phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo nội dung chính của đề tài gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1:Cơ sở lý luận chung về du lịch nông nghiệp Chƣơng 2: Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch nông nghiệp tại Trang trại Đồng Quê - Ba Vì - Hà Nội Chƣơng 3: Một số đề xuất nhằm phát triển du lịch nông nghiệp tại huyện Ba Vì - Hà Nội Đặng Thị Thảo – VH1102 Trang 7 Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại Đồng Quê – Ba Vì – Hà Nội CHƢƠNG I: CỞ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DU LỊCH NÔNG NGHIỆP 1.1 Khái quát chung 1.1 Khái niệm về du lịch nông nghiệp Du lịch nông nghiệp đƣợc mô tả là hoạt động thăm viếng nông trại nông nghiệp hoặc bất cứ hoạt động làm vƣờn, canh tác hay kinh doanh nông nghiệp nào nhằm để đƣợc thƣởng lãm, học hỏi và tham gia vào các hoạt động đó. Loại hình du lịch nông nghiệp bắt đầu đƣợc thế giới quan tâm nghiên cứu từ những năm 90 của thế kỷ 20 và mới đƣợc manh nha phát triển ở Việt Nam. Theo Duncan Hilchey nghiên cứu về nông nghiệp du lịch ở New York: Cơ hội và thách thức trong Farm-Based Giải Trí và Khách sạn - Lựa chọn thay thế Chƣơng trình nuôi, Sở Nông thôn Xã hội học, Đại học Cornell, 1993.thì : “Du lịch nông nghiệp là loại hình du lịch do ngƣời chủ hoặc ngƣời điều hành nông trại triển khai kinh doanh nhằm mục đích nâng cao kiến thức và thƣ giãn giải trí đối với công chúng, quảng bá các sản phẩm của nông trại và từ đó tăng thêm thu nhập cho nông trại”. Từ điển Wikipedia: “Du lịch nông nghiệp hiểu một cách rộng nhất là loại hình du lịch liên quan đến các hoạt động nông nghiệp hoặc dựa vào nông nghiệp, từ đó đƣa du khách đến với các nông trại, trang trại hoặc nông trƣờng”.
Lobo nghiên cứu về lợi ích của du lịch nông nghiệp ở San Diego - nông nghiệp California tháng 10 – 12 năm 1999: “Du lịch nông nghiệp là khái niệm chỉ hoạt động đến tham quan một nông trại hoặc bất kỳ một cơ sở nào hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp nhằm mục đích thƣ giãn giải trí, nâng cao nhận thức, có thể chủ động tham gia vào hoạt động của nông trại hoặc cơ sở đó”. Bùi Thị Lan Hƣơng về du lịch nông nghiệp và du lịch nông thôn trong Nội san nghiên cứu khoa học, Trƣờng Cán bộ quản lý nông nghiệp và phát triển nông thôn 2, thành phố Hồ Chí Minh, tháng 1/2010 đã phân biệt khái niệm du lịch nông nghiệp và du lịch nông thôn thì : “Du lịch nông nghiệp Đặng Thị Thảo – VH1102 Trang 8 Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại Đồng Quê – Ba Vì – Hà Nội là một loại hình du lịch đơn lẻ dựa trên việc khai thác tài nguyên sản xuất nông nghiệp, chủ thể tham gia du lịch là ngƣời nông dân, không gian du lịch là trang trại, đồng ruộng, có thể gây xung đột lợi ích với cộng đồng” Với mục đích muốn tìm hiểu về loại hình du lịch nông nghiệp em hiểu rằng “du lịch nông nghiệp là một hình thức đƣa khách du lịch trở về với thiên nhiên, tìm hiểu những cách sinh hoạt của những ngƣời nông dân hoặc tham gia vào quá trình sản xuất nông nghiệp và hƣởng thụ những sản vật do chính mình làm ra”. Trên đây là những khái niệm cơ bản về du lịch nông nghiệp em nhận thấy rằng khái niệm về du lịch nông nghiệp của Hilchey thì : “Du lịch nông nghiệp là loại hình du lịch do ngƣời chủ hoặc ngƣời điều hành nông trại triển khai kinh doanh nhằm mục đích nâng cao kiến thức và thƣ giãn giải trí đối với công chúng, quảng bá các sản phẩm của nông trại và từ đó tăng thêm thu nhập cho nông trại” là hợp lý cho đề tài khóa luận của em.2 Đặc điểm du lịch nông nghiệp Để đáp ứng ngày càng cao của du khách hiện đại, ngành du lịch luôn có những bƣớc chuyển mình tích cực và tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo thu hút du khách. Trong đó loại hình du lịch nông nghiệp là một phân khúc thị trƣờng du lịch mới lạ và bổ ích.
