Tìm Hiểu Kiến Trúc Pháp Tại Hải Phòng Và Giải Pháp Phát Triển Du Lịch

Hải Phòng, thành phố cảng năng động, không chỉ nổi tiếng với những bãi biển đẹp mà còn là nơi lưu giữ đậm nét dấu ấn kiến trúc Pháp. 126 trang · Hải Phòng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thương Giang
• Trường học: Hải Phòng
• Chuyên ngành: Du Lịch
• Đề tài: Khám Phá Kiến Trúc Pháp Tại Hải Phòng: Giải Pháp Phát Triển Du Lịch
• Loại tài liệu: Đề Tài Nghiên Cứu
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HẢI PHÒNG VÀ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH Ở HẢI PHÒNG
• 1.1. Vài nét về vùng đất và con người Hải Phòng
• 1.1.1. Địa lí và cảnh quan
• 1.1.2. Dân cư - kinh tế - xã hội
• 1.1.2.1. Dân cư và truyền thống lịch sử
• 1.1.2.2. Kinh tế - xã hội
• 1.2. Khái quát về hoạt động du lịch ở Hải Phòng
• 1.2.1. Tài nguyên du lịch Hải Phòng
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC PHÁP TẠI HẢI PHÒNG
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHAI THÁC CÁC CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC PHÁP PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH TẠI HẢI PHÒNG
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kiến Trúc Pháp Hải Phòng Tiềm Năng Du Lịch

Hải Phòng, thành phố cảng năng động, không chỉ nổi tiếng với những bãi biển đẹp mà còn là nơi lưu giữ đậm nét dấu ấn kiến trúc Pháp. Những công trình này, với vẻ đẹp cổ kính và độc đáo, là di sản kiến trúc Hải Phòng vô giá, mang trong mình câu chuyện về một thời kỳ lịch sử. Tuy nhiên, việc khai thác tiềm năng du lịch từ kiến trúc Pháp ở Hải Phòng vẫn chưa được đầu tư và phát triển đúng mức. Bài viết này sẽ khám phá những giá trị kiến trúc độc đáo này và đề xuất các giải pháp để phát triển du lịch Hải Phòng một cách bền vững, góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Lịch Sử Hình Thành Kiến Trúc Pháp Tại Hải Phòng

Sự xuất hiện của kiến trúc Pháp tại Hải Phòng gắn liền với giai đoạn thuộc địa. Năm 1888, khi Hải Phòng chính thức trở thành thành phố dưới sự quản lý của Pháp, quy hoạch đô thị và xây dựng các công trình công cộng, dân sự theo phong cách kiến trúc Pháp bắt đầu được triển khai. Điều này đã tạo nên một diện mạo đô thị độc đáo, kết hợp giữa nét đẹp phương Tây và bản sắc văn hóa Việt Nam. Các công trình như Nhà hát lớn Hải Phòng, Bưu điện thành phố, hay các khu biệt thự cổ là minh chứng rõ nét cho sự ảnh hưởng này.

1.2. Giá Trị Văn Hóa và Lịch Sử Của Kiến Trúc Pháp

Kiến trúc Pháp cổ Hải Phòng không chỉ là những công trình xây dựng mà còn là những chứng nhân lịch sử, ghi dấu một giai đoạn quan trọng trong quá trình phát triển của thành phố. Mỗi công trình mang một câu chuyện riêng, phản ánh sự giao thoa văn hóa giữa hai quốc gia. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của những công trình này không chỉ là trách nhiệm của chính quyền địa phương mà còn là của cả cộng đồng, để thế hệ sau có thể hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa của quê hương.

II. Thách Thức Khai Thác Du Lịch Kiến Trúc Pháp Tại Hải Phòng

Mặc dù sở hữu tiềm năng lớn, việc khai thác du lịch kiến trúc Hải Phòng vẫn còn nhiều hạn chế. Các công trình kiến trúc Pháp chưa được giới thiệu và quảng bá rộng rãi đến du khách. Các tour du lịch tập trung vào khám phá Hải Phòng thường bỏ qua hoặc chỉ đề cập sơ sài đến các công trình này. Bên cạnh đó, nhiều công trình đang xuống cấp, cần được trùng tu và bảo tồn. Sự thiếu đồng bộ trong quy hoạch và quản lý cũng là một thách thức lớn đối với việc phát triển du lịch kiến trúc.

2.1. Hiện Trạng Bảo Tồn Di Sản Kiến Trúc Pháp

Một số công trình kiến trúc thuộc địa Pháp tại Hải Phòng đang đối mặt với nguy cơ xuống cấp do thời gian và tác động của môi trường. Việc bảo tồn và trùng tu đòi hỏi nguồn kinh phí lớn và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng. Cần có những giải pháp đồng bộ để bảo vệ những di sản này, tránh để chúng bị biến dạng hoặc phá hủy.

2.2. Thiếu Hụt Sản Phẩm Du Lịch Đặc Sắc Về Kiến Trúc Pháp

Hiện nay, các sản phẩm du lịch liên quan đến kiến trúc Pháp và du lịch tại Hải Phòng còn đơn điệu và thiếu tính hấp dẫn. Cần có những tour du lịch chuyên biệt, tập trung vào việc giới thiệu và khám phá các công trình kiến trúc Pháp, kết hợp với các hoạt động văn hóa, nghệ thuật để tạo nên những trải nghiệm độc đáo cho du khách.

