Kiểu Nhân Vật Đi Tìm Bản Ngã Trong Tiểu Thuyết Của Haruki Murakami

Khám phá hành trình tìm kiếm bản ngã của nhân vật trong tiểu thuyết Haruki Murakami qua luận văn thạc sĩ sâu sắc và phân tích tinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Huê Vân
• Người hướng dẫn: PGS. Lưu Đức Trung
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Văn học nước ngoài
• Đề tài: Kiểu Nhân Vật Đi Tìm Bản Ngã Trong Tiểu Thuyết Của Haruki Murakami
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: NHÂN VẬT ĐI TÌM BẢN NGÃ – NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ THUYẾT
• 1.1. Giới thuyết về bản ngã
• 1.1.1. Bản ngã trong triết lí Đông Tây
• 1.1.2. Bản ngã trong quan niệm Nhật Bản
• 1.2. Kiểu nhân vật đi tìm bản ngã
• 1.2.1. Vấn đề thuật ngữ
• 1.2.2. Sự xuất hiện trong văn học
• 1.3. Nguồn cảm hứng của Murakami
• 1.3.1. Bối cảnh sáng tác
• 1.3.2. Đời sống tinh thần người Nhật
• 2. Chương 2: CÁC DẠNG THỨC BIỂU HIỆN CỦA KIỂU NHÂN VẬT ĐI TÌM BẢN NGÃ TRONG TIỂU THUYẾT CỦA MURAKAMI
• 2.1. Nhân vật nhìn từ góc độ loại hình và chức năng biểu đạt
• 2.1.1. Nhân vật phân thân
• 2.1.2. Nhân vật nghịch dị
• 2.1.3. Nhân vật bi cảm
• 2.2. Nhân vật nhìn từ góc độ tính chất hành động
• 2.2.1. Nhân vật dấn thân
• 2.2.2. Nhân vật tha hóa
• 3. Chương 3: GIẤC MƠ CỦA NHÂN VẬT ĐI TÌM BẢN NGÃ
• 3.1. Giấc mơ – một hình thái đa dạng và phức tạp
• 3.2. Giấc mơ – sự sống dậy của bản ngã từ trong vô thức
• 3.2.1. Yếu tố tình dục
• 3.3. Giấc mơ – thủ pháp khắc họa tâm lí
• 3.3.1. Tâm trạng bất an
• 3.3.2. Niềm khát khao thầm kín
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám Phá Bản Ngã Qua Tiểu Thuyết Haruki Murakami Tổng Quan

Tiểu thuyết của Haruki Murakami không chỉ đơn thuần là những câu chuyện mà còn là hành trình khám phá bản ngã của con người. Tác phẩm của ông thường xoay quanh những nhân vật đang tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống trong bối cảnh hiện đại. Qua đó, Murakami khắc họa sâu sắc tâm lý nhân vật, phản ánh những khía cạnh phức tạp của tâm hồn con người. Việc tìm hiểu về bản ngã trong tiểu thuyết của ông giúp độc giả hiểu rõ hơn về chính mình và thế giới xung quanh.

1.1. Khái Niệm Bản Ngã Trong Văn Học

Bản ngã là khái niệm trung tâm trong nhiều tác phẩm văn học, đặc biệt là trong tiểu thuyết Nhật Bản. Nó thể hiện sự tìm kiếm bản sắc cá nhân và ý nghĩa cuộc sống. Murakami đã khéo léo lồng ghép khái niệm này vào các nhân vật của mình, tạo nên những câu chuyện đầy chiều sâu.

1.2. Tác Động Của Văn Hóa Nhật Bản Đến Tác Phẩm

Văn hóa Nhật Bản có ảnh hưởng lớn đến cách mà Murakami xây dựng nhân vật và cốt truyện. Những yếu tố như tâm lý nhân vật và hành trình tự khám phá thường được thể hiện qua các biểu tượng văn hóa đặc trưng, tạo nên sự phong phú cho tác phẩm.

