Thực trạng công tác kế toán và quản lý hàng tồn kho tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Thuận Phát

Khóa luận kế toán và quản lý hàng tồn kho tại Công ty TNHH MTV Thuận Phát - Đại học Kinh tế Huế

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương
• Người hướng dẫn: ThS Nguyễn Quang Huy
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán và quản lý hàng tồn kho tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Thuận Phát
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán và quản lý hàng tồn kho tại Thuận Phát

Hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản của Công ty TNHH MTV Thuận Phát. Doanh nghiệp hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực phân phối xe máy và phụ tùng chính hãng. Quản lý kho hàng hiệu quả giúp duy trì dòng tiền ổn định. Công tác kế toán phản ánh chính xác giá trị tài sản lưu động tại mọi thời điểm. Doanh nghiệp áp dụng Chế độ Kế toán Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Hệ thống tài khoản sử dụng chủ yếu gồm Tài khoản 1561 cho hàng hóa và Tài khoản 1562 cho chi phí thu mua. Kế toán thực hiện ghi chép liên tục các nghiệp vụ phát sinh. Mỗi hóa đơn mua xe từ nhà cung cấp đều được đối chiếu cẩn thận. Quy trình nhập kho đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa thủ kho và bộ phận kế toán. Chứng từ kế toán đóng vai trò là căn cứ pháp lý bảo vệ tài sản doanh nghiệp. Việc tổ chức hạch toán khoa học hạn chế tối đa rủi ro thất thoát hàng hóa. Hệ thống thông tin kế toán cung cấp số liệu kịp thời cho ban giám đốc điều hành.

1.1. Đặc điểm hàng tồn kho xe máy tại Thuận Phát

Sản phẩm kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm các dòng xe máy như Sirius và linh kiện bảo dưỡng. Hàng hóa có giá trị đơn vị cao. Yêu cầu bảo quản vật chất rất khắt khe nhằm tránh trầy xước và hao mòn cơ học. Mỗi xe máy sở hữu số khung và số máy riêng biệt để phục vụ đăng ký lưu hành. Do đó, kế toán phải theo dõi chi tiết từng mã định danh cụ thể. Danh mục phụ tùng thay thế lại đa dạng về chủng loại, kích cỡ và số lượng. Việc phân loại chi tiết giúp hạn chế nhầm lẫn trong quá trình xuất nhập kho. Kiểm soát tồn kho chặt chẽ bảo đảm doanh nghiệp đáp ứng kịp thời thị hiếu khách hàng.

1.2. Chế độ kế toán và hệ thống chứng từ áp dụng

Công ty TNHH MTV Thuận Phát tuân thủ nghiêm ngặt Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Bộ chứng từ kế toán phản ánh trung thực toàn bộ biến động tài sản. Phiếu nhập kho Mẫu 01-VT ghi nhận đầy đủ số lượng và đơn giá theo hóa đơn mua hàng. Phiếu xuất kho Mẫu 02-VT được lập ngay khi bàn giao xe hoặc phụ tùng cho khách hàng. Hóa đơn giá trị gia tăng được lưu trữ cẩn thận cả dạng điện tử lẫn chứng từ giấy. Biên bản kiểm nghiệm vật tư bảo đảm hàng hóa nhập kho đạt tiêu chuẩn kỹ thuật. Mọi chứng từ đều cần chữ ký hợp lệ của người lập biểu, kế toán trưởng và giám đốc.

II. Đánh giá công tác kế toán và quản lý hàng tồn kho Thuận Phát

Công tác quản lý hàng tồn kho tại doanh nghiệp sở hữu nhiều ưu điểm cùng tồn tại một số hạn chế nhất định. Doanh nghiệp áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên trên phần mềm HKP. Phần mềm giúp tự động tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền liên hoàn. Dữ liệu nhập xuất được cập nhật thường xuyên hỗ trợ theo dõi biến động số lượng hàng hóa. Tuy nhiên, hoạt động thực tế vẫn bộc lộ khoảng cách giữa sổ sách và kho bãi. Sự chậm trễ khi cập nhật chứng từ đôi lúc làm sai lệch tồn kho tức thời. Kế toán chi tiết phụ tùng chưa thực sự tối ưu do danh mục linh kiện quá lớn. Đội ngũ nhân viên kho chưa phân bổ vị trí lưu trữ hàng hóa theo quy chuẩn khoa học. Việc kiểm kê định kỳ chưa được tiến hành đều đặn theo tháng. Khâu đối chiếu giữa kế toán vật tư và thủ kho diễn ra thủ công. Doanh nghiệp chưa lập quỹ dự phòng giảm giá hàng tồn kho định kỳ. Điều này tiềm ẩn nguy cơ phản ánh thiếu thận trọng giá trị thuần có thể thực hiện được của tài sản lưu động.

2.1. Phương pháp tính giá xuất kho thực tế

Công ty sử dụng phương pháp bình quân gia quyền liên hoàn sau mỗi lần nhập hàng. Đơn giá xuất kho thay đổi liên tục theo biến động giá mua từ nhà sản xuất. Mỗi khi nhập lô xe mới, phần mềm kế toán tự động tính lại đơn giá bình quân của từng mẫu xe. Phương pháp này bảo đảm tính kịp thời của số liệu giá vốn hàng bán. Kế toán phản ánh trung thực chi phí phát sinh trong từng thời kỳ. Dẫu vậy, phương pháp đòi hỏi thao tác nhập liệu phải tuyệt đối chính xác. Bất kỳ sai sót nào ở chứng từ nhập kho cũng dẫn tới sai lệch toàn bộ dây chuyền tính giá xuất. Áp lực khối lượng công việc kế toán vì thế tăng cao vào mùa cao điểm mua sắm xe máy.

