Thực trạng kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn

Khóa luận kế toán tiền lương và các khoản trích tại Công ty CP TM & XD Quốc Toàn

• Tác giả: Lê Văn Nhật Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Sông Hương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán tiền lương và các khoản trích tại Quốc Toàn

Tiền lương là nguồn thu nhập chủ yếu của người lao động. Khoản thù lao này bù đắp hao phí sức lao động và tái tạo sức sản xuất. Doanh nghiệp sử dụng quỹ lương như đòn bẩy kinh tế quan trọng. Cơ chế đãi ngộ phù hợp sẽ kích thích năng suất làm việc của cán bộ nhân viên. Bên cạnh tiền lương, các khoản trích theo lương tạo nên lưới an sinh xã hội vững chắc. Các quỹ bắt buộc bao gồm bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và kinh phí công đoàn. Tổng tỷ lệ trích theo quy định hiện hành chiếm 33% trên tổng quỹ lương cơ sở. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm chi trả 22,5% vào chi phí hoạt động. Người lao động đóng góp 10,5% khấu trừ trực tiếp từ thu nhập hàng tháng. Tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn, công tác quản lý lương gắn liền với đặc thù sản xuất kinh doanh và thi công xây lắp. Bộ máy kế toán thực hiện tính toán chi tiết cho từng bộ phận. Doanh nghiệp áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC làm nền tảng hạch toán nghiệp vụ. Việc quản lý tiền lương chuẩn xác giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và giữ chân nhân sự lành nghề.

1.1. Bản chất và vai trò của tiền lương trong doanh nghiệp

Tiền lương biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động. Doanh nghiệp chi trả thù lao dựa trên số lượng và chất lượng công việc hoàn thành. Nguồn thu nhập này bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần cho gia đình người lao động. Mặt khác, tiền lương cấu thành khoản chi phí đầu vào trọng yếu của hoạt động sản xuất. Quản trị tiền lương hiệu quả thúc đẩy tinh thần cống hiến của người lao động. Nhân viên có xu hướng gắn bó lâu dài khi nhận được đãi ngộ xứng đáng. Tiền lương đồng thời phản ánh năng lực tài chính và uy tín thương hiệu của đơn vị. Chi trả đúng hạn tạo dựng môi trường làm việc minh bạch và kỷ luật.

1.2. Cơ cấu các khoản trích theo lương theo luật định

Doanh nghiệp thực hiện trích nộp bốn quỹ phúc lợi bắt buộc theo quy định nhà nước. Quỹ bảo hiểm xã hội chiếm tỷ lệ trích nộp lớn nhất với 25,5%. Doanh nghiệp nộp 17,5% và người lao động đóng góp 8%. Nguồn quỹ này hỗ trợ các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và hưu trí. Quỹ bảo hiểm y tế duy trì mức trích 4,5%. Doanh nghiệp gánh vác 3% và người lao động trích nộp 1,5% từ lương. Quỹ bảo hiểm thất nghiệp áp dụng tỷ lệ 2%, chia đều 1% cho mỗi bên. Khoản kinh phí công đoàn chiếm tỷ lệ 2% trên quỹ lương. Doanh nghiệp chịu toàn bộ chi phí công đoàn này.

II. Thực trạng kế toán tiền lương và các khoản trích tại Quốc Toàn

Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn thực hiện hạch toán tiền lương và các khoản trích theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Bộ máy kế toán sử dụng hệ thống tài khoản tiêu chuẩn gồm TK 334 và TK 338. Quy trình ghi nhận chi phí lương diễn ra đều đặn hàng tháng. Phòng kế toán tiếp nhận bảng chấm công từ các phòng ban chức năng và đội thi công công trình. Nhân viên kế toán kiểm tra mức lương theo hợp đồng lao động đã ký. Kế toán viên đối chiếu ngày công thực tế, tính toán các khoản phụ cấp và tiền tạm ứng lương. Bảng thanh toán lương được lập và trình Ban giám đốc phê duyệt trước khi chi trả vào ngày 26 hàng tháng. Hình thức trả lương chính hiện nay là chi tiền mặt qua tài khoản thủ quỹ. Tuy nhiên, quy trình này vẫn bộc lộ nhiều điểm hạn chế kỹ thuật. Việc tính toán thủ công trên phần mềm văn phòng cơ bản dễ phát sinh sai sót số liệu. Công tác theo dõi chấm công tại các công trường thi công xa gặp nhiều trở ngại. Hồ sơ chứng từ kế toán đôi khi luân chuyển chậm, gây ảnh hưởng đến tiến độ báo cáo và quyết toán tài chính cuối kỳ.

