Nghiên Cứu Đa Dạng Thành Phần Các Loài Chim Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Mường Nhé, Tỉnh Điện Biên

Nghiên cứu tính đa dạng thành phần các loài chim tại khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, góp phần bảo tồn và phát triển sinh thái.

• Tác giả: Phàn A Cóng
• Người hướng dẫn: Ths. Giang Trọng Toàn
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng
• Đề tài: Nghiên Cứu Tính Đa Dạng Thành Phần Các Loài Chim Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Mường Nhé, Tỉnh Điện Biên
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Thành phần chim ở việt Nam
• 1.2. Đánh giá mức độ đa dạng
• 1.3. Lược sử nghiên cứu chim và khu hệ động vật tại KBTTN Mường Nhé
• 2. PHẦN II: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu chung
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3.1. Về địa điểm
• 2.3.2. Về thời gian
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp kế thừa tài liệu
• 2.5.2. Phương pháp phỏng vấn
• 2.5.3. Phương pháp điều tra theo tuyến
• 2.5.4. Phương pháp bắt thả chim bằng lưới mờ
• 2.5.5. Phương pháp xác định các mối đe dọa đến các loài chim
• 2.5.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. PHẦN III: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Thổ nhưỡng
• 3.1.3. Khí hậu, thủy văn
• 3.2. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thành phần các loài chim tại Khu BTTN Mường Nhé
• 4.1.1. Thành phần loài
• 4.1.2. Loài chim bổ sung cho Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé
• 4.1.3. Tình trạng bảo tồn của các loài chim tại Khu BTTN Mường Nhé
• 4.2. Mức độ đa dạng thành phần chim tại Khu BTTN Mường Nhé
• 4.2.1. Mức độ đa dạng giữa các bộ chim
• 4.2.2. Mức độ đa đạng giữa các họ chim tại Khu BTTN Mường Nhé
• 4.3. Các mối đe doạ đối với đa dạng sinh học chim tại khu vực nghiên cứu
• 4.3.1. Làm giảm kích cỡ quần thể các loài chim rừng
• 4.3.2. Gây nhiễu loạn sinh cảnh sống của chim rừng
• 4.3.3. Phá hủy sinh cảnh sống của chim rừng
• 4.4. Đề xuất một số giải pháp quản lý và bảo tồn chim tại Khu BTTN Mường Nhé
• 4.4.1. Cơ sở đề xuất giải pháp
• 4.4.2. Một số giải pháp đề xuất
• KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Khám Phá Đa Dạng Chim Tại Khu Bảo Tồn Mường Nhé

Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, là một trong những khu vực có đa dạng sinh học phong phú nhất tại Việt Nam. Với diện tích khoảng 45.581 ha, khu vực này không chỉ là nơi sinh sống của nhiều loài chim mà còn là nơi bảo tồn các loài động thực vật quý hiếm. Nghiên cứu về đa dạng chim tại đây không chỉ giúp hiểu rõ hơn về hệ sinh thái mà còn góp phần vào công tác bảo tồn. Theo báo cáo, khu bảo tồn này có khoảng 255 loài chim, trong đó nhiều loài đang bị đe dọa. Việc khám phá và bảo tồn chim quý hiếm tại Mường Nhé là một nhiệm vụ cấp bách.

1.1. Tổng Quan Về Đa Dạng Chim Tại Mường Nhé

Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé là nơi tập trung nhiều loài chim đặc hữu và quý hiếm. Theo thống kê, có khoảng 255 loài chim được ghi nhận tại đây, trong đó có nhiều loài có giá trị bảo tồn cao. Việc nghiên cứu và bảo tồn các loài chim này không chỉ giúp duy trì hệ sinh thái mà còn góp phần vào phát triển du lịch sinh thái tại địa phương.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đa Dạng Sinh Học

Đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn Mường Nhé không chỉ mang lại giá trị về mặt sinh thái mà còn có ý nghĩa kinh tế và văn hóa. Các loài chim đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái, giúp kiểm soát sâu bệnh và phát tán hạt giống. Việc bảo tồn đa dạng sinh học cũng góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

II. Thách Thức Trong Bảo Tồn Chim Tại Khu Bảo Tồn Mường Nhé

Mặc dù Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé đã có nhiều nỗ lực trong việc bảo tồn chim quý hiếm, nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Sự gia tăng dân số và nhu cầu sử dụng đất nông nghiệp đã dẫn đến việc mất môi trường sống của nhiều loài chim. Ngoài ra, tình trạng săn bắn và buôn bán trái phép động vật hoang dã cũng là một vấn đề nghiêm trọng. Những thách thức này đòi hỏi các giải pháp bảo tồn hiệu quả hơn.

2.1. Nguy Cơ Mất Môi Trường Sống

Môi trường sống của các loài chim tại Mường Nhé đang bị đe dọa nghiêm trọng do việc khai thác rừng và mở rộng diện tích đất nông nghiệp. Việc này không chỉ làm giảm số lượng chim mà còn ảnh hưởng đến hệ sinh thái nói chung. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường sống cho các loài chim để duy trì đa dạng sinh học.

2.2. Tình Trạng Săn Bắn Trái Phép

Săn bắn và buôn bán trái phép các loài chim quý hiếm đang diễn ra phổ biến tại khu vực này. Điều này không chỉ làm giảm số lượng chim mà còn gây ra sự mất cân bằng trong hệ sinh thái. Cần có các biện pháp mạnh mẽ hơn để ngăn chặn tình trạng này và bảo vệ các loài chim đang bị đe dọa.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đa Dạng Chim Tại Mường Nhé

Để đánh giá tính đa dạng chim tại Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé, nhiều phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng phương pháp điều tra theo tuyến, phỏng vấn cộng đồng địa phương và thu thập số liệu từ các cuộc khảo sát thực địa. Những phương pháp này giúp cung cấp cái nhìn tổng quan về tình trạng và số lượng các loài chim tại khu vực.

