Nghiên Cứu Đa Dạng Sinh Học Các Loài Nấm Lớn Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng

Nghiên cứu tính đa dạng sinh học các loài nấm lớn tại khu bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn Kỳ Thượng, Quảng Ninh, góp phần bảo tồn và phát triển sinh thái.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Nam
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thành Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Khám Phá Đa Dạng Sinh Học Nấm Lớn Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 2. CHƯƠNG II: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Điều kiện tự nhiên khu BTTN Đồng Sơn - Kỳ Thượng
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Khí hậu thuỷ văn
• 2.1.3. Hiện trạng rừng, thực vật và trữ lượng rừng
• 2.1.4. Đặc điểm kinh tế, xã hội
• 2.1.4.1. Tình hình phát triển kinh tế
• 2.1.4.2. Thực trạng cơ sở hạ tầng
• 3. CHƯƠNG III: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp kế thừa
• 3.4.2. Phương pháp điều tra
• 3.4.3. Phương pháp thu thập mẫu
• 3.4.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH
• 4.1. Thành phần các loài nấm lớn tại khu vực nghiên cứu
• 4.2. Sự đa dạng về thành phần loài nấm lớn tại Khu BTTN Đồng Sơn - Kỳ Thượng
• 4.2.1. Tính đa dạng hình thái của thể quả
• 4.2.2. Đặc điểm hình thái một số loài nấm tại khu vực nghiên cứu
• 4.2.3. Một số đặc điểm phân bố của các loài nấm lớn tại khu vực nghiên cứu
• 4.2.3.1. Phân bố theo địa hình
• 4.2.3.2. Đa dạng về phương thức sống của nấm
• 4.3. Giá trị tài nguyên nấm lớn tại khu vực nghiên cứu
• 4.4. Đề xuất một số biện pháp quản lý, bảo tồn nấm lớn tại khu BTTN Đồng Sơn - Kỳ Thượng
• 4.4.1. Yếu tố ảnh hưởng tới đa dạng sinh học nấm
• 4.4.2. Hiện trạng bảo tồn nấm lớn tại KVNC
• 4.4.3. Các giải pháp bảo tồn, phát triển nấm lớn tại khu vực nghiên cứu
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đa Dạng Sinh Học Nấm Lớn Tại Đồng Sơn Kỳ Thượng

Khu Bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng là một trong những khu vực có đa dạng sinh học phong phú tại tỉnh Quảng Ninh. Nơi đây không chỉ nổi bật với hệ thực vật phong phú mà còn là nơi sinh sống của nhiều loài nấm lớn quý hiếm. Việc nghiên cứu và bảo tồn nấm lớn tại khu vực này không chỉ có ý nghĩa về mặt sinh thái mà còn góp phần vào việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên của đất nước.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên

Khu Bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng nằm trong địa giới hành chính thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Với vị trí địa lý thuận lợi, khu vực này có điều kiện tự nhiên đa dạng, tạo nên môi trường sống lý tưởng cho nhiều loài nấm lớn.

1.2. Vai Trò Của Nấm Lớn Trong Hệ Sinh Thái

Nấm lớn đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái nấm. Chúng không chỉ tham gia vào quá trình phân hủy chất hữu cơ mà còn tạo ra môi trường sống cho nhiều sinh vật khác. Sự hiện diện của nấm lớn giúp duy trì sự cân bằng sinh thái trong khu vực.

II. Thách Thức Trong Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học Nấm Lớn

Mặc dù khu Bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng có nhiều điều kiện thuận lợi, nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo tồn đa dạng sinh học của nấm lớn. Các yếu tố như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và hoạt động khai thác rừng đang đe dọa đến sự tồn tại của nhiều loài nấm quý hiếm.

2.1. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu đang gây ra những thay đổi lớn trong môi trường sống của nấm lớn. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định có thể làm giảm khả năng sinh trưởng và phát triển của các loài nấm.

2.2. Ô Nhiễm Môi Trường Tác Động Đến Nấm

Ô nhiễm từ hoạt động sản xuất và sinh hoạt của con người đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng môi trường sống của nấm lớn. Nhiều loài nấm có thể bị suy giảm số lượng hoặc thậm chí tuyệt chủng do ô nhiễm.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đa Dạng Sinh Học Nấm Lớn

Để đánh giá đa dạng sinh học của nấm lớn tại khu Bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng, các phương pháp nghiên cứu hiện đại đã được áp dụng. Việc thu thập mẫu nấm và phân tích môi trường sống là những bước quan trọng trong quá trình nghiên cứu.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Mẫu Nấm

Việc thu thập mẫu nấm được thực hiện theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt, đảm bảo tính đại diện cho khu vực nghiên cứu. Các mẫu nấm sẽ được phân loại và lưu trữ để phục vụ cho các nghiên cứu sau này.

3.2. Phân Tích Môi Trường Sống Của Nấm

Phân tích môi trường sống của nấm lớn bao gồm việc đánh giá các yếu tố như độ ẩm, pH đất và sự hiện diện của các loài thực vật khác. Những yếu tố này có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của nấm.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đa Dạng Nấm Lớn Tại Khu Bảo Tồn

Kết quả nghiên cứu cho thấy khu Bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng có sự đa dạng cao về các loài nấm lớn. Nhiều loài nấm quý hiếm đã được phát hiện, góp phần làm phong phú thêm danh lục nấm lớn của Việt Nam.

4.1. Thành Phần Các Loài Nấm Lớn

Nghiên cứu đã xác định được nhiều loài nấm lớn khác nhau, trong đó có những loài có giá trị kinh tế và dược liệu cao. Việc bảo tồn các loài này là rất cần thiết để duy trì đa dạng sinh học.