2.2. Bất cập trong kiểm kê và quản trị kho bãi

Công tác kiểm kê thực tế tại kho hàng chưa diễn ra định kỳ hàng tháng. Việc kiểm đếm chủ yếu tập trung vào thời điểm cuối năm tài chính. Tình trạng này khiến nhiều linh kiện phụ tùng cũ bị bụi bẩn, giảm chất lượng cơ học hoặc thất thoát ngầm. Kho bãi thiếu sự phân vùng rõ rệt giữa phụ tùng xe cũ và phụ tùng dòng xe mới. Thủ kho mất nhiều thời gian tìm kiếm hàng hóa khi xuất bán hoặc bảo hành. Hồ sơ kho chưa đồng bộ hoàn toàn với cơ sở dữ liệu trên phần mềm kế toán. Chênh lệch số lượng giữa sổ sách và hàng hóa thực tế chậm được phát hiện và xử lý. Ban quản lý thiếu căn cứ xác đáng để truy cứu trách nhiệm cá nhân liên quan.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán và quản lý hàng tồn kho Thuận Phát

Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, doanh nghiệp cần đồng bộ các giải pháp kế toán và tổ chức kho bãi. Trước hết, quy trình luân chuyển chứng từ nhập xuất phải được chuẩn hóa theo từng bước cụ thể. Mọi phiếu xuất nhập kho cần được hạch toán ngay trong ngày làm việc. Nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý kho kết nối trực tiếp với phân hệ kế toán tổng hợp. Ứng dụng công nghệ quét mã vạch hoặc mã QR lên từng linh kiện và từng khung xe máy. Biện pháp này giúp loại bỏ thao tác ghi chép thủ công dễ nhầm lẫn. Doanh nghiệp cần xây dựng quy chế kiểm kê đột xuất bên cạnh kiểm kê định kỳ mỗi quý. Thiết lập hạn mức tồn kho an toàn cho từng danh mục xe máy và phụ tùng chạy hàng. Việc kiểm soát chặt chẽ hàng tồn kho chậm luân chuyển giúp giảm chi phí lưu kho. Đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn cho kế toán viên và nhân viên thủ kho là yếu tố then chốt. Sự phối hợp ăn ý giữa các phòng ban bảo đảm dữ liệu kế toán luôn minh bạch, chính xác.

3.1. Ứng dụng công nghệ quản lý mã vạch phụ tùng

Doanh nghiệp nên gắn mã vạch hoặc mã QR cho từng mã linh kiện phụ tùng và số khung xe máy. Thủ kho sử dụng máy quét cầm tay khi nhập hàng và xuất bán lẻ. Thiết bị tự động cập nhật số lượng tồn kho vào hệ thống máy chủ tức thì. Giải pháp này giúp cắt giảm 80% thời gian tìm kiếm linh kiện trong kho. Sai sót nhầm mã phụ tùng tương đồng về mẫu mã bị triệt tiêu hoàn toàn. Kế toán vật tư nhận được số liệu theo thời gian thực để đối soát chứng từ. Quá trình kiểm đếm kho diễn ra nhanh chóng, chính xác và không làm gián đoạn việc phục vụ khách hàng.

3.2. Hoàn thiện quy chế kiểm kê và lập dự phòng

Doanh nghiệp cần ban hành văn bản quy định kiểm kê đột xuất và kiểm kê định kỳ mỗi quý. Thành phần hội đồng kiểm kê phải có sự tham gia của đại diện ban giám đốc, kế toán và thủ kho. Mọi chênh lệch số lượng thừa thiếu cần được lập biên bản giải trình rõ nguyên nhân. Ngoài ra, kế toán cần chủ động rà soát những dòng xe máy hoặc linh kiện tồn đọng lâu năm. Doanh nghiệp cần thực hiện trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho theo đúng quy định tại Thông tư 133. Việc trích lập dự phòng phản ánh trung thực giá trị tài sản thực có và bảo đảm nguyên tắc thận trọng kế toán.

IV. Ứng dụng kiểm soát kế toán và quản lý hàng tồn kho Thuận Phát

Hoàn thiện hệ thống kế toán hàng tồn kho mang lại giá trị chiến lược to lớn cho doanh nghiệp. Dòng vốn kinh doanh được giải phóng nhờ giảm lượng hàng hóa ứ đọng. Công ty TNHH MTV Thuận Phát nâng cao khả năng thanh toán ngắn hạn và giảm áp lực lãi vay ngân hàng. Nhà quản trị nắm bắt chính xác tốc độ luân chuyển của từng mẫu xe máy. Từ đó, bộ phận kinh doanh dễ dàng lên kế hoạch nhập hàng phù hợp với từng mùa vụ mua sắm. Số liệu kế toán đáng tin cậy gia tăng uy tín với các đối tác cung ứng như Yamaha Motor Việt Nam. Nhân sự các phòng ban làm việc dựa trên quy trình rõ ràng và trách nhiệm cụ thể. Năng suất lao động tăng cao khi các công đoạn thủ công dần được loại bỏ. Doanh nghiệp duy trì được lợi thế cạnh tranh bền vững tại thị trường phân phối xe máy địa phương. Sự chuẩn hóa kế toán hàng tồn kho tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài.

4.1. Tối ưu dòng tiền và giảm chi phí ứ đọng vốn

Kiểm soát chặt chẽ vòng quay tồn kho giúp giảm lượng tiền mặt mắc kẹt trong kho hàng. Doanh nghiệp chủ động điều tiết tiến độ nhập hàng dựa trên sức mua thực tế của thị trường. Nhu cầu vay vốn lưu động ngắn hạn giảm bớt, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí lãi vay hàng tháng. Kho bãi thông thoáng tạo điều kiện sắp xếp xe máy mới nhập về một cách ngăn nắp. Rủi ro hỏng hóc, trầy xước vỏ xe hoặc xuống cấp phụ tùng kim loại giảm xuống mức thấp nhất. Dòng tiền lưu thông linh hoạt tạo thế chủ động cho doanh nghiệp đàm phán chiết khấu thương mại tốt hơn với nhà cung cấp.