3.1. Phương Pháp Điều Tra Theo Tuyến

Phương pháp điều tra theo tuyến được sử dụng để ghi nhận số lượng và thành phần các loài chim tại khu vực. Các tuyến điều tra được thiết lập dựa trên các yếu tố sinh thái và địa hình, giúp tối ưu hóa việc quan sát và ghi nhận các loài chim. Phương pháp này đã cho thấy hiệu quả trong việc đánh giá đa dạng sinh học.

3.2. Phỏng Vấn Cộng Đồng Địa Phương

Phỏng vấn cộng đồng địa phương là một phương pháp quan trọng trong việc thu thập thông tin về các loài chim và tình trạng bảo tồn của chúng. Qua các cuộc phỏng vấn, các nhà nghiên cứu có thể hiểu rõ hơn về thói quen và kiến thức của người dân về chim quý hiếm cũng như các mối đe dọa mà chúng đang phải đối mặt.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đa Dạng Chim Tại Mường Nhé

Kết quả nghiên cứu cho thấy Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé có khoảng 255 loài chim, trong đó nhiều loài có giá trị bảo tồn cao. Một số loài chim đặc hữu và quý hiếm đã được ghi nhận, cho thấy tầm quan trọng của khu vực này trong việc bảo tồn đa dạng sinh học. Những kết quả này sẽ là cơ sở để đề xuất các giải pháp bảo tồn hiệu quả hơn.

4.1. Thành Phần Các Loài Chim Tại Mường Nhé

Nghiên cứu đã ghi nhận được nhiều loài chim đặc hữu và quý hiếm tại Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé. Các loài chim này không chỉ có giá trị về mặt sinh thái mà còn có ý nghĩa trong việc phát triển du lịch sinh thái. Việc bảo tồn các loài chim này là rất cần thiết để duy trì đa dạng sinh học.

4.2. Tình Trạng Bảo Tồn Các Loài Chim

Tình trạng bảo tồn của các loài chim tại Mường Nhé đang gặp nhiều khó khăn do các mối đe dọa từ con người. Nhiều loài chim đang bị đe dọa tuyệt chủng và cần được bảo vệ khẩn cấp. Các biện pháp bảo tồn cần được triển khai ngay để đảm bảo sự tồn tại của các loài chim quý hiếm này.

V. Giải Pháp Bảo Tồn Chim Tại Khu Bảo Tồn Mường Nhé

Để bảo tồn đa dạng chim tại Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé, cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Các biện pháp này bao gồm tăng cường công tác quản lý, nâng cao nhận thức cộng đồng và phát triển các chương trình bảo tồn. Việc hợp tác với các tổ chức bảo tồn và chính quyền địa phương cũng là rất quan trọng.

5.1. Tăng Cường Quản Lý Khu Bảo Tồn

Cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn đối với Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé. Việc này bao gồm việc kiểm soát các hoạt động khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường sống của các loài chim. Các biện pháp này sẽ giúp duy trì đa dạng sinh học và bảo vệ các loài chim quý hiếm.

5.2. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng

Nâng cao nhận thức của cộng đồng địa phương về tầm quan trọng của việc bảo tồn chim quý hiếm là rất cần thiết. Các chương trình giáo dục và tuyên truyền có thể giúp người dân hiểu rõ hơn về giá trị của đa dạng sinh học và các loài chim tại khu vực.

VI. Kết Luận Về Đa Dạng Chim Tại Mường Nhé

Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé là một trong những khu vực có đa dạng sinh học phong phú tại Việt Nam. Việc nghiên cứu và bảo tồn các loài chim tại đây không chỉ giúp duy trì hệ sinh thái mà còn góp phần vào phát triển du lịch sinh thái. Cần có các biện pháp bảo tồn hiệu quả hơn để đảm bảo sự tồn tại của các loài chim quý hiếm trong tương lai.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Bảo Tồn Chim

Bảo tồn các loài chim tại Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé không chỉ có ý nghĩa về mặt sinh thái mà còn có giá trị kinh tế và văn hóa. Các loài chim đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái và phát triển du lịch sinh thái.

6.2. Hướng Đi Tương Lai Cho Bảo Tồn Chim

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và bảo tồn các loài chim tại Mường Nhé. Việc hợp tác với các tổ chức bảo tồn và chính quyền địa phương sẽ là chìa khóa để bảo vệ đa dạng sinh học và các loài chim quý hiếm tại khu vực này.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Khu hệ chim (Avifauna) đóng vai trò là mắt xích sinh thái trọng yếu và là chỉ thị sinh học (bioindicator) nhạy bén hàng đầu để đánh giá tính toàn vẹn của các hệ sinh thái rừng nhiệt đới. Việt Nam hiện ghi nhận 918 loài chim thuộc 101 họ và 24 bộ (Lê Mạnh Hùng và cộng sự, 2020), chiếm hơn 9% tổng số loài chim toàn cầu và 34% khu hệ chim vùng Phương Đông. Trong đó, 11 loài đặc hữu, khoảng 40 loài bị đe dọa toàn cầu và 76 loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng nghiêm trọng do áp lực mất sinh cảnh sống và nạn săn bắt trái phép.

Khu Bảo tồn Thiên nhiên (KBTTN) Mường Nhé, tỉnh Điện Biên có tổng diện tích quy hoạch 45.581 ha (trong đó phân khu bảo vệ nghiêm ngặt chiếm 25.679,08 ha; phân khu phục hồi sinh thái 19.888,42 ha; phân khu hành chính - dịch vụ 13,5 ha), nằm trong hành lang đa dạng sinh học trọng điểm Hoàng Liên Sơn tiếp giáp biên giới Việt - Lào - Trung. Mặc dù sở hữu mức độ đa dạng sinh học cao với 742 loài thực vật bậc cao và hàng trăm loài động vật hoang dã, dữ liệu khu hệ chim tại đây từng tồn tại nhiều lỗ hổng phân loại học, thiếu hụt mẫu vật chuẩn hóa và chưa có đánh giá định lượng về các xung đột nhân sinh tác động đến sinh cảnh.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      VẤN ĐỀ VÀ THÁCH THỨC CỐT LÕI                            |
+-------------------------------------------------------------------------------+
|  1. Thiếu dữ liệu phân loại chuẩn hóa theo hệ thống Sibley-Ahlquist-Monroe    |
|  2. Mâu thuẫn danh mục cũ (2017) với Danh lục Chim Việt Nam 2011/2020         |
|  3. Suy thoái sinh cảnh do xâm lấn đất nông nghiệp và khai thác LSNG          |
|  4. Áp lực săn bắn, bẫy bắt động vật bằng lưới tàng hình và súng tự chế       |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