2.3. Quản Lý và Quy Hoạch Du Lịch Chưa Đồng Bộ

Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý du lịch, văn hóa và xây dựng còn chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng quy hoạch và quản lý du lịch thiếu đồng bộ. Cần có một chiến lược phát triển du lịch kiến trúc rõ ràng, với sự tham gia của tất cả các bên liên quan, để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành du lịch.

III. Giải Pháp Phát Triển Du Lịch Kiến Trúc Pháp Tại Hải Phòng

Để khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch từ kiến trúc Pháp ở Hải Phòng, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Trong đó, việc bảo tồn và trùng tu các công trình kiến trúc là ưu tiên hàng đầu. Đồng thời, cần phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, kết hợp giữa kiến trúc, văn hóa và lịch sử. Bên cạnh đó, việc tăng cường quảng bá và xúc tiến du lịch cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút du khách.

3.1. Tăng Cường Đầu Tư Bảo Tồn Kiến Trúc Pháp

Cần có nguồn vốn đầu tư đủ lớn để thực hiện các dự án bảo tồn và trùng tu các công trình kiến trúc Pháp. Nguồn vốn này có thể đến từ ngân sách nhà nước, các tổ chức quốc tế, hoặc các nhà đầu tư tư nhân. Việc bảo tồn cần được thực hiện theo đúng quy trình, đảm bảo giữ gìn tối đa giá trị nguyên bản của các công trình.

3.2. Phát Triển Tour Du Lịch Kiến Trúc Pháp Đặc Sắc

Xây dựng các tour du lịch chuyên biệt, tập trung vào việc khám phá các công trình kiến trúc Pháp, kết hợp với các hoạt động văn hóa, nghệ thuật. Các tour du lịch cần được thiết kế một cách sáng tạo, hấp dẫn, mang đến cho du khách những trải nghiệm độc đáo và khó quên. Ví dụ, có thể tổ chức các tour đi bộ khám phá khu phố Pháp cổ, các tour tham quan các công trình kiến trúc tiêu biểu, hoặc các tour kết hợp với các hoạt động ẩm thực, mua sắm.

3.3. Đẩy Mạnh Quảng Bá Du Lịch Kiến Trúc Pháp

Tăng cường quảng bá hình ảnh kiến trúc Pháp trên các phương tiện truyền thông, các trang web du lịch, và các sự kiện du lịch trong và ngoài nước. Sử dụng các hình ảnh, video, bài viết chất lượng cao để giới thiệu vẻ đẹp và giá trị của các công trình kiến trúc. Hợp tác với các công ty du lịch để đưa các tour du lịch kiến trúc vào chương trình của họ.

IV. Ứng Dụng Thực Tế Tour Du Lịch Dấu Ấn Pháp Tại Hải Phòng

Một ví dụ điển hình cho việc ứng dụng các giải pháp trên là xây dựng tour du lịch "Dấu Ấn Pháp" tại Hải Phòng. Tour này sẽ đưa du khách khám phá những công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu như Nhà hát lớn, Bưu điện thành phố, Tòa thị chính cũ, và các khu biệt thự cổ. Du khách sẽ được nghe những câu chuyện lịch sử, tìm hiểu về phong cách kiến trúc độc đáo, và thưởng thức ẩm thực Pháp tại các nhà hàng mang phong cách cổ điển.

4.1. Lộ Trình Chi Tiết Tour Dấu Ấn Pháp

Tour bắt đầu tại Nhà hát lớn Hải Phòng, một công trình kiến trúc mang đậm phong cách Pháp cổ điển. Sau đó, du khách sẽ di chuyển đến Bưu điện thành phố, một công trình với kiến trúc độc đáo và lịch sử lâu đời. Tiếp theo, tour sẽ đưa du khách đến Tòa thị chính cũ, một công trình kiến trúc tráng lệ, nơi từng là trung tâm hành chính của thành phố. Cuối cùng, du khách sẽ được khám phá các khu biệt thự cổ, nơi lưu giữ những nét đẹp kiến trúc độc đáo và không gian sống thanh bình.

4.2. Trải Nghiệm Văn Hóa và Ẩm Thực Pháp Trong Tour

Trong suốt tour, du khách sẽ được thưởng thức những món ăn đặc trưng của ẩm thực Pháp tại các nhà hàng mang phong cách cổ điển. Đồng thời, du khách cũng sẽ được tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, như xem biểu diễn âm nhạc Pháp, hoặc tham gia các lớp học nấu ăn Pháp.

V. Kiến Trúc Pháp Hải Phòng Hướng Đến Phát Triển Du Lịch Bền Vững

Việc phát triển du lịch Hải Phòng dựa trên nền tảng di sản kiến trúc Pháp không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, lịch sử của thành phố. Để đạt được sự phát triển bền vững, cần có sự chung tay của tất cả các bên liên quan, từ chính quyền địa phương, các doanh nghiệp du lịch, đến cộng đồng dân cư. Chỉ khi đó, kiến trúc Pháp mới thực sự trở thành một điểm nhấn độc đáo, thu hút du khách và góp phần vào sự phát triển của du lịch Hải Phòng.

5.1. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Bảo Tồn Kiến Trúc

Cộng đồng dân cư đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của kiến trúc Pháp. Cần nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của di sản, khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động bảo tồn, và tạo điều kiện để họ hưởng lợi từ du lịch.