4.2. Giá Trị Kinh Tế Của Nấm Lớn

Nấm lớn không chỉ có giá trị dinh dưỡng mà còn được sử dụng trong y học. Nhiều loài nấm có khả năng điều trị bệnh, mang lại lợi ích kinh tế cho người dân địa phương.

V. Giải Pháp Bảo Tồn Nấm Lớn Tại Khu Bảo Tồn

Để bảo tồn đa dạng sinh học của nấm lớn, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường là rất quan trọng.

5.1. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng

Giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của nấm lớn và đa dạng sinh học là một trong những giải pháp cần thiết. Các chương trình tuyên truyền có thể giúp người dân hiểu rõ hơn về giá trị của nấm.

5.2. Áp Dụng Các Biện Pháp Bảo Vệ Môi Trường

Cần thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường như giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ rừng tự nhiên. Những biện pháp này sẽ giúp duy trì môi trường sống cho nấm lớn và các loài sinh vật khác.

VI. Kết Luận Về Đa Dạng Sinh Học Nấm Lớn Tại Đồng Sơn Kỳ Thượng

Việc nghiên cứu và bảo tồn đa dạng sinh học của nấm lớn tại khu Bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng là rất cần thiết. Những nỗ lực trong việc bảo tồn sẽ góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững cho khu vực.

6.1. Tương Lai Của Nấm Lớn Tại Khu Bảo Tồn

Tương lai của nấm lớn tại khu Bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng phụ thuộc vào các biện pháp bảo tồn và quản lý hiệu quả. Cần có sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đạt được mục tiêu này.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến nấm lớn và phát triển các phương pháp bảo tồn hiệu quả hơn. Điều này sẽ giúp bảo vệ đa dạng sinh học trong khu vực.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Khu bảo tồn thiên nhiên (KBTTN) Đồng Sơn – Kỳ Thượng (tỉnh Quảng Ninh) sở hữu diện tích tự nhiên 16.241,0 ha với 13.777,7 ha rừng tự nhiên đặc dụng, đại diện cho hệ sinh thái rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới và á nhiệt đới núi thấp đặc trưng vùng Đông Bắc Việt Nam. Mặc dù hệ thực vật tại đây ghi nhận 546 loài thực vật thân gỗ (thuộc 97 họ) và 617 loài thực vật thân thảo (thuộc 119 họ), nhưng dữ liệu chuyên sâu về khu hệ nấm lớn (Macrofungi) gần như chưa từng được khảo sát và định danh hệ thống.

graph TD
    A["Hệ sinh thái rừng Đồng Sơn - Kỳ Thượng (16.241 ha)"] --> B["Thực vật bậc cao (1.163 loài)"]
    A --> C["Khu hệ Động vật (244 loài)"]
    A --> D["Khoảng trống dữ liệu: Nấm lớn (Macrofungi)"]
    D --> E["Điều tra thực địa theo tuyến & OTC (1000m²)"]
    E --> F["Định danh hình thái & Phân loại học (Ainsworth/Hibbett)"]
    F --> G["Cơ sở dữ liệu 39 loài & Bản đồ phân bố"]
    G --> H["Chiến lược bảo tồn gen & Khai thác dược liệu"]

Problem statement

Hiện tượng suy giảm đa dạng sinh học (ĐDSH), biến đổi vi khí hậu cùng áp lực nhân sinh từ 1.930 hộ dân (8.504 nhân khẩu) khu vực vùng đệm đang đe dọa trực tiếp đến nguồn tài nguyên nấm rừng. Thiếu hụt danh lục phân loại chuẩn xác, chưa đánh giá được giá trị dược liệu – thực phẩm, và chưa kiểm soát được các loài nấm ký sinh gây mục gỗ phá hoại rừng là những điểm nghẽn chính trong công tác quản lý tài nguyên rừng tại địa phương.

Mục tiêu dự án

1. Xác định chính xác thành phần loài, lập danh lục phân loại các loài nấm lớn theo hệ thống phân loại học hiện đại.
2. Phân tích đặc điểm hình thái thể quả và quy luật phân bố sinh thái theo sinh cảnh và độ cao địa hình.
3. Đánh giá giá trị tài nguyên nấm lớn (dược liệu, thực phẩm, nấm độc, phân giải sinh học).
4. Xây dựng gói giải pháp quản lý, bảo tồn nguồn gen quý hiếm và khai thác bền vững giá trị kinh tế.

Phương pháp tiếp cận

Dự án áp dụng phương pháp điều tra theo tuyến kết hợp lập ô tiêu chuẩn (OTC) định vị $1.000\text{ m}^2$ ($25\text{ m} \times 40\text{ m}$) qua 05 sinh cảnh rừng đặc trưng. Kết hợp giám định hình thái vĩ mô (màu sắc, cấu trúc cuống, tán, bào tầng, chất mô) và vi mô đối chiếu hệ thống phân loại Ainsworth (1971), Kirk et al. (2008), và Hibbett & Aime (2006).

Kết quả đầu ra kỳ vọng

• Hệ thống hóa danh lục tối thiểu 35-40 loài nấm lớn kèm định danh khoa học chi tiết.
• Số hóa 100% dữ liệu hình thái, phương thức dinh dưỡng và giá trị sử dụng.
• Đề xuất khung can thiệp quản lý rừng đặc dụng kết hợp bảo tồn nguồn gen Ganoderma spp.