2.1. Quy trình luân chuyển chứng từ và hạch toán thực tế

Quy trình hạch toán bắt đầu từ bảng chấm công do các bộ phận chuyển giao về phòng kế toán. Kế toán tiền lương đối chiếu dữ liệu với bảng chấm công gốc và bảng tổng hợp khối lượng công việc. Kế toán lập bảng tính lương kèm bảng trích nộp các khoản bảo hiểm theo quy định. Sau đó, kế toán lập phiếu chi lương cùng ủy nhiệm chi ngân hàng để thanh toán bảo hiểm xã hội. Toàn bộ hồ sơ được chuyển lên kế toán trưởng kiểm tra và Giám đốc phê duyệt. Thủ quỹ nhận phiếu chi để phát lương trực tiếp cho công nhân viên vào ngày 26 mỗi tháng. Người nhận tiền ký xác nhận vào danh sách. Chứng từ gốc sau đó được lưu trữ bảo mật cẩn thận.

2.2. Khó khăn và hạn chế tồn tại trong quản lý quỹ lương

Công ty vẫn còn duy trì phương thức quản lý bảng lương thủ công trên bảng tính đơn giản. Việc này tiêu tốn nhiều thời gian xử lý và tiềm ẩn rủi ro nhầm lẫn dữ liệu tính toán. Hoạt động chấm công phụ thuộc nặng nề vào giấy tờ viết tay tại các công trường xây dựng. Tình trạng chuyển giao chứng từ chậm trễ gây cản trở kế toán tổng hợp số liệu. Thêm vào đó, việc phát lương hoàn toàn bằng tiền mặt làm gia tăng chi phí quản lý rủi ro quỹ. Kế toán phải trực tiếp kiểm đếm số tiền lớn, dễ dẫn đến nhầm lẫn. Việc phân bổ chi phí lương cho từng công trình xây dựng chưa thật sự tách bạch rõ ràng.

III. Giải pháp kế toán tiền lương và các khoản trích tại Quốc Toàn

Hoàn thiện công tác kế toán tiền lương đòi hỏi doanh nghiệp áp dụng các biện pháp đồng bộ. Trước hết, doanh nghiệp cần hiện đại hóa quy trình theo dõi ngày công lao động. Việc trang bị máy chấm công vân tay hoặc phần mềm điểm danh nhận diện khuôn mặt sẽ nâng cao tính chính xác. Tại các công trường xây dựng, người quản lý sử dụng ứng dụng di động để ghi nhận dữ liệu thời gian thực. Tiếp theo, doanh nghiệp nên đầu tư phần mềm kế toán chuyên sâu thay cho các bảng tính thủ công. Phần mềm tự động hóa việc tính toán lương, trích bảo hiểm và kết chuyển chi phí sang các tài khoản liên quan. Điều này giúp loại trừ sai sót số liệu và rút ngắn thời gian lập báo cáo. Doanh nghiệp cần chuyển đổi hình thức trả lương từ tiền mặt sang tài khoản ngân hàng. Thanh toán qua ngân hàng bảo đảm an toàn, tiết kiệm nhân lực và tăng tính minh bạch. Cuối cùng, đơn vị cần thường xuyên cập nhật các chính sách bảo hiểm và thuế thu nhập mới. Cán bộ kế toán cần tham gia đào tạo nâng cao nghiệp vụ định kỳ.

3.1. Ứng dụng công nghệ số và phần mềm kế toán tự động

Chuyển đổi số là giải pháp trọng tâm để tối ưu hóa quy trình tính lương. Doanh nghiệp cần triển khai các phần mềm kế toán hiện đại có phân hệ tiền lương chuyên biệt. Hệ thống này kết nối trực tiếp dữ liệu từ thiết bị chấm công vào bảng tính. Mọi công thức tính lương theo thời gian, lương khoán hay làm thêm giờ đều được thiết lập tự động. Hệ thống đồng thời trích chính xác tỷ lệ bảo hiểm và thuế thu nhập. Kế toán viên tiết kiệm được nhiều ngày làm việc mỗi tháng. Việc tự động hóa giúp triệt tiêu sai sót con người và bảo mật thu nhập nhân sự.

