phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục lài liệu tham khả0, luận văn đơjợc kết cấu gồm sa choJơng: chgong 1: Một số vẫn đề cơ sản về năng lực cạnh tranh của d0anh nghiệp. chươjơng 2: Thực trang năng lực cạnh lranh cua cong ty cé phan Vat to Mong nghiệp Thái IIguyên. chơjơng 3: Mội số giải pháp chủ yếu nhằm nâng ca0 năng lực cạnh tranh của công ‡y cô phần Vật lơ Hông nghiệp Thái IIguyên. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên hitp:/www.vn chojong I MOT SO VAII DE cO bATI VÈẺ HĂNG LỰC cẠIh TTAITh cỦA D0AHh HGHIỆP VÀ Phd|ƠIG PhÁP HIGhIÊH cỨU 1.
MỘT SÓ VÁI ĐÈ cƠ bẢI VÈẺ HĂIG LỰC cẠHh TTAHh cỦA D0AIh IGHIỆP 1. cạnh ranh và sự cần thiết nghiên cứu năng lực cạnh ranh của d0anh nghiệp. Khái niệm cạnh lanh cạnh tranh là một thuật ngữ đã đojợc sử dụng lừ khá lâu sOng tr0ng những năm gần đây đojợc nhắc đến nhiều hơn, nhất là ở Việt Iam. bởi lr0ng nền kinh lế mở hiện nay, khi xu hơiớng tự d0 hóa thoJơng mại Hgày càng phổ biến thì cạnh tranh là phơjơng thức để d0anh nghiệp đứng vững và phát triển.
Hhoing “cạnh tranh là gì” thì vẫn đang là một khái niệm chơia thống nhất, các nhà nghiên cứu đoja ra các khái niệm cạnh lranh dojới nhiều góc độ khác nhau. The0 diễn đàn cấp ca0 về cạnh tranh công nghiệp của Tổ chức hợp lác và Phát triển Kinh lế 0EcD: “cạnh tranh là khả năng các d0anh nghiệp, ngành, quốc gia và vùng la0 ra việc làm và thu nhập ca0 hơn lr0ng điều kiện cạnh tranh quốc lễ”. Định nghĩa trên đã có gắng kết hợp cả h0ạ† động cạnh tranh của d0anh nghiệp, của ngành và quốc gia. Uy ban cạnh tranh công nghiệp của Tổng thống Mỹ đơỊa ra khái niệm cạnh lranh đối với một quốc gia nhoơ| sau: “cạnh tranh đối với một quốc gia thể hiện trình độ sản xuất hàng hóa dịch vụ đáp ứng đojợc đòi hỏi của thi Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên hitp:/www.vn 9 trơiờng quốc lễ, đồng thời duy trì và mở rộng đojợc thu nhập thực lế của nhân dân nojóc đó †r0ng những điều kién thi trojong tu dO va cong bằng xã hội” [3].
Tr0ng định nghĩa này ngoiời ta dé ca0 vai lrò của các điều kiện cạnh lranh là “tu dO va cong băng xã hội”. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên hitp:/www.vn 10 Tho vay, xét trên góc độ vĩ mô các khái niệm về cạnh tranh đều ch0 thấy mục liêu chung của h0ạt động cạnh tranh là thỏa mãn lối đa nhu cầu thị troờng †r0ng nơiớc và quốc lé, tạ0 việc làm và thu nhập ca0 ch0 nền kinh lé. các nhà kinh lề của lrojờng phái lơi sản cổ điển quan niệm: “cạnh lranh ầ mot qua trinh sa0 gồm các hành vi phan tng. Qué timh may fa0 ra ch0 mỗi thành viên Thị troiờng một doi địa h0ại động nhất định va mang lai ch0 mỗi thành viên mộiphần xứng đáng s0 với khả năng của mình”.
