thời gian tác dụng Bảng 1. Insulin dạng phối hợp Bảng 1. Thuốc điều trị ĐTĐ sử dụng đường uống hoặc đường tiêm không phải insulin Bảng 2. Mục tiêu điều trị ĐTĐ ở người trưởng thành, không mang thai Bảng 2. Phân loại mức độ suy thận theo Hội thận học Hoa Kỳ Bảng 2. Chỉ tiêu đánh giá thể trạng theo WHO 2000 dành cho khu vực Châu Á – Thái Bình Dương Bảng 2. Phân độ THA theo mức HA đo tại phòng khám (mmHg) Bảng 3. Phân bố bệnh nhân theo tuổi và giới Bảng 3. Phân bố bệnh nhân theo BMI và tuổi Bảng 3. Phân bố bệnh nhân theo phân độ giai đoạn THA và tuổi Bảng 3. Phân bố bệnh nhân theo phân độ giai đoạn THA và giới Bảng 3. Đặc điểm cận lâm sàng tại thời điểm ban đầu ở hai nhóm tuổi Bảng 3. Đặc điểm cận lâm sàng tại thời điểm ban đầu ở hai giới Bảng 3. Các thuốc điều trị ĐTĐ sử dụng cho bệnh nhân theo tuổi Bảng 3. Các thuốc điều trị ĐTĐ sử dụng cho bệnh nhân theo giới Bảng 3. Phân loại insulin được sử dụng cho bệnh nhân theo tuổi Bảng 3. Phân loại insulin được sử dụng cho bệnh nhân theo giới Bảng 3. Các phác đồ điều trị ĐTĐ theo tuổi Bảng 3. Các phác đồ điều trị ĐTĐ theo giới Bảng 3. Các phác đồ điều trị ĐTĐ theo giai đoạn suy thận Bảng 3. Các phác đồ điều trị ĐTĐ theo mức glucose máu Bảng 3. Các phác đồ điều trị ĐTĐ theo mức HbA1C Luan van Bảng 3. Phân tích việc sử dụng phác đồ đơn trị liệu và đa trị liệu ĐTĐ Bảng 3. Danh mục các thuốc điều trị THA trong nghiên cứu Bảng 3. Các thuốc điều trị THA sử dụng cho bệnh nhân theo tuổi Bảng 3. Các thuốc điều trị THA sử dụng cho bệnh nhân theo giới Bảng 3. Các phác đồ điều trị THA theo tuổi Bảng 3. Các phác đồ điều trị THA theo giới Bảng 3. Các phác đồ điều trị THA theo BMI Bảng 3. Các phác đồ điều trị THA theo mức glucose máu Bảng 3. Các phác đồ điều trị THA theo mức HbA1C Bảng 3. Các phác đồ điều trị THA theo mức HA ban đầu Bảng 3. Phân tích việc sử dụng phác đồ đơn trị liệu và đa trị liệu ĐTĐ Bảng 3. Tình hình sử dụng thuốc ĐTĐ kết hợp thuốc THA Bảng 3. Phân tích sử dụng phác đồ ĐTĐ kết hợp THA theo glucose máu Bảng 3. Phân tích sử dụng phác đồ ĐTĐ kết hợp THA theo HbA1C Bảng 3. Phân tích sử dụng phác đồ ĐTĐ kết hợp THA theo chỉ số HA Luan van DANH MỤC HÌNH Hình 1. Bắt đầu điều trị THA ở các mức HA ban đầu khác nhau Hình 1. Sơ Đồ Khuyến Cáo điều trị THA Hội tim mạch Việt Nam/Phân hội tăng huyết áp Việt Nam 2018 Hình 2. Sơ đồ nghiên cứu Hình 3. Phân bố bệnh nhân theo BMI và giới Hình 3. Các phác đồ điều trị ĐTĐ theo BMI Hình 3. Sự thay đổi của nồng độ Glucose máu sau khi điều trị Hình 3. Sự thay đổi HATT sau khi điều trị Hình 3. Sự thay đổi HATTr sau khi điều trị Luan van DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ADA: Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (American Diabetes Association) BMI: Chỉ số khối cơ thể (Body Mas Index) Chẹn TT: Chẹn thụ thể Angiotensin II ĐTĐ: Đái tháo đường eGFR: Độ loc cầu thận ước tính (estimated Glomerular Filtration Rate) ESC: Hiệp hội Tim mạch Châu Âu (European Society of Cardiology) ESH: Hiệp hội Tăng huyết áp Châu Âu (European Society of Hypertension) HA: Huyết áp HATT: Huyết áp tâm thu HATTr: Huyết áp tâm trương IDF: Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (International Diabetes Federation) THA: Tăng huyết áp ƯCMC: Ức chế men chuyển WHO: Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization) Luan van MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN. Bệnh đái tháo đường . Bệnh tăng huyết áp . Điều trị THA. Mối liên quan giữa ĐTĐ và THA . Cơ chế của sự THA khi mắc ĐTĐ . Các biến chứng của THA và ĐTĐ . Điều trị THA cho bệnh nhân mắc cả THA và ĐTĐ .16 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Thiết kế nghiên cứu . Đối tượng nghiên cứu . Tiêu chuẩn lựa chọn . Tiêu chuẩn loại trừ . Phương pháp nghiên cứu . Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu . Các biến số, chỉ số nghiên cứu . Các tiêu chuẩn đánh giá. Phương pháp xử lý số liệu . Đạo đức trong nghiên cứu .21 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu: . Đặc điểm về tuổi và giới: . Thể trạng bệnh nhân: . Phân độ giai đoạn THA . Các chỉ số xét nghiệm máu. Khảo sát thực trạng sử dụng thuốc trong mẫu nghiên cứu . Các thuốc và phác đồ điều trị ĐTĐ . Các thuốc và phác đồ điều trị THA . Tình hình sử dụng thuốc ĐTĐ kết hợp thuốc THA . Mô tả sự thay đổi chỉ số nồng độ glucose máu và huyết áp .45 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN . Đặc điểm của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu . Đặc điểm về giới tính . Đặc điểm về tuổi. Đặc điểm về thể trạng bệnh nhân . Đặc điểm về HA động mạch . Đặc điểm về các chỉ số cận lâm sàng . Đặc điểm lựa chọn thuốc và phác đồ sử dụng thuốc cho bệnh nhân. Thuốc và phác đồ sử dụng thuốc ĐTĐ. Lựa chọn thuốc và phác đồ sử dụng thuốc THA . Tình hình sử dụng thuốc ĐTĐ kết hợp thuốc THA . Sự thay đổi glucose máu và huyết áp trong thời gian điều trị .55 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT . BỆNH ÁN NGHIÊN CỨU .62 PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU .68 Luan van MỞ ĐẦU Đái tháo đường (ĐTĐ) và tăng huyết áp (THA) là các bệnh lý không gây nhiễm mạn tính phổ biến hiện nay, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tuổi thọ của bệnh nhân, gây nên tổn thương nhiều cơ quan đích như tim mạch, mắt, não, thận [1, 2]. Theo dự báo của Hiệp hội đái tháo đường Hoa Kỳ, tỷ lệ mắc ĐTĐ sẽ ngày càng gia tăng, tổng số người mắc bệnh ĐTĐ sẽ tăng từ 171 triệu người năm 2000 lên 366 triệu người vào năm 2030 [3]. Một nghiên cứu được đăng trên tạp chí Lancet chỉ ra rằng số người trưởng thành bị THA cũng được dự đoán sẽ tăng 60% lên tổng cộng 1,56 tỷ người vào năm 2025 [4]. Ở Việt Nam, ĐTĐ và THA là hai bệnh ngày càng phổ biến, tiến triển có thể độc lập hoặc có mối liên quan với nhau. Nhiều nghiên cứu cho thấy ĐTĐ và THA song hành cùng nhau do có cùng những yếu tố nguy cơ như: thừa cân, béo phì; chế độ ăn nhiều chất béo, nhiều muối; lười vận động… THA là một yếu tố làm tăng mức độ nặng của ĐTĐ, ngược lại ĐTĐ cũng làm cho THA trở nên khó điều trị hơn. Người bệnh ĐTĐ khi có THA đều làm cho tiên lượng bệnh xấu đi rõ rệt với tỷ lệ bệnh lý mạch vành và đột quỵ tăng gấp 2 đến 3 lần so với người không bị ĐTĐ [5]. Do đó, việc điều trị cho các bệnh nhân mắc cả 2 bệnh trên một cách hiệu quả là vô cùng cần thiết để giảm tỉ lệ tử vong cũng như giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng. Theo khuyến cáo của ADA 2021, Metformin là thuốc đầu tay để điều trị ĐTĐ, sau đó nếu vẫn chưa kiểm soát được đường huyết thì phối hợp sử dụng thêm với các thuốc ĐTĐ khác [6]. Theo hướng dẫn của ESC/EASD 2019 và Hội tim mạch học Việt Nam 2018, các nhóm Ức chế men chuyển (ƯCMC), Chẹn thụ thể Angiotensin II (Chẹn TT) sử dụng đơn độc hoặc phối hợp với các nhóm Chẹn Ca hoặc Lợi niệu được khuyến cáo trong điều trị THA ở các bệnh nhân mắc cả ĐTĐ [7, 8].