Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Hữu cơ Huế Việt

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí tại Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt

• Tác giả: Nguyễn Phước Ngọc Diễm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Hữu cơ Huế Việt
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí tại Công ty Hữu cơ Huế Việt

Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh các sản phẩm hữu cơ tại Thừa Thiên Huế. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Kỳ kế toán năm tính từ ngày 01 tháng 01 đến hết ngày 31 tháng 12 theo năm dương lịch. Đơn vị tiền tệ hạch toán là Việt Nam Đồng. Hệ thống tài khoản được thiết lập đồng bộ theo quy chuẩn hiện hành. Công tác kế toán doanh thu và chi phí đóng vai trò nòng cốt đối với bộ máy tài chính doanh nghiệp. Quá trình này giúp quản trị dòng tiền, kiểm soát chi phí nguyên vật liệu và đánh giá hiệu quả tiêu thụ sản phẩm nông sản hữu cơ. Đơn vị hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên. Giá xuất kho áp dụng phương pháp bình quân gia quyền. Thuế giá trị gia tăng được kê khai theo phương pháp trực tiếp. Việc ghi chép sổ sách khoa học tạo nền tảng vững chắc cho các quyết định đầu tư và kinh doanh.

1.1. Chính sách kế toán và hệ thống tài khoản áp dụng

Doanh nghiệp triển khai hệ thống kế toán căn cứ vào Thông tư 133/2016/TT-BTC. Các tài khoản chủ yếu phục vụ hạch toán bao gồm Tài khoản 511 về doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, Tài khoản 632 về giá vốn hàng bán, cùng các tài khoản chi phí quản lý kinh doanh. Doanh nghiệp không sử dụng riêng biệt tài khoản chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp mà theo dõi tập trung theo tài khoản chi phí quản lý kinh doanh 642. Tài sản cố định được trích khấu hao theo phương pháp đường thẳng định kỳ. Nguyên tắc ghi nhận hàng tồn kho tuân thủ theo giá gốc. Phòng kế toán hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên tục vào phần mềm quản lý.

1.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán tại công ty

Bộ máy kế toán tại Công ty Hữu cơ Huế Việt được tổ chức theo mô hình trực tuyến kết hợp chức năng. Cơ cấu nhân sự bao gồm một Kế toán trưởng phụ trách quản lý chung và các nhân viên kế toán phần hành. Kế toán bán hàng kiêm kế toán tổng hợp chịu trách nhiệm theo dõi hóa đơn, kiểm tra doanh thu, công nợ khách hàng và hạch toán thuế. Kế toán kho chuyên trách kiểm soát công cụ dụng cụ, tài sản cố định và số lượng vật tư tồn kho. Sự phân công nhiệm vụ cụ thể đảm bảo tính độc lập trong kiểm tra chứng từ. Các nhân sự phối hợp chặt chẽ nhằm cập nhật số liệu bán lẻ và giá vốn kịp thời lên phần mềm.

II. Thực trạng kế toán doanh thu chi phí ở Công ty Hữu cơ Huế Việt

Thực tế hạch toán tại Công ty Hữu cơ Huế Việt cho thấy nhiều ưu điểm nhưng cũng bộc lộ một số bất cập đáng chú ý. Doanh nghiệp đã thiết lập quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng rõ ràng. Các hóa đơn điện tử được phát hành theo quy định của cơ quan thuế. Dù vậy, việc theo dõi chi tiết từng khoản mục chi phí vẫn tồn tại hạn chế. Công ty sử dụng tài khoản 642 để theo dõi chung cho cả chi phí bán hàng và chi phí quản lý. Cách phân loại gộp này khiến ban lãnh đạo khó phân tích sâu hiệu quả của từng chiến dịch xúc tiến thương mại nông sản. Bên cạnh đó, việc trích lập các khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho hay dự phòng nợ phải thu khó đòi chưa được thực hiện đầy đủ. Sự chậm trễ trong khâu đối chiếu công nợ với các đại lý bán lẻ cũng gây rủi ro thất thoát vốn. Khối lượng công việc dồn lên nhân viên kế toán bán hàng vào cuối tháng làm giảm tính chính xác của báo cáo tài chính.