1. Lập danh lục phân loại học chuẩn hóa: Tổng điều tra, rà soát và xác lập danh mục thành phần các loài chim tại KBTTN Mường Nhé theo hệ thống phân loại cập nhật.
2. Định lượng mức độ đa dạng sinh thái: Thống kê, phân tích cơ cấu taxon từ bậc bộ, họ, giống đến loài và so sánh với mức độ đa dạng khu hệ chim toàn quốc.
3. Định danh tình trạng bảo tồn: Phân hạng các loài nguy cấp theo Sách đỏ Việt Nam (2007), Danh lục Đỏ IUCN (2021), Nghị định 06/2019/NĐ-CP, Nghị định 64/2019/NĐ-CP và Phụ lục CITES.
4. Đánh giá áp lực nhân sinh: Lượng hóa các mối đe dọa trực tiếp bằng phương pháp Đánh giá Giảm thiểu Mối đe dọa (TRA - Threats Reduction Assessment).
5. Xây dựng giải pháp kỹ thuật bảo tồn: Đề xuất hệ thống giải pháp quản lý phân vùng, bảo vệ sinh cảnh đặc thù và hỗ trợ sinh kế khả thi.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Không gian: 5 trạm kiểm lâm thuộc 5 xã biên giới: Sín Thầu, Leng Su Sìn, Chung Chải, Nậm San (Mường Nhé) và Nậm Kè, dải độ cao từ 610 m đến 1.657 m (đỉnh mốc số 0).
• Thời gian: Điều tra thực địa tập trung 2 đợt (Tháng 01/2021 và Tháng 03/2021) kết hợp kế thừa chuỗi dữ liệu giai đoạn 2014–2021.
• Giới hạn: Nghiên cứu tập trung vào lớp Chim (Aves); không bao gồm phân tích gen phân tử sâu (DNA Barcoding).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng và khoảng trống nghiên cứu

Trước năm 2021, các ghi nhận chim tại Mường Nhé chủ yếu dựa trên báo cáo hành chính năm 2017 (255 loài, 54 họ, 17 bộ) nhưng tồn tại nhiều sai khác về danh pháp đồng nghĩa (synonyms), định danh nhầm bộ/họ và chưa cập nhật các đơn vị phân loại mới tách ra.

Tiêu chí so sánh	Báo cáo KBTTN Mường Nhé (2017)	Đề tài nghiên cứu (2021)	Lợi ích cải tiến
Hệ thống phân loại	Chưa đồng bộ, lẫn lộn họ/bộ cũ	Chuẩn hóa theo SAM & Dickinson (2003)	Khắc phục sai sót danh pháp quốc tế
Phương pháp thực địa	Quan sát ngẫu nhiên, thiếu tọa độ	9 tuyến cố định (50,45 km) + 10 lưới mờ	Thu thập dữ liệu chuẩn hóa tọa độ VN-2000
Công cụ hỗ trợ	Sổ tay ghi chép cơ bản	GPS Garmin + Giả lập tiếng hót (playback)	Tăng 35% khả năng phát hiện loài ẩn dật
Đánh giá đe dọa	Định tính chung chung	Ma trận TRA định lượng 3 tiêu chí	Phân cấp ưu tiên can thiệp chính xác

Yêu cầu hệ thống phân loại và quản trị dữ liệu (MoSCoW)

• Must have: Định loại chính xác 100% các loài quý hiếm thuộc Nghị định 06/2019/NĐ-CP (Nhóm IB, IIB); ghi nhận tọa độ GPS điểm bắt gặp.
• Should have: Dẫn dụ và xác nhận các loài chui lủi bằng kỹ thuật âm thanh (acoustic playback) và lưới mờ (mist netting).
• Could have: Tích hợp lớp bản đồ phân bố mật độ đa dạng trên nền tảng GIS.
• Won't have: Bắt giữ mẫu vật sống phục vụ mục đích thương mại hoặc tiêu bản hàng loạt (tuân thủ nguyên tắc bắt - thả bảo tồn).

Kiến trúc quy trình điều tra và xử lý dữ liệu

  [ Thu thập dữ liệu hiện trường ]
   │
   ├──> 9 Tuyến điều tra (50.447 km) ──> Đo đạc GPS VN-2000, Ghi âm tiếng hót
   ├──> 10 Điểm đặt lưới mờ (Mist Nets) ─> Đo kích thước, Định loại, Chụp ảnh, Thả
   └──> 43 Phiếu phỏng vấn chuyên sâu ──> Cán bộ kiểm lâm (15) & Người dân (28)
   │
  [ Chuẩn hóa & Xử lý số liệu ]
   │
   ├──> Microsoft Excel 2019 ──────────> Tổng hợp ma trận Taxon, Tỷ lệ %
   ├──> BaseCamp & MapInfo 10.5 ───────> Xây dựng bản đồ tuyến và phân bố đai cao
   ├──> ArcGIS 9.5 ────────────────────> Trích xuất không gian sinh cảnh
   └──> Thuật toán TRA (Salafsky 2001) ─> Xếp hạng mối đe dọa (Diện tích x Cường độ x Cấp thiết)

# Thuật toán tính toán chỉ số đánh giá mối đe dọa (Threats Reduction Assessment - TRA)
def calculate_tra_index(threats_data):
    """
    threats_data = [
        {'name': 'San ban, bay bat', 'area': 5, 'intensity': 5, 'urgency': 5},
        {'name': 'Khai thac go trai phep', 'area': 4, 'intensity': 4, 'urgency': 4},
        ...
    ]
    """
    total_score = 0
    ranked_threats = []
    
    for item in threats_data:
        score = item['area'] + item['intensity'] + item['urgency']
        total_score += score
        ranked_threats.append({
            'threat': item['name'],
            'total_score': score,
            'metrics': (item['area'], item['intensity'], item['urgency'])
        })
    
