Khảo cứu dòng Mến Thánh Giá ở giáo phận Phát Diệm hiện nay

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh khảo cứu dòng mến thánh giá ở giáo phận phát diệm hiện nay, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Ngoan
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Quang Hưng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tôn giáo học
• Đề tài: Khảo Cứu Dòng Mến Thánh Giá Ở Giáo Phận Phát Diệm Hiện Nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Lịch sử nghiên cứu
• Mục đích và nhiệm vụ
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa của Luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN CỦA DÒNG MẾN THÁNH GIÁ Ở VIỆT NAM VÀ DÒNG MẾN THÁNH GIÁ PHÁT DIỆM
• 1.1. Khái quát quá trình hình thành và phát triển của dòng Mến Thánh giá ở Việt Nam
• 1.2. Quá trình hình thành và phát triển của dòng Mến Thánh giá Phát Diệm
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ CẤU TỔ CHỨC, ĐỜI SỐNG TU TRÌ VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA DÒNG MẾN THÁNH GIÁ PHÁT DIỆM
• 2.1. Cơ cấu tổ chức
• 2.2. Đời sống tu trì
• 2.3. Quá trình huấn luyện và đào tạo nữ tu
• 2.4. Tuân giữ ba lời khấn dòng
• 2.5. Đời sống cầu nguyện
• 2.6. Đời sống cộng đoàn
• 2.7. Hoạt động tông đồ
• 2.7.1. Hoạt động tông đồ giáo xứ
• 2.7.2. Hoạt động tông đồ xã hội
• 2.8. Xu hướng phát triển và một số vấn đề đặt ra trong công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động của dòng Mến Thánh giá Phát Diệm hiện nay
• 2.8.1. Xu hướng phát triển của dòng Mến Thánh giá Phát Diệm trong thời gian tới
• 2.8.2. Một số vấn đề đặt ra trong công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động của dòng Mến Thánh giá Phát Diệm hiện nay
• 2.9. Tiểu kết chương 2
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dòng Mến Thánh Giá tại giáo phận Phát Diệm

Dòng Mến Thánh Giá là một trong những dòng tu nữ quan trọng tại Việt Nam, đặc biệt là ở giáo phận Phát Diệm. Dòng tu này không chỉ mang bản sắc văn hóa Á Đông mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc truyền giáo và phát triển cộng đồng. Từ khi thành lập, dòng Mến Thánh Giá đã có những đóng góp đáng kể cho giáo hội Công giáo tại Việt Nam, đặc biệt trong việc duy trì đức tin và thực hiện các hoạt động xã hội.

1.1. Lịch sử hình thành dòng Mến Thánh Giá tại Việt Nam

Dòng Mến Thánh Giá được thành lập vào thế kỷ XVII, là một trong những dòng tu đầu tiên tại Việt Nam. Sự ra đời của dòng tu này gắn liền với quá trình truyền giáo của giáo hội Công giáo, mang lại nhiều giá trị văn hóa và tôn giáo cho cộng đồng.

1.2. Đặc điểm nổi bật của dòng Mến Thánh Giá

Dòng Mến Thánh Giá nổi bật với sự kết hợp giữa đời sống chiêm niệm và hoạt động tông đồ. Các nữ tu trong dòng không chỉ tham gia vào các hoạt động tôn giáo mà còn tích cực trong các lĩnh vực giáo dục và xã hội.

II. Vấn đề và thách thức của dòng Mến Thánh Giá tại Phát Diệm

Dòng Mến Thánh Giá tại giáo phận Phát Diệm hiện đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh xã hội hiện đại. Những thay đổi trong nhu cầu của cộng đồng và sự phát triển của xã hội đã đặt ra nhiều vấn đề cần giải quyết cho dòng tu này.

2.1. Thách thức trong việc duy trì đức tin

Sự thay đổi trong nhận thức và nhu cầu của thế hệ trẻ hiện nay đã tạo ra áp lực lớn đối với dòng Mến Thánh Giá trong việc duy trì đức tin và thu hút các thế hệ tiếp theo tham gia vào đời sống tu trì.