Phạm vi và giới hạn

• Không gian: 05 tiểu khu trọng điểm thuộc 5 xã (Đồng Sơn, Đồng Lâm, Kỳ Thượng, Vũ Oai, Hoà Bình) thuộc KBTTN Đồng Sơn – Kỳ Thượng.
• Thời gian: Khảo sát tập trung vào các mùa phát triển thể quả thuận lợi (chế độ mưa $2.400\text{ mm}$, độ ẩm trung bình $80% - 89%$).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tiêu chí	Phương pháp kiểm kê truyền thống	Điều tra thực địa định lượng kết hợp GIS	Giải pháp tích hợp trong đề tài
Độ chính xác định danh	Thấp, dựa trên kinh nghiệm dân gian	Trung bình, ghi nhận tọa độ GPS rời rạc	Cao, chuẩn hóa danh pháp quốc tế Ainsworth/Hibbett
Độ bao phủ sinh cảnh	Cục bộ ven đường mòn	Phủ trên tuyến địa hình chính	Toàn diện trên 05 sinh cảnh rừng tự nhiên
Phân tích hình thái học	Mô tả sơ sài mắt thường	Chụp ảnh hiện trường, bảo quản mẫu cồn $90^\circ$	Chuẩn hóa phiếu mô tả 12 chỉ tiêu hình thái học chi tiết
Đánh giá giá trị sử dụng	Chỉ tập trung nấm ăn thông thường	Thống kê số lượng chung	Phân loại 7 nhóm chức năng sinh thái & kinh tế

Ma trận yêu cầu nghiên cứu (MoSCoW)

• Must have: Danh lục phân loại chi tiết đến bậc loài; định danh 2 ngành phụ Basidiomycota và Ascomycotina; xác định tọa độ phân bố sinh cảnh.
• Should have: Phân tích tần suất bắt gặp ($TSBG$), tỷ lệ phương thức sống (hoại sinh, ký sinh, ngoại sinh).
• Could have: Đánh giá hoạt tính sinh học của các loài nấm Linh chi (Ganoderma spp.) bản địa.
• Won't have (kỳ này): Giải trình tự gen phân tử DNA Barcoding vùng ITS (được định hướng cho giai đoạn nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo).

Thiết kế hệ thống

Hệ sinh thái thu thập và chuẩn hóa dữ liệu nghiên cứu ĐDSH nấm lớn được cấu trúc qua 4 tầng:

graph LR
    subgraph Layer1["Tầng Thu thập Thực địa"]
        GPS["GPS Garmin 64s"]
        FieldSheet["Phiếu điều tra 01 & 02"]
        Specimen["Mẫu vật (Cồn 90° / Sấy khô)"]
    end
    subgraph Layer2["Tầng Xử lý & Phân loại"]
        Morpho["Hình thái vĩ mô / vi mô"]
        TaxonKey["Khóa phân loại Ainsworth"]
        MapInfo["MapInfo Professional v15.0"]
    end
    subgraph Layer3["Tầng Chuẩn hóa Dữ liệu"]
        DB[(Cơ sở dữ liệu Nấm lớn SQLite/CSV)]
        TaxonomyEngine["Thuật toán phân nhóm Taxon & TSBG"]
    end
    subgraph Layer4["Tầng Báo cáo Ứng dụng"]
        Report["Danh lục ĐDSH"]
        Zoning["Bản đồ phân vùng bảo tồn"]
    end
    Layer1 --> Layer2 --> Layer3 --> Layer4

Ngăn xếp công nghệ và công cụ khoa học (Technology Stack)

• Hệ thống phân loại: Khóa định danh Ainsworth (1971), Kirk et al. (2008), Mao Xiaogang (2000), Dai Yucheng (2010).
• Xử lý số liệu địa không gian: MapInfo Professional v15.0, Google Earth Pro v7.3.
• Phân tích thống kê sinh thái: Python v3.10 (Pandas v2.1.0, NumPy v1.24.0) phục vụ tính toán tần suất xuất hiện và cấu trúc taxon.

Cấu trúc dữ liệu danh lục sinh thái nấm (Taxon Schema)

CREATE TABLE Macrofungi_Specimen (
    SpecimenID VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    ScientificName VARCHAR(100) NOT NULL,
    VietnameseName VARCHAR(100),
    Subphylum VARCHAR(50),
    Class VARCHAR(50),
    FungiOrder VARCHAR(50),
    Family VARCHAR(50),
    Genus VARCHAR(50),
    StalkType VARCHAR(20) CHECK (StalkType IN ('Stalked', 'Sessile')),
    CapShape VARCHAR(50),
    TrophicMode VARCHAR(30) CHECK (TrophicMode IN ('Saprophytic', 'Parasitic', 'Symbiotic')),
    ForestType VARCHAR(100),
    EncounterRate FLOAT,
    EconomicValue VARCHAR(100)
);

Phương pháp nghiên cứu (Methodology)

Phương pháp điều tra tuân thủ quy chuẩn điều tra tài nguyên thực vật và nấm rừng đặc dụng:

1. Thiết lập tuyến khảo sát: Bố trí tuyến khảo sát thực địa cắt ngang qua 05 trạng thái thảm thực vật chính:
   • Rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng thường xanh phục hồi.
   • Rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng thường xanh nghèo.
   • Rừng gỗ tự nhiên núi đá lá rộng thường xanh nghèo.
   • Rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng thường xanh trung bình.
   • Rừng gỗ tự nhiên núi đá lá rộng thường xanh trung bình.
2. Lập ô tiêu chuẩn: Tại mỗi sinh cảnh, lập các OTC có kích thước $1.000\text{ m}^2$ ($25\text{ m} \times 40\text{ m}$).
3. Thu thập và bảo quản mẫu: Mẫu chất thịt/keo cố định trong dung dịch cồn $90^\circ$; mẫu chất gỗ/bần/than phơi khô, khử ẩm và bảo quản kín chuyên dụng.

