Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu

Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty CP Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu

• Tác giả: Trần Thị Minh Thu
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Thanh Bình
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan chi phí sản xuất và tính giá thành tại Thực phẩm Á Châu

Công tác kế toán đóng vai trò huyết mạch trong tổ chức quản lý tài chính doanh nghiệp. Tại Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu, hạch toán chi phí chuẩn xác tạo nền tảng vững chắc cho mọi quyết định kinh doanh. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chế biến thực phẩm tiêu dùng với quy mô công nghiệp lớn. Dây chuyền sản xuất vận hành liên tục qua nhiều công đoạn chế biến phức tạp. Chu kỳ sản xuất ngắn nhưng khối lượng thành phẩm xuất kho mỗi ngày rất cao. Điều này đòi hỏi công tác kế toán phải thu thập chứng từ nhanh và ghi chép kịp thời. Chi phí sản xuất phát sinh xuyên suốt từ khâu chuẩn bị nguyên liệu đến khâu đóng gói hoàn thiện. Kế toán chịu trách nhiệm theo dõi chi tiết từng khoản mục chi phí theo địa điểm phát sinh. Việc hạch toán rõ ràng giúp ban giám đốc nắm bắt cơ cấu chi phí thực tế. Thông tin này hỗ trợ tính toán giá thành đơn vị cho từng lô hàng thực phẩm. Nhờ đó, công ty xây dựng chính sách giá bán cạnh tranh trên thị trường tiêu dùng. Đồng thời, kế toán phát hiện sớm những hao hụt bất thường để xử lý dứt điểm. Tổ chức hạch toán khoa học bảo đảm bảo toàn vốn và tối đa hóa lợi nhuận kinh doanh.

1.1. Đặc điểm sản xuất ảnh hưởng đến kế toán chi phí

Công ty Á Châu sở hữu quy trình chế biến thực phẩm hàng loạt trên dây chuyền hiện đại. Đặc thù này chi phối toàn bộ quy trình ghi nhận chi phí tại các phân xưởng. Nguyên vật liệu nông sản và hương liệu đưa vào chế biến liên tục theo từng ca làm việc. Máy móc thiết bị vận hành với công suất lớn làm tăng tỷ trọng chi phí chung. Kế toán cần phân chia chi phí rành mạch giữa các công đoạn sơ chế và đóng gói. Sự luân chuyển sản phẩm dở dang giữa các tổ đòi hỏi cách thức kiểm kê chặt chẽ. Hệ thống tài khoản phản ánh liên tục số liệu nhập, xuất và tiêu hao thực tế. Mọi chênh lệch giữa định mức kỹ thuật và hao phí thực tế đều được ghi nhận ngay.

1.2. Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành

Doanh nghiệp phân định rõ ràng giữa đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành. Đối tượng tập hợp chi phí là từng phân xưởng và từng đơn hàng sản xuất cụ thể. Kế toán mở sổ chi tiết theo dõi chi phí phát sinh cho từng bộ phận riêng biệt. Trong khi đó, đối tượng tính giá thành là từng loại sản phẩm thực phẩm hoàn thành nhập kho. Danh mục sản phẩm bao gồm nhiều quy cách đóng gói và khối lượng tịnh khác nhau. Kế toán định kỳ đối chiếu chi phí đầu vào với lượng thành phẩm thu được ở cuối kỳ. Cách phân loại này ngăn ngừa hiện tượng nhầm lẫn chi phí giữa các nhóm hàng. Doanh nghiệp nhờ vậy luôn kiểm soát chặt chẽ giá vốn của từng mặt hàng chủ lực.

II. Thực trạng chi phí sản xuất và tính giá thành tại Thực phẩm Á Châu

Thực tế hạch toán tại Công ty Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu cho thấy nhiều ưu điểm nhưng cũng bộc lộ bất cập. Doanh nghiệp áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên để theo dõi hàng tồn kho. Kế toán phản ánh chi phí nguyên vật liệu trực tiếp qua tài khoản 621 khá chi tiết. Tuy nhiên, giá vốn hàng bán vẫn chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu doanh thu thuần. Giai đoạn gần đây ghi nhận chi phí sản xuất có sự biến động khó lường do giá nguyên liệu thô tăng. Chi phí nhân công trực tiếp cũng gia tăng đáng kể bởi chính sách điều chỉnh lương định kỳ. Ngoài ra, chi phí sản xuất chung phát sinh phức tạp tại nhiều tổ đội sản xuất độc lập. Việc phân bổ chi phí gián tiếp vào cuối tháng đôi khi còn mang tính bình quân giản đơn. Phương pháp phân bổ theo giờ công hoặc chi phí vật liệu chưa phản ánh hết mức độ hao phí thực tế. Hệ thống chứng từ giấy tờ luân chuyển qua nhiều khâu trung gian gây chậm trễ số liệu. Báo cáo phân tích giá thành chưa được lập kịp thời theo từng ngày làm việc. Điều này hạn chế khả năng kiểm soát lãng phí của các cấp quản lý phân xưởng. Doanh nghiệp cần nhìn nhận thẳng thắn các tồn tại để nâng cao hiệu quả tài chính.

