CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN THU, CHI NGÂN SÁCH XÃ 1.1 Khái quát về thu, chi ngân sách xã 1.1Khái quát chung về ngân sách xã 1.1 Khái niệm ngân sách xã Ngân sách xã là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập,phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền Nhà nước cấp xã nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng của nhà nước cấp cơ sở trong khuôn khổ đã được phân công,phân cấp quản lí.2 Đặc điểm ngân sách xã Là một cấp NS, nên NSX mang đặc điểm chung của NS các cấp: - Được phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi theo quy định của pháp luật. - Được quản lý và điều hành theo dự toán và theo chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan có thẩm quyển quy định. - Hoạt động của NSX gắn với hoạt động của chính quyền nhà nước cấp xã.
Bên cạnh những đặc điểm chung, thì NSX còn có được nhận diện qua các giác độ sau: NSX là cấp cơ sở trong hệ thống NSNN, đóng vai trò là một cấp NS, vì NSX cũng được phân cấp quản lý nguồn thu và nhiệm vụ chi như một cấp NS thực thụ. Đây là cấp cuối cùng của hệ thống NSNN và là nơi trực tiếp diễn ra các giao dịch phản ánh các quan hệ phân phối giữa nhà nước với các chủ thể khác. NSX đóng vai trò như một đơn vị dự toán. Tại xã có phát sinh các khoản thu do chính quyền xã trực tiếp thu vào NSX, xã giữ lại một phần hay toàn bộ số thu đó để sử dụng; và cũng phải chi trả thanh toán cho đầu vào để đảm bảo SV: Nguyễn Thị Huyền 1 Lớp: CQ50/23.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính các hoạt động của chính quyền nhà nước cấp xã về quản lý kinh tế, xã hội, quốc phòng… Do vậy, quản lý điều hành NSX nhất thiết phải tuân thủ theo chu trình đã được xác lập trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật NSNN.
Vai trò của NSX - NSX đảm bảo cho sự tồn tại và hoạt động của bộ máy nhà nước ở cở sở. Do NSX tập trung trong tay một phần giá trị của cải xã hội để thực hiện các nhiệm vụ của chính quyền cấp xã, nên đây chính là nguồn lực đảm bảo chi phí cho bộ máy nhà nước ở cấp xã. - NSX là công cụ đặc biệt quan trọng giúp chính quyền cấp xã thực hiện quản lý toàn diện các hoạt động kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng ở địa phương. Thu, chi NS không chỉ đơn giản là quá trình tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ mà còn thông qua đó, hoạt động này còn là công cụ để thực hiện việc kiểm tra,kiểm soát,điều chỉnh các hoạt động kinh tế,xã hội trên địa bàn theo đúng chính sách,chế độ.2 Khái quát chung về thu ngân sách xã Thu ngân sách xã là toàn bộ các khoản thu trong dự toán đã được Hội đồng nhân dân xã quyết định và được thực hiện trong một năm để thực hiện các chức năng nhiệm vụ của chính quyền cấp xã Gồm: + các khoản thu xã được hưởng 100%: thu phí, lệ phí; thu từ các hoạt động sự nghiệp; đóng góp của các tổ chức cá nhân cho xã… +Các khoản thu xã được hưởng theo tỉ lệ phần trăm: thu thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế chuyển quyền sử dụng đất … + Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên: bổ sung để cân đối ngân sách,bổ sung có mục tiêu theo chế độ hoặc các chương trình,mục tiêu của Nhà nước.
SV: Nguyễn Thị Huyền 2 Lớp: CQ50/23.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1.3 Khái quát chung về chi ngân sách Chi ngân sách bao gồm các khoản chi duy trì hoạt động của các cơ quan Nhà nước,Đảng, đoàn thể cấp xã, chi trợ cấp xã hội và các khoản chi phát triển kinh tế xã hội thuộc chức năng,nhiệm vụ của chính quyền cấp xã theo phân cấp của địa phương. Gồm có các khoản chi sau: + Các khoản chi thường xuyên: Chi cho hoạt động của các cơ quan Nhà nước,chi cho công tác xã hội và hỗ trợ cho các hoạt động văn hoá… + Các khoản chi đầu tư phát triển: Là các khoản chi đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng kinh tế xã hội theo sự phân cấp của tỉnh thuộc phần ngân sách xã phải đảm bảo duy trì hoạt động đóng góp tự nguyện của các tổ chức cá nhân.2 Công tác kế toán về thu ngân sách xã.1 Khái niệm, nhiệm vụ của thu ngân sách xã. Khái niệm: Thu ngân sách xã là toàn bộ các khoản thu trong dự toán đã được Hội đồng nhân dân xã quyết định và được thực hiện trong một năm để thực hiện các chức năng nhiệm vụ của chính quyền cấp xã Nhiệm vụ của việc thực hiện thu ngân sách xã: Bộ phận Tài chính xã có nhiệm vụ phối hợp với đội thuế xã đảm bảo thu đúng, thu đủ và kịp thời. Đơn vị, cá nhân có nghĩa vụ nộp NS căn cứ vào thông báo thu của cơ quan thu hoặc của bộ phận tài chính xã, lập giấy nộp tiền (nộp bằng chuyển khoản hoặc nộp bằng tiền mặt) đến KBNN để nộp trực tiếp vào NSNN căn cứ vào thông báo thu của cơ quan thu hoặc của bộ phận tài chính xã, lập giấy nộp tiền (nộp bằng chuyển khoản hoặc nộp bằng tiền mặt) đến KBNN để nộp trực tiếp vào NSNN.