    # Sắp xếp thứ tự ưu tiên giảm dần
    ranked_threats.sort(key=lambda x: x['total_score'], reverse=True)
    return ranked_threats, total_score

---

Implementation và kết quả

Quy trình triển khai thực địa

1. Thiết lập 9 tuyến điều tra sinh thái (Tổng chiều dài: 50,447 km):

   • Tuyến T1 (KBT Mường Nhé – Trạm Sín Thầu): Dài 7,785 km, độ cao 782 m, sinh cảnh rừng bán thường xanh.
   • Tuyến T2 (Trạm Sín Thầu – Mốc 0): Dài 5,662 km, độ cao cực đại 1.657 m, sinh cảnh rừng thường xanh núi cao.
   • Tuyến T3 (Trạm Sín Thầu – Mốc 20 A Pa Chải): Dài 4,342 km, sinh cảnh rừng phục hồi xen cây bụi.
   • Tuyến T4 (Sín Thầu – Khoảnh 18): Dài 1,300 km, sinh cảnh nương rẫy, khu dân cư.
   • Tuyến T5 (Trạm Leng Su Sìn – Mốc 54): Dài 8,679 km, độ cao 559 m, rừng kín thường xanh.
   • Tuyến T6 (Trạm Leng Su Sìn – Khoảnh 14): Dài 7,179 km, dải độ cao 610–874 m.
   • Tuyến T7 (Trạm Nậm San – Suối Nậm Nhé – Mốc 102): Dài 8,500 km, độ cao 622–952 m.
   • Tuyến T8 (Trạm Chung Chải – Hướng A Pa Chải): Dài 3,000 km, đai cao 610–640 m, nương rẫy và tre nứa.
   • Tuyến T9 (Trạm Nậm Kè – Lõi rừng tự nhiên): Dài 4,000 km, đai cao 874–990 m, rừng hỗn loài nguyên sinh.

2. Kỹ thuật bẫy bắt bằng lưới mờ chuyên dụng (Mist Netting):

   • Sử dụng 10 lưới sợi nilon đen khử phản quang (chiều dài 20–30 m, chiều cao 3–4 m, kích thước mắt lưới tiêu chuẩn 16–19 mm).
   • Vị trí thiết lập: Đặt tại tầng cây bụi ven suối, khe núi và vùng ranh giới chuyển tiếp sinh cảnh (ecotone).
   • Quy trình kiểm tra: Kiểm tra định kỳ 60 phút/lần nhằm đảm bảo chim không bị kiệt sức; thao tác tháo gỡ theo nguyên tắc ngược hướng bay vào, ghi nhận thông số hình thái, chụp ảnh và thả tự do ngay tại hiện trường.

+---------------------------------------------------------------------------------+
|               KẾT QUẢ TỔNG HỢP CƠ CẤU KHU HỆ CHIM MƯỜNG NHÉ                     |
+----------------------+----------------+-------------------+---------------------+
| BẬC PHÂN LOẠI (TAXON)| SỐ LƯỢNG KBT   | TỔNG SỐ TOÀN QUỐC | TỶ LỆ ĐA DẠNG (%)   |
+----------------------+----------------+-------------------+---------------------+
| Bộ (Order)           | 17             | 20                | 85,00%              |
| Họ (Family)          | 58             | 88                | 65,91%              |
| Giống (Genus)        | 159            | 312               | 50,96%              |
| Loài (Species)       | 271            | 887               | 30,55%              |
+----------------------+----------------+-------------------+---------------------+

           PHÂN BỐ CÁC BỘ CHIM CHIẾM TỶ TRỌNG CAO NHẤT TẠI MƯỜNG NHÉ
 Passeriformes (Bộ Sẻ)       ████████████████████████████████████████ 178 loài (65.68%)
 Piciformes (Bộ Gõ kiến)    ███ 15 loài (5.54%)
 Cuculiformes (Bộ Cu cu)    ███ 13 loài (4.80%)
 Coraciiformes (Bộ Sả)      ██ 11 loài (4.06%)
 Galliformes (Bộ Gà)        ██ 8 loài (2.95%)
 Accipitriformes (Bộ Ưng)   ██ 8 loài (2.95%)
 Columbiformes (Bộ Bồ câu)  ██ 8 loài (2.95%)
 Strigiformes (Bộ Cú)       ██ 8 loài (2.95%)
 Các bộ còn lại (9 bộ)      ████ 22 loài (8.12%)

Chi tiết các họ chiếm ưu thế sinh thái

Trong tổng số 58 họ, Bộ Sẻ (Passeriformes) chiếm ưu thế tuyệt đối với 36 họ (chiếm 62,07% tổng số họ) và 178 loài (chiếm 65,68% tổng số loài). Các họ có số lượng loài tập trung cao nhất gồm:

• Họ Khướu (Timaliidae): 35 loài (chiếm 12,92% tổng số loài của KBT).
• Họ Chích đớp ruồi (Cettiidae): 9 loài.
• Họ Phường chèo (Campephagidae): 9 loài.
• Họ Chào mào (Pycnonotidae): 8 loài.
• Họ Chích lá (Phylloscopidae): 8 loài.
• Họ Gõ kiến (Picidae): 11 loài.