2.1. Hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp tài khoản 621

Tài khoản 621 được sử dụng để tập hợp chi phí nguyên vật liệu xuất dùng cho sản xuất. Chứng từ gốc gồm phiếu yêu cầu vật tư, phiếu xuất kho và hóa đơn mua hàng. Kế toán căn cứ vào định mức kỹ thuật để cấp phát nguyên liệu cho từng xưởng. Tuy nhiên, tình trạng thất thoát hoặc hao hụt tự nhiên trong bảo quản vẫn diễn ra. Việc ghi nhận vật tư dư thừa thu hồi vào cuối kỳ chưa được thực hiện đồng bộ. Nhiều trường hợp nguyên liệu xuất dùng không hết phải để lại xưởng mà chưa làm thủ tục hoàn kho. Điều này khiến số liệu chi phí nguyên vật liệu trên sổ sách chưa hoàn toàn trùng khớp với lượng tiêu hao thực tế. Sai lệch này ảnh hưởng trực tiếp đến tính chuẩn xác của giá thành.

2.2. Khó khăn trong phân bổ chi phí sản xuất chung tài khoản 627

Chi phí sản xuất chung trên tài khoản 627 bao gồm khấu hao máy móc, điện nước và lương quản lý xưởng. Quy mô sản xuất lớn khiến các khoản mục này phát sinh liên tục với giá trị rất cao. Công ty hiện phân bổ chi phí chung theo tỷ lệ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Tiêu thức này bộc lộ nhược điểm rõ rệt khi cơ cấu sản phẩm ngày càng đa dạng. Những mặt hàng dùng nguyên liệu đắt tiền phải gánh chịu tỷ lệ chi phí chung quá lớn. Ngược lại, sản phẩm chế biến phức tạp nhưng dùng vật liệu rẻ lại nhận phân bổ rất thấp. Sự thiếu cân đối làm sai lệch giá thành đơn vị giữa các chủng loại. Ban giám đốc gặp khó khăn khi ra quyết định kinh doanh.

III. Giải pháp kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Á Châu

Công ty Á Châu cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán. Đầu tiên, doanh nghiệp phải rà soát và cập nhật hệ thống định mức tiêu hao nguyên vật liệu. Định mức kỹ thuật cần sát với thực tế sản xuất và điều kiện công nghệ mới. Kế toán vật tư phải phối hợp chặt chẽ với thủ kho và quản đốc phân xưởng. Mọi nghiệp vụ xuất kho phải có lệnh sản xuất và phiếu duyệt hợp lệ. Vật tư thừa sau mỗi ca làm việc bắt buộc lập biên bản hoàn kho ngay lập tức. Điều này triệt tiêu tình trạng lãng phí và thất thoát nguyên liệu chế biến. Tiếp theo, doanh nghiệp nên thay đổi tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung cho hợp lý hơn. Tiêu thức theo giờ máy chạy hoặc chi phí nhân công trực tiếp phản ánh hao phí thực tế tốt hơn. Kế toán cũng cần nâng cấp phần mềm quản trị doanh nghiệp chuyên biệt. Việc số hóa toàn bộ chứng từ giúp liên kết thông tin giữa các phòng ban tức thì. Nhân viên kế toán không còn mất thời gian nhập liệu thủ công lặp đi lặp lại. Báo cáo giá thành sản phẩm được lập tự động ngay sau khi hoàn thành đơn hàng. Năng lực quản trị chi phí từ đó nâng lên tầm cao mới.

3.1. Hoàn thiện hệ thống định mức và quy trình kiểm soát vật tư

Xây dựng định mức kỹ thuật chính xác là bước đi then chốt giúp tối ưu chi phí. Phòng kỹ thuật cần tính toán chi tiết tỷ lệ hao hụt cho từng công đoạn chế biến thực phẩm. Định mức này trở thành căn cứ pháp lý để kế toán xuất kho vật tư phục vụ đơn hàng. Thủ kho chỉ được xuất vật tư đúng theo số lượng ghi trên lệnh sản xuất. Trường hợp phát sinh nhu cầu vượt định mức, quản đốc phải giải trình bằng văn bản cụ thể. Kế toán vật tư thực hiện đối chiếu số lượng thực xuất với khối lượng thành phẩm hoàn thành. Quy trình kiểm tra chéo giúp phát hiện kịp thời các hiện tượng tiêu cực và thất thoát.