2.1. Thực trạng ghi nhận doanh thu và giá vốn hàng bán

Doanh thu của công ty chủ yếu đến từ hoạt động bán buôn và bán lẻ các dòng trà hữu cơ, dầu tràm và nông sản chế biến. Kế toán ghi nhận doanh thu dựa trên phiếu xuất kho kiêm hóa đơn bán hàng khi sản phẩm được giao cho khách. Giá vốn hàng bán được tính toán theo phương pháp bình quân cả kỳ dự trữ. Tuy nhiên, việc cập nhật đơn giá xuất kho đôi khi không bắt kịp với biến động giá nguyên liệu đầu vào theo mùa vụ. Sự chậm trễ này dẫn đến tình trạng sai lệch biên lợi nhuận gộp trong các kỳ báo cáo ngắn hạn. Thêm vào đó, chứng từ vận chuyển hàng hóa ký gửi chưa được luân chuyển kịp thời về phòng kế toán.

2.2. Bất cập trong kiểm soát chi phí hoạt động kinh doanh

Chi phí quản lý kinh doanh tại đơn vị tập trung nhiều khoản mục như lương nhân viên, khấu hao máy móc chiết xuất và chi phí bao bì. Việc hạch toán chung vào tài khoản 642 mà không mở tiểu khoản chi tiết làm suy giảm khả năng phân tích chi phí. Đơn vị chưa xây dựng định mức chi phí bán hàng cụ thể cho từng kênh phân phối. Các chi phí phát sinh trong các kỳ hội chợ xúc tiến thương mại nông sản thường được tập hợp dồn tích muộn. Tình trạng này khiến việc xác định kết quả kinh doanh từng tháng chưa phản ánh đúng bản chất. Quá trình kiểm soát chứng từ thanh toán tạm ứng còn kéo dài do thiếu sót thủ tục kiểm duyệt.

III. Giải pháp kế toán doanh thu chi phí cho Công ty Hữu cơ Huế Việt

Nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và chi phí, Công ty Hữu cơ Huế Việt cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực. Doanh nghiệp cần mở các tài khoản cấp hai chi tiết cho Tài khoản 642, chia tách rõ ràng giữa chi phí bán hàng và chi phí quản lý. Việc phân bổ chi phí minh bạch giúp đánh giá chuẩn xác hiệu quả kinh doanh của từng dòng sản phẩm nông nghiệp. Đơn vị cần nâng cấp phần mềm kế toán để tích hợp phân hệ quản lý kho theo thời gian thực. Sự liên kết dữ liệu giữa thủ kho và bộ phận kế toán sẽ hạn chế tối đa sai lệch số liệu tồn kho. Doanh nghiệp cũng nên xây dựng quy chế luân chuyển chứng từ với thời hạn bàn giao cụ thể cho từng bộ phận. Đội ngũ nhân sự cần được đào tạo cập nhật các quy định mới về thuế và chuẩn mực kế toán Việt Nam. Các biện pháp này sẽ tối ưu hóa dòng tiền và gia tăng lợi nhuận cho đơn vị.

3.1. Hoàn thiện phương pháp hạch toán và phân bổ chi phí

Doanh nghiệp nên mở chi tiết tài khoản 6421 cho chi phí bán hàng và 6422 cho chi phí quản lý doanh nghiệp. Việc này giúp theo dõi tường minh chi phí vận chuyển, quảng cáo và hoa hồng đại lý. Đơn vị cần áp dụng các tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung phù hợp với tỷ lệ tiêu hao nguyên liệu thực tế. Công ty cũng cần lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo hướng dẫn tài chính định kỳ nhằm giảm thiểu rủi ro nợ xấu. Ngoài ra, việc xây dựng định mức chi phí cố định cho từng bộ phận sản xuất sẽ giúp ban giám đốc kiểm soát lãng phí nguyên liệu và hạ giá thành sản phẩm một cách bền vững.