2.2. Vấn đề quản lý và phát triển hoạt động tông đồ

Việc quản lý và phát triển các hoạt động tông đồ của dòng Mến Thánh Giá cũng gặp nhiều khó khăn. Cần có những chiến lược hiệu quả để nâng cao chất lượng và hiệu quả của các hoạt động này.

III. Phương pháp nghiên cứu dòng Mến Thánh Giá tại Phát Diệm

Để khảo cứu dòng Mến Thánh Giá tại giáo phận Phát Diệm, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu đa dạng. Các phương pháp này sẽ giúp thu thập thông tin chính xác và đầy đủ về lịch sử, đời sống tu trì và hoạt động của dòng.

3.1. Phương pháp khảo sát thực địa

Khảo sát thực địa là một trong những phương pháp quan trọng để thu thập thông tin về đời sống và hoạt động của dòng Mến Thánh Giá. Phương pháp này giúp hiểu rõ hơn về thực trạng và nhu cầu của cộng đồng.

3.2. Phân tích tài liệu lịch sử

Phân tích các tài liệu lịch sử liên quan đến dòng Mến Thánh Giá sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về quá trình hình thành và phát triển của dòng tu này tại giáo phận Phát Diệm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu dòng Mến Thánh Giá

Nghiên cứu dòng Mến Thánh Giá không chỉ mang lại kiến thức về lịch sử và hoạt động của dòng mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn. Những kết quả nghiên cứu sẽ giúp cải thiện các hoạt động tông đồ và quản lý dòng tu.

4.1. Ứng dụng trong giáo dục và xã hội

Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để phát triển các chương trình giáo dục và hoạt động xã hội, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.

4.2. Tăng cường sự kết nối với cộng đồng

Nghiên cứu cũng giúp tăng cường sự kết nối giữa dòng Mến Thánh Giá và cộng đồng, từ đó tạo ra những cơ hội hợp tác và phát triển bền vững.

V. Kết luận và tương lai của dòng Mến Thánh Giá tại Phát Diệm

Dòng Mến Thánh Giá tại giáo phận Phát Diệm có một lịch sử phong phú và vai trò quan trọng trong giáo hội Công giáo. Tương lai của dòng tu này phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi trong xã hội và nhu cầu của cộng đồng.

5.1. Tương lai phát triển của dòng Mến Thánh Giá

Dòng Mến Thánh Giá cần có những chiến lược phát triển rõ ràng để tiếp tục phát huy vai trò của mình trong giáo hội và cộng đồng.

5.2. Định hướng cho các hoạt động tông đồ

Cần xác định rõ định hướng cho các hoạt động tông đồ của dòng, nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của cộng đồng và xã hội hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dòng Mến Thánh giá là dòng tu nữ thuộc quyền giáo phận được thành lập sớm nhất ở Việt Nam, với lịch sử hơn 300 năm phát triển gắn liền với quá trình truyền bá và phát triển Công giáo tại nước ta. Hiện nay, Việt Nam có 23 dòng Mến Thánh giá hoạt động trong hầu hết các giáo phận, với tổng số trên 4.450 nữ tu đã khấn và hơn 3.200 tu sinh, chiếm khoảng hơn 1/3 số nữ tu cả nước, trở thành hội dòng có nhân sự lớn nhất trong các dòng tu nữ tại Việt Nam. Giáo phận Phát Diệm là một trong những giáo phận quan trọng của Giáo hội Công giáo Việt Nam, nơi dòng Mến Thánh giá được thành lập sớm và là dòng đầu tiên được cải tổ, ban hành luật mới. Tính đến năm 2013, dòng Mến Thánh giá Phát Diệm có 233 nữ tu và 120 dự tu, hoạt động tại 15 cộng đoàn trong giáo phận và 2 cộng đoàn ngoài giáo phận.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là khảo cứu một cách hệ thống về lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức, đời sống tu trì và hoạt động tông đồ của dòng Mến Thánh giá Phát Diệm từ năm 1990 đến nay, nhằm làm rõ vai trò và ảnh hưởng của dòng trong giáo phận cũng như đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dòng Mến Thánh giá trong giáo phận Phát Diệm, tỉnh Ninh Bình, trong bối cảnh chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước Việt Nam hiện đại. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở lý luận cho công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động của dòng tu Công giáo tại địa phương, đồng thời góp phần làm sáng tỏ vai trò của dòng Mến Thánh giá trong đời sống tôn giáo và xã hội Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo, kết hợp với các đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo. Về mặt thần học và giáo luật, nghiên cứu vận dụng các văn kiện của Công đồng Vatican II như Hiến chế tín lý về Hội thánh, Sắc lệnh về canh tân đời sống tu trì (Perfectae caritatis), Tông huấn về Đời sống thánh hiến (Vita consecrata), cùng Bộ giáo luật 1983, đặc biệt các điều khoản từ 607 đến 709 về dòng tu, cơ cấu quản trị, huấn luyện tu sĩ và hoạt động tông đồ. Ngoài ra, luận văn tham khảo các lý thuyết về tổ chức hành chính dòng tu, đời sống tu trì và huấn luyện tu sĩ, cũng như các khái niệm chuyên ngành như “đời sống tu trì”, “hoạt động tông đồ”, “luật dòng”, “cộng đoàn tu sĩ”, “bề trên dòng”.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp với phương pháp lịch sử, phân tích và tổng hợp tài liệu. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các tài liệu lịch sử, văn kiện giáo hội, báo cáo của Ban Tôn giáo tỉnh Ninh Bình, các công trình nghiên cứu trước đây và số liệu thống kê từ Giáo hội Công giáo Việt Nam. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các nữ tu, bề trên dòng và các cộng đoàn của dòng Mến Thánh giá Phát Diệm hiện nay, với các cuộc phỏng vấn sâu và khảo sát thực địa tại 15 cộng đoàn trong giáo phận và 2 cộng đoàn ngoài giáo phận. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 1990 đến nay, nhằm đánh giá sự phát triển và hoạt động của dòng trong bối cảnh đổi mới đất nước và chính sách tôn giáo hiện đại.