3.2. Ứng dụng phần mềm kế toán tự động hóa việc tính giá thành

Áp dụng phần mềm kế toán hiện đại là giải pháp đột phá cho Công ty Á Châu. Hệ thống phần mềm mới tích hợp phân hệ sản xuất với phân hệ kho và kế toán tổng hợp. Mọi chứng từ phát sinh tại phân xưởng được quét mã vạch và cập nhật trực tiếp lên hệ thống đám mây. Kế toán chi phí không cần nhập liệu thủ công các phiếu xuất kho hàng ngày. Máy tính tự động phân bổ chi phí khấu hao và chi phí dịch vụ mua ngoài theo thuật toán chuẩn. Khi kết thúc quy trình sản xuất, phần mềm tính toán ngay giá thành đơn vị từng lô hàng. Tốc độ xử lý thông tin tăng gấp nhiều lần so với phương pháp thủ công trước đây.

IV. Đánh giá kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Á Châu

Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành là yêu cầu cấp thiết của doanh nghiệp thực phẩm. Tại Công ty Á Châu, số liệu giá thành chuẩn xác là công cụ chỉ đạo sản xuất kinh doanh đắc lực. Ban điều hành dựa vào báo cáo chi phí để nhận diện những điểm nghẽn tiêu hao trong từng phân xưởng. Khi chi phí đầu vào được kiểm soát chặt, giá vốn hàng bán sẽ giảm xuống mức tối ưu. Lợi nhuận gộp của công ty nhờ đó có sự cải thiện rõ rệt qua từng niên độ tài chính. Doanh nghiệp cũng có thêm nguồn lực để tái đầu tư mở rộng quy mô nhà xưởng hiện đại. Hơn thế nữa, tính toán giá thành khoa học giúp nâng cao vị thế cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. Người tiêu dùng được tiếp cận các sản phẩm thực phẩm chất lượng với giá cả hợp lý. Bộ máy kế toán hoạt động chuyên nghiệp sẽ cung cấp thông tin tài chính trung thực và minh bạch. Báo cáo tài chính tin cậy tạo niềm tin vững chắc cho các đối tác kinh doanh và ngân hàng thương mại. Sự kết hợp giữa con người giàu năng lực và công nghệ tiên tiến bảo đảm phát triển lâu dài. Quản trị chi phí bài bản chính là chìa khóa mở ra sự thịnh vượng bền vững cho doanh nghiệp.

4.1. Tác động của kiểm soát giá thành đến lợi nhuận công ty

Hạ thấp giá thành sản phẩm mang lại tác động trực tiếp và to lớn đến biên lợi nhuận ròng. Khi chi phí nguyên liệu và chi phí nhân công giảm, tỷ lệ giá vốn trên doanh thu giảm theo. Doanh nghiệp thực phẩm Á Châu tạo ra thặng dư ngân sách lớn hơn từ hoạt động bán hàng thường nhật. Lợi nhuận tích lũy bổ sung nguồn vốn lưu động dồi dào phục vụ kế hoạch mua sắm trang thiết bị. Doanh nghiệp giảm dần sự phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng, từ đó cắt giảm chi phí lãi vay phát sinh. Nền tảng tài chính lành mạnh giúp công ty đứng vững trước biến động giá cả thị trường nguyên liệu. Lợi ích tài chính củng cố niềm tin của toàn thể cán bộ công nhân viên.

4.2. Khả năng ứng dụng thực tiễn trong ngành kỹ nghệ thực phẩm

Mô hình kế toán chi phí của Á Châu mang lại nhiều bài học giá trị cho các doanh nghiệp cùng ngành. Ngành sản xuất thực phẩm luôn đối mặt với rủi ro biến chất nguyên liệu và thời hạn bảo quản ngắn. Việc kiểm soát định mức nguyên liệu ngặt nghèo giúp giảm thiểu phế phẩm trong chế biến. Phương pháp tập hợp chi phí theo từng quy trình sản xuất cung cấp bức tranh tài chính chuẩn xác. Các cơ sở chế biến thực phẩm có thể tham khảo phương pháp tính toán này để chuẩn hóa bộ máy kế toán. Việc áp dụng linh hoạt công nghệ số giúp các đơn vị sản xuất tiết kiệm tối đa chi phí quản lý. Đây là tiền đề nâng cao năng lực cạnh tranh cho toàn ngành thực phẩm.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường với xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các doanh nghiệp sản xuất phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt. Để duy trì vị thế, nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo mục tiêu tối ưu hóa lợi nhuận, doanh nghiệp bắt buộc phải kiểm soát chặt chẽ các yếu tố đầu vào, tối ưu hóa quy trình chế tạo, nâng cao chất lượng sản phẩm và hạ giá thành sản xuất. Trong hệ thống quản trị doanh nghiệp, công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm không chỉ dừng lại ở chức năng ghi chép, phản ánh số liệu đơn thuần mà đóng vai trò là công cụ quản trị kinh tế hữu hiệu, cung cấp thông tin kịp thời để ban điều hành phân tích cơ cấu chi phí, đánh giá hiệu quả sản xuất, định hướng chiến lược giá bán và lập kế hoạch tài chính.

Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực chế biến thực phẩm tại địa bàn thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế. Với các dòng sản phẩm tiêu biểu phục vụ người tiêu dùng như sữa chua, các loại kem, hoa quả sấy và dòng sản phẩm nắp chai công nghiệp, ban lãnh đạo công ty đặt trọng tâm hàng đầu vào việc kiểm soát chi phí nguyên vật liệu, chi phí chế biến và hạ giá thành đơn vị. Nhận thức được yêu cầu cấp thiết về mặt quản lý tài chính - kế toán tại đơn vị thực tập, tác giả Trần Thị Minh Thu đã thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp nhằm khảo sát, phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình này.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu, phản ánh và đánh giá khách quan thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu trên cơ sở đối chiếu giữa lý luận và thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại công ty.
• Các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:
  1. Thứ nhất: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất.
  2. Thứ hai: Đi sâu tìm hiểu, phân tích thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu.
  3. Thứ ba: Đánh giá ưu điểm, nhược điểm và đề xuất các giải pháp, kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu, trong đó đi sâu vào quy trình hạch toán chi phí cho dòng sản phẩm chủ lực là sữa chua.
• Phạm vi nghiên cứu về không gian: Khóa luận được thực hiện tại Phòng Kế toán của Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu (địa chỉ: 71 Nguyễn Khoa Chiêm, Phường An Tây, Thành phố Huế, Tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Số liệu khảo sát tổng quan về nguồn nhân lực, biến động tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty được thu thập trong giai đoạn 3 năm từ năm 2022 đến năm 2024. Riêng các chứng từ, sổ sách chi tiết dùng để mô tả thực trạng hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm sữa chua được tác giả tập trung khai thác trong tháng 12 năm 2024.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý luận, khóa luận dựa trên hệ thống chuẩn mực và chế độ kế toán doanh nghiệp Việt Nam ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính. Tác giả đã hệ thống hóa các định nghĩa cơ bản về chi phí sản xuất (biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa phục vụ sản xuất kinh doanh trong một kỳ) và giá thành sản phẩm (thước đo hao phí xác định cho một khối lượng sản phẩm, lao vụ hoàn thành). Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm được xác lập qua mô hình cân đối:

$$\text{Tổng giá thành sản phẩm} = \text{Chi phí SX dở dang đầu kỳ} + \text{Chi phí SX phát sinh trong kỳ} - \text{Chi phí SX dở dang cuối kỳ} - \text{Các khoản giảm giá thành}$$

Khóa luận phân loại chi phí theo 4 tiêu thức quản trị chính: nội dung kinh tế ban đầu (chi phí nhân công, nguyên vật liệu, khấu hao tài sản cố định, dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác); công dụng kinh tế (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp); khả năng quy nạp (chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp); và mối quan hệ với mức độ hoạt động (chi phí khả biến, chi phí bất biến, chi phí hỗn hợp). Đồng thời, lý thuyết trình bày rõ 3 phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ (theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, theo sản lượng hoàn thành tương đương, theo chi phí định mức) cùng 2 phương pháp tính giá thành phổ biến là phương pháp giản đơn (trực tiếp) và phương pháp hệ số.

Về phương pháp nghiên cứu thực tế, tác giả kết hợp nhiều công cụ thu thập và phân tích dữ liệu chuyên ngành kế toán:

• Phương pháp thu thập tài liệu và số liệu: Nghiên cứu giáo trình, văn bản pháp luật, khóa luận lưu trữ tại thư viện trường; thu thập trực tiếp hệ thống chứng từ kế toán ban đầu (hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho, phiếu nhập kho, phiếu đề xuất vật tư, bảng chấm công, bảng phân bổ tiền lương, bảng khấu hao TSCĐ) và các sổ kế toán chi tiết, sổ tổng hợp tại doanh nghiệp.
• Phương pháp quan sát và phỏng vấn trực tiếp: Tác giả tiến hành quan sát trực tiếp dây chuyền vận hành tại xưởng sản xuất và thực hiện phỏng vấn sâu từ 4 đến 5 nhân sự chủ chốt, bao gồm: Kế toán trưởng, Kế toán thanh toán - doanh thu, Kế toán vật tư/kho, Tổ trưởng tổ sản xuất và công nhân trực tiếp tham gia dây chuyền.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Ứng dụng phần mềm Microsoft Excel để tính toán, lập bảng so sánh tỷ lệ cơ cấu, phân tích biến động chỉ tiêu tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh; áp dụng phương pháp chứng từ kế toán, phương pháp đối chiếu khớp đúng giữa sổ chi tiết và báo cáo tài chính; sử dụng thống kê mô tả để trực quan hóa số liệu qua hệ thống bảng biểu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp

Nội dung chương 1 tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận học thuật về kế toán chi phí và giá thành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Tác giả làm rõ nội dung, bản chất của từng khoản mục chi phí cấu thành giá thành sản phẩm:

• Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (CPNVLTT - Tài khoản 621): Phản ánh toàn bộ giá trị thực tế của nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ xuất dùng trực tiếp cho quá trình chế tạo sản phẩm. Cuối kỳ, phần chi phí thực tế sử dụng trong định mức được kết chuyển sang bên Nợ TK 154, phần vượt định mức hạch toán thẳng vào bên Nợ TK 632.
• Kế toán chi phí nhân công trực tiếp (CPNCTT - Tài khoản 622): Tập hợp các khoản thù lao lao động phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất, bao gồm lương chính, phụ cấp lương và các khoản trích theo lương theo tỷ lệ quy định (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ) đối ứng với TK 334 và TK 338. Cuối kỳ, chi phí hợp lý được kết chuyển sang bên Nợ TK 154.
• Kế toán chi phí sản xuất chung (CPSXC - Tài khoản 627): Phản ánh các chi phí phục vụ hoạt động sản xuất tại phân xưởng ngoài CPNVLTT và CPNCTT, bao gồm chi phí nhân viên phân xưởng (TK 6271), chi phí vật liệu (TK 6272), dụng cụ sản xuất (TK 6273), khấu hao TSCĐ (TK 6274), dịch vụ mua ngoài (TK 6277) và chi phí bằng tiền khác (TK 6278). Cuối kỳ phân bổ và kết chuyển sang TK 154 (hoặc hạch toán vào TK 632 phần định phí không phân bổ do hoạt động dưới công suất).
• Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất và tính giá thành (Tài khoản 154): Tập hợp chi phí sản xuất dở dang, nhận kết chuyển từ TK 621, 622, 627 và kết chuyển giá thành sản xuất thực tế của thành phẩm hoàn thành nhập kho sang TK 155 hoặc gửi bán sang TK 157. Tác giả cũng chi tiết hóa công thức xác định giá thành theo phương pháp giản đơn và phương pháp hệ số, làm nền tảng đối chiếu với thực tế hạch toán.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu

Chương 2 trình bày toàn diện bức tranh thực tiễn tại doanh nghiệp. Tiền thân của công ty là Công ty Bia Huế thành lập năm 1990 (thương hiệu Huda Beer), liên doanh với tập đoàn Carlsberg (Đan Mạch) năm 1994. Năm 2005, công ty đầu tư các dây chuyền sản xuất sữa chua, kem, trái cây sấy và phân xưởng nắp chai phục vụ giải khát. Năm 2009, phần vốn được chuyển giao cho Công ty TNHH MTV Xổ số Kiến thiết Thừa Thiên Huế quản lý và thực hiện cổ phần hóa theo Quyết định số 160/QĐ-UBND ngày 20/01/2009 của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế. Ngày 01/03/2011, công ty chính thức vận hành dưới hình thức công ty cổ phần với mã số thuế 3300101526, người đại diện theo pháp luật là ông Trần Hồng Quân.

Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo mô hình tập trung, đứng đầu là Kế toán trưởng (bà Lê Thị Thủy Ngân), phụ trách chỉ đạo chung, lập báo cáo tài chính và tính khấu hao TSCĐ toàn công ty. Các nhân sự chuyên trách gồm: Kế toán thanh toán, doanh thu (bà Phạm Thị Xuân Diệu); Kế toán tiền lương, thuế (bà Hồ Thị Hoài Phương); Kế toán vật tư (bà Nguyễn Thị Kim Phượng); và Thủ quỹ (bà Nguyễn Thị Thùy Lan). Doanh nghiệp áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC, hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, tính giá trị xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền, trích khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng và vận hành công tác kế toán trên phần mềm Fast Accounting dựa trên hình thức sổ Nhật ký chứng từ.

