Tiền Tệ: Chức Năng, Loại Hình và Tác Động Kinh Tế

Tiền tệ đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế hiện đại. Nó không chỉ là phương tiện trao đổi mà còn là… 150 trang · Trường Đại học Tài chính - Marketing.

• Trường học: Trường Đại học Tài chính - Marketing
• Chuyên ngành: Kinh tế vi mô
• Đề tài: Khám Phá Tiền Tệ: Chức Năng, Loại Hình và Tác Động Kinh Tế
• Loại tài liệu: trắc nghiệm

Tóm tắt

I. Khám Phá Tiền Tệ Tổng Quan và Chức Năng Của Tiền Tệ

Tiền tệ đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế hiện đại. Nó không chỉ là phương tiện trao đổi mà còn là đơn vị đo lường giá trị và lưu trữ giá trị. Tiền tệ giúp giảm chi phí giao dịch và thúc đẩy sự chuyên môn hóa trong sản xuất. Để thực hiện chức năng này, tiền tệ cần đáp ứng một số tiêu chuẩn như tính chấp nhận rộng rãi, dễ chia nhỏ, dễ vận chuyển và bền vững.

1.1. Chức Năng Phương Tiện Trao Đổi Của Tiền Tệ

Tiền tệ được sử dụng như một trung gian trong trao đổi hàng hóa và dịch vụ. Điều này giúp giảm thiểu khó khăn trong việc tìm kiếm sự trùng hợp nhu cầu giữa các bên. Chức năng này là cơ sở cho sự phát triển của thương mại.

1.2. Chức Năng Đơn Vị Đo Lường Giá Trị

Tiền tệ giúp đo lường giá trị của hàng hóa và dịch vụ trong nền kinh tế. Điều này không chỉ giúp người tiêu dùng dễ dàng so sánh giá cả mà còn giúp doanh nghiệp định giá sản phẩm một cách hợp lý.

II. Các Loại Hình Tiền Tệ Từ Tiền Kim Loại Đến Tiền Điện Tử

Tiền tệ có nhiều loại hình khác nhau, từ tiền kim loại truyền thống đến tiền điện tử hiện đại. Mỗi loại hình tiền tệ có những đặc điểm và ứng dụng riêng. Tiền tệ có thể được phân loại thành hóa tệ, tín tệ, và tiền điện tử, mỗi loại đều có vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

2.1. Hóa Tệ và Tín Tệ Sự Khác Biệt Cơ Bản

Hóa tệ là tiền có giá trị nội tại, trong khi tín tệ là tiền không có giá trị nội tại nhưng được chấp nhận rộng rãi. Sự khác biệt này ảnh hưởng đến cách thức sử dụng và chấp nhận tiền tệ trong giao dịch.

2.2. Tiền Điện Tử Xu Hướng Mới Trong Giao Dịch

Tiền điện tử, bao gồm cả tiền mã hóa như Bitcoin, đang trở thành một phần quan trọng trong hệ thống tài chính. Nó mang lại nhiều lợi ích như tính thanh khoản cao và khả năng giao dịch nhanh chóng.

III. Tác Động Kinh Tế Của Tiền Tệ Lạm Phát và Chính Sách Tiền Tệ

Tiền tệ có tác động sâu rộng đến nền kinh tế, đặc biệt là thông qua lạm phát và chính sách tiền tệ. Sự gia tăng cung tiền có thể dẫn đến lạm phát, ảnh hưởng đến sức mua và ổn định kinh tế. Chính sách tiền tệ được áp dụng để kiểm soát lạm phát và duy trì sự ổn định kinh tế.

3.1. Lạm Phát Nguyên Nhân và Hệ Quả

Lạm phát xảy ra khi mức giá chung tăng liên tục, thường do sự gia tăng cung tiền. Điều này có thể dẫn đến giảm sức mua của tiền tệ và ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế.

3.2. Chính Sách Tiền Tệ Công Cụ Kiểm Soát Lạm Phát

Chính sách tiền tệ được sử dụng để điều chỉnh lượng tiền trong lưu thông nhằm kiểm soát lạm phát. Các ngân hàng trung ương thường điều chỉnh lãi suất để ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tiền Tệ Trong Kinh Doanh

Tiền tệ không chỉ là công cụ thanh toán mà còn là yếu tố quyết định trong các quyết định kinh doanh. Doanh nghiệp cần hiểu rõ về các loại hình tiền tệ và tác động của chúng đến hoạt động kinh doanh để tối ưu hóa lợi nhuận.

