chương 1 thì “Khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đÕn”. Khách du lịch bao gồm khách du lịch nội địa và khách du lịch quốc tế. [5] Khách du lịch nội địa là công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam đi du lịch trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Khách du lịch quốc tế là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vào Việt Nam du lịch; công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam ra nước ngoài du lịch.
Sản phẩm du lịch 9 Phạm Mai Hương - Bk16 - Khoa Du Lịch Khoá luận tốt nghiệp Viện Đại học Mở Hà Nội 1. Khái niệm Sản phẩm du lịch là các dịch vụ, hàng hóa cung cấp cho du khách dựa trên cơ sở khai thác các tiềm năng du lịch nhằm cung cấp cho khách một khoảng thời gian thú vị, một kinh nghiệm trọn vẹn và sự hài lòng.Coltman, thì có thể hiểu sản phẩm du lịch là một tổng thể bao gồm các thành phần không đồng nhất với nhau, đó là thành phần vô hình và thành phần hữu hình. Chính 2 thành phần hữu hình và vô hình đó kết hợp với nhau trong một tổng thể thống nhất nhằm mang lại sự hài lòng, thỏa mãn cho người tiêu dùng du lịch. [Dẫn theo 3] Còn theo Luật Du Lịch Việt Nam (năm 2005): ”sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch”.
[5] Các cách định nghĩa về sản phẩm du lịch có khác nhau đôi chút nhưng đều thống nhất một điểm, đó là mang lại sự hài lòng cho du khách, sự hài lòng ở đây được tạo ra từ chính sản phẩm du lịch đó. Chính những yếu tố vô hình của sản phẩm du lịch kết hợp với nhau để tìm thấy nhu cầu của khách hàng, thỏa mãn nhu cầu và mong đợi đó của khách hàng, hơn thế nữa là vượt trên cả sự mong đợi của họ. Những đặc điểm của sản phẩm du lịch - Sản phẩm du lịch về cơ bản là không cụ thể, không tồn tại dưới dạng vật thể, nó là kinh nghiệm du lịch hơn là một món hàng cụ thể. Vì vậy, việc đánh giá kiểm tra chất lượng sản phẩm du lịch thường rất khó khăn, vì nó mang tính chủ quan phụ thuộc phần lớn vào khách du lịch, tuy nhiên người kinh doanh cũng góp phần quyết định chất lượng của sản phẩm du lịch.
- Sản phẩm du lịch được tạo ra với mực đích là thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng đặc biệt của khách du lịch như: nhu cầu tìm hiểu, nghiên cứu các giá trị văn hóa, 10 Phạm Mai Hương - Bk16 - Khoa Du Lịch Khoá luận tốt nghiệp Viện Đại học Mở Hà Nội giá trị tự nhiên, nhu cầu tham quan, giải trí, nhu cầu nghỉ ngơi, thưởng thức thiên nhiên, chữa bệnh, nhu cầu thám hiểm, mạo hiểm. Vì nhu cầu của con người là vô cùng đa dạng và thường không giống nhau nên yêu cầu với sản phẩm du lịch được tạo ra là đáp ứng được nhu cầu đó, đạt được sự hài lòng của du khách. - Ngoài những đặc điểm trên, thì một số yếu tố rất quan trọng góp phần tạo nên sản phẩm du lịch, điều này tạo nên một đặc điểm khác của sản phẩm du lịch, đó là sự phụ thuộc của sản phẩm du lịch vào tài nguyên: ”Sản phẩm du lịch được tạo ra thường gắn với yếu tố tài nguyên nên không thể dịch chuyển đươc. Trên thực tế, không thể mang sản phẩm du lịch đến nơi của du khách, mà du khách phải đến nơi có sản phẩm du lịch để thỏa mãn các nhu cầu của mình thông quan việc tiêu dùng sản phẩm du lịch”.
[3] - Việc tiêu dùng những sản phẩm du lịch thông qua những trải nghiệm, những tour du lịch đó, phải được thực hiện bởi chính những bản thân người du khách. - Việc tiêu dùng sản phẩm du lịch diễn ra cùng một thời gian và địa điểm với nơi sản xuất ra chóng. Do đó sản phẩm du lịch dễ háng, không thể dự trữ được như các mặt hàng khác. Có thể lấy đơn cử một ví dụ như: Một tour du lịch Hà Nội - Hạ Long 2 ngày 1 đêm, giả sử dịch vụ lưu trú của công ty có là thuyền ngủ đêm trên vịnh với số lượng là 12 cabin, tối đa 24 khách.
Nhưng nếu công ty không bán được chương trình du lịch này cho 24 khách thì đương nhiên công ty bị mất đi doanh thu, hơn thế nữa các dịch vụ mà công ty đã đặt và sẽ sử dụng như vận chuyển, lưu trú chỉ được sử dụng để phục vụ số lượng khách Ýt hơn 24, điều này gây lãng phí và làm giảm doanh thu, tăng chi phí cho công ty. Do đó nguồn khách, khâu bán hàng và sự phối hợp nhịp nhàng giữa sản xuất và tiêu dùng sản phẩm du lịch là vô cùng quan trọng với các nhà kinh doanh du lịch. 11 Phạm Mai Hương - Bk16 - Khoa Du Lịch Khoá luận tốt nghiệp Viện Đại học Mở Hà Nội - Bên cạnh đó, việc tiêu dùng sản phẩm du lịch có tính thời vụ. Đây là hiện tượng lúc thì cung không đáp ứng được cầu và ngược lại.