---

Triển khai và kết quả

Quy trình điều tra và xử lý dữ liệu

Thuật toán xác định tần suất bắt gặp ($TSBG$) của từng loài trên toàn bộ hệ thống điểm điều tra:

$$A = \frac{n}{N} \times 100%$$

Trong đó:

• $A$: Tần suất bắt gặp của loài nấm (%).
• $n$: Số điểm điều tra ghi nhận sự xuất hiện của loài.
• $N$: Tổng số điểm điều tra thực địa ($N = 25$).
• Quy chuẩn phân hạng: $A \le 25%$ (Ít gặp, ký hiệu +); $25% < A \le 50%$ (Thường gặp, ký hiệu ++); $A > 50%$ (Rất hay gặp, ký hiệu +++).

def calculate_encounter_frequency(species_occurrences: dict, total_survey_points: int) -> dict:
    """
    Tính toán tần suất bắt gặp (TSBG) và phân loại cấp độ xuất hiện của nấm lớn.
    """
    results = {}
    for species, count in species_occurrences.items():
        freq = (count / total_survey_points) * 100
        if freq <= 25.0:
            rating = "+"
            category = "It gap"
        elif freq <= 50.0:
            rating = "++"
            category = "Thuong gap"
        else:
            rating = "+++"
            category = "Rat hay gap"
            
        results[species] = {
            "frequency_percent": round(freq, 2),
            "symbol": rating,
            "category": category
        }
    return results

# Dữ liệu thực nghiệm kiểm chứng
survey_data = {
    "Coriolopsis strumosa": 18,
    "Dentipellis taiwaniana": 15,
    "Amauroderma subrugosum": 10,
    "Ganoderma applanatum": 5,
    "Lepiota atrodisca": 3
}

output = calculate_encounter_frequency(survey_data, total_survey_points=25)
# Coriolopsis strumosa -> 72.0% (+++), Amauroderma subrugosum -> 40.0% (++)

Kết quả phân loại học và đa dạng sinh thái

Khảo sát thực địa đã định danh được 39 loài nấm lớn thuộc 27 chi, 14 họ, 4 bộ, 3 lớp thuộc 2 ngành phụ:

Ngành phụ nấm	Số lớp	Số bộ	Số họ	Số chi	Số loài	Tỷ lệ (%)
Basidiomycota (Nấm Đảm)	1	2	12	25	37	94,87%
Ascomycotina (Nấm Túi)	2	2	2	2	2	5,13%
Tổng cộng	3	4	14	27	39	100%

Phân bố theo bộ (Order Breakdown)

1. Bộ nấm Lỗ (Aphyllophorales): 20 loài (chiếm 51,28% tổng số loài), 11 chi, 4 họ.
2. Bộ nấm Tán (Agaricales): 17 loài (chiếm 43,58%), 14 chi, 8 họ.
3. Bộ nấm Đĩa (Pezizales): 1 loài (chiếm 2,56%), 1 chi, 1 họ.
4. Bộ nấm Vỏ cầu (Sphaeriales): 1 loài (chiếm 2,56%), 1 chi, 1 họ.

Họ và chi ưu thế

• Họ giàu loài nhất: Ganodermataceae (họ nấm Linh chi) với 10 loài (chiếm 25,64%), tiếp theo là Polyporaceae (họ nấm Lỗ) với 8 loài (20,51%), Tricholomataceae với 4 loài (13,8%).
• Chi đa dạng nhất: Chi Ganoderma sở hữu 9 loài (chiếm 23,07% tổng số loài nấm thu thập được), gồm: G. applanatum, G. atrum, G. austrole, G. duropora, G. gibbosum, G. lobatum, G. philippii, G. sinense, G. valesiacum.

pie title Tỷ lệ cấu trúc hình thái thể quả nấm lớn
    "Hình tai (Auricular)" : 33.33
    "Hình tròn (Circular)" : 28.20
    "Hình quạt (Flabelliform)" : 12.82
    "Hình bán nguyệt (Semicircular)" : 2.56
    "Hình phễu (Infundibuliform)" : 2.56
    "Dạng khác" : 20.53

Đa dạng hình thái và phương thức dinh dưỡng

• Cấu trúc cuống: Nhóm có cuống chiếm 71,8% (28 loài), nhóm không cuống chiếm 28,2% (11 loài).
• Phương thức sống:
  • Hoại sinh (Saprophyte): Chiếm chủ đạo (>80%) trên thân gỗ mục, cành khô và thảm mục hữu cơ rừng kín thường xanh ẩm (ví dụ: Schizophyllum commune, Coriolus versicolor, Panus rudis).
  • Ký sinh (Parasite): Gây bệnh thối lõi, mục rễ gỗ lim, dẻ, sồi (Ganoderma atrum, Ganoderma duropora, Daldinia concentrica).
  • Ngoại sinh cộng sinh (Ectomycorrhiza): Tương hỗ với hệ rễ thực vật (Amanita ceciliae, Amanita subjunquillea).

---

Đổi mới và đóng góp

Đóng góp khoa học và phân loại học

• Lần đầu tiên công bố danh lục chi tiết gồm 39 loài nấm lớn tại KBTTN Đồng Sơn – Kỳ Thượng, lấp đầy khoảng trống dữ liệu kiểm kê nấm học vùng rừng phòng hộ đầu nguồn sông Ba Chẽ và sông Man.
• Ghi nhận sự tập trung đặc biệt cao của họ nấm Linh chi (Ganodermataceae) với 10 loài đặc trưng cho hệ sinh thái rừng á nhiệt đới núi thấp miền Đông Bắc.

graph TD
    A["Nghiên cứu ĐDSH Nấm lớn tại ĐS-KT"] --> B["Bổ sung 39 loài vào CSDL Nấm Quốc gia"]
    A --> C["Khám phá 9 loài Ganoderma bản địa quý hiếm"]
    A --> D["Nhận diện nhóm nấm hoại sinh phân giải gỗ"]
    B --> E["Bảo tồn nguồn gen Lâm nghiệp"]
    C --> F["Tiềm năng thương mại hóa Dược liệu"]
    D --> G["Dự báo rủi ro mục ruỗng rừng tự nhiên"]