4.1. Tiền Tệ Trong Giao Dịch Quốc Tế

Tiền tệ đóng vai trò quan trọng trong giao dịch quốc tế, ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái và chi phí giao dịch. Doanh nghiệp cần nắm bắt thông tin về tỷ giá để đưa ra quyết định hợp lý.

4.2. Tiền Tệ và Đầu Tư Cơ Hội và Rủi Ro

Đầu tư vào tiền tệ, đặc biệt là tiền mã hóa, mang lại cơ hội lớn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nhà đầu tư cần phân tích kỹ lưỡng trước khi quyết định.

V. Kết Luận Tương Lai Của Tiền Tệ Trong Nền Kinh Tế Toàn Cầu

Tiền tệ sẽ tiếp tục phát triển và thay đổi theo thời gian, đặc biệt là với sự xuất hiện của công nghệ mới. Tương lai của tiền tệ có thể bao gồm sự gia tăng của tiền điện tử và các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. Điều này sẽ tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho nền kinh tế toàn cầu.

5.1. Tiền Tệ Điện Tử Xu Hướng Tương Lai

Tiền điện tử đang trở thành xu hướng chính trong giao dịch tài chính. Sự phát triển này có thể thay đổi cách thức mà người tiêu dùng và doanh nghiệp tương tác với tiền tệ.

5.2. Thách Thức Đối Với Chính Sách Tiền Tệ

Sự phát triển của tiền điện tử đặt ra nhiều thách thức cho các ngân hàng trung ương và chính sách tiền tệ. Cần có những điều chỉnh phù hợp để đảm bảo sự ổn định kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu học phần Kinh tế học Tiền tệ - Ngân hàng và Thị trường Tài chính (thuộc chương trình đào tạo khối ngành Kinh tế, Tài chính - Marketing) giữ vị trí nền tảng trong khối kiến thức cơ sở ngành và chuyên ngành. Nội dung tài liệu cung cấp hệ thống lý thuyết chuẩn mực về tiền tệ, cơ chế vận hành của lãi suất, cấu trúc các định chế trung gian và thị trường tài chính, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực tài chính quốc tế, tài chính doanh nghiệp và tài chính công.

Mục tiêu học tập của tài liệu tập trung vào việc trang bị cho người học:

• Khả năng nhận diện bản chất, chức năng và các hình thái phát triển của tiền tệ trong nền kinh tế hiện đại.
• Năng lực phân tích cơ chế hình thành lãi suất, biến động giá công cụ tài chính, cũng như tác động của lạm phát và các cú sốc cung - cầu tiền tệ.
• Hiểu rõ nguyên lý vận hành của Ngân hàng Trung ương cùng hệ thống công cụ điều hành chính sách tiền tệ.
• Nắm vững cơ sở lý thuyết về tỷ giá hối đoái, cấu trúc tài chính doanh nghiệp và các nguyên tắc phân bổ nguồn lực trong tài chính công.

Cấu trúc giáo trình được thiết kế theo phương pháp tiếp cận từ bản chất vi mô của các công cụ, giao dịch tài chính đến bức tranh tổng thể về chính sách kinh tế vĩ mô. Điểm đặc thù của tài liệu là sự kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống hóa lý thuyết cô đọng và hệ thống câu hỏi trắc nghiệm kiểm chứng đa chiều, giúp lượng hóa các mối quan hệ kinh tế phức tạp thành các bài toán phân tích logic.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Tài liệu bao quát toàn diện các khối kiến thức trọng tâm của hệ thống tài chính - tiền tệ:

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      KHUNG KIẾN THỨC CỐT LÕI CỦA GIÁO TRÌNH                   |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 1. TIỀN TỆ, LÃI SUẤT VÀ LẠM PHÁT                                              |
|    - Bản chất, 3 chức năng tiền tệ, 5 tiêu chuẩn của phương tiện trao đổi     |
|    - Các hình thái tiền tệ: Hóa tệ, Tín tệ, E-Money, Bitcoins                 |
|    - Đo lường lãi suất (YTM, lãi suất thực) & Lý thuyết số lượng tiền tệ      |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 2. THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH VÀ CÁC ĐỊNH CHẾ TRUNG GIAN                            |
|    - Tài chính trực tiếp vs. Tài chính gián tiếp                              |
|    - Cấu trúc thị trường: Sơ cấp / Thứ cấp; Thị trường tiền tệ / Thị trường vốn|
|    - Xử lý thông tin bất cân xứng: Lựa chọn đối nghịch & Rủi ro đạo đức       |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 3. NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG VÀ CƠ CHẾ CUNG ỨNG TIỀN                               |
|    - 3 chức năng NHTW & 3 công cụ chính sách tiền tệ (OMOs, Chiết khấu, Dự trữ)|
|    - Mô hình tạo tiền, tiền cơ sở (MB) và hệ số nhân tiền                     |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 4. TÀI CHÍNH QUỐC TẾ VÀ TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI                                       |
|    - Tỷ giá giao ngay, kỳ hạn; Quy luật một giá & Ngang giá sức mua (PPP)     |
|    - Cơ chế can thiệp ngoại hối trong chế độ tỷ giá cố định                   |
+-------------------------------------------------------------------------------+
| 5. TỔNG QUAN TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VÀ TÀI CHÍNH CÔNG                         |
|    - Hoạch định ngân sách vốn, cấu trúc vốn, quản lý vốn lưu động             |
|    - Hàng hóa công, chi chuyển giao, lý thuyết thuế và chính sách tài khóa    |
+-------------------------------------------------------------------------------+