5.2. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Du Lịch Kiến Trúc

Chính quyền địa phương cần có những chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp du lịch đầu tư vào phát triển các sản phẩm du lịch liên quan đến kiến trúc Pháp. Đồng thời, cần tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động bảo tồn và trùng tu các công trình kiến trúc.

VI. Tương Lai Du Lịch Kiến Trúc Pháp Cơ Hội và Thách Thức

Tương lai của du lịch kiến trúc Pháp tại Hải Phòng hứa hẹn nhiều cơ hội, nhưng cũng không ít thách thức. Với sự quan tâm và đầu tư đúng mức, kiến trúc Pháp có thể trở thành một yếu tố quan trọng, thu hút du khách và góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có sự nỗ lực không ngừng của tất cả các bên liên quan, và một tầm nhìn chiến lược dài hạn.

6.1. Dự Báo Xu Hướng Du Lịch Kiến Trúc Trong Tương Lai

Xu hướng du lịch kiến trúc ngày càng được ưa chuộng trên thế giới. Du khách ngày càng quan tâm đến việc khám phá những công trình kiến trúc độc đáo, tìm hiểu về lịch sử và văn hóa của các địa phương. Hải Phòng có tiềm năng lớn để trở thành một điểm đến hấp dẫn cho du khách yêu thích kiến trúc.

6.2. Đề Xuất Các Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Kiến Trúc Pháp

Cần có những nghiên cứu sâu hơn về lịch sử kiến trúc Hải Phòng, phong cách kiến trúc, và giá trị văn hóa của các công trình kiến trúc Pháp. Những nghiên cứu này sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát huy giá trị của di sản.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, ngành du lịch giữ vai trò là một ngành kinh tế mũi nhọn, không chỉ mang lại nguồn thu ngoại tệ mà còn tạo việc làm cho hàng chục vạn lao động trực tiếp và hàng triệu lao động gián tiếp. Thành phố Hải Phòng là đô thị mang đậm dấu ấn lịch sử với hệ thống di sản kiến trúc thuộc địa Pháp được bảo lưu tương đối nguyên vẹn tại các khu phố trung tâm, cấu thành nguồn tài nguyên du lịch nhân văn độc đáo bên cạnh các thắng cảnh tự nhiên.

Tuy nhiên, thực tiễn khai thác nguồn tài nguyên kiến trúc Pháp tại Hải Phòng trong giai đoạn nghiên cứu bộc lộ nhiều bất cập:

• Việc khai thác phục vụ du lịch chưa được quy hoạch đồng bộ và chưa nhận được sự quan tâm đầu tư đúng mức từ các cấp quản lý.
• Một số công trình tiêu biểu như Nhà hát lớn hay Nhà Bảo tàng thành phố chủ yếu được sử dụng theo công năng hành chính - sự nghiệp hoặc biểu diễn thuần túy, chưa được định vị và khai thác dưới tư cách là các di sản kiến trúc mang giá trị giao lưu văn hóa Pháp - Việt.
• Các hoạt động du lịch tiếp cận di sản kiến trúc còn mang tính tự phát, thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa các đơn vị quản lý di tích và doanh nghiệp lữ hành, dẫn đến lãng phí tài nguyên và mức đóng góp kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng.

Xuất phát từ thực trạng trên, khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Tìm hiểu lịch sử hình thành, quá trình du nhập và các đặc trưng nghệ thuật của các công trình kiến trúc Pháp trong khu vực nội thành Hải Phòng.
2. Khảo sát và đánh giá thực trạng hoạt động khai thác hệ thống công trình kiến trúc Pháp phục vụ du lịch trên địa bàn thành phố trong giai đoạn 1995 - 2007.
3. Đề xuất các định hướng và giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả khai thác kinh tế - du lịch gắn liền với công tác bảo tồn di sản một cách bền vững đến năm 2020.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và hoạt động khai thác du lịch liên quan. Phạm vi không gian tập trung chủ yếu vào khu vực nội thành thành phố Hải Phòng (có so sánh đối chiếu với Hà Nội). Phạm vi thời gian tập trung vào số liệu thực trạng du lịch giai đoạn 1995 - 2007 và các định hướng quy hoạch phát triển đến năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hệ thống lý thuyết chuyên ngành du lịch học, lý luận về tài nguyên du lịch nhân văn, cùng các khái niệm lịch sử kiến trúc phương Tây và kiến trúc thuộc địa.

Tác giả sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

• Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu: Thu thập, phân loại và xử lý các nguồn tư liệu thứ cấp về lịch sử kiến trúc Pháp, lịch sử đô thị Hải Phòng, các văn bản quy hoạch và báo cáo thống kê ngành du lịch nhằm xây dựng bức tranh tổng thể về tài nguyên kiến trúc.
• Phương pháp thực địa (điền dã): Khảo sát trực tiếp các công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu tại nội thành Hải Phòng và đối chiếu với các công trình tại Hà Nội để đánh giá hiện trạng bảo tồn, cấu trúc kỹ thuật và mục đích sử dụng thực tế.
• Phương pháp thống kê, phân tích và so sánh tổng hợp: Hệ thống hóa số liệu về cơ sở lưu trú, lượng khách du lịch (quốc tế, nội địa) và doanh thu du lịch giai đoạn 1995 - 2007; phân tích tương quan giữa tiềm năng tài nguyên và hiệu quả khai thác kinh tế, làm căn cứ đề xuất giải pháp.