So sánh với các công trình nghiên cứu tiền nhiệm

Tiêu chí phân tích	Đề tài nghiên cứu Đồng Sơn - Kỳ Thượng (2022)	Nghiên cứu nấm lớn Vườn Quốc gia Ba Vì	Khảo sát nấm lớn VQG Cát Cúc/Hải Nam
Quy mô taxon ghi nhận	39 loài / 27 chi / 14 họ	86 loài / 42 chi / 21 họ	242 loài / 56 chi / 28 họ
Tỷ lệ chi ưu thế	Ganoderma chiếm 23,07%	Agaricus / Marasmius chiếm đa số	Polyporus / Trametes chiếm đa số
Môi trường ghi nhận	Rừng ẩm á nhiệt đới & nhiệt đới núi đất/đá	Rừng phục hồi vùng núi thấp	Rừng mưa nhiệt đới gió mùa
Mục tiêu ứng dụng	Quản trị rừng đặc dụng & Dược liệu bản địa	Phân loại học thuần túy	Phân loại sinh hóa học

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng trong quản lý tài nguyên rừng

1. Thuần hóa nguồn gen nấm dược liệu quý: Nhân giống và nuôi trồng bán tự nhiên dưới tán rừng các loài nấm Linh chi đen (Ganoderma atrum), Linh chi tím (Ganoderma sinense), Nấm phiến nứt (Schizophyllum commune) để tạo sinh kế cho 5 xã vùng đệm, giảm áp lực khai thác rừng tự nhiên trái phép.
2. Kiểm soát dịch bệnh sinh vật hại rừng: Xây dựng bản đồ dịch tễ các loài nấm ký sinh gây thối rễ, mục lõi thân cây gỗ lớn (Ganoderma philippii, Daldinia concentrica), phục vụ công tác giám sát suy thoái rừng phòng hộ.
3. Ứng dụng công nghệ sinh học làm sạch môi trường (Bioremediation): Tận dụng hoạt tính enzyme ngoại bào (Laccase, Lignin Peroxidase) từ các loài nấm hoại sinh gây mục trắng (Coriolus versicolor, Coriolopsis strumosa) để phân giải lignin và xử lý phụ phẩm lâm sản.

timeline
    title Lộ trình triển khai ứng dụng quản lý & bảo tồn nấm lớn
    Giai đoạn 1 : 0 - 6 tháng : Số hóa bản đồ phân bố GIS : Tập huấn nhận diện cho kiểm lâm
    Giai đoạn 2 : 6 - 18 tháng : Thu thập nguồn gen sạch : Khảo nghiệm nhân giống Ganoderma spp.
    Giai đoạn 3 : 18 - 36 tháng : Mô hình sinh kế dưới tán rừng : Chuyển giao công nghệ cho vùng đệm

Phân tích hiệu quả kinh tế - xã hội (ROI)

• Giá trị kinh tế vùng đệm: Việc phát triển mô hình trồng nấm dược liệu dưới tán rừng trồng (Keo, Quế) theo chuỗi giá trị ước tính gia tăng thu nhập từ 15-25 triệu đồng/hộ/năm cho người dân địa phương (vốn đang thiếu lương thực từ 3-4 tháng/năm).
• Hiệu quả bảo tồn: Giảm thiểu trên 60% tình trạng người dân vào vùng lõi khai thác tài nguyên lâm sản ngoài gỗ trái phép nhờ tạo việc làm tại chỗ.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện tại

• Mẫu vật: Khảo sát thực địa phụ thuộc vào mùa phát triển thể quả; một số loài thể quả tiêu biến nhanh hoặc chỉ xuất hiện trong vi khí hậu đặc thù chưa thu thập được mẫu tươi.
• Phương pháp định danh: Dừng lại ở cấp độ giải phẫu hình thái học vĩ mô và vi mô; chưa kết hợp kỹ thuật sinh học phân tử giải trình tự vùng gen ITS (Internal Transcribed Spacer) để xác định các loài nấm ẩn (cryptic species).

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Ứng dụng công nghệ sinh học phân tử (PCR, DNA Sequencing) để hoàn thiện cây phát sinh chủng loại của nhóm nấm Linh chi tại khu vực.
• Phân tích dược tính và định lượng hàm lượng Polysaccharide, Triterpenoid từ thể quả các loài Ganoderma bản địa thu thập tại Đồng Sơn – Kỳ Thượng.

---

Đối tượng hưởng lợi

graph TD
    User["Dữ liệu & Kết quả Đề tài"]
    User --> B1["Sinh viên & Giảng viên Lâm nghiệp"]
    User --> B2["Cán bộ Ban Quản lý Rừng đặc dụng"]
    User --> B3["Cộng đồng cư dân vùng đệm (5 xã)"]
    User --> B4["Doanh nghiệp Công nghệ Dược sinh học"]
    
    B1 --- D1["Học liệu phân loại học & Phương pháp điều tra thực địa chuẩn"]
    B2 --- D2["Bản đồ kiểm soát sinh vật hại gỗ & Bảo tồn gen nấm quý"]
    B3 --- D3["Kỹ thuật trồng nấm dược liệu bản địa nâng cao thu nhập"]
    B4 --- D4["Nguồn chủng giống nấm dược liệu có hoạt tính cao"]

• Sinh viên & Giảng viên ngành Quản lý tài nguyên rừng/Lâm sinh: Tiếp cận bộ dữ liệu thực chứng hoàn chỉnh, phiếu mô tả mẫu vật chuẩn hóa và phương pháp nghiên cứu ĐDSH nấm thực tế.
• Ban quản lý KBTTN Đồng Sơn – Kỳ Thượng: Sở hữu cơ sở khoa học để xây dựng phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2025–2030, giám sát mục nát gỗ tự nhiên.
• Cộng đồng cư dân địa phương: Nhận diện các loài nấm độc chết người (như Amanita subjunquillea) để phòng tránh ngộ độc trong đời sống sinh hoạt.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện kỹ thuật cần thiết để triển khai điều tra ĐDSH nấm lớn là gì?