• Chủ đề 1: Bản chất, chức năng và hình thái tiền tệ: Xác định định nghĩa tiền tệ là phương tiện được chấp nhận chung trong thanh toán. Phân tích 3 chức năng nền tảng: phương tiện trao đổi (giúp giảm chi phí giao dịch, thúc đẩy chuyên môn hóa), đơn vị đo lường giá trị (Unit of account) và lưu trữ giá trị (Store of value). Phân loại các hình thái từ hóa tệ (kim loại, phi kim loại), tín tệ (khả hoán, bất khả hoán), công cụ thanh toán điện tử (E-money, thẻ ghi nợ, thẻ trả trước) đến tiền mã hóa (Bitcoins) và thanh toán không dùng tiền mặt.
• Chủ đề 2: Lãi suất, định giá công cụ nợ và lạm phát: Phân biệt lãi suất danh nghĩa và lãi suất thực theo phương trình điều chỉnh lạm phát. Phân tích 4 loại công cụ nợ cơ bản: vay đơn, vay thanh toán cố định (trả góp), trái phiếu coupon và trái phiếu chiết khấu. Xác định khái niệm lãi suất đáo hạn (Yield to Maturity - YTM). Trình bày lý thuyết số lượng tiền tệ của trường phái cổ điển ($M \times V = P \times Y$), quan điểm của Milton Friedman về lạm phát là hiện tượng tiền tệ, cùng mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách, in tiền và phát hành trái phiếu.
• Chủ đề 3: Thị trường tài chính và các định chế trung gian: Phân định kênh tài chính trực tiếp và gián tiếp. Cấu trúc thị trường theo kỳ hạn (thị trường tiền tệ: Tín phiếu Kho bạc, Chứng chỉ tiền gửi CD, Thương phiếu, Hợp đồng mua lại Repos, Fed Funds; thị trường vốn: Cổ phiếu, Trái phiếu doanh nghiệp, Trái phiếu chuyển đổi, Cho vay thế chấp, Chứng khoán đảm bảo bằng thế chấp - MBS) và theo phương thức phát hành (sơ cấp, thứ cấp; tập trung, phi tập trung OTC). Phân tích vai trò trung gian tài chính trong việc giảm thiểu chi phí giao dịch, tận dụng tính kinh tế theo quy mô và giải quyết vấn đề thông tin bất cân xứng (lựa chọn đối nghịch trước giao dịch, rủi ro đạo đức và xung đột lợi ích sau giao dịch).
• Chủ đề 4: Ngân hàng Trung ương và quá trình cung ứng tiền: 3 chức năng trọng yếu của Ngân hàng Trung ương (thực thi chính sách tiền tệ, giám sát ngân hàng, cung ứng dịch vụ tài chính). Cơ chế hoạt động của 3 công cụ chính sách: Nghiệp vụ thị trường mở (OMOs), Lãi suất chiết khấu và Tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Quá trình tạo tiền gửi của hệ thống ngân hàng thương mại, cấu trúc tiền cơ sở ($MB = C + R$), dự trữ bắt buộc ($RR$), dự trữ vượt mức ($ER$) và các nhân tố quyết định hệ số nhân tiền.
• Chủ đề 5: Tài chính quốc tế và tỷ giá hối đoái: Định nghĩa tỷ giá, phân biệt tỷ giá giao ngay (thanh toán trong vòng 2 ngày làm việc) và tỷ giá kỳ hạn. Quy luật một giá (Law of One Price), Lý thuyết cân bằng sức mua (PPP) và các yếu tố quyết định tỷ giá dài hạn (mức giá chung, rào cản thương mại, nhu cầu xuất nhập khẩu, năng suất lao động). Cơ chế can thiệp thị trường ngoại hối của Ngân hàng Trung ương trong điều kiện tỷ giá cố định.
• Chủ đề 6: Nhập môn Tài chính doanh nghiệp và Tài chính công: Trong tài chính doanh nghiệp, nghiên cứu 3 quyết định cốt lõi: Hoạch định ngân sách vốn, Cấu trúc vốn và Quản lý vốn lưu động; phân tích ưu - nhược điểm của các loại hình doanh nghiệp (doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh, công ty cổ phần), mục tiêu tối đa hóa giá trị hiện tại của cổ phiếu và chi phí đại diện. Trong tài chính công, làm rõ bản chất hàng hóa công, cơ chế phi thị trường, phân loại chi tiêu chính phủ (chi mua hàng hóa dịch vụ, chi chuyển giao), vai trò của thuế, thâm hụt ngân sách và chính sách tài khóa (mở rộng và thu hẹp).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống nguyên lý kinh tế học tài chính vững chắc:

• Lý thuyết thị trường tài sản: Lượng cầu tài sản có tương quan thuận với của cải, lợi nhuận kỳ vọng, tính thanh khoản và tương quan nghịch với mức độ rủi ro.
• Mô hình cân bằng thị trường trái phiếu: Xác định mối quan hệ nghịch đảo giữa giá trái phiếu và lãi suất; cơ chế dịch chuyển đường cung - cầu trái phiếu khi có sự thay đổi về của cải, lạm phát kỳ vọng, rủi ro và thâm hụt ngân sách chính phủ.
• Lý thuyết thông tin bất cân xứng: Giải thích cấu trúc các định chế tài chính và lý do tài chính gián tiếp đóng vai trò chủ đạo so với tài chính trực tiếp trong việc phân bổ vốn.
• Lý thuyết số lượng tiền tệ và cân bằng vĩ mô: Mối liên hệ toán học giữa cung tiền, tốc độ lưu thông, sản lượng thực tế và mức giá chung.

Kỹ năng phát triển

Người học được rèn luyện các nhóm kỹ năng phân tích chuyên môn:

• Kỹ năng định lượng và định giá công cụ tài chính: Tính toán lãi suất đáo hạn, định giá trái phiếu chiết khấu, trái phiếu coupon, đo lường tỷ suất sinh lời thực tế khi lãi suất thị trường thay đổi; tính toán số nhân tiền và lượng tiền gửi mở rộng tối đa.
• Kỹ năng phân tích chính sách vĩ mô: Dự báo tác động của các quyết định từ Ngân hàng Trung ương (thay đổi tỷ lệ dự trữ bắt buộc, lãi suất tái chiết khấu, mua/bán tín phiếu trên thị trường mở) đến thanh khoản hệ thống, lãi suất quỹ liên bang và lạm phát.
• Kỹ năng phân tích tỷ giá và thương mại quốc tế: Áp dụng mô hình PPP và Quy luật một giá để xác định xu hướng biến động tỷ giá danh nghĩa và tỷ giá thực, đánh giá tác động của thuế quan, hạn ngạch đến sức mạnh đồng nội tệ.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình sử dụng phương pháp sư phạm diễn dịch kết hợp quy nạp, đặt trọng tâm vào việc giải thích bản chất kinh tế trước khi mô hình hóa bằng công thức toán học và sơ đồ quan hệ:

[Khái niệm / Định chế] 
[Cơ chế tác động lý thuyết] (Cung - Cầu, Lãi suất, Cung tiền)
[Mô hình lượng hóa] (Công thức định giá, Hệ số nhân, PPP)
[Bộ câu hỏi trắc nghiệm kiểm chứng & Đánh giá logic]

Bài tập và bài toán phân tích thực hành

Nội dung tài liệu tích hợp ngân hàng bài tập tình huống và câu hỏi trắc nghiệm phân loại chi tiết:

• Dạng bài tập định lượng: Yêu cầu tính toán lãi suất khoản vay đơn ($20.000$$ hoàn trả $22.050$$ sau 2 năm), tính tỷ suất sinh lời của trái phiếu khi giá bán thay đổi, xác định vòng quay tiền ($V = \frac{PY}{M}$), tính hệ số nhân tiền $M1$ từ lượng tiền mặt lưu thông và dự trữ.
• Dạng bài tập phân tích dịch chuyển cân bằng: Xác định hướng dịch chuyển của đường cung và đường cầu trái phiếu khi nền kinh tế bước vào pha suy thoái hoặc tăng trưởng; xác định trạng thái can thiệp mua/bán nội tệ của Ngân hàng Trung ương khi tỷ giá bị định giá cao hoặc thấp hơn giá cân bằng.