Nguồn dữ liệu sử dụng bao gồm các công trình nghiên cứu lịch sử - kiến trúc (Hữu Ngọc, Đặng Thái Hoàng, Tôn Thất Đại, Ngô Đăng Lợi, Trần Phương), niên giám thống kê và báo cáo chính thức của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng (2007).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về Hải Phòng và hoạt động du lịch ở Hải Phòng

Chương này trình bày tổng quan điều kiện tự nhiên, tiến trình lịch sử, đặc điểm dân cư - xã hội và bức tranh toàn cảnh về hoạt động du lịch của thành phố Hải Phòng.

Về địa lý và lịch sử: Hải Phòng có diện tích 1.519 km², dân số năm 2004 đạt 1.776,4 nghìn người, mật độ 1.113,1 người/km² (đứng thứ 4 sau Thái Bình, Hải Dương, Hưng Yên). Các dấu tích khảo cổ tại di chỉ Cái Bèo và Tràng Kênh minh chứng lịch sử cư trú 6.000 - 7.000 năm. Vùng đất ghi dấu ấn các chiến thắng Bạch Đằng (năm 938 của Ngô Quyền, 981 của Lê Hoàn, 1288 của Trần Hưng Đạo) và thời kỳ kinh đô Dương Kinh của nhà Mạc (1527). Địa danh Hải Phòng gắn với các mốc lịch sử như chức danh "Hải tần phòng thủ" thời Lê Chân, nha Hải Phòng sứ do Bùi Viện lập năm 1870 bên sông Cấm (cảng Ninh Hải), và sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng do Tổng thống Pháp Sadi Carnot ký ngày 19/07/1888. Năm 2003, Hải Phòng được công nhận là đô thị loại I cấp quốc gia.

Về kinh tế: Tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2001 - 2005 đạt 11,1%/năm; tổng GDP năm 2005 đạt 14.071,9 tỷ đồng; cơ cấu kinh tế năm 2005 gồm công nghiệp - xây dựng chiếm 36,6%, nông - lâm - thủy sản chiếm 13%, dịch vụ chiếm 50,4%.

Về cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch: Giai đoạn 1995 - 2005 ghi nhận sự gia tăng về số lượng cơ sở lưu trú và buồng phòng:

Tiêu chí	1995	2000	2001	2002	2003	2004	2005
Số cơ sở lưu trú	79	110	126	134	171	194	221
Số buồng phòng	-	-	-	-	-	-	2.907
Công suất sử dụng buồng (%)	<50,0	51,0	53,0	46,0	48,0	51,0	65,0

Nguồn: Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hải Phòng (2007)

Phân loại khách sạn năm 2005 gồm: 4 khách sạn 4 sao (451 buồng), 3 khách sạn 3 sao (115 buồng), và 47 khách sạn 2 sao (1.905 buồng).

Về thị trường khách du lịch: Khách quốc tế chủ yếu đến từ Trung Quốc nhờ chính sách sử dụng giấy thông hành qua cửa khẩu Móng Cái (từ tháng 3/1996) và đường biển cập cảng Hải Phòng (từ tháng 7/1997). Lượng khách Trung Quốc tăng từ hơn 10.000 lượt (chiếm 15% khách quốc tế năm 1997) lên 125.000 lượt (chiếm 61% năm 2000) và vượt 70% năm 2005. Số ngày lưu trú bình quân của khách quốc tế đạt 1,43 - 1,50 ngày; khách nội địa đạt 1,15 - 1,25 ngày.

Chỉ tiêu	2003	2004	2005	2006	2007	Tăng trưởng bình quân (%)
Tổng lượt khách (nghìn lượt)	-	-	1.620	-	-	18,45
Khách nội địa (nghìn lượt)	-	-	-	-	1.901	17,90
Ngày lưu trú bình quân (ngày)	1,15	1,20	1,25	1,25	1,25	-

Nguồn: Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hải Phòng (2007)

Về doanh thu: Tổng thu du lịch tăng từ 58,2 tỷ đồng (1995) lên 231,0 tỷ đồng (2000) và đạt 552,0 tỷ đồng (2005). Cơ cấu doanh thu chủ yếu là lưu trú và ăn uống (65 - 75%), các dịch vụ bổ trợ chỉ chiếm 25 - 35%.

Chỉ tiêu	1995	1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005
Thu nhập du lịch (tỷ đồng)	58,2	125,8	131,09	182,62	231,0	283,0	363,0	404,0	470,0	552,0
Tăng trưởng so với năm trước (%)	-	116,15	4,4	-	-	-	-	-	-	-
Nộp ngân sách nhà nước (tỷ đồng)	-	-	-	-	32,0	7,94	39,37	41,30	43,08	49,40

Nguồn: Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hải Phòng (2007)

Chương 2: Các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng

Chương này phân tích lịch sử tiến hóa của kiến trúc châu Âu, kiến trúc Pháp và quá trình chuyển giao phong cách vào Việt Nam cũng như Hải Phòng.