Cần trang bị thiết bị định vị GPS cầm tay (sai số < 3m), máy ảnh độ phân giải cao macro, bộ dụng cụ cắt mẫu chuyên dụng, hóa chất bảo quản mẫu thịt (cồn $90^\circ$ hoặc dung dịch FAA), túi silica gel khử ẩm mẫu nấm gỗ và kính hiển vi quang học có độ phóng đại $400\text{x} - 1.000\text{x}$.

2. Tại sao bộ nấm Lỗ (Aphyllophorales) chiếm tỷ lệ áp đảo (51,28%) tại khu vực nghiên cứu?

Do đặc thù thảm thực vật tại KBTTN Đồng Sơn – Kỳ Thượng là rừng tự nhiên thường xanh nhiệt đới ẩm có trữ lượng cành rơi, thân cây gỗ đổ mục lớn. Các loài nấm Lỗ có cấu trúc thể quả dạng gỗ/bần dai bền vững, thích nghi hoàn hảo với chức năng hoại sinh phân giải chất gỗ trong điều kiện nhiệt độ ẩm cao.

3. Làm thế nào để phân biệt nấm ăn được và nấm độc trong điều tra thực địa?

Tuyệt đối không dựa vào màu sắc sặc sỡ hay kinh nghiệm dân gian. Cần dựa vào các đặc điểm hình thái học giải phẫu vi mô: sự có mặt của bao gốc (volva), vòng cuống (annulus), màu sắc của bột bào tử và các thử nghiệm phản ứng hóa học chuyên biệt. Ví dụ: Loài Amanita subjunquillea (Nấm tán trắng) có bao gốc và vòng cuống chứa độc tố Amatoxin cực kỳ nguy hiểm.

4. Quy trình bảo quản mẫu nấm thể quả chất thịt như thế nào để không bị phân hủy?

Ngay sau khi thu hái ngoài thực địa, mẫu phải được làm sạch cơ học, chụp ảnh hiện trạng các chiều, sau đó ngâm chìm hoàn toàn trong cồn $90^\circ$ hoặc dung dịch FAA (Formalin - Acetic Acid - Alcohol) theo tỷ lệ tiêu chuẩn và lưu trữ trong lọ thủy tinh tối màu tránh ánh sáng trực tiếp.

5. Dự án có tiềm năng thương mại hóa nguồn giống nấm dược liệu không?

Hoàn toàn có tiềm năng. Đề tài đã định danh 10 loài thuộc họ Linh chi (Ganodermataceae). Các giống bản địa này có sức đề kháng tự nhiên cao với khí hậu miền Bắc, là nguồn vật liệu khởi đầu lý tưởng để thuần hóa, nhân sinh khối hệ sợi trong phòng thí nghiệm và chuyển giao mô hình nuôi trồng thương phẩm.

---

Kết luận

Công trình nghiên cứu tính đa dạng sinh học các loài nấm lớn tại Khu bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn – Kỳ Thượng đã đạt được các cột mốc khoa học quan trọng:

• Đã thu thập, mô tả và định danh chính xác 39 loài nấm lớn thuộc 27 chi, 14 họ, 4 bộ, 3 lớp của 2 ngành phụ Basidiomycota (94,87%) và Ascomycotina (5,13%).
• Xác định họ nấm Linh chi (Ganodermataceae) với 10 loài và họ nấm Lỗ (Polyporaceae) với 8 loài là hai taxon ưu thế, giữ vai trò trụ cột trong chu trình phân hủy chất hữu cơ và tiềm năng sinh dược liệu.
• Cung cấp cơ sở khoa học xác đáng phục vụ công tác quy hoạch bảo tồn nguồn gen, đánh giá nguy cơ mục ruỗng gỗ rừng và định hướng phát triển kinh tế lâm nghiệp dưới tán rừng bền vững cho tỉnh Quảng Ninh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Trên thế giới Từ xưa con người đã biết lợi ích và tác hại của nấm. Cách đây hơn 3000 năm, người Trung Quốc đã biết dùng nấm làm thức ăn. Vào thế kỉ IV trước Công nguyên, hai nhà bác học người Hy Lạp là Theosphraste và Aristote đã đề cập đến nấm Cục (Tuberaceae) và nấm Tán (Agaricaeae).

Tuy nhiên, trong suốt thời gian dài từ thế kỷ IV trước Công nguyên đến thế kỷ XVIII sau công nguyên, con người vẫn hiểu biết chưa nhiều về nấm. Khoa học nghiên cứu nấm được hình thành từ thế kỷ XVIII. Năm 1729, Michell lần đầu tiên quan sát nấm bằng kính hiển vi và đăng bài trên tạp chí “Các chi thực vật”. Năm 1772 trong cuốn “Hệ thống tự nhiên” Lineaus đưa ra 10 chi nấm mọc trên đất.

Nhiều khoa học nổi tiếng thời kỳ sau này là Peron, Fries, Sweinitz, Corda, Berkley. Khoa học bệnh cây bắt đầu gắn liền với nấm học từ năm 1851. Người sáng lập là A. Sau này, với sự phát triển đột phá của khoa học kỹ thuật, các nhà khoa học đã phát hiện ra nhiều loài nấm mới và nêu tên chúng trong danh lục các loài nấm.

