BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI NGUYỄN THỊ QUÍ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO HIỂM QUÂN ĐỘI - MIC LUẬN VĂN THẠC SỸ KẾ TOÁN Hà Nội - 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI NGUYỄN THỊ QUÍ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO HIỂM QUÂN ĐỘI - MIC Chuyên ngành: Kế toán Mã ngành: 60340301 LUẬN VĂN THẠC SỸ KẾ TOÁN CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Lê Thị Tú Oanh Hà Nội - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận văn Nguyễn Thị Quí LỜI CẢM ƠN Tác giả xin trân trọng cảm ơn tập thể lãnh đạo trường Đại học Lao động - Xã hội, tập thể lãnh đạo và các thầy cô giáo của Khoa Sau đại học và Khoa Kế toán của trường. Tác giả đặc biệt gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến cô giáo TS.Lê Thị Tú Oanh đã tận tình hướng dẫn chỉ bảo và động viên tác giả trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận văn. Tác giả xin trân trọng cảm ơn tập thể lãnh đạo và cán bộ công nhân viên của Tổng Công ty cổ phần Bảo hiểm quân đội – MIC đã giúp tác giả trả lời các phiếu điều tra, cung cấp các thông tin hữu ích giúp tác giả hoàn thành luận văn. Tác giả xin cảm ơn bạn bè đồng nghiệp và gia đình đã động viên, chia sẻ với tác giả trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn. Tác giả luận văn Nguyễn Thị Quí MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. i DANH MỤC BẢNG. ii DANH MỤC SƠ ĐỒ . iii CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. Lý do chọn đề tài nghiên cứu. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu . Đối tượng, phạm vi nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp thu thập dữ liệu . Dữ liệu nghiên cứu . Dữ liệu thứ cấp. Dữ liệu sơ cấp . Tổng quan nghiên cứu về kế toán trách nhiệm. Tổng quan tài liệu về công trình nghiên cứu nước ngoài . Tổng quan tài liệu về công trình nghiên cứu trong nước . Kết cấu của luận văn .12 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM . Bản chất, vai trò của kế toán trách nhiệm . Bản chất của kế toán trách nhiệm . Vai trò của kế toán trách nhiệm . Phân loại kế toán trách nhiệm . Quan hệ kế toán trách nhiệm với tổ chức phân cấp quản lý . Tổ chức phân cấp quản lý. Mối quan hệ giữa kế toán trách nhiệm và phân cấp quản lý . Nội dung kế toán trách nhiệm . Tổ chức các trung tâm trách nhiệm. Khái niệm về trung tâm trách nhiệm. Xây dựng các trung tâm trách nhiệm . Chỉ tiêu đánh giá các trung tâm trách nhiệm . Dự toán trong hệ thống kế toán trách nhiệm . Các chỉ tiêu đánh giá của trung tâm chi phí . Các chỉ tiêu đánh giá trung tâm doanh thu . Các chỉ tiêu đánh giá của trung tâm lợi nhuận . Các chỉ tiêu đánh giá trung tâm đầu tư. Hệ thống báo cáo kế toán trách nhiệm . Đặc điểm của hệ thống báo cáo kế toán trách nhiệm. Nội dung của hệ thống báo cáo kế toán trách nhiệm .32 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .36 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO HIỂM QUÂN ĐỘI - MIC . Đặc điểm kinh doanh và tổ chức quản lý hoạt động kinh doanh tại Tổng công ty . Đặc điểm tổ chức và quản lý kinh doanh ở Tổng công ty . Quá trình hình thành và phát triển Tổng công ty. Đặc điểm lĩnh vực kinh doanh . Đặc điểm tổ chức quản lý và tổ chức kinh doanh của Tổng công ty. Tình hình sản xuất kinh doanh của Tổng công ty của những năm gần đây. Hình thức kế toán và tổ chức bộ máy kế toán tại Tổng công ty. Hình thức kế toán . Tổ chức bộ máy kế toán . Chế độ kế toán áp dụng . Thực trạng kế toán trách nhiệm tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Quân đội - MIC . Sự phân cấp quản lý tại Tổng công ty. Tổ chức các trung tâm trách nhiệm tại Tổng công ty . Chỉ tiêu đánh giá giữa thực tế và dự toán. Hệ thống báo cáo các trung tâm trách nhiệm . Ảnh hưởng KTTN đến cấp quản lý. Đánh giá thực trạng kế toán trách nhiệm tại Tổng công ty . Nhược điểm .62 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .64 CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO HIỂM QUÂN ĐỘI MIC . Sự cần thiết và yêu cầu phải hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại Tổng công ty . Một số giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại Tổng công ty . Về xác định trung tâm trách nhiệm . Về chỉ tiêu đánh giá giữ thực tế và dự toán. Về hệ thống báo cáo kế toán trách nhiệm . Về đánh giá ảnh hưởng KTTN đến cấp quản lý . Về phía Tổng Công ty . Về phía Nhà nước .81 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .83 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.86 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BH Bảo hiểm KTTN