Phân tích dữ liệu được thực hiện theo hướng mô tả, so sánh và đánh giá các yếu tố lịch sử, tổ chức, đời sống tu trì và hoạt động tông đồ của dòng, đồng thời đối chiếu với các nghiên cứu tương tự về dòng Mến Thánh giá ở các giáo phận khác để làm rõ đặc thù và xu hướng phát triển của dòng Mến Thánh giá Phát Diệm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Lịch sử hình thành và phát triển: Dòng Mến Thánh giá Phát Diệm được thành lập năm 1902 bởi giám mục Alecxandre Marcou, tập hợp từ ba cộng đoàn nữ tu độc lập trước đó. Đây là dòng Mến Thánh giá đầu tiên ở Việt Nam được cải tổ và ban hành luật mới vào năm 1924, với lễ khấn tạm đầu tiên cho 71 nữ tu năm 1925 và lễ khấn trọn đầu tiên năm 1931. Sau khi giáo phận Phát Diệm chia tách năm 1932, dòng cũng tách thành hai dòng độc lập. Tính đến năm 2013, dòng có 233 nữ tu và 120 dự tu, hoạt động tại 15 cộng đoàn trong giáo phận và 2 cộng đoàn ngoài giáo phận.

2. Cơ cấu tổ chức: Dòng tổ chức theo hai cấp: nhà Mẹ (cơ sở chính) và các cộng đoàn trực thuộc. Đứng đầu nhà Mẹ là Tổng phụ trách dòng, do Tổng tu nghị bầu cử với nhiệm kỳ 4 năm, có thể tái nhiệm một lần. Các cộng đoàn do Phụ trách cộng đoàn điều hành, được bổ nhiệm với nhiệm kỳ 4 năm. Cả Tổng phụ trách và Phụ trách cộng đoàn đều có Ban cố vấn hỗ trợ. Cơ cấu tổ chức này đảm bảo sự quản lý chặt chẽ, linh hoạt và phù hợp với giáo luật cũng như đặc thù của dòng.

3. Đời sống tu trì và huấn luyện: Đời sống tu trì của nữ tu Mến Thánh giá Phát Diệm tuân thủ giáo luật và có những quy định riêng phù hợp với sứ mạng truyền giáo và phục vụ xã hội. Quá trình huấn luyện gồm giai đoạn dự tu (2 năm), tiền tập viện (1-2 năm), tập viện và học viện, nhằm phát triển nhân cách, đời sống thiêng liêng và năng lực phục vụ. Điều kiện thu nhận ứng sinh nghiêm ngặt về tuổi tác, trình độ học vấn, sức khỏe, nhân cách và ơn gọi. Huấn luyện là hành trình liên tục, kết hợp lý thuyết và thực hành, chú trọng tính chủ động và trách nhiệm cá nhân.