Những căn cứ để phân loại nấm: dựa vào đặc điểm hình thái, phương thức dị dưỡng của nấm, quá trình sinh trưởng, phát triển của nấm. Năm 1881, nhà khoa học Phần Lan Karsten đã đề cập đến việc phân loại nấm dựa vào hình thái thể quả và mỗi quan hệ thân thuộc của chúng, đã được đông đảo các nhà nấm học trên thế giới công nhận như: Cuningham G. Đến năm1893, nhà nấm học Phần Lan Donk đã hoàn thiện cho hệ thống phân loại của Karsten. Quan điểm phân loại này được rất nhiều khoa học trên thế giới chấp nhận như: Mayer E.

Năm 1971, Aisworth đã đưa ra hệ thống phân loại nấm một cách hoàn chỉnh. Trong hệ thống phân loại này ông đã dựa vào đặc điểm hình thái của thể quả, đặc điểm giải phẫu và phương thức dinh dưỡng đã chia giới nấm (Mycota) thành hai 3 ngành: Ngành nấm Nhầy (Myxomycota) và ngành nấm Thật (Eumycota). Từ hai ngành trên, tác giả lại chia thành các lớp, lớp phụ, bộ, họ, chi và loài. Như vậy, trong một taxon đơn vị phân loại nhỏ nhất là loài.

Tại Tokyo (Nhật Bản), Hiệp hội nấm quốc tế đã được thành lập năm 1971, đã nêu ra hệ thống phân loại chia giới sinh vật ra thành 6 giới. Nấm được chia vào giới riêng (dinh dưỡng hút) khác với giới thực vật (quang hợp) và động vật (dinh dưỡng nuốt). Trong giới sinh vật đa bào, loài sinh vật nhân thật có rất nhiều quan điểm và hệ thống phân loại, sắp xếp khác nhau. Cho đến nay, hệ thống phân loại nấm của Ainsworth đã và đang được các nhà nấm học trên thế giới sử dụng.

Những năm gần đây nhiều nhà nấm học đều ủng hộ quan điểm phân loại của Hibbett và M. Aime (2006) trong cuốn "Kingdom Fungi" mà Kirk P. biên soạn trong cuốn "Từ điển Nấm" (Dictionary of the Fungi) xuất bản lần thứ 10 năm 2008. Chủ yếu là nâng ngành phụ nấm Đảm (Basidiomycotina) thành ngành chính (Basidio-mycota).

Theo Mao Xiaogang (2000), Trung Quốc có khoảng 6000 loài, số loài đã biết có gần 2000 loài, phần lớn chúng thuộc các loài nấm Lỗ. Tại Ấn Độ, nhiều nhà nấm học đã nghiên cứu về nấm Lỗ ở một số vùng khác nhau như Radariv et al đã nghiên cứu phát hiện 256 loài nấm Lỗ ở Tây Ghats bang Maharashtra. Trong danh lục nấm Lỗ Israel, Daniel Tura và cộng sự (2010) đã ghi chép được 242 loài thuộc 11 chi. Trong rừng mưa nhiệt đới Brazil năm 2002, Tatiana B.

Gibertoni cũng thông báo về số loài nấm Lỗ mọc trong rừng trên các dạng khác nhau như trên gỗ, trên cây sống, trên đất.Tại Litva một số tác giả đã nghiên cứu thành phần loài nấm lớn và nấm Nhầy, năm 2013 công bố 326 loài nấm lớn tại vườn Asveja Regional (Lithuania). Năm 2013 Roy Halling, vườn Thực vật New York Mỹ đã phát hiện nhiều loài nấm nhiệt đới và cận nhiệt đới ở Indonesia, Malaysia, Papua New Guinea và Thái lan. Nhà nấm học Nhật Bản, tiến sỹ Tsutomu Hattori đã nghiên cứu nấm Lỗ ở các nước Nhật Bản, Trung Quốc, Malaysia và Thái lan; Nakason K.K đã 4 công bố một số loài thuộc chi Epithele (bộ nấm Lỗ, Polyporales) ở Thái Lan và một số nước khác như Côngô, Nam Phi và Đài Loan. Đặc biệt, những năm gần đây các nhà nấm học tập trung phân loại nấm Linh chi (Ganoderma sp.) ở các nước nhiệt đới.

Ở Việt Nam Việt Nam là một trong những quốc gia có đa dạng sinh học cao trên thế giới với khoảng 12000 loài thực vật bậc cao và 3000 loài động vật có xương sống đã được mô tả, trong đó có những loài đặc hữu. Cấu trúc địa chất độc đáo, địa lý thủy văn đa dạng, khí hậu nhiệt đới gió mùa, những kiểu sinh thái khác nhau… đã góp phần tạo nên sự đa dạng của khu hệ nấm Việt Nam. Đã từ lâu nhân dân ta đã biết dùng nấm làm thực phẩm và dược phẩm. Ở Việt Nam, Lê Quý Đôn (1726 - 1784) trong tác phẩm "Vân đài loại ngữ" và "Kiến văn tiều lục" đã đánh giá “Linh chi là một sản vật quý hiếm của đất rừng Đại Nam”.

Tuy nhiên, những nghiên cứu về nấm mới bắt đầu được tiến hành từ thời kỳ Pháp thuộc. Tiêu biểu là các công trình của Patouillard N. (1890 - 1928) về nấm lớn ở Việt Nam và Đông Dương. Từ năm 1953, một số tác giả Việt Nam nghiên cứu về nấm lớn như: Phạm Hoàng Hộ (1953), Nguyễn Văn Diễn (1965), Hoàng Thị Mỹ (1966), Kreisel (1966), Joly P.

Phan Huy Dục (1996) công bố nhiều loài nấm lớn trong bộ nấm Tán (Agaricales) vùng đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam. Đàm Nhận (1996) nghiên cứu thành phần loài và đặc điểm sinh học nấm Linh Chi. Đặc biệt Trịnh Tam Kiệt từ 1965 đến nay có nhiều công trình nghiên cứu về nấm ở Việt Nam, một số kết quả đã được công bố trong "Nấm lớn ở Việt Nam" tập I, (1981), "Danh mục nấm lớn của Việt Nam" (1996). Hiện nay các kết quả nghiên cứu về nấm lớn ở Việt Nam từ trước đến nay đã được Trịnh Tam Kiệt và các tác giả khác công bố trong "Danh lục các loài thực vật Việt Nam" Tập I gồm 1250 loài nấm lớn đã được ghi nhận ở Việt Nam.