3.2. Ứng dụng công nghệ và cải tiến quy trình luân chuyển chứng từ

Ứng dụng phần mềm kế toán hiện đại là chìa khóa để nâng cao chất lượng quản lý số liệu. Đơn vị cần kết nối đồng bộ phân hệ kế toán kho với phân hệ bán hàng và hóa đơn điện tử. Quy trình này giúp số liệu xuất kho và doanh thu được ghi nhận tức thời, hạn chế độ trễ thông tin. Phòng kế toán cần quy định thời hạn chốt số liệu và luân chuyển chứng từ bán hàng tối đa trong 24 giờ kể từ khi xuất xưởng. Việc kiểm tra định kỳ hàng tồn kho thực tế và sổ sách phải được duy trì nghiêm ngặt. Những cải tiến này sẽ giúp ban giám đốc nắm bắt doanh thu chính xác để điều hành kịp thời.

IV. Đánh giá kế toán doanh thu chi phí của Công ty Hữu cơ Huế Việt

Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò then chốt trong sự phát triển bền vững của Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt. Hệ thống hạch toán bài bản cung cấp bức tranh tài chính trung thực, phục vụ đắc lực cho việc hoạch định chiến lược kinh doanh nông sản hữu cơ. Thực hiện tốt các giải pháp hoàn thiện giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, giảm thiểu rủi ro pháp lý và đảm bảo tuân thủ Thông tư 133/2016/TT-BTC. Quá trình kiểm soát chặt chẽ giá vốn và các khoản chi tiêu quản trị sẽ thúc đẩy biên lợi nhuận ròng tăng trưởng ổn định. Hơn nữa, báo cáo tài chính minh bạch còn nâng cao uy tín thương hiệu trong mắt đối tác thương mại và các tổ chức tín dụng. Doanh nghiệp cần liên tục rà soát quy trình kế toán nhằm thích ứng linh hoạt với những biến động của thị trường hàng hóa.

4.1. Lợi ích quản trị từ việc tối ưu hóa hệ thống kế toán

Tối ưu hóa hạch toán doanh thu và chi phí mang lại giá trị quản trị to lớn cho doanh nghiệp hữu cơ. Ban giám đốc dễ dàng nhận diện những mặt hàng đem lại tỷ suất sinh lời cao nhất, từ đó tập trung nguồn lực phát triển sản phẩm mũi nhọn. Việc kiểm soát định mức hao hụt nguyên liệu trong chế biến giúp cắt giảm lãng phí tài nguyên. Hệ thống số liệu chuẩn xác cũng hỗ trợ việc lập kế hoạch ngân sách và dòng tiền cho các niên vụ tiếp theo. Ngoài ra, tính minh bạch trong kế toán tạo sự tin cậy tuyệt đối cho các cổ đông và đối tác cung ứng.

4.2. Khả năng ứng dụng thực tiễn cho doanh nghiệp nông nghiệp

Mô hình kế toán tại Công ty Hữu cơ Huế Việt mang lại bài học kinh nghiệm sâu sắc cho các doanh nghiệp nông nghiệp vừa và nhỏ. Việc hạch toán doanh thu và chi phí đòi hỏi sự linh hoạt do tính thời vụ cao của nông sản. Các đơn vị trong ngành cần chú trọng chuẩn hóa quy trình ghi nhận chi phí thu mua và chi phí bảo quản nông sản sau thu hoạch. Ứng dụng phần mềm kế toán tích hợp kiểm kê hàng hóa là giải pháp sống còn để ngăn chặn thất thoát. Sự kết hợp giữa chế độ kế toán chuẩn mực và ứng dụng công nghệ thông tin giúp nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường mở cửa, thông tin kế toán giữ vai trò then chốt trong việc phản ánh tình hình tài chính và hỗ trợ ra quyết định kinh doanh không chỉ cho ban giám đốc mà còn cho các bên liên quan như nhà đầu tư, ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước. Để tồn tại và phát triển bền vững, mục tiêu cốt lõi của doanh nghiệp là duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả, được đo lường thông qua chỉ tiêu lợi nhuận trong kỳ. Việc xác định lợi nhuận chuẩn xác, kịp thời phụ thuộc trực tiếp vào năng lực phản ánh đầy đủ doanh thu hợp lý và kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí phát sinh. Tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Hữu cơ Huế Việt – một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ và sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ thân thiện với môi trường, công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh cần được tổ chức khoa học để đáp ứng yêu cầu quản trị nội bộ và nghĩa vụ tài chính.