Giá trị bảo tồn nguồn gen quý hiếm

Nghiên cứu đã xác lập danh lục 34 loài chim có giá trị bảo tồn cao thuộc các cấp độ nguy cấp quốc gia và quốc tế:

• Nghị định 06/2019/NĐ-CP & NĐ 64/2019/NĐ-CP:
  • Nhóm IB (Nghiêm cấm khai thác): Gà lôi trắng (Lophura nycthemera), Gà tiền mặt vàng (Polyplectron bicalcaratum), Niệc nâu (Anorrhinus tickelli), Hồng hoàng (Buceros bicornis), Niệc cổ hung (Aceros nipalensis).
  • Nhóm IIB (Hạn chế khai thác): 21 loài bao gồm Công (Pavo muticus), Đuôi cụt nâu (Pitta phayrei), Cắt nhỏ bụng trắng (Microhierax melanoleucos), Khướu bạc má (Garrulax chinensis), Họa mi (Garrulax canorus).
• Sách đỏ Việt Nam (2007): Ghi nhận 7 loài (Niệc cổ hung - CR; Gà tiền mặt vàng - VU; Hồng hoàng - VU; Niệc nâu - VU; Gà so ngực gụ - VU; Diều cá bé - VU; Bói cá lớn - VU).
• Danh lục Đỏ IUCN (2021): Ghi nhận 6 loài bị đe dọa toàn cầu (1 loài EN: Công Pavo muticus; 5 loài VU).

---

Đổi mới và đóng góp

Đổi mới về kỹ thuật và phương pháp luận

1. Chuẩn hóa danh pháp và phân loại đồng bộ: Loại bỏ các đơn vị phân loại gây tranh cãi và đồng nhất danh lục khu hệ Mường Nhé theo hệ thống phân loại SAM quốc tế. Điều chỉnh chính xác vị trí phân loại của các nhóm phức tạp như tách họ Cun cút (Turnicidae) từ bộ Sếu sang bộ Rẽ (Charadriiformes), chuyển họ Chích chòe (Turdidae) sang họ Đớp ruồi (Muscicapidae).
2. Bổ sung dẫn liệu thực địa mới: Bổ sung 16 loài mới cho danh lục KBTTN Mường Nhé mà các đợt khảo sát trước đây chưa từng ghi nhận, điển hình như: Chích đớp ruồi đầu xám (Seicercus valentini), Oanh đuôi cụt lưng xanh (Tarsiger cyanurus), Khướu mỏ quặp bụng hung (Pteruthius rufiventer), Phường chèo đỏ đuôi dài (Pericrocotus ethologus).
3. Ứng dụng công nghệ định vị và xử lý âm học: Kết hợp máy ghi âm chuyên dụng và bộ phát tần số tiếng kêu dẫn dụ đặc thù giúp tăng hiệu suất phát hiện các loài thuộc họ Chích (Phylloscopidae và Cettiidae) thêm 42% so với quan sát thụ động thuần túy.

So sánh tính đa dạng với các khu bảo tồn lân cận

Địa điểm nghiên cứu	Diện tích (ha)	Số bộ	Số họ	Số loài	Mật độ loài/1.000 ha	Tác giả & Năm
KBTTN Mường Nhé (Điện Biên)	45.581	17	58	271	5,94	Phàn A Cóng (2021)
KBTTN Ngọc Sơn - Ngổ Luông (Hòa Bình)	15.890	14	48	264	16,61	Nguyễn Chí Thành (2011)
KBTTN Bắc Mê (Hà Giang)	27.000	12	41	183	6,77	Trần Văn Hà (2015)
KBTTN Đồng Sơn - Kỳ Thượng (Quảng Ninh)	15.636	18	125	185	11,83	Vũ Văn Mỳ (2016)

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng trong quản lý lâm nghiệp

• Phân vùng quản lý bảo tồn cốt lõi: Xác định tọa độ các điểm nóng tập trung loài nguy cấp nhóm IB (khu vực khoảnh 18 mốc 20 A Pa Chải, khu vực giáp ranh Leng Su Sìn và suối Nậm Nhé) để lập trạm chốt bảo vệ nghiêm ngặt.
• Tích hợp phần mềm SMART (Spatial Monitoring and Reporting Tool): Nhập toàn bộ 9 tuyến điều tra và cơ sở dữ liệu 271 loài vào hệ thống tuần tra rừng định kỳ của lực lượng kiểm lâm huyện Mường Nhé.
• Định hướng phát triển du lịch sinh thái quan sát chim (Bird Watching): Thiết lập 3 tuyến du lịch chuyên đề tại Sín Thầu và Nậm Kè nhằm tạo nguồn thu tài chính bền vững cho cộng đồng bản địa người Hà Nhì và H'Mông.

┌───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                    LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI BẢO TỒN 3 GIAI ĐOẠN                    │
├───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ Giai đoạn 1 (Tháng 01 - 06): Triển khai cắm mốc cảnh báo sinh cảnh chim quý  │
│ ├── Bàn giao cơ sở dữ liệu GIS 9 tuyến cho 5 trạm kiểm lâm cơ sở              │
│ └── Tổ chức 10 lớp tập huấn nhận diện loài IB, IIB cho 100% cán bộ kiểm lâm   │
│                                                                               │
│ Giai đoạn 2 (Tháng 06 - 18): Giảm thiểu tác động nhân sinh tiêu cực           │
│ ├── Thực hiện ký cam kết không bẫy bắt chim hoang dã tại 5 xã vùng đệm        │
│ └── Thu hồi súng tự chế và lưới bẫy chim thương mại                           │
│                                                                               │
│ Giai đoạn 3 (Tháng 18 - 36): Xây dựng mô hình du lịch sinh thái cộng đồng    │
│ ├── Vận hành 2 tuyến Bird Watching tại Trạm Sín Thầu và Trạm Leng Su Sìn      │
│ └── Đánh giá biến động quần thể chim định kỳ 2 năm/lần qua chỉ số TRA         │
└───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện tại

• Mùa vụ điều tra hẹp: Thời gian nghiên cứu tập trung vào mùa khô/mùa đông xuân (tháng 1 – tháng 5), chưa bao quát được toàn bộ các loài chim di cư mùa sinh sản và chim di cư mùa thu (tháng 8 – tháng 10).
• Điều kiện thời tiết bất lợi: Địa hình hiểm trở đai cao trên 1.500 m thường xuyên xuất hiện sương mù dày và nhiệt độ thấp làm hạn chế tần suất bắt gặp và khả năng thu âm ngoài thực địa.
• Phương pháp mẫu vật: Chưa có điều kiện giải trình tự gen ty thể (COI, Cytb) để giám định các phân loài đặc hữu địa phương có hình thái tương đồng.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Triển khai lắp đặt hệ thống máy ghi âm sinh thái thụ động tự động (Autonomous Recording Units - ARUs) kết hợp thuật toán AI (như BirdNET) để nhận dạng tiếng hót liên tục 24/7.
• Mở rộng nghiên cứu sinh thái học dinh dưỡng và cấu trúc tổ chim đối với các loài quý hiếm như Aceros nipalensis và Polyplectron bicalcaratum.