Đây là kết hợp sự đa dạng của các vùng nông thôn, những trải nghiệm ẩm thực và những cuộc vui chơi ngoài trời. Một kỳ nghỉ lý tƣởng đồng nghĩa với việc làm thỏa mãn mọi nhu cầu của du khách. Một số ngƣời thích tắm nắng trên bãi biển cạnh một khách sạn 5 sao, hay nghỉ dƣỡng lâu dài ở một thành phố nhộn nhịp và tham quan những phòng tranh và viện bảo tàng. Trong khi số khác thích phiêu lƣu trên những đỉnh núi cao chót vót, hay những dòng sông hiểm trở và cũng có thể là những ngọn đồi thăm thẳm.
Khác hẳn với hai hình thức này, du lịch nông nghiệp ra đời và lan rộng khắp thế giới. Nó bao gồm du lịch sinh thái, du lịch đến những vùng nông thôn, vùng dân tộc, trải nghiệm ẩm thực, vui chơi giải trí hoặc du lịch địa lý. Đặng Thị Thảo – VH1102 Trang 9 Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại Đồng Quê – Ba Vì – Hà Nội Ƣu điểm của du lịch nông nghiệp là sự đa dạng. Du khách có thể nghỉ dƣỡng tại một ngôi làng trên bờ hồ, một biệt thự hƣớng ra nhà máy sản xuất rƣợu vang hoặc thậm chí là một trang trại, nơi mà du khách có thể làm việc ở đó.
Đặc biệt sáng kiến “những tình nguyện viên trên trang trại” xuất hiện trên toàn thế giới và phổ biến ở 33 quốc gia. Đến với sản phẩm du lịch này, du khách đƣợc trải nghiệm cuộc sống thực tế ở bất kỳ một trang trại nào. Phần lớn du lịch nông nghiệp hƣớng đến trải nghiệm một nền văn hóa mới, tránh xa nhịp sống hối hả nơi đô thị. Đó là thƣởng ngoạn một khung cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp và nghỉ dƣỡng trong một ngôi nhà tranh ấm cúng cùng với nhiều hoạt động nhƣ leo núi, câu cá, cƣỡi ngựa và cƣỡi xe trƣợt tuyết,… Ở Việt Nam thì du lịch nông nghiệp là một loại hình mới đƣợc biết đến.
Với loại hình du lịch mới mẻ này, du khách sẽ đƣợc trực tiếp tham gia vào các hoạt động dân dã thƣờng của nhà nông nhƣ: cấy lúa, tát nƣớc, bắt vịt, bắt cá… và các hoạt động trồng trọt và chăn nuôi khác. Du lịch nông nghiệp còn là hình thức phát triển mối giao hòa về mặt tự nhiên, văn hóa và con ngƣời giữa các vùng đô thị và nông thôn thông qua việc đến ở hoặc tham gia có mục đích nhằm hƣởng thụ các sản vật địa phƣơng tại từng hộ nông dân hoặc các trang trại….Du lịch nông nghiệp là một loại hình du lịch tạo ra sản phẩm du lịch phục vụ du khách chủ yếu dựa vào nền tảng của hoạt động sản xuất nông nghiệp. D o vậy tài nguyên của loại hình du lịch này là tất cả những gì phục vụ cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. Từ tƣ liệu sản xuất, đất đai, con ngƣời, quy trình sản xuất, phƣơng thức tập quán kỹ thuật canh tác và sản phẩm làm ra… cho đến những yếu tố tự nhiên liên quan đến sản xuất nông nghiệp nhƣ khí hậu, thời tiết, canh tác… đều là cơ sở tài nguyên cho du lịch nông nghiệp.