Kế toán trách nhiệm KTQT Kế toán quản trị TTCP Trung tâm chi phí TTDT Trung tâm doanh thu TTLN Trung tâm lợi nhuận TTĐT Trung tâm đầu tư DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Đặc điểm đối tượng khảo sát . Báo cáo trách nhiệm của trung tâm chi phí . Báo cáo trách nhiệm của trung tâm doanh thu .33 Tháng, Quý, Năm . Báo cáo trách nhiệm của trung tâm lợi nhuận . Báo cáo trách nhiệm của trung tâm đầu tư . Đánh giá về trung tâm trách nhiệm chi phí.2: Đánh giá về trung tâm trách nhiệm doanh thu .3: Đánh giá về trung tâm trách nhiệm lợi nhuận .4: Đánh giá về trung tâm trách nhiệm đầu tư .A: Đánh giá công việc lập dự toán .B: Đánh giá mức độ lập dự toán .6: Đánh giá về chỉ tiêu đánh giá giữa thực tế và dự toán .7: Đánh giá về hệ thống báo cáo các trung tâm trách nhiệm .8: Đánh giá hiệu quả kế toán trách nhiệm . Báo cáo dự toán của trung tâm chi phí. Báo cáo phân tích biến động của trung tâm chi phí . Báo cáo tổng hợp của trung tâm chi phí . Báo cáo trách nhiệm của trung tâm doanh thu đối với phòng kinh doanh bảo hiểm . Báo cáo trách nhiệm của trung tâm doanh thu đối với khu vực . Báo cáo phân tích chi phí so với doanh thu . Báo cáo kết quả kinh doanh của các khu vực . Báo cáo kết quả kinh doanh của toàn Tổng Công ty. Báo cáo trách nhiệm của trung tâm đầu tư của Tổng Công ty . Bảng đánh giá hoàn thành công việc. Phân quyền theo chức năng .2 Phân quyền theo sản phẩm.3 Phân quyền theo khu vực . Tổ chức bộ máy của Tổng Công ty .2 Hình thức kế toán trên máy vi tính .3 Tổ chức bộ máy kế toán . Phân cấp quản lý của Tổng công ty.1 Mô hình các trung tâm trách nhiệm của Tổng công ty .2 Trung tâm chi phí của Tổng công ty .3 Trung tâm doanh thu của Tổng Công ty .4 Trung tâm lợi nhuận của Tổng Công ty .69 CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu Trong nền kinh tế thị trường mở cửa như hiện nay, các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển, nhất định phải có phương án kinh doanh đạt hiệu quả kinh tế. Yếu tố cạnh tranh là một trong những yếu tố quan trọng, để doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển. Muốn vậy, doanh nghiệp phải tìm hiểu mọi biện pháp để đứng vững và phát triển trên thương trường, đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng sản phẩm chất lượng và giá thành phù hợp. Hiện nay, các hình thức đầu tư rất đa dạng, người chủ sở hữu tách dần khỏi vai trò quản lý kinh doanh. Vì vậy, các chủ sở hữu, hội đồng quản trị luôn muốn nắm được tình hình kinh doanh của đơn vị, theo dõi quyền và trách nhiệm của người quản lý. Doanh nghiệp cần tổ chức hệ thống đo lường , báo cáo đánh giá các hoạt động từ cấp độ thấp nhất tới cấp độ cao nhất. Kế toán nói chung và kế toán quản trị nói riêng là một trong những công cụ quan trọng đối với các nhà quản trị doanh nghiệp trong việc ra quyết định, quản lý, kiểm soát, đánh giá hoạt động. Kế toán trách nhiệm (KTTN) là một trong những nội dung cơ bản của kế toán quản trị, nó là một trong những công cụ quản lý kinh tế tài chính có vai trò quan trọng trong việc quản lý, điều hành và kiểm soát các hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp. Kế toán trách nhiệm giúp nhà quản trị kiểm soát và đánh giá hoạt động của những bộ phận trong doanh nghiệp, đồng thời đánh giá trách nhiệm quản lý của nhà quản trị các cấp. Từ đó, giúp các nhà quản trị các cấp có những thông tin hữu ích trong việc ra quyết định để đạt được mục tiêu chung. Đồng thời kế toán trách nhiệm cũng thúc đẩy, khuyến khích các nhà quản trị phát huy năng lực quản lý của mình góp phần nâng cao hiệu quả quản lý của doanh nghiệp. Qua khảo sát thực tế tại Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Quân đội - MIC, nhìn chung việc tổ chức KTTN chưa được tổ chức. Với lĩnh vực kinh doanh trong ngành bảo hiểm nhân thọ và Tổng công ty đã xây dựng được hệ thống đại lý bảo hiểm trên toàn quốc thì việc các nhà quản trị muốn nắm bắt hết tình hình kinh doanh của đơn vị là điều cần thiết. Xuất phát từ những yêu cầu cần thiết trên tôi đã chọn đề tài “Kế toán trách nhiệm tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Quân đội - MIC” để nghiên cứu, nhằm góp phần giải quyết những vấn đề đặt ra cả về mặt lý luận và thực tiễn về tổ chức kế toán trách nhiệm tại Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Quân đội - MIC. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu KTTN có vai trò quan trọng giúp nhà quản trị kiểm soát đánh giá hoạt động của các bộ phận trong doanh nghiệp nhưng thực tế hiện nay việc áp dụng KTTN vào trong quản lý của các doanh nghiệp Việt Nam còn hạn chế.