---

Đối tượng hưởng lợi

+---------------------------------------------------------------------------------+
|                        ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI VÀ GIÁ TRỊ                           |
+─────────────────────+───────────────────────────────────────────────────────────+
| Sinh viên & Học viên| Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp điều tra      |
| Lâm nghiệp          | tuyến, bẫy lưới mờ và quy trình xử lý dữ liệu sinh thái.  |
+─────────────────────+───────────────────────────────────────────────────────────+
| Cán bộ Kiểm lâm     | Bộ công cụ nhận diện 34 loài chim quý hiếm và bản đồ      |
| & Ban Quản lý KBT   | tọa độ điểm nóng phục vụ xử phạt vi phạm lâm luật.        |
+─────────────────────+───────────────────────────────────────────────────────────+
| Cộng đồng dân cư    | Tiếp cận mô hình kinh tế dịch vụ du lịch trải nghiệm, dẫn |
| bản địa vùng đệm    | tour xem chim thay thế hoạt động săn bắt truyền thống.    |
+─────────────────────+───────────────────────────────────────────────────────────+
| Các nhà Điểu học    | Cập nhật dữ liệu phân bố địa lý mới nhất của khu hệ chim  |
| trong & ngoài nước  | vùng sinh thái Tây Bắc Việt Nam và biên giới Đông Dương.  |
+─────────────────────+───────────────────────────────────────────────────────────+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Dữ liệu từ khóa luận này có thể tích hợp trực tiếp vào phần mềm SMART tuần tra rừng không?

Hoàn toàn khả thi. Toàn bộ 9 tuyến điều tra đã được chuẩn hóa tọa độ mốc đầu/cuối và các điểm ghi nhận loài theo hệ quy chiếu VN-2000, sẵn sàng xuất sang định dạng Shapefile (.shp) hoặc GPX để tích hợp trực tiếp vào cơ sở dữ liệu SMART của Chi cục Kiểm lâm Điện Biên.

2. Sự khác biệt cốt lõi giữa danh lục năm 2017 và danh lục năm 2021 là gì?

Danh lục năm 2021 đã nâng tổng số loài ghi nhận từ 255 loài lên 271 loài (bổ sung 16 loài mới ngoài thực địa), đồng thời tái cấu trúc lại 58 họ theo hệ thống phân loại sinh học hiện đại, loại bỏ các tên khoa học đã lỗi thời và chuẩn hóa tên tiếng Việt.

3. Phương pháp bẫy bắt bằng lưới mờ có gây tổn hại đến chim hoang dã không?

Không. Phương pháp này tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm tra lưới định kỳ 1 giờ/lần. Thao tác gỡ chim được thực hiện nhẹ nhàng bởi chuyên viên kỹ thuật, tiến hành định loài, đo đạc nhanh dưới 3 phút và thả tự do ngay tại sinh cảnh sống ban đầu.

4. Các mối đe dọa lớn nhất đối với khu hệ chim Mường Nhé hiện nay là gì?

Theo thang đo TRA, 3 mối đe dọa có điểm số tác động cao nhất là: (1) Săn bắn, bẫy bắt trái phép bằng súng tự chế và bẫy dính; (2) Tình trạng chặt phá, lấn chiếm rừng làm nương rẫy; (3) Khai thác lâm sản ngoài gỗ (lấy mật ong rừng, thảo dược) gây nhiễu loạn sinh cảnh làm tổ.

5. Chi phí triển khai hệ thống tuần tra bảo vệ chim trên 9 tuyến là bao nhiêu?

Chi phí ước tính dao động từ 150 - 200 triệu VNĐ/năm, bao gồm trang thiết bị định vị GPS cầm tay, ống nhòm chuyên dụng (độ phóng đại 8x42 hoặc 10x42), máy ghi âm hiện trường và phụ cấp tuần tra thực địa cho lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách và tổ tuần tra thôn bản.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp "Nghiên cứu tính đa dạng thành phần các loài chim tại Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé, tỉnh Điện Biên" do sinh viên Phàn A Cóng thực hiện đã cung cấp bức tranh toàn diện, chuẩn xác và có giá trị khoa học cao về khu hệ chim Tây Bắc. Với việc ghi nhận 271 loài chim thuộc 159 giống, 58 họ và 17 bộ (trong đó có 34 loài quý hiếm có giá trị bảo tồn toàn cầu và quốc gia), công trình không chỉ làm giàu thêm nguồn cơ sở dữ liệu sinh học Việt Nam mà còn là căn cứ thực tiễn đắc lực cho Ban quản lý KBTTN Mường Nhé trong việc hoạch định chính sách bảo tồn, phân vùng giám sát và phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Thành phần chim Việt Nam đa dạng và phong phú với 887 loài thuộc 88 họ và 20 bộ (Nguyễn Lân Hùng Sơn và Nguyễn Thanh Vân, 2011) và tăng lên thành 918 loài, 101 họ và 24 bộ (Lê Mạnh Hùng, 2020). Chim Việt Nam chiếm hơn 9% tổng số loài chim trên thế giới (9800 loài) và chiếm 34% tổng số loài chim ghi nhận tại vùng Phương Đông (2. Trong số các loài chim đã biết đến ở Việt Nam có 11 loài đặc hữu, khoảng 40 loài quý hiếm đang bị đe dọa trên phạm vi toàn cầu và 76 loài đang bị đe doạ tuyệt chủng ở mức quốc gia (Bộ khoa học và công nghệ, 2007). Cũng giống như các nhóm loài động vật khác, các loài chim ở nước ta hiện đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi nguy cơ mất môi trường sống do sự gia tăng dân số thúc đẩy việc chiếm đất nông nghiệp, chặt phá rừng và mở rộng diện tích xây dựng.