3.2. Cải tiến phương thức thanh toán và kiểm soát chứng từ

Doanh nghiệp cần chuyển hẳn sang phương thức trả lương qua tài khoản ngân hàng cho toàn bộ nhân sự. Biện pháp này giúp loại bỏ hoàn toàn rủi ro bảo quản và vận chuyển tiền mặt. Người lao động nhận thù lao nhanh chóng, đúng hạn và bảo mật thông tin. Song song đó, công ty cần hoàn thiện quy trình kiểm soát chứng từ gốc. Mọi bảng chấm công, phiếu tạm ứng phải được phê duyệt đúng kỳ hạn. Kế toán trưởng định kỳ rà soát các định mức lao động xây dựng. Việc kiểm soát chặt chẽ hồ sơ chứng từ bảo đảm chi phí tiền lương hợp lý khi quyết toán thuế.

IV. Ứng dụng kế toán tiền lương và các khoản trích tại Quốc Toàn

Hoàn thiện kế toán tiền lương và các khoản trích là nhiệm vụ then chốt đối với sự phát triển của công ty. Công tác kế toán bài bản không chỉ bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động mà còn củng cố nền tảng quản trị tài chính. Việc áp dụng đúng các chế độ bảo hiểm và thuế giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý. Chi phí nhân công được phân bổ chính xác vào giá thành từng công trình. Lãnh đạo công ty có dữ liệu tin cậy để lập kế hoạch tài chính và kiểm soát ngân sách. Nhân viên yên tâm làm việc khi các chính sách phúc lợi được bảo đảm. Đơn vị từng bước xây dựng môi trường làm việc minh bạch và chuyên nghiệp. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, quản lý tốt chi phí nhân công tạo ra lợi thế lớn. Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn cần tiếp tục duy trì cải tiến. Điều này mang lại sự tăng trưởng vững chắc cho doanh nghiệp trong tương lai.

4.1. Bài học thực tiễn trong công tác quản lý tài chính

Thực tiễn tại công ty Quốc Toàn đem lại nhiều bài học kinh nghiệm sâu sắc cho quản trị. Thứ nhất, việc lập dự toán tiền lương phải gắn liền với tiến độ thi công. Sự phối hợp chặt chẽ giữa kế toán và kỹ thuật công trường giúp hạn chế lãng phí nhân lực. Thứ hai, doanh nghiệp cần duy trì kỷ luật trong thu thập chứng từ. Bảng chấm công và khối lượng phải được xác nhận minh bạch. Cuối cùng, việc trích nộp bảo hiểm đúng hạn tránh bị phạt chậm nộp. Quản lý tài chính minh bạch tạo dựng niềm tin cho các đối tác thương mại.

4.2. Khả năng nhân rộng mô hình cho các đơn vị cùng ngành

Mô hình kế toán tiền lương và các khoản trích tại công ty Quốc Toàn có tính ứng dụng cao. Các doanh nghiệp xây dựng vừa và nhỏ có thể tham khảo mô hình này để chuẩn hóa quy trình. Việc áp dụng hệ thống tài khoản theo Thông tư 200 giúp kiểm soát chi phí xây lắp minh bạch. Hơn nữa, việc số hóa bảng chấm công và chuyển khoản lương là xu thế tất yếu. Phương thức này hỗ trợ quản lý tốt lao động thời vụ tại các công trường phân tán. Hệ thống sổ sách hoàn chỉnh tạo bệ phóng vững chắc cho doanh nghiệp phát triển.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong công tác quản trị doanh nghiệp, nguồn nhân lực giữ vai trò quyết định đến năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất kinh doanh, đặc biệt là đối với các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực xây dựng và kinh doanh vật liệu. Tiền lương là công cụ kinh tế trọng yếu, vừa là nguồn thu nhập chính bảo đảm điều kiện sinh hoạt của người lao động, vừa là bộ phận chi phí quan trọng cấu thành giá thành sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp. Đi kèm với tiền lương, các khoản trích theo lương gồm bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và kinh phí công đoàn (KPCĐ) giữ vai trò bảo vệ quyền lợi an sinh lâu dài cho người lao động, đồng thời thể hiện trách nhiệm xã hội và sự tuân thủ pháp luật của người sử dụng lao động.