Từ bối cảnh thực tiễn trên, tác giả Nguyễn Phước Ngọc Diễm đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm đánh giá thực trạng công tác hạch toán tại doanh nghiệp, nhận diện các tồn tại và đề xuất các giải pháp hoàn thiện.

Mục tiêu chung của nghiên cứu là tìm hiểu thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt, từ đó tìm ra các giải pháp giúp hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.

Mục tiêu cụ thể được xác định theo 3 nhiệm vụ:

1. Thứ nhất: Tổng hợp những vấn đề lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp vừa và nhỏ.
2. Thứ hai: Phân tích, đánh giá thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt.
3. Thứ ba: Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán nói chung và công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh nói riêng tại Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là nội dung, phương pháp và quy trình hạch toán kế toán doanh thu, chi phí cùng nghiệp vụ xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn như sau:

• Về nội dung: Tập trung vào công tác kế toán doanh thu bán hàng, doanh thu tài chính, thu nhập khác, giá vốn hàng bán, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí tài chính, chi phí khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp và các bước kết chuyển xác định kết quả kinh doanh.
• Về không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại phòng kế toán của Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt (địa chỉ: 3/32 Tổ 6, thôn Ngọc Anh, xã Phú Thượng, huyện Phú Vang, nay thuộc phường Phú Thượng, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Về thời gian: Số liệu phân tích tình hình tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh tổng quát được thu thập trong giai đoạn 3 năm từ 2020 đến 2022; các chứng từ, sổ kế toán minh chứng cho thực trạng công tác hạch toán nghiệp vụ được thu thập trong năm tài chính 2022, tập trung đi sâu vào các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong tháng 10 năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập cơ sở lý thuyết dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật và hệ thống chuẩn mực kế toán hiện hành của Việt Nam, bao gồm:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01) "Chuẩn mực chung", ban hành theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ Tài chính, xác định các định nghĩa nền tảng về doanh thu và chi phí gắn với sự biến động của vốn chủ sở hữu.
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) "Doanh thu và thu nhập khác", ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ Tài chính, quy định 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng, 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ, 2 điều kiện ghi nhận doanh thu hoạt động tài chính, cũng như bản chất của các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại).
• Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp vừa và nhỏ, quy định nguyên tắc kế toán giá vốn hàng bán (Điều 62), phương pháp tính giá trị xuất kho hàng tồn kho (nhập trước xuất trước - FIFO, giá thực tế đích danh, bình quân gia quyền), kết cấu các tài khoản chi phí quản lý kinh doanh (TK 642 gộp chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp), chi phí tài chính (TK 635), chi phí khác (TK 811), chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (TK 821) và quy trình kết chuyển xác định kết quả kinh doanh qua TK 911.
• Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành làm căn cứ tính toán thu nhập chịu thuế và thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm hai nhóm chính:

• Phương pháp thu thập số liệu: Tác giả áp dụng phương pháp quan sát trực tiếp các thao tác, quy trình luân chuyển chứng từ và xử lý nghiệp vụ trên phần mềm kế toán tại đơn vị; phương pháp phỏng vấn, trao đổi trực tiếp với Kế toán trưởng và các kế toán viên phụ trách phần hành; phương pháp nghiên cứu tài liệu thông qua trích lục hệ thống chứng từ gốc (hóa đơn, phiếu thu, phiếu chi, phiếu xuất kho), sổ chi tiết tài khoản, sổ cái và các báo cáo tài chính của doanh nghiệp.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Áp dụng phương pháp hạch toán kế toán để mô tả tài khoản đối ứng; phương pháp so sánh (đối chiếu tuyệt đối và tương đối) nhằm đánh giá biến động của các chỉ tiêu lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh giữa các năm 2020, 2021 và 2022; phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu để đối chiếu giữa lý luận hạch toán theo quy định với thực tiễn thực hiện tại doanh nghiệp.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu là các tài liệu kế toán nội bộ do phòng kế toán Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt cung cấp, bao gồm báo cáo tài chính kiểm toán/nội bộ giai đoạn 2020-2022, hồ sơ chứng từ và sổ kế toán tháng 10/2022.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp vừa và nhỏ

Chương 1 hệ thống hóa khung lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh dành cho loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC. Tác giả làm rõ bản chất các chỉ tiêu kinh tế:

• Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (TK 511) gồm các tài khoản chi tiết: TK 5111 (Doanh thu bán hàng hóa), TK 5112 (Doanh thu bán thành phẩm), TK 5113 (Doanh thu cung cấp dịch vụ), TK 5118 (Doanh thu khác). Tác giả trình bày sơ đồ hạch toán luân chuyển chứng từ và nguyên tắc ghi giảm trực tiếp vào bên Nợ TK 511 đối với các khoản giảm trừ doanh thu do Thông tư 133 không mở tài khoản 521 riêng biệt.
• Doanh thu hoạt động tài chính (TK 515) và Thu nhập khác (TK 711) phản ánh các khoản lợi ích kinh tế ngoài hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường.
• Chi phí sản xuất kinh doanh bao gồm Giá vốn hàng bán (TK 632), Chi phí tài chính (TK 635), Chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) được chia nhỏ thành TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp), Chi phí khác (TK 811) và Chi phí thuế TNDN (TK 821).
• Trình tự xác định kết quả kinh doanh qua TK 911 được tác giả mô hình hóa qua 10 sơ đồ hạch toán (từ Sơ đồ 1.1 đến Sơ đồ 1.10), phản ánh rõ luồng kết chuyển doanh thu thuần, thu nhập tài chính, thu nhập khác ở bên Có TK 911 đối ứng với giá vốn, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí tài chính, chi phí khác và chi phí thuế TNDN ở bên Nợ TK 911 để xác định lãi hoặc lỗ cuối kỳ kết chuyển sang TK 421.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt

Chương 2 phản ánh toàn diện bức tranh hoạt động và quy trình hạch toán thực tế tại Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt (thành lập từ tháng 01/2016, người đại diện theo pháp luật là bà Nguyễn Thị Huệ, mã số thuế 3301582491). Doanh nghiệp sở hữu 01 showroom tại thành phố Huế, 01 xưởng sản xuất sản phẩm cỏ bàng tại thôn Tả Hữu Tự, xã Phong Bình, huyện Phong Điền và liên kết bao tiêu hơn 50ha vùng nguyên liệu nông sản hữu cơ (gạo lức nảy mầm, sen sấy thăng hoa, chuối A Lưới).

Cơ cấu quản lý của công ty gồm Giám đốc điều hành trực tiếp 5 bộ phận: Kỹ thuật - sản xuất, Kho hàng, Bán hàng, Kế toán, Kinh doanh - marketing. Bộ máy kế toán áp dụng mô hình trực tuyến kết hợp chức năng với 4 nhân sự:

• Kế toán trưởng: Chị Văn Thị Thanh Thủy phụ trách chung, giám sát tài chính và quyết toán thuế.
• Kế toán tổng hợp: Chị Phan Thị Thanh đảm nhận hạch toán tổng hợp, tiền lương, khấu hao, lập báo cáo tài chính và lưu trữ hồ sơ.
• Kế toán bán hàng: Chị Nguyễn Thị Hồng phụ trách xuất hóa đơn, theo dõi doanh số, quản lý phần mềm bán hàng.
• Kế toán kho: Chị Cao Thị Thùy Trang phụ trách theo dõi xuất - nhập - tồn nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ và tài sản cố định.