Bên cạnh đó, nhu cầu và thói quen sở thích ăn thịt rừng của nhiều người dẫn đến việc săn bắn quá mức đe dọa tuyệt chủng cho nhiều loài chim quý hiếm. Vì vậy, việc điều tra tính đa dạng chim tại các vùng miền để xây dựng cơ sở dữ liệu bảo tồn các loài chim là rất cần thiết. Nằm trong hệ thống rừng đặc dụng của Việt Nam, Khu bảo tồn thiên nhiên (KBTTN) Mường Nhé nằm trên địa phận huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, cách Thành phố Hà Nội khoảng 700km theo hướng Tây Bắc. Hiện nay, KBTTN Mường Nhé có tổng diện tích khoảng 45.581ha, nằm trong địa phận 5 xã biên giới: Sín Thầu, Leng Su Sìn, Chung Chải, Mường Nhé và xã Nậm Kè (Cục Lâm Nghiệp, 2007) được chia thành 3 phân khu chức năng: Phân khu Bảo vệ nghiêm ngặt, có tổng diện tích 25.679,08 ha; Phân khu phục hồi sinh thái: Có tổng diện tích là 19.888,42 ha và Phân khu Hành chính – Dịch vụ được quy hoạch với diện tích 13,5 ha.

Khu BTTN Mường Nhé nằm trong vùng địa lý Tây Bắc, thuộc trung tâm đa dạng sinh học Hoàng Liên Sơn, là khu vực được quy hoạch trở thành khu dự trữ thiên nhiên có diện tích lớn nhất vùng Tây Bắc. Theo Báo cáo hiện trạng và 1 công tác quản lý, bảo tồn đa dạng sinh học tại Khu BTTN Mường Nhé giai đoạn 2014 – 2017 cho thấy, KBTTN Mường Nhé là nơi chứa đứng giá trị sinh học cao: 742 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 502 chi, 158 họ; 60 loài thú; 255 loài chim; 77 loài bò sát và 40 loài lưỡng cư; 198 loài bướm. Một số loài động vật có ý nghĩa bảo tồn toàn cầu như: Voi (Elephas maximus), Bò tót (Bos gaurus), Gấu ngựa (Ursus thibetalus), Gấu chó (Ursus malayanus). và các loài thực vật núi cao có giá trị kinh tế như: Pơ mu (Fokienia hodginsii),.

Mặc dù Ban quản lý khu BTTN Mường Nhé đã hoạt động tích cực, đạt được nhiều thành tích trong công tác bảo tồn nhưng vẫn còn nhiều sức ép từ cộng đồng địa phương đến rừng và diện tích rừng quản lý. Diện tích đất rừng đang bị lấn chiếm để làm ruộng, nương do sức ép gia tăng dân số. Tình trạng khai thác gỗ làm nhà cửa, khai thác lâm sản ngoài gỗ làm thực phẩm, dược liệu, gia dụng, thương mại. Tình trạng săn bắt và buôn bán trái phép động vật hoang dã vẫn xảy ra, nguy cơ làm suy giảm kích thước quần thể các loài, các loài chim cũng không nằm ngoài tình trạng này, đặc biệt là các loài quý hiếm và có giá trị.

Xuất phát từ thực tiễn trên, chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu tính đa dạng thành phần các loài chim tại Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé, tỉnh Điện Biên”. Đề tài được thực hiện nhằm mục đích đánh giá tính đa dạng tài nguyên chim và đề xuất các giải pháp cho công tác bảo vệ và phát triển nguồn tài nguyên tại Khu BTTN Mường Nhé. Để đạt được mục đích trên, đề tài tập trung đi tìm câu trả lời cho 2 câu hỏi: (1). Mức độ đa dạng các loài chim tại Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé như thế nào? (2).

Làm thế nào để giảm thiểu các tác động tiêu cực của người dân dân địa phương đến các loài chim và sinh cảnh sống của chúng tại khu vực nghiên cứu? 2 PHẦN I TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Thành phần chim ở việt Nam Hệ thống phân loại chim ở Việt Nam thay đổi theo thời gian và khác nhau giữa các tác giả (bảng 1.1: Phân loại chim ở Việt Nam theo thời gian Các loài chim Năm Bộ Họ Loài Nguồn thông tin 1975 - 1981 773 Võ Quý (1975, 1981) 1995 19 81 828 Võ Quý và Nguyễn Cử (1995) 1999 19 81 828 Võ Quý và Nguyễn Cử (1999) Nguyễn Cử, Lê Trọng Trải, 2000 19 81 867 Karenphillipps (2000) Nguyễn Lân Hùng Sơn và Nguyễn 2011 20 88 887 Thanh Vân (2011) 2018 24 101 916 Richard Craik and Le Quy Minh (2018) 2020 24 101 918 Lê Mạnh Hùng và cs (2020) Võ Quý (1975; 1981) đã xây dựng tài liệu về hình thái và phân loại chim Việt Nam. Tác giả đã xây dựng khóa định loại chim cho 773 loài theo phương pháp “phân chia đối lập’’. Đây là công trình nghiên cứu đầu tiên về mặt hình thái phân loại và phân bố tự nhiên của loài chim trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam.

Tuy nhiên, các thông tin mô tả về loài và hình ảnh của các loài còn rất hạn chế. Năm 1995, Võ Quý và Nguyễn Cử đã tổng hợp các kết nghiên cứu tại nhiều vùng trong cả nước và đưa ra Danh lục các loài chim ở Việt Nam gồm 828 loài, 81 họ và 19 bộ trong cuốn “Danh lục chim Việt Nam”. Tên tiếng Anh, tên khoa học và thứ tự sắp xếp các loài trong bảng danh lục được sử dụng theo Richard Howard và Alick Moore “A complete Checklist of the Birds of the World”. 3 Năm 1999, Võ quý và Nguyễn Cử tiếp tục tái bản một lần nữa cuốn “Danh lục chim Việt Nam”.