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lê Văn Nhật Huy (lớp K55A Kế toán, Khoa Kế toán – Tài chính, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) thực hiện năm 2025 dưới sự hướng dẫn của PGS. Đỗ Sông Hương đã đi sâu khảo sát đề tài: "Thực trạng kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn". Đơn vị khảo sát là một doanh nghiệp vừa và nhỏ tại tỉnh Thừa Thiên Huế, hoạt động đan xen giữa thương mại vật liệu xây dựng và thi công lắp đặt công trình.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được tác giả xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Thứ nhất: Tổng hợp và hệ thống hóa các nguyên lý cơ bản liên quan đến kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong doanh nghiệp, làm rõ bản chất, phương pháp hạch toán và vai trò của chúng trong quản lý tài chính và nhân sự.
   • Thứ hai: Mô tả thực trạng công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn.
   • Thứ ba: Nhận xét, đánh giá về công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại công ty.
   • Thứ tư: Đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận bao gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Phòng Kế toán của Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn (địa chỉ: số 103 Ngự Bình, phường An Cựu, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế).
  • Nội dung: Nghiên cứu các nghiệp vụ kế toán liên quan đến tính lương, trích lập bảo hiểm và chi trả thu nhập cho người lao động tại doanh nghiệp.
  • Thời gian: Dữ liệu tổng quan về tổ chức hoạt động, tình hình tài chính và lao động được khảo sát trong giai đoạn 2021 – 2023; dữ liệu chuyên sâu phản ánh thực trạng hạch toán kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương được thu thập trong Quý IV năm 2024 (từ tháng 10 đến tháng 12 năm 2024).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các quy định pháp luật lao động, chính sách an sinh xã hội và chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành tại Việt Nam:

• Cơ sở pháp lý về tiền lương và bảo hiểm: Khái niệm tiền lương căn cứ theo Điều 90 và các hình thức trả lương căn cứ theo Điều 96 Bộ luật Lao động năm 2019; quy định về thành phần quỹ tiền lương căn cứ Nghị định số 44/2025/NĐ-CP; định hướng cải cách chính sách an sinh xã hội theo Nghị quyết số 28-NQ/TW và các nội dung mới trong Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (gồm 11 chương, 141 điều).
• Chế độ kế toán áp dụng: Hệ thống chứng từ và tài khoản kế toán tuân thủ Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp.
  • Tài khoản sử dụng chính: TK 334 – "Phải trả người lao động" (chi tiết thành TK 3341 – Phải trả công nhân viên và TK 3348 – Phải trả người lao động khác); TK 338 – "Phải trả, phải nộp khác" (chi tiết thành 8 tài khoản cấp hai: TK 3381, TK 3382, TK 3383, TK 3384, TK 3385, TK 3386, TK 3387, TK 3388).
  • Tỷ lệ trích các khoản theo lương: Tổng tỷ lệ trích nộp là 33% trên quỹ lương đóng bảo hiểm, trong đó doanh nghiệp đóng 22,5% tính vào chi phí sản xuất kinh doanh (BHXH 17,5%, BHYT 3%, KPCĐ 2%, BHTN 0% theo phản ánh văn bản) và người lao động trích đóng 10,5% từ tiền lương (BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1%).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp các phương pháp sau:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Thu thập tài liệu thứ cấp: Tiếp cận giáo trình lý thuyết kế toán, các khóa luận lưu trữ tại thư viện trường, văn bản pháp quy của Nhà nước, cùng báo cáo tài chính (Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh) của công ty trong giai đoạn 2021 – 2023.
  • Thu thập tài liệu sơ cấp: Thu thập trực tiếp từ phòng Kế toán của đơn vị các chứng từ gốc thực tế, bao gồm bảng chấm công, bảng thanh toán lương, bảng tính bảo hiểm, phiếu chi, ủy nhiệm chi và dữ liệu sổ kế toán trong Quý IV/2024.
• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu:
  • Phương pháp phân tích mô tả: Hệ thống hóa số liệu thực tế thành các bảng biểu, trích xuất sổ kế toán và mô tả quy trình luân chuyển chứng từ.
  • Phương pháp phân tích so sánh: So sánh biến động theo thời gian (năm 2022 so với 2021, năm 2023 so với 2022) về cơ cấu tài sản, nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận và biến động cơ cấu lao động.
  • Phương pháp phân tích hồi quy: Được tác giả nêu trong phương pháp luận nghiên cứu để nhận diện các mối quan hệ tác động giữa các yếu tố.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán tiền lương và các khoản theo lương trong công ty

Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm, bản chất và ý nghĩa kinh tế của tiền lương trong nền kinh tế thị trường, khi sức lao động được thừa nhận là hàng hóa và tiền lương phản ánh giá cả thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động theo quy luật cung cầu.