Nguyên nhân trực tiếp là trong du lịch lượng cung tương đối ổn định, còn nhu cầu của khách hàng thường xuyên thay đổi, dẫn tới sự chênh lệch giữa cung và cầu. Tuy nhiên nguyên nhân sâu xa của tính thời vụ trong du lịch chính là do quỹ thời gian rỗi trong năm của du khách và các yếu tố khác như: điều kiện kinh tế, sức khỏe, thời tiết, tài chính. đều ảnh hưởng tới quyết định mua sản phẩm du lịch, điều đó gây nên tính thời vụ trong du lịch. Tài nguyên du lịch 1.
Khái niệm Du lịch là một trong những ngành có sự định hướng tài nguyên rõ rệt, tài nguyên du lịch ảnh hưởng trực tiếp đến tổ chức lãnh thổ, đến việc hình thành chuyên môn hóa và hiệu quả kinh tế của hoạt động du lịch. Do vai trò đặc biệt quan trọng của tài nguyên du lịch nên nó được tách ra thành một phần riêng biệt trong hệ thống lãnh thổ nghỉ ngơi du lịch. [8] Tài nguyên du lịch bao gồm các thành phần khác nhau của cảnh quan tự nhiên hay cảnh quan nhân văn (văn hóa) có thể được sử dụng cho mục đích du lịch và thỏa mãn nhu cầu về chữa bệnh, nghỉ ngơi, tham quan hay du lịch. Khái niệm du lịch không đồng nhất với các khái niệm “điều kiện tự nhiên” và “tiền đề văn hóa - lịch sử” để phát triển du lịch.
Về thực chất, tài nguyên du lịch là các điều kiện tự nhiên, các đối tượng văn hóa - lịch sử đã bị biến đổi ở mức độ nhất định dưới ảnh hưởng của nhu cầu xã hội và khả năng sử dụng trực tiếp vào mục đích du lịch. Tài nguyên du lịch theo I.I Pirojnik thì khái niệm tài nguyên du lịch được hiểu như sau: “Tài nguyên du lịch là những tổng thể tự nhiên, văn hóa - lịch sử và những thành phần của chúng giúp cho việc phục hồi, phát triển thể lực, tinh 12 Phạm Mai Hương - Bk16 - Khoa Du Lịch Khoá luận tốt nghiệp Viện Đại học Mở Hà Nội lực, khả năng lao động và sức khỏe của con người mà chúng được sử dụng trực tiếp hoặc gián tiếp để tạo ra dịch vụ du lịch gắn liền với nhu cầu ở thời điểm hiện tại hay tương lai và trong điều kiện kinh tế - kĩ thuật cho phép”. [Dẫn theo 5] Theo Luật Du Lịch Việt Nam (năm 2005): “Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, di tích cách mạng, giá trị nhân văn, công trình lao động sáng tạo của con người có thể được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu du lịch; là yếu tố cơ bản để hình thành các điểm du lịch, khu du lịch nhằm tạo ra sự hấp dẫn du lịch”. [3] Như vậy, có thể kết luận rằng tài nguyên du lịch là một tổng thể gồm 2 yếu tố tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn, hai yếu tố này được sử dụng với chung một mục đích là được đưa vào khai thác nhằm thỏa mãn như cầu du lịch của con người.
Tài nguyên du lịch tự nhiên được hiểu là các cảnh quan thiên nhiên các yếu tố thuộc về tự nhiên, còn tài nguyên du lịch nhân văn chính là các yếu tố gắn với con người, do con người tạo ra, có thể kể đến như các công trình kiến trúc, các di tích lịch sử, cách mạng, công trình lao động, các giá trị gắn với yếu tố bản địa. Tài nguyên du lịch tự nhiên Tài nguyên du lịch tự nhiên là các đối tượng, hiện tượng trong môi trường tự nhiên xung quanh chóng ta được lôi cuốn vào việc phục vụ cho mục đích du lịch. Ở nước ta, tài nguyên du lịch tự nhiên được quy định tại chương II, điều 13 trong Luật du lịch Việt Nam năm 2005: “Tài nguyên du lịch tự nhiên gồm cac yếu tố địa chất, địa hình, địa mạo, khí hậu, thủy văn, hệ sinh thái, cảnh quan thiên nhiên có thể được sử dụng phục vụ mục đích du lịch”. [5] 13 Phạm Mai Hương - Bk16 - Khoa Du Lịch Khoá luận tốt nghiệp Viện Đại học Mở Hà Nội Trong chuyến đi du lịch, người ta thường tìm đến những nơi có phong cảnh đẹp, hiểu theo một nghĩa nào đó thì phong cảnh là một khái niệm tổng hợp liên quan đến tài nguyên du lịch.
Căn cứ vào mức độ biến đổi của phong cảnh do con người tạo ra có thể chia phong cảnh thành 4 loại như sau: 1) phong cảnh nguyên sinh; 2)phong cảnh tự nhiên trong đó thiên nhiên bị thay đổi tương đối Ýt bởi con người; 3)phong cảnh nhân tạo (văn hóa), trước hết là những yếu tố do con người tạo ra; 4) phong cảnh suy biến, loại phong cảnh bị suy thoái khi có những thay đổi không có lợi với môi trường tự nhiên. Trong 4 loại phong cảnh nói trên, phần lớn các cơ sở du lịch được xây dựng ở nơi có phong cảnh tự nhiên, một số trường hợp ở nơi có phong cảnh nhân tạo. Như vậy, môi trường tự nhiên có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển của du lịch. Các thành phần của tự nhiên có ảnh hưởng mạnh nhất đến du lịch là địa hình, khí hậu, nguồn nước và tài nguyên động thực vât.