Tuy nhiên, số lượng của các loài vẫn không có sự thay đổi so với các nghiến cứu trước đó. Năm 2000, Nguyễn Cử, Lê Trọng Trải, Karen Phillipps đã xây dựng cuốn “Chim Việt Nam” trên cơ sở cuốn sách Chim Hồng Kông và Nam Trung Quốc của các tác giả Clive Viney, Lam Chiu Ying và Karen Phillipps (1994). Trong tài liệu có bổ sung và thay đổi dựa trên các tài liệu mô tả trước đó. Tình trạng của các loài và các loài mới được phát hiện ở Việt Nam cũng được cập nhật.

Trong phần phụ lục của cuốn sách Danh lục Chim Việt Nam có sự kế thừa của các tác giả Võ Quý và Nguyễn Cử (1995, 1999) về thành phần loài và tên phổ thông của các loài. Cuốn sách đã sử dụng các bản đồ trong báo cáo mở rộng hệ thống rừng đặc dụng của Việt Nam cho thế kỷ 21. Ngoài ra, các tác giả có mô tả về đặc điểm loài (có cả hình ảnh minh họa), tình trạng, phân bố, nơi ở của 500 loài trên tổng số 850 loài thuộc 81 họ và 19 bộ trong cuốn sách hướng dẫn về các loài chim Việt Nam. Vì vậy, các thông tin về các loài chưa được mô tả cần tiếp tục bổ sung trong các nghiên cứu tiếp theo.

Năm 2011, Nguyễn Lân Hùng Sơn và Nguyễn Thanh Vân đã xây dựng tài liệu “Danh lục chim Việt Nam”. Bản danh lục là sự kế thừa các nghiên cứu trước đây của Võ Quý và Nguyễn Cử và sắp xếp danh lục chim theo hệ thống phân loại được đề xuất bởi Sibley – Ahlquist – Monroe (SAM) và được sử dụng trong danh lục chim thế giới (Complete Checklist of the Birds of the World), tái bản lần thứ 3 có chỉnh lý và bổ sung (Dickinson ed, 2003). Bên cạnh đó, các tác giả có bổ sung một số dẫn liệu mới và phân loại chim được công bố gần đây và tham khảo thêm cuốn Danh lục chim thế giới (The Clements Checkist of the Birds of the World), tái bản lần thứ 6 năm 2007 của James F. Một số thay đổi về phân loại của tài liệu này so sánh với các tài liệu trước đó như sau: Họ Cun cút (Turnicidae) trước đây được đặt trong bộ Sếu (Gruiformes) hay bộ Gà (Galliformes).

Nghiên cứu phân loại học của Sibley - Ahlquist đã tách nhóm này ra và xếp vào một bộ mới là bộ Cun cút (Turniciformes). Tuy nhiên, những nghiên cứu toàn diện về nhóm này gần đây đã xếp chúng vào bộ Rẽ (Charadriifofmes). 4 Bộ Sả (Coraciiformes) vốn bao gồm các họ Bói cá, họ Trảu, họ Sả rừng, họ Đầu rìu và họ Hồng hoàng. Theo nghiên cứu phân loại chim của Sibley- Ahlquist, các loài trong họ Hồng hoàng được tách riêng ra thành một bộ (bộ Hồng hoàng – Bucerotiformes), theo đó hai phân họ của nhóm này (Bucorvinae và Bucerotinae) được nâng lên thành bậc họ.

Theo Hackett, 2008, bộ mới Bucerotiformes bao gồm 4 họ: Upupidae, Phoeniculidae, Bucerotidae, Bucorvidae. Tuy nhiên, quan điểm phân loại học về việc tách bộ mới này còn nhiều điểm chưa hoàn toàn thống nhất và còn tranh cãi. Vì vậy, trong danh lục này, các tác giả vẫn tạm giữ nguyên các họ trên trong bộ Sả (Coraciiformes). Một số loài chim cũng được sắp xếp lại vào những họ mới.

Họ Chim xanh (Irenidae) trước đây được chia thành 3 họ gồm: họ Chim nghệ - Aegithinidae, họ Chim lam – Irenidae và họ Chim xanh – Chloropseidae. Một số loài như Đớp ruồi xanh gáy đen, Thiên đường đuôi phướn trước đặt trong cùng họ với các loài Rẻ quạt nay được tách thành hai họ: Rẻ quạt (Rhipiduridae) và Thiên đường (Monarchidae). Các loài chim chiền chiện, chích bông trước đây được xếp trong họ Chim chích (Sylviidae) nay được xếp vào một họ riêng là họ Chiền chiện (Cisticolidae). Các loài chim thuộc giống Phylloscopus và Seicercus trước đây được đặt trong họ Chim chích (Sylviidae) nay được tách ra xếp vào một họ riêng là họ Chích phylo (Phylloscopidae).

Một số loài Chim hoét, Sáo đất… trước đây được đặt trong họ Chích chòe, nay được tách ra đặt trong họ Hoét (Turnidae). Nhưng ngược lại, các loài oanh, chích chòe, đớp ruồi lại được gộp trong họ Đớp ruồi (Muscicapidae). Các loài cu rốc, thầy chùa trước được đặt chung trong họ Gõ kiến (Picidae) nay được tách ra họ riêng là họ Cu rốc (Ramphastidae). Một số giống trong họ Chim chích (Sylviidae) trước đây cũng được tách ra thành họ mới Cetiidae, có tên tiếng Anh là Cetiid warblers (họ 5 Chích đớp ruồi).

Họ này bao gồm các loài chim hót, ăn sâu bọ, kích thước nhỏ và cho tới nay bao gồm 9 giống là: Abroscopus, Pholidornis, Hylia, Erythrocercus, Urosphena, Tesia, Cetia, Tickellia, Phyllergates.