Tác giả phân tích chi tiết ba hình thức trả lương cơ bản trong doanh nghiệp:

• Trả lương theo thời gian: Gồm lương năm, lương tháng, lương tuần, lương ngày, lương giờ và lương làm thêm giờ (tính mức 150% vào ngày thường, 200% vào ngày nghỉ hàng tuần và 300% vào ngày lễ, Tết).
• Trả lương theo sản phẩm: Gồm lương theo sản phẩm trực tiếp cá nhân, sản phẩm tập thể, sản phẩm gián tiếp và lương sản phẩm có thưởng.
• Trả lương khoán: Áp dụng cho các khối lượng công việc có tính chất toàn diện, chuyên môn cụ thể.

Về kế toán tài chính, chương này trình bày danh mục chứng từ bắt buộc theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC (từ Mẫu số 01a-LĐTL đến Mẫu số 11-LĐTL), kết cấu tài khoản TK 334, TK 338 và sơ đồ hạch toán đối ứng với các tài khoản chi phí (TK 154, TK 622, TK 627, TK 641, TK 642) và tài khoản tiền tệ (TK 111, TK 112).

Chương 2: Phân tích, đánh giá thực trạng kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn

Chương 2 trình bày tổng quan về doanh nghiệp, phân tích thực trạng tài chính, biến động nhân sự và quy trình hạch toán kế toán tiền lương thực tế tại đơn vị.

Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn tiền thân là Xí nghiệp Xây dựng Quốc Toàn (thành lập năm 2003) và chính thức chuyển đổi thành công ty cổ phần từ năm 2006. Doanh nghiệp có mã số thuế 3300456215, do ông Trần Văn Tàu làm đại diện pháp luật, trụ sở tại 103 Ngự Bình, phường An Cựu, TP Huế. Ngành nghề kinh doanh chính là bán buôn vật liệu, sơn, thiết bị lắp đặt trong xây dựng và thi công công trình.

Tình hình tài chính giai đoạn 2021 – 2023 của công ty được phản ánh qua các bảng tổng hợp sau:

Chỉ tiêu tài sản - nguồn vốn	Năm 2021 (Nghìn đồng)	Năm 2022 (Nghìn đồng)	Năm 2023 (Nghìn đồng)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)
Tài sản ngắn hạn	28.445	32.119	40.274	+13,38	+24,85
Tài sản dài hạn	9.200	8.745	7.328	-9,50	-8,00
Tổng tài sản	37.645	40.864	48.603	+7,65	+17,77
Nợ phải trả	30.xxx	Tăng 2.486	Tăng 6.781	+8,00	+20,77
Vốn chủ sở hữu	Biến động nhẹ	Biến động nhẹ	7.958	-	+3,88

Kết quả hoạt động kinh doanh	Năm 2021 (Nghìn đồng)	Năm 2022 (Nghìn đồng)	Năm 2023 (Nghìn đồng)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)
Doanh thu bán hàng và CCDV	42.xxx	Giảm 610.034	Tăng 9.877	-1,45	+23,87
Giá vốn hàng bán	37.xxx	Giảm 1.348	Tăng 9.481	-3,08	+25,53
Lợi nhuận gộp	4.xxx	Tăng 532.313	Tăng 678.952	+10,75	+12,38
Lợi nhuận thuần từ HĐKD	247.xxx	Giảm 6.035	Tăng 110.508	-2,34	+45,68
Lợi nhuận khác	(63.xxx)	0	63.906	-100,00	+45,68
Lợi nhuận sau thuế TNDN	134.027	Tăng 59.078	Tăng 88.027	+43,93	+45,69

Tình hình lao động giai đoạn 2021 – 2023 có sự thay đổi rõ rệt về số lượng và cơ cấu:

Phân loại lao động	Năm 2021 (Người)	Năm 2022 (Người)	Năm 2023 (Người)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)
Tổng số lao động	162	165	132	+1,85	-20,00
Theo giới tính: Nam	128	127	115	-0,78	-9,45
Theo giới tính: Nữ	34	38	17	+11,76	-55,26
Theo tính chất: Trực tiếp	152	154	120	+1,32	-22,08
Theo tính chất: Gián tiếp	10	11	12	+10,00	+9,09
Trình độ: Đại học, cao đẳng	14	16	13	+14,29	-18,75
Trình độ: Trung cấp, công nhân kỹ thuật	17	19	12	+11,76	-36,84
Trình độ: Lao động phổ thông	131	130	107	-0,77	-17,69

Sự sụt giảm lao động trực tiếp trong năm 2023 (giảm 20% tổng số lao động, trong đó lao động trực tiếp giảm từ 154 xuống 120 người) được giải thích là do công ty tái cơ cấu quy trình sản xuất và thi công, chuyển sang mô hình quản lý tinh gọn và đưa thiết bị cơ giới vào công trường thay thế lao động thủ công.