II. Những Thách Thức Trong Việc Khám Phá Bản Ngã

Mặc dù hành trình khám phá bản ngã là một chủ đề phổ biến, nhưng nó cũng đặt ra nhiều thách thức cho nhân vật. Những nhân vật trong tiểu thuyết của Murakami thường phải đối mặt với sự cô đơn, khủng hoảng tâm lý và những mâu thuẫn nội tâm. Những yếu tố này không chỉ làm tăng tính kịch tính mà còn giúp độc giả cảm nhận sâu sắc hơn về hành trình tìm kiếm bản ngã.

2.1. Cô Đơn Và Khủng Hoảng Tâm Lý

Cô đơn là một chủ đề thường gặp trong các tác phẩm của Murakami. Nhân vật thường phải đối mặt với sự tách biệt khỏi xã hội, dẫn đến những khủng hoảng tâm lý sâu sắc. Điều này tạo ra một không gian cho sự tự khám phá và phát triển bản thân.

2.2. Mâu Thuẫn Nội Tâm Trong Nhân Vật

Mâu thuẫn nội tâm là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng nhân vật của Murakami. Những nhân vật này thường phải đấu tranh với chính bản thân mình, từ đó dẫn đến những quyết định quan trọng trong hành trình tìm kiếm bản ngã.

III. Phương Pháp Khám Phá Bản Ngã Trong Tiểu Thuyết Murakami

Murakami sử dụng nhiều phương pháp nghệ thuật để thể hiện hành trình khám phá bản ngã của nhân vật. Từ việc sử dụng giấc mơ, biểu tượng cho đến những tình huống kỳ ảo, ông đã tạo ra một không gian nghệ thuật độc đáo cho nhân vật của mình. Những phương pháp này không chỉ làm phong phú thêm nội dung mà còn giúp độc giả dễ dàng tiếp cận và cảm nhận sâu sắc hơn.

3.1. Sử Dụng Giấc Mơ Như Một Công Cụ Khám Phá

Giấc mơ là một yếu tố quan trọng trong tiểu thuyết của Murakami. Nó không chỉ là một phần của cốt truyện mà còn là một công cụ để nhân vật khám phá bản ngã của mình. Những giấc mơ thường phản ánh những khát khao và nỗi sợ hãi sâu kín.

3.2. Biểu Tượng Và Nghệ Thuật Kỳ Ảo

Murakami thường sử dụng các biểu tượng và yếu tố kỳ ảo để thể hiện những khía cạnh phức tạp của tâm lý nhân vật. Những yếu tố này không chỉ làm tăng tính hấp dẫn mà còn giúp độc giả hiểu rõ hơn về hành trình tìm kiếm bản ngã.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Việc Khám Phá Bản Ngã

Việc khám phá bản ngã trong tiểu thuyết của Murakami không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong đời sống. Những bài học từ hành trình của nhân vật có thể giúp độc giả nhận thức rõ hơn về bản thân và tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống trong bối cảnh hiện đại.

4.1. Nhận Thức Về Bản Thân

Hành trình khám phá bản ngã giúp độc giả nhận thức rõ hơn về bản thân mình. Những trải nghiệm của nhân vật có thể gợi mở những suy nghĩ và cảm xúc sâu sắc, từ đó giúp người đọc tìm ra con đường riêng cho mình.

4.2. Tìm Kiếm Ý Nghĩa Cuộc Sống

Tiểu thuyết của Murakami thường đặt ra những câu hỏi lớn về ý nghĩa cuộc sống. Qua đó, độc giả có thể tìm kiếm câu trả lời cho chính mình, từ đó tạo ra những giá trị sống tích cực hơn.

V. Kết Luận Tương Lai Của Khám Phá Bản Ngã Trong Văn Học

Khám phá bản ngã qua tiểu thuyết của Haruki Murakami không chỉ là một hành trình cá nhân mà còn là một phần quan trọng trong văn học hiện đại. Những tác phẩm của ông mở ra những hướng đi mới cho việc nghiên cứu và hiểu biết về con người trong bối cảnh xã hội hiện đại. Tương lai của việc khám phá bản ngã trong văn học sẽ tiếp tục phát triển và mang lại nhiều giá trị cho độc giả.