Phương pháp đánh giá và tự học

• Đánh giá định kỳ: Sử dụng các bài kiểm tra trắc nghiệm chuẩn hóa 4 lựa chọn nhằm kiểm tra tính chính xác của các khái niệm (phân biệt tiền gửi không kỳ hạn, tiền cơ sở, công cụ thị trường tiền tệ và thị trường vốn).
• Hướng dẫn tự học: Người học nên tiếp cận theo từng module độc lập: nắm vững định nghĩa $\rightarrow$ vẽ sơ đồ luồng tiền/dịch chuyển cung cầu $\rightarrow$ giải bài tập trắc nghiệm định lượng để đối chiếu kết quả.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tích hợp các hình thức thanh toán hiện đại: Bên cạnh các hình thái tiền tệ truyền thống (tiền hàng hóa, tiền pháp định), tài liệu cập nhật chi tiết các phương thức thanh toán điện tử, tiền điện tử (E-money, Smart card), và phân tích đa chiều về bản chất, vai trò của tiền mã hóa (Bitcoins) dưới góc độ phương tiện thanh toán và kênh đầu tư.
• Liên hệ thực tiễn chính sách tiền tệ và phi tiền mặt tại Việt Nam: Cập nhật các định hướng chính sách của Việt Nam trong việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, kiểm soát thanh toán tiền mặt và cơ chế vận hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước.
• Phân tích sâu cấu trúc công cụ tài chính phái sinh và nợ phức hợp: Đưa vào phân tích các công cụ nợ tiên tiến như Trái phiếu chuyển đổi (Convertible bonds), Chứng khoán đảm bảo bằng hợp đồng thế chấp (Mortgage-Backed Securities - MBS), Hợp đồng mua lại (Repos) và Lãi suất quỹ liên bang (Fed Funds).
• Tiếp cận toàn diện về lý thuyết thông tin: Làm rõ hiện tượng Lựa chọn đối nghịch (Adverse selection) và Rủi ro đạo đức (Moral hazard) trong hệ thống ngân hàng, phân tích hiện tượng đánh thuế hai lần (Double taxation) trong công ty cổ phần và xung đột lợi ích đại diện (Agency problem).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học: Tài liệu được thiết kế trực tiếp cho sinh viên năm thứ hai và năm thứ ba thuộc các khối ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh, Kế toán - Kiểm toán và Kinh doanh Quốc tế.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần cơ sở bao gồm Kinh tế vi mô, Kinh tế vĩ mô và Toán dành cho kinh tế để có thể tiếp thu thuận lợi các mô hình toán học và lý thuyết cân bằng cung cầu.
• Giảng viên: Sử dụng tài liệu làm khung đề cương bài giảng, thiết kế bài tập nhóm, xây dựng ngân hàng đề thi trắc nghiệm và tổ chức các buổi thảo luận tình huống chính sách vĩ mô.
• Người tự học và nghiên cứu: Các chuyên viên tài chính, ngân hàng cần hệ thống hóa các nguyên lý tiền tệ, cơ chế định giá công cụ nợ, vận hành thị trường liên ngân hàng và tỷ giá hối đoái.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ sinh viên khối ngành kinh tế đại học, người ôn tập chứng chỉ chuyên môn tài chính - ngân hàng và người học cần nắm vững lý thuyết tiền tệ, ngân hàng trung ương và thị trường tài chính.

2. Cần kiến thức nền nào để học tốt giáo trình?

Người học cần nắm vững các nguyên lý kinh tế học vi mô (cơ chế cung - cầu, giá cân bằng) và kinh tế học vĩ mô (tổng sản lượng GDP, lạm phát, việc làm), cùng các kỹ năng tính toán toán học cơ bản.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu tài chính khác là gì?

Tài liệu tích hợp toàn diện từ vi mô công cụ nợ đến vĩ mô chính sách tiền tệ, đồng thời kết nối xuyên suốt ba trụ cột: Định chế tài chính - Tài chính doanh nghiệp - Tài chính công, đi kèm hệ thống câu hỏi trắc nghiệm kiểm chuẩn ngay sau từng đơn vị kiến thức.

4. Làm sao để tự học giáo trình hiệu quả nhất?

Người học nên hệ thống hóa các khái niệm định nghĩa trước, sau đó thiết lập các bảng so sánh (ví dụ: so sánh trái phiếu coupon vs. trái phiếu chiết khấu, thị trường tiền tệ vs. thị trường vốn), tự giải thích các trường hợp dịch chuyển đường cung - cầu và thực hành bộ câu hỏi trắc nghiệm định lượng.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo nội dung này không?