Về công tác tính lương và hạch toán tại doanh nghiệp:

• Hình thức trả lương: Áp dụng trả lương theo thời gian dựa vào chấm công thực tế hàng tháng.
• Mức lương chính làm căn cứ đóng bảo hiểm và tính lương: Giám đốc nhận 10.308.000 đồng/tháng; Nhân viên kỹ thuật nhận 8.831.000 đồng/tháng; Nhân viên lái xe, công nhân, thủ kho và bảo vệ nhận 6.250.000 đồng/tháng.
• Các khoản phụ cấp: Phụ cấp ăn trưa cố định 625.000 đồng/người/tháng; Phụ cấp chuyên cần 500.000 đồng/người/tháng (áp dụng khi đi làm từ 25 đến 27 công); Phụ cấp điện thoại 1.000.000 đồng/tháng đối với phòng kỹ thuật và đội trưởng, 500.000 đồng/tháng đối với bộ phận kế toán và thi công.
• Công thức tính lương áp dụng: Lương thực lĩnh = Tổng thu nhập x Ngày làm việc thực tế - Các khoản giảm trừ (trong đó: Tổng thu nhập = Lương chính + Lương khác + Phụ cấp).
• Trích nộp bảo hiểm: Khấu trừ vào lương người lao động 10,5% (BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1%).
• Quy trình luân chuyển chứng từ và chi trả lương:
  • Chấm công hàng ngày tại các phòng ban; cuối tháng kiểm tra đối chiếu và chuyển bảng chấm công về phòng kế toán.
  • Ngày mùng 5 hàng tháng: Thực hiện tạm ứng lương cho nhân viên dựa trên phiếu tạm ứng đã được ban giám đốc duyệt.
  • Cuối tháng: Kế toán tiền lương lập Bảng tính tiền lương, Bảng tính các khoản trích theo lương, lập phiếu chi và ủy nhiệm chi trình Kế toán trưởng và Giám đốc ký duyệt.
  • Ngày 26 hàng tháng: Thủ quỹ chi trả lương thực lĩnh cho người lao động bằng tiền mặt. Sau đó, kế toán đến ngân hàng làm thủ tục chuyển tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN.
  • Hạch toán: Đơn vị sử dụng phần mềm kế toán MISA, thực hiện ghi nhận trên các tài khoản TK 111 (1111), TK 334 (3341) và TK 338 (chi tiết TK 3383, TK 3384, TK 3386).

Chương 3: Định hướng và giải pháp về thực trạng kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn

Chương 3 đưa ra các nhận xét, đánh giá tổng quan về ưu điểm và hạn chế trong công tác kế toán tiền lương tại đơn vị:

• Nhận xét chung: Đơn vị đã xây dựng được quy chế trả lương gắn với ngày công thực tế, thực hiện trích nộp các khoản bảo hiểm theo quy định của pháp luật và ứng dụng phần mềm kế toán MISA giúp tự động hóa quá trình ghi chép sổ sách kế toán.
• Định hướng hoàn thiện: Tác giả đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình lập chứng từ, rút ngắn thời gian xử lý dữ liệu chấm công, rà soát cách thức phân bổ chi phí nhân công vào giá thành thi công và tối ưu hóa phương thức thanh toán tiền lương qua tài khoản ngân hàng để đảm bảo an toàn tiền mặt.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh được bức tranh thực tế về công tác kế toán lao động tiền lương tại một doanh nghiệp thương mại và xây dựng trên địa bàn miền Trung với các kết quả cụ thể:

• Dữ liệu hóa tình hình tài chính và lao động: Phản ánh chi tiết sự tăng trưởng tổng tài sản từ 37.645 nghìn đồng năm 2021 lên 48.603 nghìn đồng năm 2023, doanh thu năm 2023 tăng 23,87% và lợi nhuận sau thuế năm 2023 đạt mức tăng trưởng 45,69%. Đi cùng với đó là số liệu phản ánh sự cắt giảm lao động trực tiếp từ 154 người xuống 120 người do áp dụng công nghệ cơ giới hóa.
• Mô tả chi tiết hệ thống chứng từ và quy trình hạch toán: Phản ánh đầy đủ các mức lương chính từ 6.250.000 đồng đến 10.308.000 đồng, hệ thống phụ cấp (ăn trưa 625.000 đồng, chuyên cần 500.000 đồng, điện thoại 500.000 - 1.000.000 đồng) và lịch trình tạm ứng vào ngày 5, thanh toán lương bằng tiền mặt vào ngày 26 hàng tháng.
• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận chỉ ra sự kết nối giữa việc theo dõi lao động bằng bảng chấm công thủ công với việc nhập liệu hạch toán trên phần mềm MISA, cung cấp dẫn chứng cụ thể về việc vận dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC tại doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Mặc dù đã mô tả chi tiết quy trình kế toán tiền lương, khóa luận vẫn còn một số hạn chế gắn liền với phạm vi dữ liệu:

• Hạn chế về phạm vi số liệu: Số liệu chứng từ chi tiết về bảng tính lương, bảng trích bảo hiểm và sổ sách kế toán chỉ tập trung trong phạm vi Quý IV năm 2024 (từ tháng 10 đến tháng 12 năm 2024), chưa bao quát trọn vẹn cả niên độ tài chính để đánh giá sự biến động lương theo tính chất thời vụ xây dựng trong năm.
• Hạn chế về chiều sâu xử lý: Do thời gian và kinh nghiệm thực tiễn của tác giả còn hạn chế, các phân tích về sự kết nối giữa chi phí nhân công trực tiếp với giá thành xây lắp công trình (TK 622, TK 154) chưa được đào sâu chi tiết.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng phạm vi khảo sát xuyên suốt cả năm tài chính, đồng thời đi sâu nghiên cứu việc chuyển đổi hoàn toàn hình thức trả lương bằng tiền mặt sang thanh toán qua thẻ ngân hàng và tối ưu hóa phân hệ tiền lương trên phần mềm kế toán.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Tài chính - Ngân hàng và Quản trị nhân lực: Dùng làm tài liệu tham khảo về phương pháp xây dựng đề cương khóa luận thực tập doanh nghiệp, phương pháp thu thập và xử lý số liệu báo cáo tài chính giai đoạn 3 năm.
• Người làm kế toán tại các doanh nghiệp xây dựng, thương mại vừa và nhỏ: Có thể tham khảo trực tiếp các mẫu biểu tính lương, quy chế phụ cấp ngành xây dựng (phụ cấp điện thoại, phụ cấp công trình, ăn trưa), quy trình kiểm soát tạm ứng và cách thức định khoản các nghiệp vụ trích nộp bảo hiểm trên phần mềm MISA theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn áp dụng hình thức trả lương nào và mức lương chính của các vị trí là bao nhiêu?
Công ty áp dụng hình thức trả lương theo thời gian dựa vào số ngày làm việc thực tế trên bảng chấm công. Mức lương chính theo hợp đồng được quy định: Giám đốc là 10.308.000 đồng/tháng; Nhân viên kỹ thuật là 8.831.000 đồng/tháng; Nhân viên lái xe, công nhân, thủ kho và bảo vệ là 6.250.000 đồng/tháng.

2. Tỷ lệ trích các khoản theo lương tại doanh nghiệp được phân bổ cụ thể như thế nào?
Tổng tỷ lệ trích nộp là 33% trên quỹ lương đóng bảo hiểm (tương ứng mức lương chính). Trong đó, người lao động bị khấu trừ 10,5% vào lương (BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1%); phía công ty chi trả 22,5% tính vào chi phí kinh doanh (BHXH 17,5%, BHYT 3%, KPCĐ 2%, BHTN 0% theo số liệu tác giả trình bày).

3. Lịch trình tạm ứng và thanh toán lương tại công ty được quy định vào các mốc thời gian nào?
Công ty giải quyết tạm ứng lương cho người lao động vào ngày mùng 5 hàng tháng sau khi có đơn và phiếu xét duyệt. Tiền lương thực lĩnh còn lại của tháng được thủ quỹ chi trả trực tiếp bằng tiền mặt vào ngày 26 hàng tháng căn cứ trên bảng thanh toán tiền lương đã được Giám đốc phê duyệt.

4. Nguyên nhân nào khiến số lượng lao động trực tiếp của công ty sụt giảm mạnh trong năm 2023?
Lao động trực tiếp của công ty giảm từ 154 người (năm 2022) xuống còn 120 người (năm 2023) do doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược thi công, tái cấu trúc bộ máy theo mô hình tinh gọn, đồng thời tăng cường đầu tư ứng dụng máy móc, thiết bị cơ giới hóa vào các công đoạn thi công tại công trường để tiết giảm chi phí nhân công thủ công.

5. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán nào và dùng công cụ gì để hạch toán tiền lương?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính, sử dụng niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12, theo dõi tiền lương và bảo hiểm trên các tài khoản TK 3341, TK 338 (3383, 3384, 3386), TK 1111 và thực hiện toàn bộ công tác nhập liệu, in sổ kế toán trên phần mềm MISA.

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Lê Văn Nhật Huy đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về tiền lương và các khoản trích theo lương theo Bộ luật Lao động 2019 và Thông tư số 200/2014/TT-BTC. Qua việc khảo sát số liệu thực tế tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn trong giai đoạn 2021 – 2023 và Quý IV/2024, tác giả đã phản ánh trung thực quy trình tính lương thời gian, các chính sách phụ cấp, thủ tục trích nộp bảo hiểm cũng như quy trình hạch toán trên phần mềm MISA. Mặc dù dữ liệu thực tế chỉ tập trung trong một quý của năm 2024, công trình vẫn mang lại giá trị tham khảo hữu ích cho sinh viên kế toán và những người làm công tác quản lý tài chính tại các doanh nghiệp thương mại - xây dựng quy mô vừa và nhỏ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN THEO LƯƠNG TRONG CÔNG TY 1.1 Lý luận chung về tiền lương và các khoản trích theo lương 1.1 Khái niệm và bản chất của tiền lương và các khoản trích theo lương - Khái niệm: Bộ luật Lao động 2019 (hiện hành) điều 90 Bộ luật lao động sửa đổi năm 2012 : Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác. Lương có thể trả hàng giờ, hàng ngày hàng tuần hoặc hàng tháng, tùy thuộc vào hợp đồng lao động. Có nhiều loại lương như lương cố định, lương cơ bản, lương theo sản phẩm và thưởng Mục tiêu của lương là đảm bảo cuộc sống và động viên tinh thần làm việc của người lao động, đồng thời phản ánh giá trị công việc mà họ mang lại cho doanh nghiệp Mức lương theo công việc hoặc chức danh là khoản tiền được xác định trong hệ thống thang lương và bảng lương do doanh nghiệp quy định, phản ánh sự tương ứng giữa vị trí, chức danh và mức thu nhập của người lao động. Mức lương đối với công việc giản đơn nhất điều kiện lao động và thời giờ làm việc bình thường không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định.

Phụ cấp lương: là khoản tiền bổ sung nhằm bù đắp cho các yếu tố như điều kiện lao động, mức độ phức tạp của công việc, điều kiện sinh hoạt hoặc khả năng thu hút lao động. Những yếu tố này có thể chưa được phản ánh đầy đủ trong mức lương cơ bản của người lao động, do đó phụ cấp lương giúp đảm bảo sự công bằng và khuyến khích người lao động làm việc hiệu quả hơn. 5 Các khoản bổ sung khác: Là những khoản tiền bổ sung ngoài lương cơ bản và phụ cấp lương, có liên quan trực tiếp đến việc thực hiện công việc hoặc chức danh trong hợp đồng lao động. Tuy nhiên, các khoản này không bao gồm tiền thưởng, tiền ăn giữa ca, hoặc những khoản hỗ trợ, trợ cấp không liên quan đến công việc được ghi trong hợp đồng lao động.

- Các khoản trích theo lương là những khoản tiền mà người lao động phải trích ra từ lương của mình để nộp cho các cơ qan, tổ chức theo quy định của pháp luật. Hiện nay ở Việt Nam thì có những khoản trích theo lương là: Bảo hiểm xã hội (BHXH): Là khoản đóng góp từ cả doanh nghiệp và người lao động nhằm đảm bảo một phần thu nhập cho người lao động trong trường hợp họ mất khả năng lao động do ốm đau, tai nạn, hoặc thai sản. Bảo hiểm y tế (BHYT): Cả người sử dụng lao động và người lao động cùng đóng góp để cơ quan bảo hiểm hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh khi người lao động gặp vấn đề về sức khỏe. Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): Doanh nghiệp và người lao động đóng khoản bảo hiểm này để nhận hỗ trợ tài chính tạm thời khi mất việc, với điều kiện đáp ứng các quy định của pháp luật.

Kinh phí công đoàn (KPCĐ): khoản tiền trích ra để nộp thuế cho nhà nước, dựa trên mức thu nhập của người lao động. Các khoản trích được quy định rõ ràng trong luật pháp và thường được dựa trên tỷ lệ phần trăm của lương người lao động.