The0 quan niệm nay cạnh tranh chủ yếu là cạnh tranh về giá, vì thế lý thuyết giá cả gắn chặt với lý thuyết cạnh tranh. Khi nghiên cứu về cạnh tranh lơ sản chủ nghĩa, Mác cũng đã đơỊa ra khái niệm về cạnh lranh: “cạnh ranh †ơI sản là sự ganh đua, sự dau lranh gay gắt giữa các nhà lo| bản nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi tr0ng sản xuất và liêu thụ hàng hóa nhằm Thu lợi nhuận siêu ngạch” [21]. IIhơi vậy cạnh tranh là h0ạt động của các d0anh nghiệp tr0ng nền sản xuất hàng hóa với mục đích ganh đua, giành giật những điều kiện thuận lợi tr0nh sản xuất và liêu thụ hàng hóa đề thu lợi nhuận ca0. Kế thừa những lính hợp lý và kh0a học của các quan niệm về cạnh tranh lrojớc đây, luận văn ch0 rằng đề đoỊa ra một khái niệm đầy đủ cần chỉ ra đoợc chủ thể cạnh tranh, lính chất, phơjơng thức và mục đích của quá trình cạnh tranh.
The0 đó chúng ta có thề quan niệm “ cạnh tranh là một quá lrình kinh lế mà ở đó các chủ thê kinh lế (quốc gia, ngành hay d0anh nghiệp) ganh đua với nhau đề chiếm lĩnh thi trojong, giành lấy khách hàng còng các điều kiện sản xuất và liêu thụ sản phẩm có lợi nhất nhằm mục liêu lối đa hóa lợi nhuận”. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên hitp:/www.vn 11 Hhd vậy về sản chất, cạnh lranh là mối quan hệ giữa ngơjời với ngơiời tr0ng việc giải quyết lợi ích kinh lế. bản chất kinh lế của cạnh tranh thê hiện ở mục đích lợi nhuận và chỉ phối thị trojờng. bản chất xã hội của cạnh lranh bộc lộ đạ0 đức kinh d0anh và uy tín kinh d0anh của mỗi chủ thê cạnh tranh †r0ng quan hệ với những ngơjời la0 động lrực liếp lạ0 ra liềm lực cạnh lranh ch0 d0anh nghiệp và lr0ng mối quan hệ với ngojời liêu dòng và đối thủ cạnh tranh khác.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên hitp:/www.vn 12 cạnh lranh là một lr0ng những quy luậi của nền kinh lé thị lrơjờng, nó chịu nhiều chỉ phối của quan hệ sản xuất giữ vị trí thống trị lr0ng xã hội, nó có quan hệ hữu cơ với các quy luật kinh lế khác nhơt quy luật giá trị, quy luật loiu thông liền ‡ệ, quy luật cung cầu., đây là một đặc trong gắn với sản chất của cạnh lranh. Quy luật cạnh lranh chỉ ra cách thức làm ch0 giá †rị cá piệt thấp hơn giá tri xã hội, đ0 đó nó làm giảm giá cả thị lrolờng, nó ta0 ra strc ép làm gia lăng hiệu quả sử dụng các yếu lố sản xuất, nó chi ra ai là ngojời sản xuất kinh d0anh thành công nhái. Vai lò của cạnh lanh Tw thé ky 18, Adam Smith, nhà kinh lế học cô điển vĩ đại của Anh đã chỉ ra vai tro quam trong cua camh tramh ty dO trong tac phẩm “của cải của các dân lộc” (1776). Ông ch0 rằng sức ép cạnh lranh suộc mỗi cá nhân phải cố gắng làm công việc của mình một cách chính xác và dO đó nó lạ0 ra sự cố gắng lớn nhất.
Kết quả của sự cố gắng đó là lòng hăng say la0 động, sự phân phối các yếu lố sản xuất một cách hợp lý và lăng của cải ch0 xã hội. ch0 lới nay, cạnh trath doc c0i là phoJơng thức h0ại động để lồn lại và phát triển của mỗi d0anh nghiệp, không có cạnh tranh thì không thê có sự lăng lrolởng kinh 1é. Vai trò của cạnh tranh đojợc thê hiện ở hai mặt tích cực và hạn chế sau đây: *Mặi lích cực: - Đối với nền kinh lế: cạnh tranh làm sống động nền kinh lế, thúc đây quá lrình lơiu thông các yếu lố sản xuất. Thông qua cạnh lranh, các nguồn lài nguyên đojợc phân phối hợp lý hơn dẫn đến sự điều chỉnh kết cấu ngành, cơ cầu la0 động đojợc thực hiện mau chóng và lối g¡u.