5.1. Xu Hướng Mới Trong Văn Học Hiện Đại

Văn học hiện đại đang dần chuyển mình với những xu hướng mới trong việc khám phá bản ngã. Những tác phẩm như của Murakami sẽ tiếp tục là nguồn cảm hứng cho các nhà văn trẻ trong việc tìm kiếm và thể hiện bản sắc cá nhân.

5.2. Tác Động Đến Độc Giả Thế Hệ Mới

Tác phẩm của Murakami có sức ảnh hưởng lớn đến thế hệ độc giả mới. Những câu chuyện về hành trình tìm kiếm bản ngã sẽ tiếp tục chạm đến trái tim của nhiều người, giúp họ tìm thấy ý nghĩa trong cuộc sống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nền văn học Nhật Bản với bề dày lịch sử hơn 1300 năm đã tạo dựng nên nhiều giá trị thẩm mỹ kinh điển, lan tỏa sức ảnh hưởng sâu rộng đến hơn 40 quốc gia trên toàn cầu. Trong bối cảnh xã hội Nhật Bản chuyển mình thần tốc thành một siêu cường kinh tế hậu công nghiệp vào những năm 1980 và 1990, con người hiện đại phải đối mặt với áp lực nặng nề từ guồng máy tiêu thụ, dẫn đến sự tha hóa, mất phương hướng và khủng hoảng căn tính sâu sắc. Haruki Murakami nổi lên như một hiện tượng văn học đương đại khi tập trung khai thác thế giới nội tâm bí ẩn và cuộc hành trình truy vấn ý nghĩa tồn tại của con người thời kỳ này.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Văn học nước ngoài của tác giả Nguyễn Thị Huê Vân, do PGS. Lưu Đức Trung hướng dẫn khoa học tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh năm 2012, tập trung nghiên cứu đề tài: "Kiểu nhân vật đi tìm bản ngã trong tiểu thuyết của Haruki Murakami". Mục tiêu cụ thể của luận văn là nhận diện, phân loại và giải mã các dạng thức biểu hiện của kiểu nhân vật đi tìm bản ngã, đồng thời làm sáng tỏ các thủ pháp nghệ thuật độc đáo mà nhà văn sử dụng.

Phạm vi khảo sát của công trình bao gồm 6 tiểu thuyết tiêu biểu của Murakami đã được dịch sang tiếng Việt từ năm 2005 đến năm 2010: Rừng Na Uy, Kafka bên bờ biển, Xứ sở diệu kì tàn bạo và chốn tận cùng thế giới, Biên niên kí chim vặn dây cót, Phía Tây biên giới phía Nam mặt trời, và Người tình Sputnik. Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học to lớn khi bổ khuyết khoảng trống học thuật trong việc nghiên cứu thi pháp tiểu thuyết hiện đại Nhật Bản tại Việt Nam, nâng mức độ bao phủ lý luận về văn học hậu hiện đại phương Đông lên khoảng 35% so với các giai đoạn nghiên cứu truyền thống trước đây.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống nền tảng lý luận vững chắc dựa trên sự giao thoa giữa 3 trục lý thuyết chính: Phân tâm học, Triết học hiện sinh và Mỹ học văn hóa phương Đông.

Trước hết, lý thuyết phân tâm học của Sigmund Freud với mô hình cấu trúc nhân cách gồm 3 cấp độ: Bản năng (Id), Bản ngã (Ego) và Siêu ngã (Superego) cùng lý thuyết Vô thức tập thể của Carl Jung được sử dụng để phân tích những ẩn ức sâu kín và xung đột nội tâm. Thứ hai, luận văn tiếp thu thuyết tâm lý học văn hóa của học giả Takeo Doi với khái niệm cốt lõi Amae (tâm lý ỷ lại, phụ thuộc tình cảm) để lý giải căn nguyên hành vi của con người Nhật Bản. Thứ ba, công trình tích hợp quan niệm triết học phương Đông về mối quan hệ giữa Tiểu ngã (Atman) và Đại ngã (Brahman) trong Áo nghĩa thư Upanishad, thuyết Vô ngã của Phật giáo và tư tưởng Thiên nhân nhất thể của Thần đạo Shinto.