Trường hợp đối tượng phải nộp NS không có điều kiện nộp tiền trực tiếp vào NSNN tại KBNN theo chế độ quy định, thì: SV: Nguyễn Thị Huyền 3 Lớp: CQ50/23.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính - Đối với các khoản thu thuộc nhiệm vụ thu của cơ quan thuế, cơ quan thuế thu, sau đó lập giấy nộp tiền và nộp tiền vào KBNN. Trường hợp cơ quan thuế uỷ quyền cho Tài chính xã thu, thì cũng thực hiện theo quy trình trên và được hưởng phí uỷ nhiệm thu theo chế độ quy định. - Đối với các khoản thu thuộc nhiệm vụ thu của tài chính xã, bộ phận tài chính xã thu, sau đó lập giấy nộp tiền và nộp tiền vào KBNN hoặc nộp vào quỹ của NSX để chi theo chế độ quy định nếu là các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa chưa có điều kiện giao dịch thường xuyên với KBNN. Nghiêm cấm thu không có biên lai, thu để ngoài sổ sách; khi thu phải giao biên lai cho đối tượng nộp.
Cơ quan Thuế, phòng Tài chính huyện có nhiệm vụ cung cấp biên lai đầy đủ, kịp thời cho bộ phận tài chính xã để thực hiện thu nộp NSNN. Định kỳ, bộ phận tài chính xã báo cáo việc sử dụng và quyết toán biên lai đã được cấp với cơ quan cung cấp biên lai. Trường hợp cơ quan có thẩm quyền quyết định phải hoàn trả khoản thu NSX, KBNN xác nhận rõ số tiền đã thu vào NSX của các đối tượng nộp trực tiếp hoặc chuyển khoản vào KBNN; đối với đối tượng nộp qua cơ quan thu thì cơ quan thu xác nhận để bộ phận tài chính xã làm căn cứ hoàn trả. Việc luân chuyển chứng từ thu được thực hiện như sau: - Đối với các khoản thu NSX được hưởng 100%, KBNN chuyển một liên chứng từ thu cho bộ phận tài chính xã.
- Đối với các khoản thu phân chia với NS cấp trên, KBNN lập Bảng kê các khoản thu NS có phân chia cho xã gửi bộ phận tài chính xã. - Đối với số thu bổ sung cân đối quy định mức rút dự toán hàng tháng, UBND cấp xã thực hiện rút bổ sung cân đối bằng giấy rút dự toán từ NS cấp trên (cấp huyện). SV: Nguyễn Thị Huyền 4 Lớp: CQ50/23.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1.2 Nguyên tắc kế toán thu - Mọi khoản thu ngân sách xã đều phải được dự toán và do HĐND xã thảo luận,quyết định, kiểm tra thực hiện. - Thu ngân sách xã phải phản ánh qua KBNN và được tổng hợp chung vào NSNN( có một số khoản thu xã được để lại chi tiêu, định kì phản ánh vào ngân sách qua KBNN bằng hình thức ghi thu, ghi chi).
- Tất cả các khoản thu ngân sách phải hạch toán theo mục lục ngân sách Nhà nước. - Hàng tháng UBND xã phải lập báo cáo tình hình thu ngân sách xã gửi lên phòng tài chinh huyện. - Những khoản thu ngân sách xã phải lập báo cáo tình hình thực hiện thu NSNN áp dụng cho cấp xã như sau: + Những khoản thu ngân sách trong ngày nếu chưa kịp nộp vào Kho bạc thì phải nhập quỹ tiền mặt của xã và hạch toán tăng thu ngân sách chưa qua Kho bạc. Khi nào xuất quỹ tiền mặt vào Kho bạc thì hạch toán thu ngân sách đã qua Kho bạc.
+ Trường hợp những xã ở quá xa Kho bạc, đi lại khó khăn,số thu tiền mặt ít,được cơ quan tài chính cho phép giữ lại một số thu ngân sách tại xã để chi ngân sách. Định kì kế toán lập bảng kê ghi thu, ghi chi ngân sách xã để làm thủ tục ghi thu, ghi chi Ngân sách nhà nước tại Kho bạc. - Đối với các khoản thu phân chia theo tỉ lệ phần trăm và thu bổ sung từ ngân sách cấp trên: Khi nhận được giấy báo có hoặc chứng từ hoặc chứng từ của Kho bạc căn cứ vào chứng từ kế toán hạch toán thu ngân sách đã qua Kho bạc. - Đối với các khoản thu ngân sách bằng hiện vật: Căn cứ vào số lượng hiện vật thu được quy ra giá trị để nhập kho và ghi vào thu ngân sách xã chưa qua Kho bạc.
Khi xuất hiện vật ra sử dụng đến đâu thì làm thủ tục ghi thu.ghi SV: Nguyễn Thị Huyền 5 Lớp: CQ50/23.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính chi Ngân sách Nhà nước tại Kho bạc đến đó.Trường hợp hiện vật thu được mang sử dụng ngay không nhập kho,thì đồng thời hạch toán thu và chi ngân sách chưa qua Kho bạc. Sau đó làm thủ tục ghi thu, ghi chi ngân sách tại Kho bạc và chuyển sang thu, chi ngân sách đã qua Kho bạc. - Các khoản thu bằng ngày công lao động do nhân dân đóng góp được quy ra tiền và hạch toán vào thu ngân sách xã và chi ngân sách xã chưa qua Kho bạc.Sau đó lập bảng kê kèm theo chứng từ làm thủ tục ghi thu, ghi chi ngân sách nhà nước tại Kho bạc.