4. Hoạt động tông đồ: Nữ tu Mến Thánh giá Phát Diệm tham gia đa dạng các hoạt động tông đồ trong giáo phận như dạy giáo lý, phục vụ bệnh nhân, hoạt động xã hội từ thiện, và hỗ trợ các công tác mục vụ giáo xứ. Hoạt động này góp phần củng cố đức tin, phát triển cộng đồng và nâng cao vị thế của dòng trong xã hội. So với các dòng Mến Thánh giá khác, dòng Phát Diệm giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì truyền thống và phát triển các hoạt động tông đồ phù hợp với bối cảnh địa phương.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự phát triển bền vững của dòng Mến Thánh giá Phát Diệm là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống tu trì nghiêm ngặt và linh hoạt trong hoạt động tông đồ, phù hợp với yêu cầu của giáo hội và xã hội. Cơ cấu tổ chức chặt chẽ, có sự phân cấp rõ ràng và sự tham gia của Ban cố vấn giúp dòng duy trì kỷ luật và phát huy hiệu quả hoạt động. Quá trình huấn luyện bài bản và nghiêm túc tạo nền tảng vững chắc cho nhân sự, đáp ứng được yêu cầu truyền giáo và phục vụ xã hội.

So sánh với các nghiên cứu về dòng Mến Thánh giá ở các giáo phận khác, dòng Phát Diệm có điểm mạnh là lịch sử lâu đời, được cải tổ sớm và có sự phát triển ổn định về nhân sự và hoạt động. Tuy nhiên, dòng cũng đối mặt với những thách thức như sự xáo trộn nhân sự do di cư, hạn chế về nguồn lực và sự quản lý trong bối cảnh chính sách tôn giáo hiện đại. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng nữ tu và dự tu qua các giai đoạn, bảng phân bố cơ cấu tổ chức và sơ đồ hoạt động tông đồ để minh họa rõ nét hơn.

Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ vai trò của dòng Mến Thánh giá Phát Diệm trong giáo phận và xã hội, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách quản lý và phát triển dòng tu trong tương lai.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác huấn luyện và đào tạo: Cần mở rộng và nâng cao chất lượng các chương trình huấn luyện khởi đầu và thường xuyên, tập trung phát triển kỹ năng tông đồ và quản lý cộng đoàn. Mục tiêu nâng tỷ lệ nữ tu khấn trọn lên ít nhất 20% trong vòng 5 năm. Chủ thể thực hiện là Ban Tổng phụ trách dòng phối hợp với các cộng đoàn.

2. Củng cố cơ cấu tổ chức và quản lý: Đề xuất xây dựng hệ thống quản lý thông tin điện tử để theo dõi nhân sự, hoạt động và tài chính của dòng, giúp tăng cường minh bạch và hiệu quả quản lý. Thời gian triển khai trong 2 năm, do Ban Tổng cố vấn và Tổng quản lý tài chính đảm nhiệm.

3. Mở rộng hoạt động tông đồ xã hội: Khuyến khích các cộng đoàn phát triển các chương trình phục vụ cộng đồng như chăm sóc sức khỏe, giáo dục và từ thiện, nhằm nâng cao ảnh hưởng xã hội và thu hút nhân sự mới. Mục tiêu tăng 30% số hoạt động xã hội trong 3 năm tới. Chủ thể là các Phụ trách cộng đoàn phối hợp với chính quyền địa phương.

4. Tăng cường hợp tác với các tổ chức tôn giáo và xã hội: Xây dựng mạng lưới liên kết với các dòng tu khác và tổ chức xã hội để chia sẻ kinh nghiệm, nguồn lực và phối hợp hoạt động. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Tổng phụ trách dòng chủ trì.