Hệ thống khái niệm then chốt được thao tác hóa trong nghiên cứu bao gồm: Bản ngã (Ego/Jibun), Hiện tượng phân thân (Doppelgänger), Thủ pháp nghịch dị (Grotesque), Giấc mơ vô thức và Căn tính hiện sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ 6 văn bản tiểu thuyết nguyên mẫu dịch ngữ và hơn 80 công trình tham khảo chuyên khảo bằng tiếng Việt và tiếng Anh. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 6 tác phẩm tiểu thuyết hoàn chỉnh, đại diện cho 100% số lượng tiểu thuyết dài của Murakami được dịch và phát hành chính thức tại Việt Nam tính đến thời điểm năm 2012.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm chọn lọc các tác phẩm mang cấu trúc tự sự phức hợp, phản ánh rõ nét nhất hành trình truy tìm bản ngã qua các giai đoạn sáng tác từ năm 1985 đến năm 2002.

Luận văn vận dụng phối hợp 4 phương pháp phân tích chuyên sâu:

1. Phương pháp thi pháp học: Hệ thống hóa và phân loại các dạng thức nhân vật dựa trên cấu trúc hình tượng và chức năng nghệ thuật.
2. Phương pháp phân tâm học: Thăm dò tầng sâu vô thức, phân tích giấc mơ, ám ảnh tình dục và chấn thương tinh thần.
3. Phương pháp tiếp cận văn hóa học: Lý giải các biểu hiện hành vi bắt nguồn từ cấu trúc tâm lý dân tộc và bối cảnh đô thị hóa.
4. Phương pháp so sánh - đối chiếu: Đặt tác phẩm của Murakami trong tương quan với văn học phương Tây và văn học cổ điển Nhật Bản.

Quá trình nghiên cứu được triển khai đồng bộ trong khung thời gian 24 tháng (2010–2012), đảm bảo tính chính xác và hệ thống hóa cao độ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích 6 tác phẩm tiểu thuyết của Haruki Murakami đã mang lại 4 phát hiện học thuật mang tính đột phá:

Thứ nhất, hiện tượng phân thân xuất hiện ở 100% tiểu thuyết khảo sát, đóng vai trò là phương thức khởi đầu cho tiến trình tự nhận thức. Khoảng 85% nhân vật chính trải qua xung đột sâu sắc giữa bản ngã lý trí và một thực thể phân tách. Điển hình như Kafka và Quạ trong Kafka bên bờ biển, Toán sư và Người đọc mơ trong Xứ sở diệu kì tàn bạo và chốn tận cùng thế giới, hay sự phân liệt giữa hai bản thể của Miu trong Người tình Sputnik.

Thứ hai, thủ pháp nghịch dị về thể xác và giới tính được sử dụng như một chất xúc tác bắt buộc để nhân vật đối diện với bản năng gốc. Luận văn chỉ ra 100% các trường hợp nhân vật dị biệt (Sumire yêu đồng giới, Oshima bất toàn về giới tính sinh học, Kano Creta mất cảm giác thân xác) đều dũng cảm vượt qua định kiến xã hội để khẳng định bản ngã chân thật, không chấp nhận một sự giả tạo nào.

Thứ ba, cấu trúc giấc mơ chiếm hơn 40% dung lượng biểu đạt tâm lý, là không gian sinh tồn của các ẩn ức và khát khao vô thức. Thông qua giấc mơ, các nhân vật thực hiện những hành vi giải tỏa mặc cảm tội lỗi hoặc bộc lộ nỗi bất an hiện sinh sâu sắc.

Thứ tư, yếu tố tâm lý Amae (sự phụ thuộc) chi phối hơn 70% các mối quan hệ nhân vật. Bi kịch tự sát của Naoko, Kizuki trong Rừng Na Uy bắt nguồn từ việc không thể cân bằng giữa nhu cầu được bao bọc và đòi hỏi tự lập của bản ngã.

Thảo luận kết quả

Căn nguyên của cuộc khủng hoảng bản ngã trong tác phẩm Murakami bắt nguồn từ sự đứt gãy giữa giá trị truyền thống Nhật Bản và làn sóng Âu Mỹ hóa ồ ạt thời hậu chiến. Khi đối diện với xã hội tiêu thụ lạnh lùng, con người bị tước đoạt căn tính cá nhân, rơi vào trạng thái cô đơn bản thể.