Nội dung tài liệu đã tích hợp trực tiếp ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm đánh giá theo từng chương (Chương Tiền tệ, Lạm phát và Lãi suất; Chương Tài chính quốc tế; Chương Tài chính doanh nghiệp và Tài chính công).

---

Kết luận

Tài liệu cung cấp nền tảng học thuật chuẩn mực, mạch lạc về hệ thống tiền tệ, thị trường tài chính và các chính sách quản lý kinh tế vĩ mô cũng như vi mô. Thông qua việc phân tích chuyên sâu các công cụ nợ, cơ chế cung ứng tiền của Ngân hàng Trung ương và các quy luật tài chính quốc tế, giáo trình định hình tư duy phân tích định lượng và logic kinh tế vững chắc cho người học. Để đạt hiệu quả tiếp thu cao nhất, người học nên kết hợp nghiên cứu các chương lý thuyết với việc giải quyết định kỳ hệ thống bài tập trắc nghiệm và theo dõi số liệu thực tế trên thị trường tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lOMoARcPSD|18199107 Tiền-tệ - trắc nghiệm Kinh tế vi mô (Trường Đại học Tài chính - Marketing) Studocu is not sponsored or endorsed by any college or university Downloaded by V??ng Th? Tú Huy?n ([e-mail]) lOMoARcPSD|18199107 TIỀN TỆ Tiền tệ là bất cứ thứ gì được chấp nhận chung trong thanh toán cho hàng hoá, dịch vụ hoặc để thanh toán các khoản nợ Chức năng phương tiện trao đổi Tiền được sử dụng như là một trung gian trong trao đổi mua bán hàng hoá Giúp giảm chi phí giao dịch (hạn chế được khó khăn của việc tìm kiếm sự trùng hợp nhu cầu để trao đổi) Thúc đẩy sự chuyên môn hóa Để thực hiện chức năng phương tiện trao đổi, tiền phải đáp ứng được những tiêu chuẩn sau: 1. Được chấp nhận rộng rãi (QUAN TRỌNG NHẤT) 2. Dễ chia nhỏ được 3. Dễ vận chuyển 4.

Bền, không dễ bị hư hỏng 5. Có tính chuẩn hóa o Chức năng đơn vị đo, đếm giá trị (Unit of account): • Tiền được sử dụng để đo lường giá trị trong nền kinh tế • Giúp giảm chi phí giao dịch o Chức năng lưu trữ giá trị (Store of Value): • Tiền được sử dụng để lưu trữ sức mua qua thời gian • Những tài sản khác cũng có thể có chức năng này nhưng không phải là tiền. • Tiền là tài sản thanh khoản nhất trong tất cả các tài sản nhưng Tiền mất một phần giá trị khi có lạm phát. Downloaded by V??ng Th? Tú Huy?n ([e-mail]) lOMoARcPSD|18199107 o Hóa tệ (Commodity Money): Hóa tệ phi kim loại và hóa tệ kim loại.

o Tín tệ (fiat money): • Tín tệ khả hoán (có thể chuyển đổi ra vàng) • Tín tệ bất khả hoán (tiền giấy không có khả năng đổi ra vàng) • Ví dụ Tiền giấy phát hành bởi chính phủ và có đảm bảo bằng khung pháp lý. o Séc (Checks) o Thanh toán điện tử (Electronic Payment): • Ví dụ các phương thức thanh toán trực tuyến. o Tiền điện tử (E-Money _electronic money): • Thanh toán qua thẻ ghi nợ (Debit card) • Thanh toán qua thẻ trả trước (Stored-value card _smart card) o Cryptocurrency: Bitcoins o Bitcoins: • Phương tiện thanh toán • Kênh đầu tư • Ủng hộ, vì sao • Phản đối, vì sao o Thanh toán không dùng tiền mặt: • Các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt • Lợi ích của thanh toán không dùng tiền mặt Downloaded by V??ng Th? Tú Huy?n ([e-mail]) lOMoARcPSD|18199107 • Chính sách của VN trong việc khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt • Chính sách của VN trong việc hạn chế thanh toán bằng tiền mặt. o “Lạm phát: Sự tăng liên tục trong mức giá chung” o Tiền mất giá khi giai đoạn có lạm phát.