5. Đẩy mạnh công tác truyền thông và quảng bá: Sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại để giới thiệu lịch sử, sứ mạng và hoạt động của dòng, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng và thu hút ứng sinh. Chủ thể là Ban Tổng cố vấn phối hợp với các cộng đoàn, triển khai trong 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu tôn giáo và xã hội học: Luận văn cung cấp dữ liệu chi tiết và phân tích sâu sắc về dòng Mến Thánh giá Phát Diệm, giúp hiểu rõ hơn về vai trò của dòng tu nữ trong bối cảnh xã hội Việt Nam hiện đại.

2. Lãnh đạo và quản lý các dòng tu Công giáo: Thông tin về cơ cấu tổ chức, đời sống tu trì và hoạt động tông đồ có thể làm cơ sở để cải tiến quản lý, phát triển nhân sự và mở rộng hoạt động của các dòng tu khác.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về tôn giáo: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách quản lý, hỗ trợ và phát triển các dòng tu Công giáo, đặc biệt trong bối cảnh chính sách tôn giáo đổi mới.

4. Ứng sinh và nữ tu trong dòng Mến Thánh giá: Tài liệu giúp hiểu rõ lịch sử, sứ mạng và quy trình huấn luyện, từ đó nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong đời sống tu trì và hoạt động tông đồ.

Câu hỏi thường gặp

1. Dòng Mến Thánh giá Phát Diệm được thành lập khi nào?
   Dòng được thành lập năm 1902 bởi giám mục Alecxandre Marcou, tập hợp từ ba cộng đoàn nữ tu độc lập trong giáo phận Phát Diệm.

2. Cơ cấu tổ chức của dòng gồm những cấp nào?
   Dòng tổ chức theo hai cấp: nhà Mẹ (cơ sở chính) do Tổng phụ trách điều hành và các cộng đoàn trực thuộc do Phụ trách cộng đoàn quản lý, cả hai đều có Ban cố vấn hỗ trợ.

3. Quá trình huấn luyện nữ tu diễn ra như thế nào?
   Quá trình huấn luyện gồm giai đoạn dự tu (2 năm), tiền tập viện (1-2 năm), tập viện và học viện, kết hợp lý thuyết và thực hành nhằm phát triển nhân cách và năng lực phục vụ.

4. Hoạt động tông đồ của dòng bao gồm những gì?
   Nữ tu tham gia dạy giáo lý, phục vụ bệnh nhân, hoạt động xã hội từ thiện và hỗ trợ công tác mục vụ giáo xứ, góp phần củng cố đức tin và phát triển cộng đồng.

5. Dòng Mến Thánh giá Phát Diệm có những thách thức nào hiện nay?
   Dòng đối mặt với thách thức về nguồn lực nhân sự do di cư, hạn chế về tài chính và quản lý trong bối cảnh chính sách tôn giáo hiện đại, cần có giải pháp phát triển bền vững.

Kết luận

• Dòng Mến Thánh giá Phát Diệm là dòng tu nữ thuộc quyền giáo phận được thành lập sớm nhất và có lịch sử phát triển lâu dài, đóng vai trò quan trọng trong giáo phận Phát Diệm và Giáo hội Công giáo Việt Nam.
• Cơ cấu tổ chức của dòng gồm nhà Mẹ và các cộng đoàn, với hệ thống quản lý chặt chẽ, linh hoạt, đảm bảo đời sống tu trì và hoạt động tông đồ hiệu quả.
• Quá trình huấn luyện nữ tu được tổ chức bài bản, nghiêm túc, góp phần nâng cao chất lượng nhân sự và đáp ứng yêu cầu truyền giáo, phục vụ xã hội.
• Hoạt động tông đồ đa dạng, phù hợp với bối cảnh địa phương, góp phần củng cố đức tin và phát triển cộng đồng giáo dân.
• Luận văn cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách quản lý và phát triển dòng tu, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững trong tương lai.