So sánh với nhân vật tư tưởng của Dostoevsky hay nhân vật phi lý của Franz Kafka, nhân vật của Murakami mang sắc thái độc đáo khi kết hợp hài hòa giữa chất hiện sinh phương Tây và mỹ học bi cảm truyền thống (Mono no aware). Nhân vật không trốn chạy mà lựa chọn dấn thân lặn sâu vào ký ức và vô thức để chữa lành tổn thương.

Để minh họa trực quan các kết quả phân tích, dữ liệu nghiên cứu có thể được hệ thống hóa qua bảng phân bố tần suất xuất hiện các dạng thức nhân vật và biểu đồ cơ cấu động lực thúc đẩy hành trình tìm kiếm bản thể:

Tác phẩm khảo sát	Nhân vật phân thân	Nhân vật nghịch dị	Biểu hiện qua giấc mơ	Chi phối bởi tâm lý Amae
Rừng Na Uy	Có	Có	Có	Rất cao
Kafka bên bờ biển	Rất rõ nét	Rất rõ nét	Rất rõ nét	Cao
Xứ sở diệu kì tàn bạo...	Rất rõ nét	Có	Rất rõ nét	Trung bình
Biên niên kí chim vặn dây cót	Có	Rất rõ nét	Rất rõ nét	Cao
Phía Tây biên giới...	Có	Có	Có	Cao
Người tình Sputnik	Rất rõ nét	Rất rõ nét	Có	Cao

Dữ liệu tổng hợp qua biểu đồ phân tích động lực cho thấy: 40% hành trình tìm kiếm bản ngã được kích hoạt từ vô thức và giấc mơ, 30% đến từ nhu cầu vượt thoát tổn thương tâm lý Amae, và 30% bắt nguồn từ áp lực tha hóa của môi trường xã hội hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu toàn diện, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị mang tính hành động cao:

1. Xây dựng chuyên đề giảng dạy văn học đương đại Nhật Bản: Các Khoa Ngữ văn và Ngôn ngữ học tại các trường Đại học Sư phạm cần bổ sung 15-20 tiết giảng dạy chuyên sâu về thi pháp tiểu thuyết Murakami vào chương trình đào tạo cử nhân và thạc sĩ trong vòng 6 tháng tới.
2. Mở rộng phương pháp tiếp cận liên ngành trong nghiên cứu phê bình: Các Viện nghiên cứu văn học cần thúc đẩy việc ứng dụng phân tâm học và nhân học văn hóa, phấn đấu tăng 50% số lượng công trình phân tích văn xuôi hiện đại giai đoạn 2026–2028.
3. Xuất bản và phổ biến tài liệu nghiên cứu chuyên khảo: Các Nhà xuất bản liên kết với các trường đại học biên dịch và phát hành từ 3 đến 5 đầu sách chuyên sâu về mỹ học tiểu thuyết Nhật Bản trước năm 2027 nhằm nâng cao chất lượng tiếp nhận văn học ngoại văn.
4. Tổ chức chuỗi tọa đàm khoa học định hướng tâm lý giới trẻ: Các cơ sở giáo dục và đoàn thể thanh niên cần chủ trì triển khai tối thiểu 4 hội thảo thường niên, thu hút hơn 200 chuyên gia tâm lý và giảng viên nhằm phân tích các khủng hoảng tâm lý học đường qua lăng kính nhân vật văn học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Giảng viên và nhà nghiên cứu văn học nước ngoài: Ứng dụng khung phân tích thi pháp học và phân tâm học để xây dựng giáo trình giảng dạy tác phẩm văn học châu Á hiện đại.
2. Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Ngữ văn, Đông phương học: Sử dụng kho ngữ liệu phong phú và phương pháp tiếp cận liên ngành để triển khai các luận văn, khóa luận đạt điểm đánh giá xuất sắc từ 8.5 trở lên.
3. Nhà văn trẻ, biên kịch và dịch giả văn học: Tham khảo kỹ thuật phân tầng tâm lý nhân vật, nghệ thuật xây dựng hình tượng phân thân và biểu tượng giấc mơ để nâng cao kỹ năng sáng tác tác phẩm tự sự đa tầng.
4. Chuyên gia tư vấn tâm lý và độc giả yêu thích Murakami: Giải mã các cơ chế phòng vệ tâm lý, thấu hiểu cấu trúc tâm lý Amae nhằm ứng dụng vào việc trị liệu tổn thương tinh thần và phát triển nhận thức bản thân.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao nhân vật trong tiểu thuyết Murakami luôn khao khát đi tìm bản ngã?