cạnh tranh là đòn sây mạnh mẽ nhất đây nhanh quá lrình luân chuyền vốn, luân chuyên các yếu lô sản xuất, phân phối lại Hi nguyên, lập trung sản Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên hitp:/www.vn 13 xuất và tích lũy †ơi sản. Đồng thời cạnh lranh còn là cơ chế điều liết việc phân phối lợi nhuận giữa các ngành và tr0ng nền kinh lế d0 chịu ảnh hojởng của quy luật sình quân hóa lợi nhuận. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên hitp:/www.vn 14 - Đối với chủ thể kinh đ0anh: D0 động lực lối đa hóa lợi nhuận và áp lực phá sản nếu dừng lại, cạnh tranh suộc các chủ thể kinh lế phải không ngừng lăng coJòng thực lực của mình bằng các biện pháp đầu lơi mở rộng sản xuất, thơiờng xuyên sáng 1ạO cải liến kỹ thuật, công nghệ, lăng năng suất la0 động, lăng chất lojợng sản phẩm, giảm chỉ phí sản xuất.Qua đó cạnh tranh nâng ca0 trình độ mọi mặt của ngojời la0 động, nhất là đội ngũ quản trị kinh d0anh, đồng thời sàng lọc và đà0 thải những chủ thể kinh lế không thích nghi đơjợc với sự khắc nghiệt của thị lrơiờng. - Đối với ngojời liêu dùng: cạnh tranh ch0 thấy những hàng hóa nà0 phù hợp nhất với yêu cầu và khả năng thanh 10án của ngojời liêu dòng bởi cạnh tranh làm ch0 giá cả có xu hojớng ngày càng giảm, lojợng hàng hóa lrên thị trojờng ngày càng lăng, chất lojợng lối, hàng hóa đa dang, phOng phv.
ho vay cạnh lranh làm lợi ch0 ngơiời liêu dùng. bên cạnh đó cạnh lranh còn đảm pả0 rằng cả ngojời sản xuất và ngơiời liêu dòng đều không thê dòng sức mạnh áp đặt ý muốn chủ quan ch0 ngojời khác. IIên nói cách khác, cạnh lranh còn co vai tro là một lực lojợng điều tiết thị trojong. TIIho vậy, còng với lác động của các quy luậi kinh lế khách quan khác, cạnh lranh đã giúp các d0anh nghiệp lrả lời các câu hỏi: sản xuất cái gì, sản xuất ch0 ai và sản xuất nhơi thế nà0 một cách thỏa đáng nhất.
Vận dụng quy luật cạnh tranh, IIhà nojớc và d0anh nghiệp có điều kiện h0ạch định các chiến lơợc phát triển một cách kh0a học mà vẫn đảm sả0 lính thực liễn, chủ động hơn tr0ng đối phó với mọi siễn động của thị trojong. *Về hạn chế: bên cạnh những ảnh hojởng lích cực, cạnh lranh cũng có mội số hạn chế. D0 chạy the0 lợi nhuận nên cạnh lranh có lác dụng không h0àn hả0, vừa Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên hitp:/www.vn 15 là động lực lăng lrơjởng kinh lế vừa sa0 hàm sức mạnh làn phá mù quáng. Sự đàO Thải không khOan nhojợng những dOanh nghiệp kinh dOanh không có hiệu quả của cạnh lranh mặc dù phù hợp quy luật kinh lế khách quan nhơIng lại gây ra những hậu quả kinh lế xã hội nho thất nghiệp gia lăng, mắt ôn định xã hội.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Đại học Thái Nguyên hitp:/www.vn 16 cạnh tranh là quá trình kinh lế mà các chủ thề sử dụng mọi siện pháp tr0ng đó có cả những thủ đ0ạn cạnh tranh không lành mạnh đề giành chiến thắng trên thơjơng lrojờng nhơi gian lận, quảng cá0 lừa gat khach hang, tinh trạng cá mnuốt cá sé, lũng đ0ạn thị trojờng. cuối còng cạnh tranh có xu hơjớng dẫn đến độcquyền làm ch0 nền kinh lế phát triển the0 chiều hơjớng khônglốt. Tuy nhiên d0 cạnh tranh da, dang va sẽ luôn là phoJơng thức h0ạ† động của kinh lế thị trojong nén chong fa cần nhận thức đơjợc các vai trò lích cực và hạn chế của cạnh tranh đề vận dụng quy luật này sa0 ch0 hiệu quả nhất. Phân l0ại cạnh lranh * căn cứ lính chất cạnh tranh trên thị lroiờng.