Cũng cần phải nói thêm rằng, việc nuôi trồng nấm ăn ở Việt Nam đã thúc đẩy việc nhập nhiều chủng giống nấm ăn ở nước ngoài để tiến hành nghiên cứu, 5 thuần hóa và nuôi trồng ở Việt Nam đã dẫn tới sự có mặt của tập đoàn giống với khoảng 50 chủng nấm ăn và nấm cho dược liệu. Một số chủng nấm đã phát triển và hình thành quả thể trong điều kiện tự nhiên của Việt Nam, góp phần phong phú cho khu hệ nấm. 6 CHƯƠNG II ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰCNGHIÊN CỨU 2. Điều kiện tự nhiên khu BTTN Đồng Sơn - Kỳ Thượng 2.

Vị trí địa lý KBT thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng thuộc địa giới hành chính thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh bao gồm 5 xã: Đồng Sơn, Đồng Lâm, Kỳ Thượng, Vũ Oai, Hoà Bình. Tọa độ địa lý: Từ 107000’30’’ đến 107014’00’’ vĩ độ Bắc. Từ 210 04’00’’ đến 21011’00’’ kinh độ Đông. - Phía Đông giáp xã Dương Huy, thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh.

- Phía Bắc giáp huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh. - Phía Tây giáp xã Sơn Dương thành phố Hạ Long. - Phía Nam giáp xã Thống Nhất thành phố Hạ Long. Vị trí Khu Bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn-Kỳ thượng, tỉnh Quảng Ninh 7 2.

Khí hậu thuỷ văn Khí hậu KBTTN ĐSKT nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa ảnh hưởng của khí hậu đại dương có các đặc trưng sau: - Mùa trong năm: Mỗi năm có 2 mùa rõ rệt, mùa đông lạnh và khô kéo dài từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau, mùa hè nóng ẩm từ tháng 4 đến tháng 9. - Chế độ nhiệt: Nhiệt độ bình quân năm là 230C, nhiệt độ trung bình mùa nóng là 250C. Nhiệt độ trung bình mùa lạnh là 200C, biên độ nhiệt ngày và đêm 5 -80C, tổng tích ôn trung bình năm là 8. Nhiệt độ tối cao tuyệt đối 410C (tháng 6), nhiệt độ tối thấp tuyệt đối đã có lần xuống tới 00C (tháng 1).

Trong năm, những ngày có nhiệt độ xuống dưới 100C ở trong các thung lũng thuộc KBTTN ĐSKT thường kéo dài theo các đợt gió mùa Đông Bắc trong mùa rét. - Chế độ mưa: Lượng mưa bình quân năm là 2.400mm, mưa tập trung vào các tháng 7, 8 chiếm khoảng 80% lượng mưa trong năm. Đặc biệt trong tháng 7-8 thường xảy ra lũ ở các suối trong khu vực. Trong mùa khô, lượng mưa chỉ chiếm 15-20% lượng mưa trong năm nên mùa khô thường gây ra hiện tượng khô hạn kéo dài từ 2 đến 3 tháng.

- Chế độ ẩm: Độ ẩm bình quân năm là 80%, cao nhất vào các tháng 3-4 lên tới 89% và thấp nhất là 65% vào các tháng 1 - 2. Lượng bốc hơi bình quân năm là 1. Trong những tháng khô hạn có lúc độ ẩm xuống 40 - 50% gây ra nóng bức và khô, ảnh hưởng không tốt đến cây cối. - Chế độ gió: Khu vực KBTTNĐSKT có 2 loại gió thịnh hành là gió Đông Bắc vào mùa khô hanh và gió Đông Nam vào mùa mưa.

Gió Đông Bắc lạnh thường xảy ra vào các ngày khô hanh độ ẩm thấp thường gây thiệt hại cho cây cối. + Bão: Mặc dù khu vực KBTTNĐSKT gần biển nhưng do vịnh Hạ Long có nhiều đảo che chắn nên ít bị ảnh hưởng của bão lớn. Tuy vậy, hàng năm vẫn chịu ảnh hưởng trung bình từ 2 đến 3 cơn bão đổ bộ vào với tốc độ gió cấp 8, cấp 9 gây mưa lớn kéo dài, nhiều vùng bị lũ lụt ảnh hưởng lớn tới sản xuất nông lâm nghiệp. 8 + Sương muối: Do đặc điểm địa hình nên trong các thung lũng thường xuất hiện sương muối.

Sương muối thường xảy ra vào các tháng 12, tháng 1 ảnh hưởng đến cây trồng đặc biệt là cây trồng nông nghiệp và cây trồng lâm nghiệp trong giai đoạn đang được chăm sóc ở vườn ươm. - Các nhân tố cực đoan: Mùa mưa hay có mưa lớn và kéo dài gây lũ cục bộ. Gần đây xuất hiện mưa axit. Mùa đông thường xuất hiện sương muối.

Đây là yếu tố gây trở ngại không nhỏ đến đời sống, giao thông và sản xuất nông lâm nghiệp. Nhìn chung khí hậu KBTTN ĐSKT thuộc khí hậu nhiệt đới gió mùa (ở dưới thấp) và khí hậu á nhiệt đới núi thấp (ở trên đỉnh cao), chế độ nhiệt, mưa, ẩm, gió, bốc hơi, phân mùa của khu vực là thuận lợi cho cây rừng sinh trưởng và phát triển.