Chính sách kế toán áp dụng tại đơn vị:

• Áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp vừa và nhỏ theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Niên độ kế toán theo năm dương lịch (01/01 đến 31/12); đơn vị tiền tệ ghi sổ: Đồng Việt Nam (VNĐ).
• Phương pháp kế toán hàng tồn kho: Kê khai thường xuyên; tính giá xuất kho: Bình quân gia quyền; nguyên tắc ghi nhận: Giá gốc.
• Phương pháp khấu hao TSCĐ: Khấu hao theo đường thẳng.
• Phương pháp tính thuế GTGT: Phương pháp trực tiếp.

Tác giả phân tích dữ liệu tổng quát giai đoạn 2020-2022 qua 3 bảng chỉ tiêu: Bảng 2.1 (Tình hình lao động), Bảng 2.2 (Tình hình tài sản, nguồn vốn) và Bảng 2.3 (Tình hình kết quả kinh doanh). Đi sâu vào thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tháng 10/2022, tác giả trích dẫn các chứng từ gốc và sổ kế toán thực tế:

• Kế toán doanh thu: Phản ánh các nghiệp vụ bán hàng qua Phiếu thu số 24/10, sổ chi tiết TK 5111 (Doanh thu bán hàng hóa), TK 5112 (Doanh thu bán thành phẩm nông sản hữu cơ, sản phẩm cỏ bàng), sổ chi tiết TK 515 phản ánh lãi tiền gửi ngân hàng.
• Kế toán chi phí: Phản ánh xuất kho qua Phiếu xuất kho số 28/10, ghi nhận giá vốn qua sổ chi tiết TK 6321 (Giá vốn bán hàng hóa), TK 6322 (Giá vốn bán thành phẩm), hạch toán chi phí lãi vay qua sổ chi tiết TK 6351, chi phí tiền lương và quản lý qua sổ chi tiết TK 6422, và các chi phí khác trên sổ cái TK 811.
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Minh họa chi tiết qua Sổ cái TK 911 tháng 10/2022, thể hiện các bút toán kết chuyển doanh thu thuần, giá vốn và chi phí để xác định lãi trước và sau thuế TNDN theo quy định.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, tác giả chỉ ra các ưu điểm (bộ máy tinh gọn, chấp hành chế độ kế toán theo Thông tư 133, vận hành phần mềm kế toán) và nhược điểm tại công ty (công tác kiểm kê chưa định kỳ chặt chẽ, thiếu biên bản giao nhận chứng từ giữa bộ phận bán hàng/kho với kế toán, chưa tách bạch chi tiết chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp trên các tài khoản cấp con).

Tác giả đề xuất các nhóm giải pháp khắc phục cụ thể:

• Hoàn thiện hệ thống chứng từ kế toán: Xây dựng và chuẩn hóa Biểu mẫu Biên bản kiểm kê hàng hóa định kỳ (Biểu 3.1) nhằm đối chiếu chính xác giữa số lượng tồn kho thực tế và số liệu trên sổ sách kế toán, phát hiện kịp thời hao hụt để xử lý giá vốn.
• Hoàn thiện quy trình luân chuyển chứng từ: Ban hành Mẫu biên bản bàn giao tài liệu, chứng từ (Biểu 3.2) giữa các bộ phận kinh doanh, kho và phòng kế toán, hạn chế thất lạc hóa đơn và bảo đảm tính kịp thời khi ghi nhận doanh thu và chi phí.
• Hoàn thiện công tác phân loại chi phí: Tăng cường mở sổ chi tiết theo dõi riêng biệt chi phí bán hàng (TK 6421) và chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 6422), phục vụ việc phân tích hiệu quả kinh doanh của từng nhóm sản phẩm nông sản và thủ công mỹ nghệ.
• Nâng cao trình độ cán bộ kế toán và hoàn thiện công tác ứng dụng phần mềm kế toán trên máy tính.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phân tích thực trạng tổ chức hạch toán kế toán tại Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt với các kết quả cụ thể:

Tiêu chí	Nội dung thực tế tại Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt	Căn cứ / Chứng từ minh chứng trong văn bản
Chế độ kế toán áp dụng	Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ	Quy định chính sách kế toán tại đơn vị
Tính thuế GTGT	Phương pháp trực tiếp	Chính sách thuế tại công ty
Hạch toán hàng tồn kho	Kê khai thường xuyên; tính giá xuất theo Bình quân gia quyền	Chính sách kế toán hàng tồn kho
Khấu hao TSCĐ	Phương pháp đường thẳng	Chính sách khấu hao của công ty
Bộ máy kế toán	4 nhân sự (Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Kế toán bán hàng, Kế toán kho)	Sơ đồ 2.2 tổ chức bộ máy kế toán
Theo dõi doanh thu	TK 5111 (hàng hóa), TK 5112 (thành phẩm), TK 515 (lãi tiền gửi)	Phiếu thu 24/10; Sổ chi tiết TK 5111, 5112, 515
Theo dõi giá vốn & chi phí	TK 6321, TK 6322, TK 6351 (lãi vay), TK 6422 (quản lý doanh nghiệp), TK 811	Phiếu xuất kho 28/10; Sổ chi tiết TK 6321, 6322, 6351, 6422, 811
Xác định kết quả kinh doanh	Kết chuyển định kỳ qua TK 911	Trích Sổ cái TK 911 tháng 10/2022

Các giải pháp do tác giả đề xuất gắn liền với thực tiễn quản lý tại công ty, bao gồm việc thiết kế mẫu Biên bản kiểm kê hàng hóa (Biểu 3.1) và Biên bản bàn giao chứng từ (Biểu 3.2), giúp giải quyết trực tiếp các thiếu sót trong quy trình kiểm soát nội bộ và lưu chuyển hồ sơ kế toán. Đóng góp của đề tài là cung cấp hồ sơ nghiên cứu thực tế về công tác kế toán doanh thu, chi phí của một doanh nghiệp nông nghiệp hữu cơ tại Thừa Thiên Huế, phản ánh sự gắn kết giữa lý luận kế toán doanh nghiệp vừa và nhỏ với dữ liệu chứng từ phát sinh thực tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn căn cứ theo phạm vi trình bày của tác giả:

• Về phạm vi dữ liệu: Số liệu tài chính tổng quát dừng lại ở giai đoạn 2020-2022; các phân tích chi tiết về chứng từ và sổ kế toán tập trung vào tháng 10 năm 2022 mà chưa bao quát trọn vẹn cả năm tài chính hay các năm tiếp theo.
• Về loại hình áp dụng: Toàn bộ quy trình hạch toán gắn chặt với đặc thù doanh nghiệp vừa và nhỏ nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp và áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC, do đó chưa phân tích các trường hợp áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC hoặc phương pháp khấu trừ thuế GTGT.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng nghiên cứu sang đánh giá công tác kế toán quản trị chi phí và giá thành sản phẩm hữu cơ, hoặc hoàn thiện hệ thống kế toán khi doanh nghiệp mở rộng quy mô xuất khẩu và chuyển đổi phương pháp kê khai thuế.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc báo cáo thực tập về mảng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp vừa và nhỏ.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, chế biến thực phẩm sạch và sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, nhằm tham khảo cách thức tổ chức sổ sách kế toán chi tiết (TK 5111, 5112, 6321, 6322, 6422) theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Các phần đáng tham khảo bao gồm: Hệ thống 10 sơ đồ luân chuyển tài khoản trong Chương 1; mô hình tổ chức bộ máy kế toán 4 vị trí trong Chương 2; và các mẫu biểu kiểm kê hàng hóa, bàn giao chứng từ đề xuất trong Chương 3.

Câu hỏi thường gặp

Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt áp dụng chế độ kế toán và chính sách thuế GTGT nào?
Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp vừa và nhỏ ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, niên độ kế toán theo năm dương lịch (01/01 đến 31/12), đơn vị tiền tệ là VNĐ và nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp.