Tiếp theo, cần triển khai các đề xuất về huấn luyện, quản lý và mở rộng hoạt động tông đồ, đồng thời tăng cường hợp tác với các tổ chức tôn giáo và xã hội để phát huy tối đa vai trò của dòng trong giáo phận và xã hội. Đề nghị các nhà quản lý, lãnh đạo dòng và cơ quan quản lý nhà nước quan tâm nghiên cứu và áp dụng các giải pháp này nhằm phát triển dòng Mến Thánh giá Phát Diệm một cách bền vững và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN CỦA DÒNG MẾN THÁNH GIÁ Ở VIỆT NAM VÀ DÒNG MẾN THÁNH GIÁ PHÁT DIỆM 1. Khái quát quá trình hình thành và phát triển của dòng Mến Thánh giá ở Việt Nam Dòng Mến Thánh giá là dòng tu nữ thuộc quyền giáo phận được thành lập sớm nhất ở Việt Nam. Đây là dòng tu đầu tiên mang bản sắc Á Đông, vừa chiêm niệm, vừa hoạt động, có lời khấn sống thành cộng đoàn theo một bản luật, trực thuộc giám mục giáo phận và hoạt động chủ yếu hướng về việc truyền giáo cho lương dân [61, tr. Hiện nay, ở nước ta có 23 dòng Mến Thánh giá hoạt động trong hầu hết các giáo phận, là hội dòng có nhân sự lớn nhất so với các dòng tu nữ tại Việt Nam.

Người sáng lập dòng Mến Thánh giá là giám mục Lambert de la Motte, giám mục Đại diện Tông tòa đàng Trong. Lambert de la Motte sinh ngày 16/1/1624 tại Lisieux (Pháp) và mất ngày 15/6/1679 tại Ayuthia (Thái Lan), chịu chức linh mục ngày 27/12/1655 tại chủng viện Constances, được phong giám mục hiệu tòa Berythe ngày 29/7/1658 (Berythe thủ đô của Liban hiện nay) và ngày 9/9/1659 được bổ nhiệm giám mục Đại diện Tông tòa đàng Trong. Tháng 6 năm 1660 giám mục Lambert cùng hai linh mục thừa sai là Francois Deydier và Jacque Bourges lên đường nhận nhiệm sở. Đến năm 1662 thì đến được Ayuthia (Thái Lan), tuy nhiên tình hình không thuận lợi nên giám mục ở lại đây và bắt đầu thực hiện công cuộc truyền giáo, thành lập các cơ sở.

Năm 1664 giám mục Lambert cùng với giám mục Pallu và các linh mục thừa sai tổ chức Công đồng giáo phận hay còn gọi là Công nghị Ayuthia để hoạch định đường hướng mục vụ và họp bàn 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] một số vấn đề liên quan đến vùng truyền giáo Đông Á. Công nghị Ayuthia đã quyết định lập một Hội tông đồ với tên gọi Những người Mến thập giá hay Mến Thánh giá. Hội tông đồ này gồm ít nhất 2 ngành khác nhau và chia ra 3 loại thành viên khác nhau. Loại thứ nhất gồm các giám mục và các bề trên miền truyền giáo được kêu gọi khấn hứa một đời sống tông đồ khắc nghiệt, giữ ba lời khấn và phải sống khổ hạnh.

Loại thứ hai là các thừa sai khác gồm các linh mục, tu huynh và giáo dân. Loại thứ ba gồm các thành viên bản địa, trong loại này ít nhất phải hình thành một dòng nữ. Các chị em trong dòng này cũng sống thành cộng đoàn và phải sống khắc khổ nghiêm ngặt, trong một số điều kiện, họ có thể hoạt động tông đồ và truyền giáo. Tuy nhiên việc thành lập Hội tông đồ Mến Thánh giá đã không được Tòa thánh chấp nhận vì những quy định của dòng quá nghiêm ngặt, khắc khổ không thích hợp với các giám mục, linh mục phải lo việc truyền giáo.