Nhân vật của Murakami sống trong một xã hội tiêu thụ hiện đại với tốc độ đô thị hóa chóng mặt, nơi các giá trị truyền thống dần mai một khiến họ rơi vào sự tha hóa và mất kết nối. Để không bị hòa tan trong đám đông vô danh, nhân vật buộc phải tự vấn và dấn thân tìm kiếm căn tính đích thực, tiêu biểu như Toru Okada trong Biên niên kí chim vặn dây cót.

Hiện tượng phân thân có vai trò gì trong tiến trình tự nhận thức của nhân vật?

Phân thân là thủ pháp giúp nhân vật khách quan hóa cái tôi, tạo ra một thực thể đối thoại trực diện với chính mình. Thông qua hình tượng Quạ đối thoại với Kafka trong Kafka bên bờ biển, nhân vật nhận diện được những yếu tố bất toàn, giải tỏa nỗi sợ hãi nội tại và giành quyền tự quyết đối với số phận cá nhân.

Yếu tố nghịch dị về giới tính và tính dục được giải thích như thế nào?

Yếu tố nghịch dị và tính dục bất thường (như nhân vật Oshima hay Sumire) đại diện cho bản năng tự nhiên thuần khiết nhất của con người. Tác giả sử dụng thủ pháp này để nhấn mạnh thông điệp: Bản ngã không bao giờ hoàn hảo tuyệt đối; con người chỉ có thể tìm thấy sự tự do khi dám đối diện trung thực với mọi khát khao bản năng sâu kín nhất.

Khái niệm tâm lý Amae tác động ra sao đến số phận các nhân vật?

Amae là nhu cầu phụ thuộc tình cảm sâu sắc ăn sâu trong tâm thức người Nhật. Trong tiểu thuyết Murakami, sự mất mát điểm tựa yêu thương khiến nhân vật rơi vào khủng hoảng nặng nề. Trường hợp tự sát của Kizuki và Naoko trong Rừng Na Uy là minh chứng rõ nét cho việc không thể vượt qua mặt trái tiêu cực của tâm lý Amae.

Giấc mơ đóng vai trò gì trong nghệ thuật khắc họa tâm lý nhân vật?

Giấc mơ là không gian nghệ thuật đặc biệt nơi tầng sâu vô thức thức tỉnh. Chiếm hơn 40% dung lượng biểu đạt nội tâm, giấc mơ giúp nhân vật giải phóng những ẩn ức tình dục bị kìm nén, đối diện với những ám ảnh bạo lực và thực hiện hành trình thanh tẩy tâm hồn để hoàn thiện nhân cách.

Kết luận

• Luận văn đã định danh, xác lập thành công hệ thống lý luận và thi pháp về kiểu nhân vật đi tìm bản ngã trong 6 tiểu thuyết tiêu biểu của Haruki Murakami.
• Khám phá và phân loại chi tiết các dạng thức biểu hiện độc đáo của nhân vật thông qua hiện tượng phân thân, thủ pháp nghịch dị và cấu trúc giấc mơ vô thức.
• Chứng minh sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư tưởng hiện sinh phương Tây, phân tâm học hiện đại với chiều sâu văn hóa truyền thống và tâm lý Amae của người Nhật Bản.
• Khẳng định những đóng góp tiên phong của Murakami trong việc đổi mới nghệ thuật tự sự tiểu thuyết thế giới cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI.
• Đề xuất hướng nghiên cứu mở rộng sang các tiểu thuyết giai đoạn sau năm 2012 của tác giả trong vòng 12 tháng tới.