Hàng tồn kho tại công ty được hạch toán và tính giá xuất kho theo phương pháp gì?
Doanh nghiệp hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, ghi nhận theo nguyên tắc giá gốc và tính giá trị hàng xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền.

Bộ máy kế toán của công ty gồm bao nhiêu nhân sự và phân công nhiệm vụ ra sao?
Bộ máy kế toán gồm 4 nhân sự tổ chức theo mô hình trực tuyến kết hợp chức năng: Kế toán trưởng (chị Văn Thị Thanh Thủy), Kế toán tổng hợp (chị Phan Thị Thanh), Kế toán bán hàng (chị Nguyễn Thị Hồng) và Kế toán kho (chị Cao Thị Thùy Trang).

Tác giả sử dụng các chứng từ và sổ kế toán thực tế nào để minh họa cho phần hành doanh thu và chi phí?
Tác giả trích lục các nghiệp vụ kinh tế tháng 10/2022 thông qua Phiếu thu số 24/10, Phiếu xuất kho số 28/10, sổ chi tiết TK 5111, TK 5112, TK 515, TK 6321, TK 6322, TK 6351, TK 6422, sổ cái TK 811 và sổ cái TK 911.

Những mẫu biểu cụ thể nào được tác giả xây dựng trong chương giải pháp hoàn thiện?
Tác giả đã trực tiếp thiết kế và đề xuất đưa vào áp dụng Biểu 3.1: Biên bản kiểm kê hàng hóa và Biểu 3.2: Mẫu biên bản bàn giao tài liệu.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Phước Ngọc Diễm đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, đồng thời phản ánh chi tiết thực trạng hạch toán tại Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt trong giai đoạn 2020-2022 và tháng 10/2022. Công trình làm rõ phương pháp tổ chức chứng từ, tài khoản và sổ kế toán của một doanh nghiệp nông nghiệp hữu cơ nộp thuế theo phương pháp trực tiếp. Các giải pháp hoàn thiện mẫu biểu kiểm kê và bàn giao chứng từ được xây dựng bám sát nhu cầu thực tế của đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1. Những vấn đề chung về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp vừavà nhỏ 1. Các khái niệm cơ bản  Doanh thu Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 “Chuẩn mực chung” ban hành theo quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ tài chính quy định: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu”. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” ban hành theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ tài chính quy định: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”.

Theo thông tư 133/2016/TT-BTC do Bộ tài chính ban hành ngày 26/08/2016: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần đóng góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền”. Như vậy, có thể hiểu bản chất của doanh thu là tổng giá trị lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được do việc bán sản phẩm, hàng hóa hay cung cấp dịch vụ cho khách hàng góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. 5 Phân loại doanh thu:  Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Theo chuẩn mực kế toán số 14: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là toàn bộ số tiền doanh nghiệp thu được hoặc sẽ thu được từ giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như việc bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ cho khách hàng gồm các khoản thụ phu và phí thu thêm ngoài giờ bán (nếu có).

Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn 5 điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích liên quan đến quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua. - Doanh nghiệp không còn nắm quyền quản lý hàng hóa và quyền kiểm soát hàng hóa. - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. - Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ các giao dịch bán hàng.

- Doanh nghiệp xác định được chi phí liên quan đến các giao dịch bán hàng. Doanh thu giao dịch về cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn 4 điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu lợi ích kinh tế từ các giao dịch cung cấp dịch vụ đó. - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. - Xác định được phần công việc đã hoàn thành khi lập Bảng cân đối kế toán.

- Xác định được chi phí phát sinh của giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó. Theo chuẩn mực kế toán số 14: Trường hợp giao dịch về cung cấp dịch vụ thực hiện trong nhiều kỳ kế toán thì việc xác doanh thu của dịch vụ trong từng kỳ thường được thực hiện theo phương pháp tỷ lệ hoàn thành.