Không gian tổ chức các hoạt động nông nghiệp cho du khách là các trang trại, đồng ruộng, vƣờn cây, rừng trồng đến cả những ao nuôi, cơ sở thuần dƣỡng động, thực vật hoang dã. Đặng Thị Thảo – VH1102 Trang 10 Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại Đồng Quê – Ba Vì – Hà Nội Chủ thể tham gia tổ chức du lịch nông nghiệp có thể là chủ hộ, nhà vƣờn, chủ rừng, chủ trang trại, chủ cở sở, hợp tác xã nông nghiệp,chủ doanh nghiệp nông nghiệp…. Hình thái du lịch nông nghiệp là một hình thức xuất khẩu hàng hóa nông nghiệp tại chỗ rất hiệu quả và tiếp thị tận gốc về hồ sơ xuất xứ sản phẩm, nhất là khi nhu cầu tự bảo vệ sức khỏe của cộng đồng xã hội trƣớc các nguy cơ ô nhiễm môi trƣờng tại các thành phố lớn ngày càng tăng. Du lịch nông nghiệp thiên về học hỏi, trải nghiệm hoạt động sản xuất nông nghiệp, thƣởng thức vẻ đẹp cảnh quan nhân văn do hoạt động sản xuất nông nghiệp tạo nên tại điểm tham quan.
Du lịch nông nghiệp sẽ ít có tác động tiêu cực đến tài nguyên nếu có giáo dục về môi trƣờng, có tiếp xúc với cộng đồng địa phƣơng và góp phần giữ gìn các giá trị truyền thống nhờ việc tiêu thụ đƣợc những sản phẩm nông, lâm, ngƣ nghiệp và các sản phẩm thủ công truyền thống lợi nhuận từ hoạt động từ hoạt động du lịch là để bảo toàn và phát huy nền văn hoá bản địa. Nguồn lao động dồi dào, hƣớng dẫn viên du lịch trực tiếp tham gia vào các hoạt động dịch vụ phục vụ khách du lịch chủ yếu là ngƣời dân địa phƣơng - họ là ngƣời đƣợc sinh ra và lớn lên trên mảnh đất nông nghiệp nên rất am hiểu cuộc sống nông nghiệp,các phƣơng thức, kỹ thuật canh tác và có nhiều kinh nghiệm trong hoạt động nông nghiệp .Vì vậy, ngƣời dân địa phƣơng sẽ hƣớng dẫn cho du khách tham gia các hoạt động nông nghiệpmột cách nhiệt tình, chu đáo và đem lại cho du khách nhiều kiến thức bổ ích. Du lịch nông nghiệp có chi phí thấp do các thiết bị vật chất sử dụng mặc dù chƣa hoạt động nhƣng đơn giản và dễ thoả mãn nhu cầu du lịch do đó thu hút đƣợc nhiều khách du lịch đến tham quan.3 Phân loại du lịch nông nghiệp Liên quan đến du lịch nông nghiệp có nhiều thuật ngữ. Ở Vƣơng quốc Anh có “Rural-tourism” (du lịch nông thôn), ở Mỹ có “ Homestead ” (du lịch Đặng Thị Thảo – VH1102 Trang 11 Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại Đồng Quê – Ba Vì – Hà Nội trang trại), ở Nhật Bản có “Green-tourism” (du lịch xanh), còn ở Pháp có “Tourism de Verdure” (du lịch với cỏ cây).
Loại hình “Du lịch xanh” hay còn đƣợc gọi là du lịch tại gia do chính quyền và nhân dân ở Ajimu – Nhật Bản sáng tạo ra nhằm phát huy thế mạnh về nông nghiệp và truyền thống văn hóa địa phƣơng. Khi tham gia vào một tour du lịch nông thôn ngoài việc du khách đƣợc tham gia vào các hoạt động sản xuất nông nghiệp nhƣ cấy lúa, trồng khoai, trồng rau…. Đặc biệt, du khách có thể tham gia những hoạt động rất thú vị nhƣ tắm tại nhà tắm công cộng của làng.