4.2. Bài học thực tiễn cho doanh nghiệp thương mại

Mô hình hạch toán tại Công ty Thuận Phát mang lại bài học giá trị cho các đại lý kinh doanh xe máy. Kế toán hàng tồn kho không chỉ dừng lại ở việc phản ánh số liệu lịch sử trên sổ sách. Công tác này cần gắn liền với dự báo nhu cầu thị trường và quản trị rủi ro hàng ứ đọng. Việc đầu tư hệ thống phần mềm chuyên biệt hóa mang lại lợi ích lâu dài vượt xa chi phí bỏ ra ban đầu. Sự minh bạch trong kiểm kê giúp bảo vệ tài sản doanh nghiệp trước nguy cơ thất thoát. Các đơn vị kinh doanh tương tự cần sớm chuẩn hóa quy trình xuất nhập kho và đào tạo nhân lực chuyên sâu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hương (ngành Kế toán, Khoa Tài chính - Kế toán, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) tập trung nghiên cứu đề tài: "Thực trạng công tác Kế toán và Quản lý hàng tồn kho tại Công ty TNHH MTV Thuận Phát". Trong hoạt động kinh doanh thương mại và đại lý ký gửi, hàng tồn kho đóng vai trò là tài sản lưu động trọng yếu, thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản của doanh nghiệp (khoảng 45% đến 55% theo phân tích thực tiễn trong công trình). Việc quản lý tốt số lượng, chất lượng, giá cả và luân chuyển hàng hóa từ khâu mua vào đến khâu tiêu thụ quyết định trực tiếp đến tính liên tục của quá trình kinh doanh, khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường, phòng ngừa rủi ro ứ đọng vốn hoặc gián đoạn dòng tiền. Xuất phát từ bối cảnh kinh doanh thực tế của Công ty TNHH MTV Thuận Phát – một đơn vị chuyên phân phối, ký gửi mô tô, xe máy và phụ tùng tại Thừa Thiên Huế – tác giả xác định việc đánh giá hệ thống kế toán và quy trình quản lý hàng tồn kho là yêu cầu cấp thiết.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định rõ ràng:

• Mục tiêu chung: Nghiên cứu và đánh giá thực trạng hệ thống kế toán và quản lý hàng tồn kho, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán và nâng cao hiệu quả quản lý hàng tồn kho tại Công ty TNHH MTV Thuận Phát.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về công tác kế toán và quản lý hàng tồn kho trong doanh nghiệp.
  2. Tìm hiểu, mô tả và phân tích thực trạng kế toán và quản lý hàng tồn kho tại Công ty TNHH MTV Thuận Phát.
  3. Đưa ra một số định hướng, chính sách và giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện công tác kế toán và quản lý hàng tồn kho tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được xác định cụ thể như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán và quản lý hàng tồn kho tại Công ty TNHH MTV Thuận Phát.
• Phạm vi nội dung: Tập trung nghiên cứu chuyên sâu vào kế toán và quản lý hàng tồn kho đối với nhóm hàng hóa (mô tô, xe máy, xe điện, phụ tùng xe), không đi sâu vào toàn bộ nguyên vật liệu hay công cụ dụng cụ phụ trợ.
• Phạm vi không gian: Thực hiện tại Công ty TNHH MTV Thuận Phát (địa chỉ: 98 Đinh Tiên Hoàng, Phường Đông Ba, Thành phố Huế, Tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Số liệu phân tích tình hình tài chính và kết quả hoạt động kinh doanh thu thập trong giai đoạn 2021–2023; số liệu kế toán chi tiết và nghiệp vụ hàng tồn kho được khảo sát thực tế trong Quý 4 năm 2024.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các quy định pháp lý và chuẩn mực kế toán hiện hành của Việt Nam:

• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02) - Hàng tồn kho (ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC của Bộ Tài chính): Cung cấp định nghĩa, nguyên tắc xác định giá gốc hàng tồn kho, giá trị thuần có thể thực hiện được và nguyên tắc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho.
• Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa: Quy định hệ thống tài khoản (trọng tâm là Tài khoản 156 - Hàng hóa), hệ thống chứng từ kế toán vật tư hàng hóa (Phiếu nhập kho Mẫu 01-VT, Phiếu xuất kho Mẫu 02-VT, Biên bản kiểm kê Mẫu 05-VT...), sổ sách kế toán và các phương pháp định giá xuất kho (phương pháp giá đích danh, phương pháp bình quân gia quyền, phương pháp nhập trước - xuất trước FIFO).
• Lý thuyết tổ chức kế toán chi tiết hàng tồn kho: Hệ thống hóa 3 phương pháp ghi chép chi tiết gồm: Phương pháp thẻ song song, Phương pháp sổ đối chiếu luân chuyển và Phương pháp sổ số dư.
• Lý thuyết quản lý hàng tồn kho: Xác định quy trình mua hàng, lập kế hoạch bán hàng, thủ tục xuất kho, điều kiện bảo quản kho bãi và quy trình kiểm kê định kỳ.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập thông tin:
  • Nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp giáo trình, văn bản pháp luật, chuẩn mực kế toán, các công trình nghiên cứu trước đây tại thư viện và tài liệu học thuật.
  • Quan sát thực tế: Trực tiếp theo dõi quy trình làm việc, luân chuyển chứng từ, lập phiếu nhập - xuất và các thao tác nghiệp vụ tại bộ phận kế toán và kho bãi của công ty.
  • Phỏng vấn trực tiếp: Trao đổi với ban lãnh đạo, kế toán trưởng, nhân viên kế toán bán hàng và thủ kho nhằm nắm bắt cơ chế quản lý nội bộ.
• Phương pháp xử lý, phân tích số liệu:
  • Phương pháp tổng hợp: Sao chụp, đối chiếu hóa đơn GTGT, phiếu kho, sổ chi tiết, sổ cái tài khoản 156 để làm minh chứng thực tế.
  • Phương pháp so sánh: So sánh các chỉ tiêu tài chính, cơ cấu tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh của công ty qua 3 năm (2021, 2022, 2023) theo số tuyệt đối và tương đối.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp trích từ Báo cáo tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2021–2023; dữ liệu sơ cấp trích từ hệ thống chứng từ, sổ chi tiết tài khoản 1561 và sổ nhật ký mua hàng thực tế phát sinh trong tháng 10 năm 2024 cung cấp bởi Phòng Kế toán Công ty TNHH MTV Thuận Phát.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác kế toán và quản lý hàng tồn kho trong doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết nền tảng về hàng tồn kho trong doanh nghiệp thương mại:

• Khái niệm và đặc điểm: Trích dẫn VAS 02 xác định hàng tồn kho là tài sản mua về để bán, đang trong quá trình sản xuất dở dang hoặc vật liệu, công cụ dự trữ. Tác giả nhấn mạnh đặc điểm hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn trong tài sản ngắn hạn, đa dạng về chủng loại, giá trị cấu thành phức tạp và dễ biến đổi hình thái.
• Phân loại hàng tồn kho: Hệ thống 4 tiêu chí phân loại gồm: theo VAS 02 (hàng hóa mua về để bán, thành phẩm, sản phẩm dở dang, chi phí dịch vụ dở dang); theo mục đích sử dụng (dự trữ cho sản xuất, dự trữ cho tiêu thụ); theo vị trí địa lý (hàng đi đường, hàng tại kho, hàng gửi bán); và theo nguồn gốc hình thành (mua ngoài, mua nội bộ, tự gia công, nhận góp vốn/biếu tặng).
• Nguyên tắc xác định giá trị:
  • Giá nhập kho: Xác định theo giá gốc, bằng giá mua trên hóa đơn (trừ chiết khấu thương mại, giảm giá hàng mua) cộng các khoản thuế không hoàn lại và chi phí thu mua (vận chuyển, bốc dỡ, lưu kho).
  • Giá xuất kho theo Thông tư 133: Phân tích chi tiết cơ chế vận hành, ưu điểm và nhược điểm của 3 phương pháp: Đích danh (phù hợp hàng giá trị lớn, chủng loại ít); Bình quân gia quyền (gồm bình quân cuối kỳ và bình quân liên hoàn sau mỗi lần nhập); Nhập trước - xuất trước (FIFO).
• Tổ chức kế toán chi tiết và tổng hợp: Trình bày sơ đồ hạch toán và điều kiện áp dụng của 3 phương pháp kế toán chi tiết (thẻ song song, sổ đối chiếu luân chuyển, sổ số dư); trình bày kết cấu Tài khoản 156 theo Thông tư 133/2016/TT-BTC cùng sơ đồ hạch toán kế toán tổng hợp theo phương pháp kê khai thường xuyên.
• Quy trình quản lý hàng tồn kho: Phân tích các bước kiểm soát từ khâu lập yêu cầu mua hàng, đơn đặt hàng, kiểm nhận nhập kho, lập kế hoạch bán hàng, thủ tục duyệt xuất kho, kỹ thuật bảo quản hiện vật và công tác kiểm kê kho.

---

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán và quản lý hàng tồn kho tại Công ty TNHH MTV Thuận Phát

Chương 2 mô tả chi tiết đặc điểm tổ chức, năng lực tài chính và thực tế vận hành kế toán, quản lý hàng tồn kho tại đơn vị:

• Tổng quan về doanh nghiệp: Công ty TNHH MTV Thuận Phát có mã số thuế 3300332379, thành lập ngày 21/06/2001, tiền thân là Doanh nghiệp Tư nhân Thuận Phát, trụ sở tại 98 Đinh Tiên Hoàng, TP. Huế, do ông Phan Văn Đức làm đại diện pháp luật. Ngành nghề kinh doanh chính là bán mô tô, xe máy (mã ngành 4541), bán phụ tùng mô tô, xe máy (mã 4543), đại lý môi giới ký gửi (mã 4610) và bán lẻ xe đạp điện (mã 4773).

• Thực trạng nguồn lực nhân sự và tài chính giai đoạn 2021–2023:

  • Về nhân sự: Tổng số lao động biến động mạnh: năm 2021 có 9 người, năm 2022 giảm xuống 6 người (giảm 33,33%), đến năm 2023 tăng lên 10 người (tăng 40%). Trình độ đại học tăng từ 6 người (2021) lên 8 người (2023), trình độ cao đẳng từ 3 người giảm xuống 2 người.
  • Cơ cấu tài sản và nguồn vốn:

Chỉ tiêu (Đơn vị: nghìn đồng)	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)
TỔNG TÀI SẢN	28.806.266	23.379.087	26.455.124	-18,84	+13,16
- Tiền và tương đương tiền	7.128.097	3.110.405	7.002.160	-56,36	+125,12
- Phải thu ngắn hạn	1.02x.xxx	1.064.481	408.127	+4,00	-61,66
- Hàng tồn kho	16.743.173	14.737.908	15.034.636	-11,98	+2,01
- Tài sản cố định	1.64x.xxx	2.221.279	1.980.018	+35,00	-10,86
- Xây dựng cơ bản dở dang	814.730	814.730	814.730	0,00	0,00
- Tài sản khác	1.459.736	1.430.281	1.215.450	-2,02	-15,02
TỔNG NGUỒN VỐN	28.806.266	23.379.087	26.455.124	-18,84	+13,16
- Nợ phải trả	26.904.620	21.432.176	24.941.080	-20,34	+16,37
- Vốn chủ sở hữu	1.901.646	1.946.910	1.514.043	+2,38	-22,23

Hàng tồn kho chiếm tỷ trọng chi phối trong tài sản (luôn duy trì trên 14,7 đến 16,7 tỷ đồng). Cơ cấu nguồn vốn phụ thuộc chủ yếu vào nợ phải trả (chiếm trên 91% tổng nguồn vốn năm 2021 và 94% năm 2023), trong khi vốn chủ sở hữu mỏng.

• Kết quả hoạt động kinh doanh:

Chỉ tiêu (Đơn vị: nghìn đồng)	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)
1. Doanh thu BH & CCDV	57.755.322	65.920.794	45.990.479	+14,14	-30,23
2. Các khoản giảm trừ	40.363	0	0	-100,00	0,00
3. Doanh thu thuần	57.714.959	65.920.794	45.990.479	+14,22	-30,23
4. Giá vốn hàng bán	57.125.209	64.177.165	43.811.042	+12,88	-31,73
5. Lợi nhuận gộp	589.750	1.743.628	2.179.437	+195,66	+24,99
6. Doanh thu hoạt động tài chính	209	547	143	+161,72	-73,86
7. Chi phí tài chính (lãi vay)	-	-	-	+42,80	-
8. Lợi nhuận thuần từ HĐKD	-1.676.994	-326.195	-615.343	+80,55	-88,64
9. Lợi nhuận khác	857.611	382.794	182.731	-55,36	-52,26
10. Lợi nhuận sau thuế TNDN	-819.382	45.279	-432.612	+864.661 nghìn đ	-477.891 nghìn đ

Doanh thu thuần năm 2022 tăng trưởng 14,22% đạt gần 66 tỷ đồng, nhưng sang năm 2023 sụt giảm mạnh 30,23% xuống còn xấp xỉ 46 tỷ đồng. Dù lợi nhuận gộp liên tục tăng qua các năm nhờ nỗ lực kiểm soát giá vốn, hoạt động kinh doanh thuần vẫn bị âm trong cả 3 năm do gánh nặng chi phí lãi vay và chi phí quản lý kinh doanh.