Khái quát lịch sử kiến trúc phương Tây:

• Cổ đại Hy Lạp - La Mã: Khởi nguồn của các thức cột kinh điển. Hy Lạp phát triển thức Doric, Ionic, Corinth; La Mã bổ sung thức Toscan, Compozit cùng kỹ thuật vòm cuốn đá, bê tông thiên nhiên và các công trình quy mô lớn (Đấu trường Colosseums, Nhà tắm Caracalla, Đền Panthéon).
• Thời kỳ Trung đại:
  • Phong cách Roman (thế kỷ X - XII): Bắt nguồn gắn liền với dòng tu Benedictine (năm 910 tại Pháp), đặc trưng bởi tường dày, cửa sổ nhỏ, vòm bán cầu, kết cấu dạng pháo đài (tiêu biểu: quần thể tôn giáo Pisa).
  • Phong cách Gothic (cuối thế kỷ XII - XV): Xuất hiện tại miền Tây Bắc nước Pháp, phát triển hệ thống vòm cuốn có sống, cuốn bay chịu lực, cửa sổ kính màu hình hoa hồng (tiêu biểu: Nhà thờ Đức Bà Paris).
  • Phong cách Phục hưng (cuối thế kỷ XIV - XVI): Tái sinh ngôn ngữ Hy - La cổ điển dựa trên tính toán toán học và tỷ lệ nhân trắc (kiến trúc sư tiêu biểu: Michel Angelo, Raphael, Sangalo, Becnini).
  • Phong cách Baroque (thế kỷ XVII) và Rococo (đầu thế kỷ XVIII): Khởi phát từ phong trào Chống cải cách tôn giáo tại Roma và phát triển dưới thời Louis XIV - Louis XV tại Pháp; đặc trưng bởi đường cong uốn lượn, mặt bằng oval, cột thân vặn, hiệu ứng tương phản sáng tối kịch tính (tiêu biểu: Nhà hát Opera Paris, Khách sạn Soubise).
• Thời kỳ Cận đại: Phong cách Hiện đại (Modernism) đoạn tuyệt với thức cổ điển, đề cao công năng, sử dụng vật liệu thép, kính, bê tông cốt thép (tiêu biểu: trường phái Chicago, Bauhaus, Kiến trúc hữu cơ của Frank Lloyd Wright, Chủ nghĩa biểu hiện của Antonio Gaudi).

Đặc trưng kiến trúc Pháp: Kế thừa hệ thống thức cổ điển kết hợp tính duy lý và trang trí bản địa; phát triển mái Mansard (dốc hình thang tạo không gian sử dụng tầng áp mái), cửa sổ cao uốn vòm vượt đường gờ mái, phong cách Pháp Normandy với tháp đá tròn mái nón và các chi tiết chạm nổi hành lang.

Quá trình du nhập vào Việt Nam:

• Thời phong kiến: Qua hoạt động truyền giáo từ thế kỷ XVI (dấu vết Roman, Gothic ban đầu) và việc xây dựng thành lũy quân sự kiểu Vauban cuối thế kỷ XVIII (năm 1791, Nguyễn Ánh thuê sĩ quan Pháp Victor Oliver Paymanel thiết kế thành Sài Gòn 8 góc; vua Minh Mạng tiếp tục áp dụng năm 1834).
• Thời Pháp thuộc: Xây dựng các công trình tôn giáo quy mô lớn (Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn năm 1880, Nhà thờ Lớn Hà Nội năm 1887, Nhà thờ đá Phát Diệm năm 1896) và hệ thống công trình hành chính, công cộng, nhà ở tại các đô thị nhượng địa như Hà Nội, Hải Phòng.

Chương 3: Đề xuất một số giải pháp khai thác các công trình kiến trúc Pháp phục vụ phát triển du lịch tại Hải Phòng

Dựa trên kết quả khảo sát thực trạng, chương này đưa ra hệ thống giải pháp định hướng:

• Quy hoạch và bảo tồn di sản: Tiến hành kiểm kê, phân loại và xếp hạng di tích kiến trúc Pháp; lồng ghép công tác bảo tồn kiến trúc cổ vào quy hoạch tổng thể không gian đô thị của thành phố Hải Phòng đến năm 2020.
• Xây dựng sản phẩm và tour du lịch chuyên đề: Thiết kế các tuyến tham quan chuyên đề di sản kiến trúc kết hợp tìm hiểu lịch sử đô thị nội thành Hải Phòng (kết nối Nhà hát lớn, Bảo tàng thành phố, các khu phố cũ thời thuộc địa), đa dạng hóa trải nghiệm cho du khách thay vì chỉ tập trung vào du lịch biển tại Đồ Sơn hay Cát Bà.
• Tăng cường xúc tiến, quảng bá: Xây dựng ấn phẩm, tài liệu thuyết minh và chương trình giới thiệu nét đặc trưng của kiến trúc Pháp tại Hải Phòng đến thị trường khách nội địa và quốc tế; liên kết vùng du lịch duyên hải Bắc Bộ.
• Đầu tư hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực: Nâng cấp kết cấu hạ tầng giao thông kết nối, nâng cấp sân bay Cát Bi thành sân bay quốc tế; bồi dưỡng đội ngũ hướng dẫn viên, thuyết minh viên am hiểu sâu về lịch sử và giá trị nghệ thuật kiến trúc thuộc địa.
• Phối hợp quản lý liên ngành: Phối hợp đồng bộ giữa Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch với các cơ quan quản lý đô thị và doanh nghiệp lữ hành nhằm chấm dứt tình trạng khai thác tự phát, bảo vệ nguyên trạng di sản.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được một số kết quả cụ thể:

• Tổng hợp hệ thống số liệu về hoạt động du lịch Hải Phòng giai đoạn 1995 - 2007: quy mô cơ sở lưu trú đạt 221 cơ sở (2.907 buồng năm 2005); tổng lượt khách đạt 1.620 nghìn lượt (2005); thu nhập du lịch đạt 552 tỷ đồng (2005); tỷ trọng khách Trung Quốc chiếm trên 70% khách quốc tế (2005).
• Hệ thống hóa các giai đoạn tiến hóa kiến trúc phương Tây (từ Hy Lạp - La Mã cổ đại đến Hiện đại) và làm rõ đặc điểm thích ứng của kiến trúc Pháp khi du nhập vào Việt Nam.
• Đóng góp khoa học: Khắc phục khoảng trống của các tài liệu nghiên cứu trước đây (vốn chỉ dừng lại ở mô tả lịch sử xây dựng hoặc khảo cứu địa chí đường phố) bằng việc tiếp cận hệ thống công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng dưới góc độ kinh tế du lịch và đề xuất giải pháp khai thác thực tiễn.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tập trung chủ yếu vào các công trình kiến trúc Pháp trong phạm vi không gian nội thành Hải Phòng; nguồn dữ liệu khảo sát du lịch dựa trên các báo cáo thống kê chuyên ngành đến năm 2007. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát chi tiết hiện trạng kỹ thuật của từng công trình kiến trúc Pháp riêng lẻ tại các quận/huyện ngoại thành, khảo sát mức độ chi trả và nhu cầu chuyên biệt của du khách quốc tế đối với tour di sản kiến trúc, cũng như nghiên cứu cơ chế hợp tác công - tư (PPP) trong bảo tồn và khai thác di sản.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên các ngành Du lịch học, Quản trị Dịch vụ Du lịch & Lữ hành, Văn hóa học, Lịch sử đô thị và Kiến trúc. Nội dung phân tích tiến trình kiến trúc châu Âu (Chương 2), hệ thống số liệu phát triển du lịch Hải Phòng giai đoạn 1995 - 2007 (Chương 1) và các gợi ý về xây dựng tour du lịch di sản (Chương 3) có giá trị ứng dụng cho công tác quản lý tài nguyên và phát triển sản phẩm du lịch tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận tiếp cận nguồn gốc địa danh "Hải Phòng" theo những giả thuyết nào? Văn bản nêu 3 nguồn gốc khả dĩ: (1) Rút ngắn từ cụm từ "Hải tần phòng thủ" thời nữ tướng Lê Chân; (2) Rút ngắn từ cơ quan "Hải Dương thương chính quan phòng" thời vua Tự Đức; (3) Bắt nguồn từ ty sở nha Hải Phòng sứ hoặc đồn Hải Phòng do Bùi Viện thành lập năm 1870 bên cửa sông Cấm.

2. Tỷ trọng thị trường khách quốc tế đến Hải Phòng trong giai đoạn 1997 - 2005 có đặc điểm gì? Khách du lịch Trung Quốc chiếm tỷ lệ áp đảo trong cơ cấu khách quốc tế: tăng từ hơn 10.000 lượt (khoảng 15% năm 1997) lên 125.000 lượt (61% năm 2000) và chiếm hơn 70% tổng lượng khách quốc tế đến Hải Phòng vào năm 2005.

3. Khóa luận phân tích dấu ấn kiến trúc phương Tây du nhập vào Việt Nam thời phong kiến qua những công trình nào? Tác giả đề cập đến: (1) Các nhà thờ nhỏ xuất hiện theo các đoàn truyền giáo Ki-tô giáo từ thế kỷ XVI; (2) Thành lũy phòng thủ kiểu Vauban, tiêu biểu là thành Sài Gòn 8 góc do Nguyễn Ánh thuê sĩ quan Pháp Victor Oliver Paymanel thiết kế năm 1791 và các công trình thành lũy tiếp tục được vua Minh Mạng xây dựng từ năm 1834.

4. Doanh thu ngành du lịch Hải Phòng tăng trưởng như thế nào từ năm 1995 đến năm 2005? Tổng thu nhập ngành du lịch tăng từ 58,2 tỷ đồng năm 1995 lên 231,0 tỷ đồng năm 2000 (tăng trưởng bình quân 31,75%/năm) và đạt 552,0 tỷ đồng năm 2005 (gấp 9,5 lần so với năm 1995). Trong đó, doanh thu dịch vụ lưu trú và ăn uống chiếm tỷ trọng chủ đạo (65 - 75%).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Thương Giang đã hệ thống hóa cơ sở lịch sử - kiến trúc của các công trình kiến trúc Pháp và đánh giá thực trạng hoạt động du lịch tại thành phố Hải Phòng trong giai đoạn 1995 - 2007. Đề tài chỉ rõ tiềm năng to lớn của quỹ di sản kiến trúc thuộc địa cũng như những hạn chế trong việc khai thác tự phát, thiếu đồng bộ thời gian qua. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất các nhóm giải pháp về quy hoạch, bảo tồn, xây dựng sản phẩm tour chuyên đề và liên kết quản lý nhằm phát triển du lịch di sản bền vững cho thành phố Cảng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về Hải Phòng và hoạt động du lịch ở Hải Phòng. Chương 2: Các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng. Chương 3: Đề xuất một số giải pháp khai thác các công trình kiến trúc Pháp phục vụ phát triển du lịch tại Hải Phòng. Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 4 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HẢI PHÒNG VÀ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH Ở HẢI PHÒNG 1.