o Siêu lạm phát: Tỷ lệ lạm phát vượt quá 50% /tháng. o Mức giá chung: Mức giá trung bình của hàng hóa và dịch vụ trong một nền kinh tế. o Tỷ lệ lạm phát: % thay đổi của mức giá chung, thông thường, đo bằng phần trăm thay đổi hằng năm. o Lạm phát: không phải là hiện tượng giá cao o Lạm phát: không phải là một cú sốc giá.

o Giá cả và cung tiền tăng cùng nhau, cho thấy sự gia tăng liên tục của cung tiền có thể là nguyên nhân quan trọng của việc tăng liên tục trong mức giá chung. Mức giá và nguồn cung tiền thường tăng cùng nhau, cho thấy sự gia tăng liên tục của nguồn cung tiền có thể là một yếu tố quan trọng trong việc gây ra sự gia tăng liên tục của mức giá.  quan hệ thuận giữa lạm phát và tỷ lệ tăng cung tiền. Các quốc gia có tỷ lệ lạm phát cao nhất cũng là những quốc gia có tốc dộ tang trưởng tiền cao nhất Số lượng tiền nhân với số vòng quay của tiền bằng thu nhập danh nghĩa (GDP) • Tốc độ quay vòng của tiền là hằng số trong ngắn hạn: • Tổng sản lượng tự nhiên là hằng số: Vì thế: • Số lượng tiền thay đổi chỉ ảnh hưởng đến mức giá.

Downloaded by V??ng Th? Tú Huy?n ([e-mail]) lOMoARcPSD|18199107 • Sự thay đổi của mức giá chỉ có nguyên nhân duy nhất từ thay đổi của số lượng tiền. • Trường phái kinh tế cổ điển dựa trên lý thuyết số lượng tiền tệ để giải thích sự vận động của mức giá chung. Trong quan điểm của trường phái này: Sự thay đổi của số lượng tiền dẫn đến sự thay đổi tương ứng của mức giá. • Lý thuyết số lượng tiền cũng chính là lý thuyết lạm phát.

• Trong đó, tỷ lệ lạm phát bằng với tỷ lệ tăng trưởng cung • tiền trừ đi tỷ lệ tăng trưởng của sản lượng sản xuất. Thâm hụt ngân sách là một nguyên nhân của lạm phát. • Các phương thức tài trợ chi tiêu Chính phủ gồm:  Tăng thu thuế  Phát hành trái phiếu Chính phủ  In tiền (lưu ý: Ở nhiều quốc gia, chính phủ không có quyền phát hành tiền để đảm bảo các khoản chi của Chính Phủ) • Tài trợ thâm hụt ngân sách bằng cách phát hành trái phiếu bán cho công chúng, sẽ không có tác động lên lượng tiền cơ sở và vì thế không làm tăng cung tiền, và ngược lại. • Tài trợ thâm hụt ngân sách bằng cách phát hành tiền sẽ dẫn đến lạm phát kéo dài.