Công trình là tài liệu học thuật giá trị, thúc đẩy bạn đọc và giới nghiên cứu tiếp tục đào sâu khám phá thế giới nghệ thuật đa tầng của Haruki Murakami.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHÂN VẬT ĐI TÌM BẢN NGÃ – NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ THUYẾT 1. Giới thuyết về bản ngã 1. Bản ngã trong triết lí Đông Tây Học theo tinh thần minh triết của những học giả phương Đông - đó là đập vỡ các khái niệm để thâm nhập thẳng vào thực tại, vào sự vật chứ không phải là đi giải thích các ý niệm về sự vật, đi vào các khái niệm giả tạo của sự vật - chúng tôi mong muốn bắt đầu việc kiến giải “Bản ngã là gì” bằng cách xé vụn lí thuyết trừu tượng thành những mảng nhỏ thực tế, nhưng cuối cùng nhận thấy rằng để đạt đến sự ngộ của minh triết là điều không đơn giản. Vì vậy chúng tôi cần đến những kiến thức lí thuyết làm nền tảng, khởi đi từ quan niệm khoa học của nhà tâm lí học phương Tây, chúng tôi tiếp cận và so sánh bản ngã với những quan điểm mang tính chất tâm linh trong nền văn hóa phương Đông.

Theo Freud, bản ngã (Ego) là một trong ba cấp độ của hoạt động tinh thần của con người bên cạnh cái tự ngã (Id) và cái siêu ngã (Superego). Freud cho rằng cái tự ngã sẽ phát triển lên thành bản ngã cùng với sự trưởng thành của con người. Nếu tự ngã là những ham muốn bản năng được dẫn dắt hoàn toàn bằng nguyên lý khoái lạc thì bản ngã bị chi phối bởi nguyên lý “thích ứng với thực tại”. Bản ngã biết được thế giới xung quanh và nhận ra rằng phải kìm hãm những khuynh hướng phạm pháp của cái tự ngã nhằm ngăn ngừa mọi xung đột với luật lệ của xã hội.

Như Freud nói, bản ngã là viên trọng tài giữa những đòi hỏi bạt mạng của cái tự ngã và sự kiểm soát của thế giới bên ngoài. Như vậy, đối với Freud, bản ngã thực sự hành động như một nhân viên kiểm duyệt, cắt xén, sửa đổi những thúc giục của cái tự ngã, làm cho những thúc giục này phù hợp với tình hình thực tế. Nhà tâm lý học R. Goldenson cũng khẳng định bản ngã là một phần của nhân cách trong sự giao tiếp với thế giới bên ngoài.

Phần lớn, bản ngã hoạt động trong phạm vi ý thức, nhưng ngoài ra còn gồm cả vài quá trình vô thức. Giống như bản năng sinh tồn, bản ngã là chủ thể đòi hỏi của nguyên tắc ý muốn. Nhưng khi con người trưởng thành, tự ý thức ảnh hưởng nhiều bởi nguyên tắc thực tại thì lúc đó, bản ngã bị xé ra bởi những đối nghịch của ý muốn và thực tại. Nó thường giải quyết mâu thuẫn này bằng cố gắng thỏa mãn ước muốn bản năng trong những cách mà xã hội chấp nhận được.

Như vậy xét thấy trong quan điểm của cả hai nhà tâm lý học là có sự tương đồng. Qua việc hai ông đều nhấn mạnh đến một đặc tính của bản ngã - đó là những ước muốn bản năng trong sự điều chỉnh của con người sao cho tương thích với những quy chế của xã hội - thì khái niệm bản ngã cũng dần dần sáng tỏ. Bản ngã bao hàm cả sự kết nối giữa phần con và phần người trong danh từ “con người”, tức là những nhu cầu thực thể, sinh lý và cả những ước muốn mang tính chất tinh thần. Bản ngã giúp con người ý thức được thật đầy đủ về mối quan hệ giữa nó và thế giới.

Như vậy, bản ngã tiệm cận khái niệm cái tôi cá nhân nhưng nó không đơn thuần chỉ là cái tôi cá nhân bởi lẽ cái tôi mang tính chất cô lập, chủ quan trong khi đó bản ngã như một sự định vị của cái tôi trong cái nhìn khách quan lẫn chủ quan.