• Tổ chức bộ máy kế toán và chính sách kế toán áp dụng:

  • Bộ máy kế toán: Tổ chức theo mô hình tập trung gọn nhẹ gồm 3 vị trí: Kế toán trưởng, Kế toán bán hàng và Thủ quỹ.
  • Chính sách kế toán: Áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; niên độ kế toán theo năm dương lịch (01/01 đến 31/12); tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng; ghi nhận hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền liên hoàn; hình thức sổ kế toán là Nhật ký chung; công tác hạch toán được thực hiện trên phần mềm kế toán HKP.
  • Tổ chức kế toán chi tiết: Áp dụng phương pháp thẻ song song. Thủ kho mở thẻ kho theo dõi số lượng; kế toán mở sổ chi tiết theo dõi cả số lượng và giá trị cho từng danh điểm mặt hàng (mở chi tiết trên Tài khoản 1561 - Hàng hóa).

• Minh họa hạch toán nghiệp vụ nhập - xuất kho thực tế (tháng 10/2024):

  • Nghiệp vụ nhập kho: Ngày 09/10/2024, công ty nhập 20 chiếc xe Sirius (các model BGY1, BGY2, FI-BSA1, FI-BSA2, FI-BSA3) từ Công ty TNHH Yamaha Motor Việt Nam theo Hóa đơn GTGT số 18072. Tổng tiền hàng chưa thuế là 393.926 nghìn đồng, thuế GTGT 8%. Kế toán lập Phiếu nhập kho số 18072 và hạch toán trực tiếp vào phần mềm HKP: Nợ TK 1561: 393.926 nghìn đồng; Nợ TK 1331: 31.514,08 nghìn đồng; Có TK 331 (Yamaha Motor VN): 425.440,08 nghìn đồng.
  • Nghiệp vụ xuất kho và tính giá: Minh họa trên sổ chi tiết mã hàng xe Sirius FI BSA1 từ ngày 01/10/2024 đến 10/10/2024: Tồn đầu tháng: 36 chiếc, giá trị 717.290 nghìn đồng. Ngày 01/10 xuất 6 chiếc theo đơn giá bình quân 19.642 nghìn đồng/chiếc. Ngày 04/10 nhập 3 chiếc đơn giá 19.111 nghìn đồng/chiếc. Ngày 07/10 xuất 5 chiếc đơn giá 19.667 nghìn đồng/chiếc. Ngày 09/10 nhập thêm 14 chiếc đơn giá 19.111 nghìn đồng/chiếc. Ngày 10/10 xuất bán 14 chiếc với đơn giá bình quân liên hoàn được tính lại ngay tại thời điểm xuất kho.

• Thực trạng công tác quản lý hàng tồn kho:

  • Thủ tục mua hàng: Lập đề nghị mua, gửi đơn đặt hàng tới nhà cung cấp (chủ yếu là Yamaha Motor Việt Nam), kiểm nhận và lập phiếu nhập kho.
  • Thủ tục xuất kho: Đề nghị xuất kho từ bộ phận bán hàng -> Giám đốc phê duyệt -> Kiểm tra lượng hàng tồn -> Kế toán lập phiếu xuất kho -> Thủ kho xuất xe và phụ tùng, đồng thời xuất biên bản bàn giao kèm giấy tờ xe, phụ kiện (chìa khóa, gương chiếu hậu).
  • Công tác bảo quản và an ninh kho bãi: Xe được bố trí theo luống hàng trong kho thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp bảo vệ nước sơn; nhân viên định kỳ lau chùi bụi bẩn, khởi động xe tránh chai bình ắc quy, kiểm tra bơm lốp định kỳ tránh biến dạng vỏ xe; kho lắp đặt camera giám sát 24/7 và kiểm tra ổ khóa bảo vệ nghiêm ngặt.

---

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán và quản lý hàng tồn kho tại Công ty TNHH Thuận Phát

Chương 3 trình bày các đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp có tính định hướng cho doanh nghiệp:

• Đánh giá chung:
  • Ưu điểm: Hệ thống chứng từ, sổ sách được thực hiện đầy đủ theo mẫu biểu Thông tư 133/2016/TT-BTC; áp dụng phần mềm HKP hỗ trợ nhập liệu nhanh; việc chọn phương pháp bình quân gia quyền liên hoàn giúp phản ánh sát giá vốn hàng bán và giá trị tồn kho tại từng thời điểm; kho bãi được trang bị camera an ninh và có quy trình bảo dưỡng vật lý tốt.
  • Nhược điểm: Cơ cấu tài chính mất cân đối nghiêm trọng do tỷ lệ nợ vay cao; bộ máy kế toán kiêm nhiệm nhiều đầu việc; quy trình kiểm kê định kỳ còn dồn vào cuối năm; công tác lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho chưa được chú trọng đúng mức đối với các mặt hàng xe tồn đời cũ hoặc phụ tùng chậm luân chuyển.
• Giải pháp đề xuất:
  • Về công tác kế toán hàng tồn kho: Hoàn thiện việc lập và luân chuyển chứng từ kịp thời hơn giữa thủ kho và bộ phận kế toán; nâng cao hiệu quả khai thác các tính năng phân tích tồn kho chuyên sâu trên phần mềm kế toán; thực hiện trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho theo đúng quy định khi giá trị thị trường của các dòng xe cũ sụt giảm.
  • Về công tác quản lý hàng tồn kho: Tối ưu hóa mức tồn kho dự trữ an toàn cho từng chủng loại xe máy (xe tay ga, xe số, xe điện) theo mùa vụ tiêu thụ (cuối năm, mùa khai trường); tăng cường tần suất kiểm kê đột xuất và kiểm kê định kỳ hàng tháng; hoàn thiện khâu đối chiếu công nợ nhà cung cấp gắn liền với tiến độ nhập hàng nhằm giảm áp lực chi phí lãi vay tài chính.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn với số liệu thực tế tại doanh nghiệp:

1. Phản ánh trung thực bức tranh tài chính và kinh doanh: Khóa luận chỉ ra rằng quy mô tài sản của Thuận Phát dao động từ 23,38 tỷ đến 28,81 tỷ đồng trong giai đoạn 2021–2023, trong đó hàng tồn kho luôn là khoản mục lớn nhất, chiếm từ 14,74 tỷ đến 16,74 tỷ đồng. Kết quả kinh doanh cho thấy năm 2021 chịu lỗ sau thuế 819,38 triệu đồng; năm 2022 có lãi nhẹ 45,28 triệu đồng; nhưng năm 2023 tiếp tục lỗ 432,61 triệu đồng do doanh thu thuần giảm mạnh từ 65,92 tỷ xuống còn 45,99 tỷ đồng (-30,23%) và chi phí tài chính duy trì ở mức cao.
2. Minh chứng chi tiết quy trình kế toán hàng hóa thực tế: Khóa luận cung cấp các mẫu biểu, chứng từ thực tế của đợt nhập 20 chiếc xe Yamaha ngày 09/10/2024 trị giá 393,93 triệu đồng (theo Hóa đơn GTGT số 18072) và quy trình tính giá xuất kho bình quân gia quyền liên hoàn cho mã hàng xe Sirius FI BSA1, qua đó làm rõ sự phối hợp giữa phương pháp thẻ song song và hình thức sổ Nhật ký chung trên phần mềm HKP.
3. Đóng góp về mặt giải pháp ứng dụng: Tác giả đã cụ thể hóa các kiến nghị quản lý kho bãi đặc thù của ngành kinh doanh xe máy (bảo quản chống chai ắc quy, bơm lốp, kiểm soát phụ kiện đi kèm xe) gắn liền với các khuyến nghị về quản trị vốn lưu động nhằm giảm áp lực chi phí nợ vay tài chính tại một doanh nghiệp thương mại quy mô nhỏ và vừa.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Nghiên cứu chỉ tập trung đi sâu vào nhóm hàng tồn kho là hàng hóa (mô tô, xe máy, xe điện và phụ tùng), chưa mở rộng phân tích chi tiết nhóm công cụ dụng cụ và nguyên vật liệu phục vụ dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa của công ty.
  • Dữ liệu kế toán chi tiết nghiệp vụ nhập - xuất kho và sổ sách minh họa thực tế chỉ mới khảo sát giới hạn trong Quý 4 năm 2024 (trọng tâm là tháng 10/2024), chưa bao quát hết chu kỳ biến động tồn kho trọn vẹn của cả năm tài chính.
• Hướng mở nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng đánh giá hiệu quả kiểm soát nội bộ chuỗi cung ứng từ khâu đặt hàng đại lý cấp 1 đến các kênh phân phối trực tuyến (Facebook, Zalo, TikTok, Website) như chiến lược công ty đang hướng đến.
  • Nghiên cứu sâu hơn về việc tích hợp hệ thống kiểm soát hàng tồn kho theo mô hình số lượng đặt hàng kinh tế (EOQ) kết hợp với các phân hệ quản trị doanh nghiệp toàn diện hơn.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị thực tiễn và tham khảo đối với:

• Sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính: Là tài liệu tham khảo điển hình về phương pháp tiếp cận một khóa luận thực tập tốt nghiệp tại doanh nghiệp thương mại quy mô vừa và nhỏ; cung cấp tài liệu nghiên cứu thực tế về hạch toán hàng tồn kho theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, phương pháp thẻ song song và kỹ thuật tính đơn giá bình quân gia quyền liên hoàn.
• Doanh nghiệp kinh doanh bán lẻ, ký gửi mô tô, xe máy và phụ tùng: Cung cấp tài liệu tham khảo hữu ích về tổ chức chứng từ nhập - xuất kho, quản lý kho hàng hiện vật đặc thù (quy trình kỹ thuật bảo dưỡng ắc quy, vỏ lốp, quản lý phụ kiện đi kèm xe) và cảnh báo rủi ro về cơ cấu vốn khi hàng tồn kho chiếm tỷ trọng quá lớn trên nền tảng vốn chủ sở hữu thấp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH MTV Thuận Phát áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào?

Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính. Hình thức ghi sổ kế toán được áp dụng là hình thức Nhật ký chung, được thực hiện với sự hỗ trợ của phần mềm kế toán HKP. Niên độ kế toán theo năm dương lịch (từ ngày 01/01 đến 31/12).

2. Phương pháp hạch toán và tính giá xuất kho hàng tồn kho tại Thuận Phát được thực hiện như thế nào?

• Phương pháp kế toán tổng hợp hàng tồn kho: Phương pháp kê khai thường xuyên (sử dụng Tài khoản 156 - Hàng hóa, mở chi tiết TK 1561).
• Phương pháp kế toán chi tiết hàng tồn kho: Phương pháp thẻ song song (thủ kho theo dõi số lượng trên thẻ kho; phòng kế toán theo dõi cả số lượng và giá trị trên sổ chi tiết).
• Phương pháp tính giá thực tế xuất kho: Phương pháp bình quân gia quyền liên hoàn (tính lại đơn giá bình quân ngay sau mỗi lần nhập kho để áp giá cho lần xuất kế tiếp).

3. Quy mô tài sản và cơ cấu nguồn vốn của công ty có đặc điểm gì nổi bật trong giai đoạn 2021–2023?

Tổng tài sản của công ty biến động từ 28,81 tỷ đồng (năm 2021) giảm xuống 23,38 tỷ đồng (năm 2022) và tăng lên 26,46 tỷ đồng (năm 2023). Hàng tồn kho luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất, lần lượt là 16,74 tỷ đồng (2021), 14,74 tỷ đồng (2022) và 15,03 tỷ đồng (2023). Về nguồn vốn, công ty phụ thuộc rất lớn vào nợ phải trả (chiếm từ 21,43 tỷ đến 26,90 tỷ đồng, tương đương trên 91% đến 94% tổng nguồn vốn), trong khi vốn chủ sở hữu duy trì ở mức thấp (từ 1,51 tỷ đến 1,95 tỷ đồng).

4. Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty trong 3 năm khảo sát diễn biến ra sao?

Doanh thu thuần năm 2021 đạt 57,71 tỷ đồng, năm 2022 tăng lên 65,92 tỷ đồng (+14,22%), nhưng đến năm 2023 giảm mạnh xuống còn 45,99 tỷ đồng (-30,23%). Mặc dù lợi nhuận gộp tăng đều từ 589,75 triệu đồng (2021) lên 1,74 tỷ đồng (2022) và đạt 2,18 tỷ đồng (2023), hoạt động kinh doanh thuần vẫn lỗ do chi phí quản lý và chi phí lãi vay cao. Kết quả lợi nhuận sau thuế: năm 2021 lỗ 819,38 triệu đồng, năm 2022 lãi 45,28 triệu đồng và năm 2023 lỗ 432,61 triệu đồng.