Vài nét về vùng đất và con ngƣời Hải Phòng 1. Địa lí và cảnh quan 1,519 km2. ộ ấ của thành phố. Tạ , hầu h , Quân Y, Thiên Long.

- ủ Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 5 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch. Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 6 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch ủ 380. Dân cư - kinh tế - xã hội 1. Dân cư và truyền thống lịch sử Nhìn lại về lịch sử, Hải Phòng là một trong những vùng đất cổ có dân cư sinh sống từ rất sớm.

Theo kết quả nghiên cứu khảo cổ tại di chỉ Cái Bèo, khu vực Tràng Kênh và theo một số thư tịch cổ thì những cư dân đầu tiên đã đến sinh sống ở mảnh đất này cách đây 6000 - 7000 năm. Thời Bắc thuộc, Hải Phòng thuộc huyện Chu Diên, quận Giao Chỉ, nằm dưới ách thống trị của phong kiến phương Bắc. Trong các cuộc khởi nghĩa lớn chống ách đô hộ của kẻ thù, giành độc lập dân tộc, nhân dân Hải Phòng đều tham gia rất tích cực. Tiêu biểu là khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm 40 có nữ tướng Lê Chân và nhiều thủ lĩnh nghĩa quân là người Hải Phòng.

Tên tuổi của bà Lê Chân đã làm rạng danh thành phố. Ngoài ra còn có các cuộc khởi nghĩa lớn của Mai Thúc Loan năm 722, Phùng Hưng năm 766, và đặc biệt là chiến công của Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng, đều có sự góp mặt của nhân dân Hải Phòng. Thời kỳ độc lập tự chủ của các triều đại phong kiến Việt Nam, vùng này nổi tiếng với các chiến thắng trên sông Bạch Đằng: trận Bạch Đằng năm 938 của Ngô Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 7 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch Quyền, trận Bạch Đằng năm 981 của Lê Hoàn, trận Bạch Đằng năm 1288 của Trần Hưng Đạo. Đến triều đại nhà Hậu Lê (giai đoạn Lê sơ), vùng này nằm trong xứ Hải Dương (là miền cực đông duyên hải của xứ này).

Sau đó, từ thời Lê Trung Hưng đến thời Nguyễn, vùng này đều thuộc trấn Hải Dương và sau này là tỉnh Hải Dương (1831). Năm 1870 - 1873, Bùi Viện, được sự tiến cử với vua Tự Đức của Doanh điền sứ Doãn Khuê, đã thực hiện việc xây dựng một bến cảng bên cửa sông Cấm mang tên Ninh Hải và một căn cứ phòng ngự bờ biển ở liền kế bên, gọi là nha Hải Phòng sứ. Khi Pháp đánh chiếm Bắc Kỳ lần thứ nhất năm 1873-1874, nhà Nguyễn phải ký hòa ước Giáp Tuất, trong đó quy định nhà Nguyễn phải mở cửa thông thương các cảng Ninh Hải (Hải Phòng) thuộc tỉnh Hải Dương và Thị Nại tỉnh Bình Định, để đổi lấy việc Pháp rút quân khỏi Bắc Kỳ. Sau đó tại cảng Ninh Hải này, nhà Nguyễn và Pháp lập nên một cơ quan thuế vụ chung, quản lý việc thương mại ở vùng cảng này gọi là Hải Dương thương chính quan phòng.

Như vậy, nguồn gốc địa danh Hải Phòng có thể là từ: * Tên gọi rút ngắn trong cụm từ “Hải tần phòng thủ” từ thời nữ tướng Lê Chân đầu thế kỷ thứ nhất. * Tên gọi rút ngắn từ tên gọi của một cơ quan đời Tự Đức trên đất Hải Dương: “Hải Dương thương chính quan phòng”. * Tên Hải Phòng có thể bắt nguồn từ ty sở nha Hải Phòng sứ hoặc đồn Hải Phòng do Bùi Viện lập từ năm 1870 đời Tự Đức, với căn cứ như sau: "Bến cảng trên sông Cấm trước khi gọi là Hải Phòng đã được gọi là Ninh Hải, địa danh Ninh Hải được dùng chính thức trong giấy tờ, sử sách của ta từ trước khi có tên Hải Phòng cho đến khi bị tên Hải Phòng loại hẳn".com/diendan/pho-hoa-phuong- do/3566-lich-su-thanh-pho-hai-phong.html) Dưới thời phong kiến, một trong những sự kiện nổi bật nhất đối với vùng đất này là việc Mạc Dăng Dung, một người con của miền biển Hải Phòng, đã lật đổ triều Lê, lập nên triều Mạc năm 1527, lập kinh đô Dương Kinh mà trung tâm là huyện Nghi Dương (Kiến Thụy - Hải Phòng). Vương triều Mạc lúc thịnh trị đã thi hành nhiều chính sách tiến bộ, góp phần khôi phục và phát triển kinh tế, đời sống nhân dân ấm no, Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 8 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch hạnh phúc, chiêu mộ nhiều nhân tài giúp nước, trong đó có Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm - danh nhân văn hóa kiệt xuất của Hải Phòng.