Năm 1669, giám mục Lambert đi kinh lý địa phận đàng Ngoài thay cho giám mục Francois Pallu là giám mục Đại diện Tông tòa đàng Ngoài. Cùng đi với giám mục Lambert có hai linh mục Hội Thừa sai Paris là Jacque Bourges và Gabriel Bouchard. Trước đó, năm 1666 linh mục Francois Deydier (linh mục Tổng đại diện địa phận đàng Ngoài) đã được cử sang đàng Ngoài thăm dò tình hình và thái độ chính quyền đối với các “Tây dương đạo trưởng” cũng như đối với các thương gia Tây phương (cụ thể là Hà Lan và Bồ Đào Nha) [12, tr. Giám mục Lambert đến đàng Ngoài theo chuyến tàu buôn của công ty Đông Ấn Pháp và tạm mang chức tuyên úy trên tàu (Tuyên uý: có thể là một linh mục hay là một thừa tác viên có chức thánh được chỉ định để phục vụ những giới đặc biệt như quân đội hay được ban quyền tổ chức các nghi lễ phụng vụ trong các đại hội của các tổ chức huynh đệ, các cơ quan lập pháp hay các đoàn thể khác (các hội đoàn chuyên biệt), để trông nom, coi sóc phần hồn cho tín đồ; linh mục coi 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sóc một nhà nguyện hay được chỉ định thi hành tác vụ trong một tổ chức như tu viện, viện mồ côi, bệnh viện hay nhà tù).

Ngày 30/08/1669 tàu đến đàng Ngoài, sau khi được sự chấp thuận của Chúa Trịnh, tàu tiến lên Phố Hiến và đậu tại đây (Phố Hiến ở về tả ngạn sông Hồng, cách Thăng Long khoảng 50km đường sông, trước kia là nơi buôn bán sầm uất, nhất là về mặt giao thương với các tàu buôn phương Tây). Sau khi thụ phong linh mục cho 7 thầy giảng, ngày 14/2/1670 giám mục Lambert triệu tập Công đồng xứ đàng Ngoài tại Phố Hiến. Công đồng có mục đích phổ biến những nghị quyết của Tòa thánh về trách nhiệm và quyền bính của các vị Đại diện Tông tòa, tổ chức các mặt sinh hoạt tôn giáo trong giáo phận như phương pháp truyền đạo, cắt cử linh mục, tuyển mộ chủng sinh. Công nghị cũng đã đưa ra một bản văn gồm 34 điều (ngày 23/12/1673 Giáo hoàng Clemens X phê chuẩn rút xuống còn 33 điều) quy định các chức năng, kỷ luật, việc tổ chức và điều hành giáo hội địa phương, trong bản văn của Công đồng điều 18 và 21 có liên quan đến dòng Mến Thánh giá sau này.

Sau Công đồng, linh mục Francois Deydier đã giới thiệu với giám mục Lambert về nhóm những phụ nữ đạo đức (gồm những phụ nữ góa bụa hoặc còn trinh tiết), họ sống chung với nhau tại Kiên Lao (Bùi Chu) và Bái Vàng (giáo phận Hà Nội ngày nay), tự làm ăn sinh sống, giữ lề luật và có lời khấn tư nhưng chưa được sự chấp thuận của giám mục giáo phận (trước đó, trong thư đề ngày 1.1667 linh mục Francois Deydier đã phúc trình lên giám mục Francois Pallu-giám mục Đại diện Tông tòa đàng Ngoài, cho biết có hai nhóm trinh nữ sống chung với nhau ở Kiên Lao và Bái Vàng và mối bận tâm của linh mục Francois Deydier là soạn thảo cho họ một bản Nội quy và hướng dẫn, huấn luyện họ về đời sống tu đức). Khi tiếp xúc với nhóm phụ nữ này, giám mục Lambert đã giới thiệu cho họ về Hội tông đồ Mến Thánh giá và bản luật mà giám mục đã soạn thảo trước đó tại Thái 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Lan (trước khi thành lập dòng Mến Thánh giá ở Việt Nam, giám mục Lambert de la Motte đã soạn thảo Luật tiên khởi Mến Thánh giá. Đây là bản luật giám mục Lambert soạn thảo cho Hội tông đồ Mến Thánh giá). Những phụ nữ này bày tỏ ước muốn được sống đời sống thánh hiến như những nữ tu sống chung với nhau trong đan viện.