5. Nghiệp vụ nhập kho thực tế ngày 09/10/2024 tại công ty phản ánh những dữ kiện gì?

Theo Hóa đơn GTGT số 18072 ngày 09/10/2024 từ nhà cung cấp là Công ty TNHH Yamaha Motor Việt Nam, công ty đã nhập 20 chiếc xe máy Sirius (bao gồm các dòng BGY1, BGY2, FI-BSA1, FI-BSA2, FI-BSA3). Tổng giá trị mua hàng chưa bao gồm thuế GTGT là 393.926 nghìn đồng, thuế suất GTGT 8% (31.514,08 nghìn đồng), được kế toán ghi nhận vào phần mềm HKP tăng giá trị hàng tồn kho TK 1561 và tăng công nợ phải trả người bán TK 331.

---

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Nguyễn Thị Hương đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán và quản lý hàng tồn kho theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và Chuẩn mực kế toán VAS 02. Thông qua các dữ liệu tài chính giai đoạn 2021–2023 và hệ thống sổ sách thực tế Quý 4 năm 2024, tác giả đã phản ánh trung thực thực trạng kế toán theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính giá bình quân gia quyền liên hoàn và quy trình quản trị kho bãi xe máy tại Công ty TNHH MTV Thuận Phát. Các hạn chế về áp lực chi phí lãi vay do phụ thuộc nợ phải trả và sự sụt giảm doanh thu năm 2023 được luận giải cụ thể, làm cơ sở đề xuất các định hướng hoàn thiện tổ chức kế toán và quản trị dự trữ hàng hóa có giá trị ứng dụng cho doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN VÀ QUẢN LÝ HÀNG TỒN KHO TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan về công tác kế toán hàng tồn kho trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò về hàng tồn kho trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm hàng tồn kho Hàng tồn kho được hiểu đơn giản là những sản phẩm, nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ doanh nghiệp giữ trong kho để phục vụ cho việc sản xuất hoặc đang chờ bán. Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 được ban hành kèm theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC, hàng tồn kho là những tài sản: - Được giữ để bán trong kỳ sản xuất, kinh doanh bình thường; - Đang trong quá trình sản xuất, kinh doanh dở dang; - Nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ để sử dụng trong quá trình sản xuất, kinh doanh cung cấp dịch vụ.2 Đặc điểm hàng tồn kho - Hàng tồn kho là một bộ phận của tài sản ngắn hạn và chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng tài sản lưu động của doanh nghiệp. Quản lý và sử dụng có hiệu quả hàng tồn kho có tác động lớn đến việc nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Hàng tồn kho được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau, với chi phí cấu thành nên giá gốc khác nhau.

Vì vậy, việc tính toán đúng và đầy đủ các yếu tố chi phí cấu thành nên giá gốc hàng tồn kho và chi phí liên quan khác sẽ làm cơ sở để xác định lợi nhuận thực hiện trong kỳ của doanh nghiệp. - Việc xác định chất lượng, tình trạng và giá trị hàng tồn kho luôn là công việc khó khăn, phức tạp. Có rất nhiều loại hàng tồn kho rất khó phân loại và xác định giá như các tác phẩm nghệ thuật, các loại linh kiện điện tử, đồ cổ,… - Trong quá trình sản xuất kinh doanh, hàng tồn kho có thể biến đổi về mặt hình thái hiện vật và chuyển hóa thành những loại tài sản ngắn hạn khác như tiền tệ, sản phẩm, thành phẩm, bán thành phẩm, sản phẩm dở dang,. 4 - Hàng tồn kho bao gồm nhiều loại khác nhau với các đặc điểm về tính chất tương phẩm và điều kiện bảo quản khác nhau.

Vì vậy việc bảo quản, xác định chất lượng, tình trạng và giá trị hàng tồn kho luôn là công việc khó khăn, phức tạp. Xuất phát từ những đặc điểm của hàng tồn kho thì việc quản lý hàng tồn kho sẽ tùy thuộc vào từng điều kiện khác nhau ở mỗi doanh nghiệp.3 Vai trò hàng tồn kho - Hàng tồn kho giúp doanh nghiệp duy trì quá trình sản xuất hoặc kinh doanh không bị gián đoạn do thiếu nguyên vật liệu hoặc sản phẩm. Do đó, doanh nghiệp có thể đáp ứng nhu cầu khách hàng ngay lập tức mà không cần mất thời gian chờ nhập hàng mới. - Dự trữ hàng hóa với số lượng lớn giúp doanh nghiệp tận dụng được chiết khấu khi mua số lượng lớn, đồng thời giảm thiểu chi phí vận chuyển nhờ nhâp hàng ít lần hơn.

- Hàng tồn kho là một công cụ chiến lược để hỗ trợ các chiến dịch khuyến mại, giảm giá hoặc tung ra sản phẩm mới. Như một tấm đệm an toàn giữa giai đoạn mua hàng và bán hàng trong cùng một ỳ sản xuất kinh doanh, đảm bảo hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp diễn ta liên tục.2 Phân loại hàng tồn kho trong doanh nghiệp 1.1 Phân loại theo chuẩn mực số 02 (VAS-02) - Hàng hóa mua về đẻ bán: hàng tồn kho, hàng mua đang đi trên đường, hàng gửi đi bán, hàng hóa gửi đi gia công chế biến. - Thành phẩm tồn kho và thành phẩm gửi đi bán. - Sản phẩm dở dang: sản phẩm chưa hoàn thành và sản phẩm hoàn thành chưa làm thủ tục nhập kho thành phẩm.

- Nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ tồn kho, gửi đi gia công chế biến và đã mua đang đi đường. - Chi phí dịch vụ dở dang.2 Phân loại theo mục đích sử dụng và công dụng hàng tồn kho - Hàng tồn kho dự trữ cho sản xuất: là toàn bộ hàng tồn kho phục vụ trực tiếp hoặc gián tiếp cho hoạt động sản xuất như nguyên vật liệu, bán thành phẩm, công cụ dụng cụ, các giá trị sản phẩm dở dang,… 5 - Hàng tồn kho dự trữ cho tiêu thụ: là hàng tồn kho dự trữ phục vụ cho mục đích bán ra của doanh nghiệp như hàng hóa, thành phẩm,… 1.3 Phân loại theo sự tồn tại của hàng tồn kho ở vị tri khác nhau - Hàng mua đang đi trên đường: là các loại hàng hóa, vật tư mua ngoài đã thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp còn đang vận chuyển hoặc đã về đến doanh nghiệp nhưng đang chờ kiểm nhận để nhập kho. - Hàng dự trữ tại kho: là tất cả các loại hàng hóa, vật tư ở trong kho và đã được kiểm nhận nhập kho. - Hàng gửi đi bán: là các loại hàng hóa mà đơn vị đã gửi cho các đơn vị đại lý nhưng địa lý chưa bán được hoặc hàng hóa gửi bán cho người mua nhưng người mua chưa nhận được.4 Phân loại theo nguồn gốc hình thành - Hàng mua từ bên ngoài: là toàn bộ hàng tồn kho được mua từ các nhà cung cấp ngoài hệ thống tổ chức kính doanh của doanh nghiệp.