Năm 1887, người Pháp cho thành lập tỉnh Hải Phòng, tách vùng lân cận cảng Ninh Hải ra từ tỉnh Hải Dương. Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp Sadi Carnot ký sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng - thành phố Hải Phòng chính thức có tên trên bản đồ Liên bang Đông Dương. Theo sắc lệnh thành phố Hải Phòng được tách ra từ tỉnh Hải Phòng, phần còn lại của tỉnh Hải Phòng lập thành tỉnh Kiến An. Đến năm 1962 thì tỉnh Kiến An được nhập về thành phố Hải Phòng (hiện nay Kiến An là 1 quận của thành phố Hải Phòng).

Năm 1888 chính thức đánh dấu việc Hải Phòng thực sự trở thành một thành phố mang tính chất thuộc địa ở Đông Dương. Người Pháp sau đó đã tiến hành qui hoạch thành phố Hải Phòng theo mô hình của các đô thị công thương nghiệp hiện đại của Pháp. Kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954), cùng với quân dân cả nước, quân và dân Hải Phòng đã chiến đấu anh dũng, giành nhiều chiến công vang dội. Ngày 13/05/1955, tên lính Pháp cuối cùng đã rút lui khỏi Hải Phòng, thành phố và cả miền Bắc được hoàn toàn giải phóng.

Chỉ một thời gian ngắn sau, quân và dân Hải Phòng lại bước vào một cuộc chiến mới cam go, quyết liệt hơn chống lại kẻ thù sừng sỏ nhất: Đế quốc Mĩ. Vừa tăng gia sản xuất chi viện cho miền Nam ruột thịt, vừa chiến đấu chống âm mưu phá hoại của kẻ thù, Hải Phòng còn là đầu cầu xuất phát của đường Hồ Chí Minh trên biển, nơi những con tàu không số huyền thoại chở vũ khí và lương thực tới các chiến trường miền Nam, góp phần to lớn vào thắng lợi của quân dân miền Nam, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Sau đại thắng mùa xuân 1975, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân Hải Phòng cùng với nhân dân cả nước bắt tay vào xây dựng lại đất nước, tiến hành sự nghiệp đổi mới toàn diện, bước vào thời kì công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Mục tiêu của thành phố là xây dựng Hải Phòng thành thành phố theo hướng hiện đại trước năm 2020.

Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 9 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch Hải Phòng còn mang những dấu ấn của nền văn hóa Đông Sơn - thời đại kim khí đồng thau của dân tộc. Qua hàng nghìn năm hình thành và phát triển, cộng đồng dân cư ở Hải Phòng không ngừng lớn mạnh và phát triển cả về số lượng và chất lượng. Dân số Hải Phòng hiện nay là 1.776,4 nghìn người (số liệu năm 2004), chiếm 2,5% dân số cả nước. Mật độ dân số là 1113,1 người/km2, đứng thứ 4 sau các tỉnh Thái Bình, Hải Dương, Hưng Yên.

Về cơ cấu dân cư: là mảnh đất được hình thành từ rất sớm nên Hải Phòng có nhiều tầng lớp dân cư sinh sống, trong đó bao gồm các tộc người Việt (Kinh), Hoa, Tày, Nùng., trong đó người Việt là chủ yếu, đến từ các tỉnh lân cận. Sự đa dạng về các tầng lớp dân cư đã tạo cho Hải Phòng nhiều nét văn hóa đặc sắc. Tuy nhiên, trong quá trình giao lưu và hòa nhập thì đa số đều có chung một cội nguồn văn hóa và cốt cách mạnh mẽ, táo bạo của những người khai hoang lấn biển, “ăn sóng nói gió”. Con người Hải Phòng chân thực, chất phác, hiền hậu và tốt bụng, anh dũng trong lao động và chiến đấu.

Bên cạnh đó, Hải Phòng còn tự hào là cái nôi sản sinh ra những người đẹp. Thành phố rất vinh dự khi hàng năm có nhiều người đẹp tham dự các cuộc thi sắc đẹp trong và ngoài nước, và không ít người trong số đó đã gặt hái được những thành quả đáng mơ ước. Kinh tế - xã hội Hải Phòng vốn nổi tiếng với cái tên thành phố Cảng. Cảng Hải Phòng là một trong những cảng được xây dựng đầu tiên trên cả nước, hàng năm đón hàng trăm chuyến tàu chở hàng, chở du khách từ nhiều quốc gia cập bến.

Do có vị trí địa lí thuận lợi và tài nguyên biển phong phú nên Hải Phòng có nhiều ưu thế về kinh tế biển: đánh bắt và chế biến thủy hải sản, công nghiệp đóng tàu, vận tải biển. Trong thập kỉ mới, Hải Phòng đã đưa ra nhiều chỉ tiêu kinh tế và các hoạt động của năm: “Năm doanh nghiệp 2002”, “Năm doanh nghiệp và hội nhập 2003”. được nhân dân hưởng ứng. Các hoạt động phúc lợi xã hội thực hiện đạt kết quả tốt, nhiều chương trình, dự án được hình thành và đưa vào hoạt động: đường ngã 5 - sân bay Cát Bi, đường 353 ra Đồ Sơn, trung tâm hội chợ triển lãm Quốc tế, đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng., tổ Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 10 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch chức thành công các sự kiện quảng bá cho du lịch Hải Phòng: năm du lịch Cát bà 2002, năm du lịch Hải Phòng 2006, và vừa qua là một loạt các chương trình phục vụ cho liên hoan du lịch Đồ Sơn 2007, 2008, 2009, 2010.

Với những kết quả đã đạt được, thành phố đã vinh dự được công nhận là đô thị loại I cấp quốc gia năm 2003.