Sau khi tìm hiểu và xem xét tình hình, ngày 19/02/1670 cũng là ngày lễ Tro (ngày thứ tư của mùa chay) giám mục Lambert de la Motte đã chủ sự lễ khấn của hai nữ tu đầu tiên là bà Anê và Paula ở Phố Hiến trên một chiếc thuyền neo tại sông Hồng, đối diện với làng Bái Vàng (thuộc địa phận Hà Nội) [61, tr 396]. Ngày khấn của hai nữ tu đầu tiên cũng là ngày thành lập dòng Mến Thánh giá ở Việt Nam. Sau khi chủ sự lễ khấn, giám mục Lambert đã gửi cho hai nữ tu Anê và Paula một lá thư có kèm “Những Điều lệ nhỏ” mà giám mục đã viết tại Phố Hiến trước khi hai bà Anê và Paula khấn (theo tài liệu của tác giả Đỗ Quang Chính giám mục Lambert viết thư này tại Phố Hiến nhưng Những Điều lệ nhỏ gửi kèm theo thư thì chính là bản luật mà giám mục đã soạn thảo trước đó tại Thái Lan). Đây được coi là bản luật (hiến chương) đầu tiên của dòng Mến Thánh giá ở Việt Nam.

Trong bản luật tiên khởi giám mục Lambert nêu rõ mục đích, nhiệm vụ và các quy tắc đối với nữ tu Mến Thánh giá. Sau khi truyền chức linh mục, tổ chức công đồng Phố Hiến và thành lập dòng Mến Thánh giá, giám mục Lambert de la Motte rời đàng Ngoài sớm hơn dự định, cho nên trên đường trở về Thái Lan, giám mục đã viết cho nữ tu Anê và Paula một lá thư với nội dung nhắc nhở hai nữ tu đầu tiên của dòng Mến Thánh giá Việt Nam hãy sống và thực hành đời sống tu trì theo mục đích, linh đạo mà giám mục đã chỉ ra trong bản luật của dòng. Có thể nói, bức thư này của giám mục có 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tính chất long trọng hơn bởi lời mở đầu là lề lối thư luân lưu của các giám mục. Hơn một năm sau khi rời đàng Ngoài về Thái Lan, năm 1671 giám mục Lambert quyết định đi kinh lý địa phận đàng Trong (thuộc sở nhiệm của giám mục).

Trong chuyến kinh lý lần này cùng đi có hai thừa sai Pháp là Vachet và Mahot cùng hai linh mục người đàng Trong là Giuse Trang và Luca Bền. Khi đến được đàng Trong, giám mục Lambert mắc bệnh nặng và phải ở lại dưỡng bệnh hơn sáu tuần lễ tại vùng Nhà Ru (thuộc phía Nam huyện Ninh Hòa và phía Bắc Nha Trang ngày nay) [12, tr 85]. Sau khi hồi phục sức khỏe, giám mục Lambert đến Quảng Ngãi. Tại đây giám mục tiếp xúc với một số thiếu nữ đạo đức, họ có ý nguyện sống chung và giữ trọn đức khiết tịnh.

Trước đó, khi còn ở Thái Lan, giám mục Lambert đã nhận được thư của linh mục Hainques cho biết ý định của một nhóm thiếu nữ muốn được sống đời sống “tận hiến cho Thiên Chúa”. Sau khi tìm hiểu và trao đổi với họ về đời sống thiêng liêng, giám mục Lambert quyết định thành lập ở đàng Trong một dòng Mến Thánh giá và đến tháng 12 năm 1671 tại An Chỉ (Quảng Ngãi) dòng Mến Thánh giá đàng Trong chính thức được thành lập, số nữ tu đầu tiên là 10 hoặc 8 người [xem:12, tr. 91-92], sinh sống trong ngôi nhà do bổn đạo dâng cúng, đây được coi là cơ sở đầu tiên của dòng. Cũng giống như dòng Mến Thánh giá đàng Ngoài, giám mục Lambert trao cho các nữ tu dòng Mến Thánh giá đàng Trong một bản luật dòng.

Hai bản luật dòng Mến Thánh giá, một của dòng Mến Thánh giá đàng Ngoài năm 1670, một của dòng Mến Thánh giá đàng Trong năm 1671 hoàn toàn giống nhau [12, tr 95]. Mặc dù dòng Mến Thánh giá đàng Ngoài và đàng Trong cùng được giám mục Lambert de la Motte thành lập và cùng thực hành theo một bản luật dòng nhưng không thể thành lập một dòng 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thống nhất. Bởi vì, bối cảnh xã hội Việt Nam thời kỳ này đang chia tách lãnh thổ đàng Trong và đàng Ngoài (Trịnh, Nguyễn phân tranh).