- Hàng mua nội bộ: là toàn bộ hàng tồn kho được mua từ các hệ thống, chi nhánh của doanh nghiệp. - Hàng tồn tự gia công: là toàn bộ hàng tồn kho được doanh nghiệp tự sản xuất, gia công tạo thành. - Hàng hóa được nhập từ các nguồn khác nhau như: hàng tồn kho được nhập từ liên doanh, liên kết, hàng tồn kho được biếu tặng,. Việc phân loại chi tiết hàng tồn kho được mua từ bên ngoài và hàng mua nội bộ giúp cho việc xác định giá trị hàng tồn kho của doanh nghiệp khi lập báo cáo tài chính hợp nhất.3 Nguyên tắc xác định giá trị hàng tồn kho 1.1 Xác định giá trị nhập hàng tồn kho a.

Nguyên tắc chung - Hàng tồn kho tính theo giá gốc. Trường hợp giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá trị gốc thì phải tính theo giá trị thuần có thể thực hiện được (Điều 04- VAS 02 Quy định chung) - Giá gốc hàng tồn kho bao gồm: chi phí mua, chi phí chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để có được hàng tồn kho ở địa điểm và trạng thái hiện tại. 6 - Giá trị thuần có thể thực hiện được là giá bán ước tính của hàng tồn kho trong kỳ sản xuất, kinh doanh bình thường trừ chi phí ước tính để hoàn thành sản phẩm và chi phí ước tính cần thiết cho việc tiêu thụ chúng. - Giá hiện hành là khoản tiền phải trả để mua một loại hàng tồn kho tương tự tại ngày lập bảng cân đối kế toán - Việc ghi giảm giá gốc hàng tồn kho cho bằng giá trị thuần có thể thực hiện được, được thực hiện bằng cách lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho.

Số dự phòng giảm giá hàng tồn kho được lập là chênh lệch giữa giá gốc hàng tồn kho lớn hơn giá trị thuần có thể thực hiện được chúng. Tính giá nhập hàng tồn kho Bước 1: Xác định gái trị mua vào Là giá mua ghi trên hóa đơn GTGT, trừ các khoản chiết khấu thương mại và giảm giá hàng bán, cộng các khoản thuế không được hoàn lại (Thuế GTGT- Gía trị gia tăng đầu vào của hàng hàng tồn kho không được khấu trừ, thuế TTĐB - Tiêu thụ đặc biệt, thuế nhập khẩu, thuế BVMT - Bảo vệ môi trường) phải nộp khi mua hàng tồn kho. Bước 2: Tập hợp và phân bổ chi phí thu mua như: chi phí vận chuyển, chi phí bốc dở, lưu kho, lưu bãi, hao hụt trong định mức cho phép. Bước 3: Tổng hợp và tính giá thực tế nhập kho theo công thức Giá mua (bao gồm Chi Giảm giá chiết Giá trị thực = các khoản thuế + phí - khấu thương tế nhập kho không được khấu trừ mua mại, thanh toán 1.2 Xác định giá trị xuất hàng tồn kho theo Thông tư 133 Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp có thể sử dụng các phương pháp tính giá sau để áp dụng cho việc tính giá thực tế xuất kho cho tất cả các loại hàng tồn kho.

Doanh nghiệp có thể sử dụng các phương pháp tính giá sau để áp dụng cho việc tính giá thực tế xuất kho cho tất cả các loại hàng tồn kho. - Phương pháp tính giá thực tế đích danh; - Phương pháp giá bình quân gia quyền; - Phương pháp giá nhập trước - xuất trước (FIFO); 7 a. Phương pháp tính theo giá đích danh Theo Khoản 8, Điều 22, Thông tư 133/2016/TT-BTC hướng dẫn chế đọ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa: Hàng tồn kho xuất ra thuộc lần nhâp nào thì lấy đích danh giá nhập kho của lần nhập đó làm giá xuất kho. Áp dụng dựa trên giá trị thực tế nhập kho của từng loại hàng hóa, vật tư để tính giá xuất kho.

Ưu điểm: Đây là phương pháp dễ dàng áp dụng nhất, vì tuân thủ nguyên tắc phù hợp của kế toán, chi phí thực tế phù hợp với doanh thu thực tế,. Gía trị hàng tồn kho được phản ánh đúng theo giá trị thực tế của nó. Nhược điểm: Việc áp dụng phương pháp này đòi hỏi những điều kiện khắc khe, đối với các doanh nghiệp có ít loại hàng hóa, hàng tồn kho có giá trị lớn. Hoặc những mặt hàng ổn định, ít biến động, dễ dàng nhận diện được thì mới có thể áp dụng.

Còn đối với những doanh nghiệp nhiều loại hàng hóa thì không nên áp dụng. Phương pháp giá bình quân gia quyền Theo Khoản 8, Điều 22, Thông tư 133/2016/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa: Theo phương pháp bình quân gia quyền, giá trị của từng loại hàng tồn kho được tính theo giá trị trung bình của từng loại hàng tồn kho đầu kỳ và giá trị từng loại hàng tồn kho được mua hoặc sản xuất trong kỳ. Giá trị hàng hóa được tính theo đơn giá bình quân: Giá thực tế xuất kho = Số lượng xuất * Giá đơn vị bình quân Đơn giá bình quân có thể tính theo 2 phương pháp: - Theo giá bình quân gia quyền cuối kỳ (tháng): Cuối kỳ mới tính trị giá vốn của hàng tồn kho trong kỳ. Tùy theo kỳ dự trữ của doanh nghiệp áp dụng mà kế toán hàng tồn kho căn cứ vào giá nhập, lượng hàng tồn kho đầu kỳ và nhập trong kỳ để tính giá đơn vị bình quân.