Đặc trưng của vay đơn là: - Khi đến hạn, người vay phải hoàn trả cả tiền gốc lẫn tiền lãi - Người cho vay cho người đi vay ( lãi suất đơn) mượn một khoảng tiền trong một khoản thời gian nhất định, có tính lãi Đặc trưng của vay thanh toán cố định ( vay trả góp): Downloaded by V??ng Th? Tú Huy?n ([e-mail]) lOMoARcPSD|18199107 - Người cho vay cho người đi vay - Người đi vay thanh toán định kỳ mượn một khoảng tiền trong cho người cho vay ( tháng, quý một khoản thời gian nhất định, hoặc năm) một khoản tiền bằng có tính lãi nhau trong đó gồm một phần của tiền gốc và tiền lãi Ngày đáo hạn là ngày cuối cùng của hợp đồng cho vay Đặc trung của trái phiếu coupon: Đặc trưng của trái phiếu chiết khấu: - Thanh toán định kỳ (năm) một - Giá bán thấp hơn mệnh giá số tiền lãi cố định ( lãi coupon) (Chiết khấu) cho đến ngày đáo hạn - Thanh toán mệnh giá một lần - Thanh toán mệnh giá một lần vào ngày đáo hạn vào ngày đáo hạn - Không tính lãi Lãi suất đáo hạn là mức lãi suất mà tại đó giá trị hiện tại của dòng thu nhập từ công cụ nợ bằng đúng giá trị hôm nay của công cụ nợ đó Đối với các khoản vay đơn, lãi suất đơn bằng lãi suất đáo hạn Một trái phiếu không có ngày đáo hạn không trả nợ gốc nhưng trả các khoản lãi cố định mãi mãi Lãi suất là giá cả của quyền sử dụng một đơn vị vốn vay trong một đơn vị thời gian Khác với giá cả hàng hóa, lãi suất không được biểu diễn dưới dạng một số tuyệt đối mà dưới dạng tỷ lệ phần trăm Lãi suất danh nghĩa : chưa trừ điều chỉnh lamjm phát Lãi suất thực: đã điều chỉnh lạm phát, nói cách khác, lãi suất đã trừ đi lạm phát Khi lãi suất thực thấp, có nhiều ý định đi vay, ít ý định cho vay và ngược lại Downloaded by V??ng Th? Tú Huy?n ([e-mail]) lOMoARcPSD|18199107 Lãi suất thực là một chỉ báo tốt hơn về ý định đi vay, cho vay Lượng cầu về một tài sản có tương quan thuận với của cải Lượng cầu về một tài sản có tương quan thuận với lợi nhuận kỳ vọng so với các tài sản khác Lượng cầu về một tài sản có tương quan nghịch với rủi ro của nó so với các tài sản khác Lượng cầu về một tài sản có tương quan thuận với tính thanh khoản của nó so với các tài sản khác Giá trái phiếu quan hệ nghịch với lượng cầu trái phiếu. Lãi suất có quan hệ thuận với lượng cầu trái phiếu Giá trái phiếu quan hệ thuận với cung trái phiếu Lãi suất có quan hệ nghịch với cung trái phiếu Thị trường cân bằng tại lượng và giá mà cung cân bằng cầu Lợi nhuận kỳ vọng của các cơ hội đầu tư tăng làm cho cung trái phiếu dịch chuyển sang phải Lạm phát kỳ vọng tăng làm cho cung trái phiếu dịch chuyển sang phải Thâm hụt ngân sách chính phủ tăng làm cho cung trái phiếu dịch chuyển sang phải Thị trường tài chính thực hiện chức năng chủ yếu là tạo ra các kênh chuyển tải vốn từ các chủ thể có vốn thặng dư đến các chủ thể thiếu hụt vốn Tài chính trực tiếp: người đi vay vay vốn trực tiếp trên thị trường tài chính bằng cách bán chứng khoán Thị trường tài chính gián tiếp: các trung gian tài chính vay vốn từ người đi vay – tiết kiệm, sau đó cho vay đối với người đi vay – tiêu dùng Downloaded by V??ng Th? Tú Huy?n ([e-mail]) lOMoARcPSD|18199107 Dòng tiền thông qua hệ thống tài chính Thị trường tài chính: thị trường mà vốn được luân chuyển từ người có vốn dư thừa đến người thiết hụt vốn (thị trường trái phiếu, cổ phiếu) Trung gian tài chính: các tổ chức đi vay vốn từ những người tiết kiệm dùng nó để cho vay các chủ thể khác ( ngân hàng, công ty bảo hiểm, quỹ tương hỗ, công ty tài chính, ngân hàng đầu tư). Thị trường tài chính rất quan trọng trong việc thúc đẩy hiệu quả kinh tế bằng cách tạo ra kênh chuyển tải vốn từ những người sử dụng vốn không hiệu quả đến những người sử dụng vốn có hiệu quả. Một thị trường tài chính hiệu quả là yếu tố cốt lõi đối với tăng trưởng kinh tế và thị trường tài chính kém hiệu quả là một nguyên nhân mà nhiều quốc gia trên thế giới vẫn còn nghèo.

Các hoạt động của thị trường tài chính cũng có tác động trực tiếp đến tài sản của cá nhân, hành vi của doanh nghiệp và người tiêu dùng, tính hiệu quả theo chu kỳ của nền kinh tế Chứng khoán (còn được gọi là công cụ tài chính) là bằng chứng xác nhận quyền đối với tài sản hoặc thu nhập của người sở hữu đối với người phát hành Trái phiếu là chứng khoán nợ thể hiện cam kết thanh toán định kỳ trong một khoảng thời gian cụ thể. Thị trường trái phiếu đặc biệt quan trọng đối với các hoạt động kinh tế do nó cho phép công ty và chính phủ đi vay để tài trợ cho các hoạt động và bởi vì nó là nơi mà lãi suất được xác định Lãi suất là chi phí của việc đi vay hay là giá cả của việc cho thuê vốn (thường được thể hiện dưới dạng % của 100$ tiền thuê mỗi năm) Lãi suất quan trọng ở các cấp độ: Downloaded by V??ng Th? Tú Huy?n ([e-mail]) lOMoARcPSD|18199107 Ở cấp độ cá nhân, lãi suất cao ngăn cản việc mua nhà, ô tô do chi phí tài trợ cho chúng cao.