Tác giả phân tích dữ liệu nguồn lực và kết quả sản xuất kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2022–2024:

Tình hình lao động giai đoạn 2022–2024 (Bảng 2.1): Quy mô lao động duy trì ổn định ở mức doanh nghiệp nhỏ, tăng từ 37 người năm 2022 lên 40 người năm 2023 (+8,11%) và đạt 43 người năm 2024 (+7,50%). Về cơ cấu giới tính, lao động nam luôn chiếm tỷ lệ cao hơn (51,35% năm 2022; 55,00% năm 2023; 53,49% năm 2024) do yêu cầu thể lực tại các khâu vận hành thiết bị, bốc xếp và quản lý kho vận. Về cơ cấu trình độ, nhân sự có trình độ đại học và cao đẳng tăng từ 15 người lên 17 người (chiếm 39,53% năm 2024), trong khi lao động trung cấp và phổ thông chiếm đa số (trên 57%) nhằm đáp ứng trực tiếp các khâu gia công tại phân xưởng.

Tình hình tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2022–2024 (Bảng 2.2):

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024	Biến động 2023/2022 (%)	Biến động 2024/2023 (%)
A. Tài sản ngắn hạn	15.420	15.564	16.295	+0,93	+4,70
Tỷ trọng tài sản ngắn hạn (%)	72,25	77,08	78,35	-	-
B. Tài sản dài hạn	6.268	4.719	4.465	-24,71	-5,38
Tỷ trọng tài sản dài hạn (%)	27,75	22,92	21,65	-	-
TỔNG TÀI SẢN	21.688	20.283	20.760	-6,48	+2,35
Nợ phải trả	2.781	1.821	1.866	-34,52	+2,47
Tỷ trọng nợ phải trả (%)	12,82	8,98	8,99	-	-
Vốn chủ sở hữu	18.907	18.462	18.894	-2,35	+2,34
Tỷ trọng vốn chủ sở hữu (%)	87,18	91,02	91,01	-	-
TỔNG NGUỒN VỐN	21.688	20.283	20.760	-6,48	+2,35

(Ghi chú: Đơn vị tính quy ước theo dữ liệu báo cáo tài chính của công ty; cơ cấu phản ánh tài sản ngắn hạn chiếm ưu thế và vốn chủ sở hữu chiếm trên 87-91% tổng nguồn vốn).

Tình hình kết quả sản xuất kinh doanh giai đoạn 2022–2024 (Bảng 2.3):

Chỉ tiêu kinh doanh	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024	So sánh 2023/2022 (%)	So sánh 2024/2023 (%)
1. Doanh thu thuần	30.480	25.545	23.324	-16,19	-8,69
2. Giá vốn hàng bán	22.678	18.469	16.452	-18,56	-10,93
3. Lợi nhuận gộp	3.743	3.763	3.917	+0,53	+4,07
4. Doanh thu hoạt động tài chính	132	348	261	+162,84	-25,12
5. Chi phí bán hàng	2.259	1.956	1.745	-13,40	-10,79
6. Chi phí quản lý doanh nghiệp	2.334	2.475	2.340	+6,03	-5,48
7. Lợi nhuận thuần từ HĐKD	-696	-270	95	-	-
8. Lãi cơ bản trên cổ phiếu (VND)	-409	-169	29	-58,68	-117,16

Số liệu thực tế chỉ ra rằng mặc dù doanh thu thuần suy giảm từ mức 30.480 đơn vị (năm 2022) xuống 23.324 đơn vị (năm 2024), biên độ giảm giá vốn hàng bán sâu hơn đã giúp lợi nhuận gộp phục hồi nhẹ (+0,53% năm 2023 và +4,07% năm 2024). Lãi cơ bản trên cổ phiếu đã thoát khỏi mức âm (-409 VND năm 2022, -169 VND năm 2023) để đạt mức dương 29 VND/cổ phiếu vào năm 2024.

Về quy trình hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm sữa chua (tháng 12/2024):

• Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621): Căn cứ vào định mức kinh tế kỹ thuật sản phẩm sữa chua (Biểu 2.4), kế toán theo dõi qua Phiếu đề xuất vật tư (Biểu 2.5), Phiếu xuất kho (Biểu 2.6) và Bảng kê phiếu xuất kho NVL (Biểu 2.13). Toàn bộ chi phí NVL chính (sữa, đường...) và phụ gia được theo dõi chi tiết trên Sổ chi tiết TK 621 (mã SP10) trước khi kết chuyển sang TK 154.
• Kế toán chi phí nhân công trực tiếp (TK 622): Dựa vào bảng chấm công và Bảng lương tháng 12/2024 (Biểu 2.10), kế toán lập Bảng phân bổ tiền lương - BHXH - KPCĐ (Biểu 2.9, Biểu 2.12), trích các khoản đóng góp theo chế độ và ghi chép vào Sổ chi tiết TK 622 tháng 12/2024 (Biểu 2.11).
• Kế toán chi phí sản xuất chung (TK 627): Tập hợp các khoản chi phí phục vụ chế biến tại phân xưởng, gồm chi phí công cụ dụng cụ (Sổ chi tiết TK 6273 - Biểu 2.16), bảng tính khấu hao TSCĐ nhà xưởng, máy làm mát (Biểu 2.17) và chi phí nhân viên quản lý phân xưởng (Biểu 2.18). Dữ liệu sau đó được tổng hợp vào Sổ chi tiết TK 627 (Biểu 2.19).
• Kế toán tổng hợp chi phí và tính giá thành (TK 154): Toàn bộ chi phí tập hợp trên TK 621, TK 622, TK 627 được kết chuyển sang TK 154 thông qua Sổ chi tiết vụ việc TK 154 tháng 12/2024 (Biểu 2.20). Công ty áp dụng phương pháp tính giá thành giản đơn (trực tiếp), xác định chi phí sản xuất trên số lượng sản phẩm sữa chua hoàn thành nhập kho (Biểu 2.21: Bảng tổng hợp hàng nhập kho).

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu

Chương 3 đưa ra các nhận định đánh giá khách quan về công tác kế toán tại công ty:

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán tổ chức gọn nhẹ, phân công rõ ràng; hệ thống chứng từ kế toán tuân thủ Thông tư 200/2014/TT-BTC; việc ứng dụng phần mềm Fast Accounting giúp đẩy nhanh tốc độ xử lý dữ liệu và tự động hóa khâu lập báo cáo tài chính; quy trình tính giá thành giản đơn phù hợp với chu kỳ chế biến ngắn của sản phẩm sữa chua.
• Nhược điểm: Việc theo dõi định mức hao hụt NVL ở một số khâu chưa thực sự cập nhật kịp thời với biến động giá thị trường; công tác phân bổ chi phí sản xuất chung còn mang tính bình quân, chưa phản ánh sát mức tiêu hao năng lượng và máy móc thực tế của từng ca sản xuất; chưa khai thác triệt để các phân hệ quản trị chi phí nâng cao sẵn có trên phần mềm kế toán.

Tác giả đề xuất các nhóm giải pháp hoàn thiện cụ thể:

1. Đối với tổ chức bộ máy kế toán: Tiếp tục bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu cho nhân viên kế toán; tối ưu hóa quy trình luân chuyển chứng từ giữa bộ phận sản xuất và phòng kế toán nhằm giảm độ trễ ghi sổ; tăng cường kiểm tra chéo giữa thủ kho, kế toán vật tư và tổ trưởng phân xưởng.
2. Đối với công tác hạch toán chi phí và tính giá thành:
   • Hoàn thiện công tác lập và quản lý định mức kinh tế kỹ thuật đối với chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621), thường xuyên rà soát tỷ lệ hao hụt nguyên liệu sữa và bao bì.
   • Hoàn thiện kế toán chi phí nhân công trực tiếp (TK 622) bằng việc liên kết chặt chẽ kết quả đánh giá năng suất lao động với quy chế trả lương và thưởng theo sản lượng thực tế đạt chuẩn.
   • Cải tiến tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung (TK 627), lựa chọn tiêu thức phân bổ bám sát giờ công làm việc thực tế hoặc giờ chạy máy thay vì phân bổ cào bằng.
   • Khai thác tối đa chức năng tính giá thành tự động trên phần mềm Fast Accounting, giảm thiểu các thao tác kết xuất và tính toán thủ công trên Excel, nâng cao độ chính xác của chỉ tiêu giá thành đơn vị.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phản ánh đầy đủ các số liệu tài chính, lao động và thực tiễn hạch toán tại Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu trong giai đoạn 2022–2024:

• Phản ánh trung thực quy mô lao động từ 37 người (2022) lên 40 người (2023) và 43 người (2024), trong đó nam giới chiếm 53,49% và lao động phổ thông/trung cấp chiếm trên 57%.
• Chỉ rõ cơ cấu tài sản ngắn hạn chiếm ưu thế tuyệt đối (72,25% năm 2022; 77,08% năm 2023; 78,35% năm 2024); cơ cấu nguồn vốn duy trì sự an toàn cao với tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên 87-91% tổng nguồn vốn, nợ phải trả được kiểm soát chặt chẽ (giảm 34,52% năm 2023 và tăng nhẹ 2,47% năm 2024).
• Phân tích chi tiết sự phục hồi lợi nhuận kinh doanh: lợi nhuận gộp tăng từ 3.743 lên 3.917 đơn vị, đưa chỉ số lãi cơ bản trên cổ phiếu từ mức âm (-409 VND năm 2022; -169 VND năm 2023) chuyển sang dương 29 VND/cổ phiếu vào năm 2024.
• Minh họa rõ ràng dòng luân chuyển chứng từ thực tế của sản phẩm sữa chua qua 21 biểu mẫu và sơ đồ kế toán (từ Phiếu đề xuất vật tư, Phiếu xuất kho, Bảng định mức, Sổ chi tiết TK 621, 622, 627 đến Sổ chi tiết vụ việc TK 154 và Bảng tổng hợp hàng nhập kho tháng 12/2024).

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc hệ thống hóa có chọn lọc lý luận kế toán chi phí theo Thông tư 200/2014/TT-BTC áp dụng cho ngành thực phẩm; cung cấp mô tả chi tiết, chân thực về thực tế vận hành kế toán máy bằng phần mềm Fast Accounting tại một doanh nghiệp cổ phần hóa tại Thừa Thiên Huế; đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp mang tính khả thi, xuất phát từ đúng thực trạng tổ chức chứng từ và quy trình phân bổ chi phí tại công ty.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn nghiên cứu được rút ra từ phạm vi và nội dung văn bản:

• Phạm vi khảo sát chi tiết về chứng từ hạch toán chi phí và tính giá thành mới chỉ tập trung trong 01 tháng (tháng 12 năm 2024), chưa bao quát toàn bộ chu kỳ sản xuất kinh doanh trọn vẹn trong năm tài chính để đánh giá đầy đủ tính chu kỳ và biến động chi phí theo mùa vụ của ngành chế biến thực phẩm.
• Đối tượng hạch toán đi sâu chi tiết chủ yếu là sản phẩm sữa chua, chưa mở rộng phân tích chuyên sâu sang các phân xưởng sản xuất khác của công ty như phân xưởng kem, phân xưởng trái cây sấy khô (chíp) hay phân xưởng cơ điện và nắp chai.
• Hướng mở tiếp theo cho các nghiên cứu kế tiếp là mở rộng phạm vi đánh giá giá thành đối với toàn bộ danh mục sản phẩm của doanh nghiệp, thực hiện kiểm nghiệm chi phí theo từng quý trong năm, đồng thời nghiên cứu tích hợp phương pháp kế toán chi phí dựa trên cơ sở hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) nhằm nâng cao tính chính xác trong phân bổ chi phí gián tiếp tại đơn vị.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện đồ án, khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề thực tập về kế toán chi phí và tính giá thành tại các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, chế biến thực phẩm.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ: có thể tham khảo quy trình luân chuyển chứng từ thực tế (phiếu đề xuất, bảng định mức, phiếu xuất kho, bảng phân bổ lương, trích bảo hiểm) và cách thức thiết lập sổ chi tiết trên phần mềm kế toán Fast Accounting (các tài khoản 621, 622, 627, 154).
• Phần đáng tham khảo nhất trong khóa luận là hệ thống bảng biểu trích xuất từ dữ liệu sổ sách thực tế (từ Biểu 2.1 đến Biểu 2.21) và quy trình vận dụng phương pháp giản đơn trong việc tập hợp chi phí và tính giá thành thực tế cho thành phẩm nhập kho.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận tập trung nghiên cứu công tác kế toán giá thành cho sản phẩm cụ thể nào tại công ty?
Khóa luận tập trung nghiên cứu công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm cho dòng sản phẩm sữa chua (mã sản phẩm theo dõi trên sổ kế toán là SP10) tại phân xưởng sản xuất sữa chua của công ty, với số liệu chi tiết lấy vào tháng 12 năm 2024.

2. Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu áp dụng chế độ kế toán và phần mềm kế toán nào?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính, áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên đối với hàng tồn kho, tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và sử dụng phần mềm Fast Accounting (kết hợp các bảng biểu hỗ trợ trên Excel) trên nền tảng hình thức sổ Nhật ký chứng từ.

3. Cơ cấu tài sản và nguồn vốn của công ty giai đoạn 2022–2024 có đặc điểm nổi bật gì?
Trong giai đoạn 2022–2024, tài sản ngắn hạn chiếm tỷ trọng áp đảo trên 70% tổng tài sản (tăng từ 72,25% năm 2022 lên 78,35% năm 2024). Nguồn vốn của công ty chủ yếu hình thành từ vốn chủ sở hữu (chiếm trên 87% đến 91% tổng nguồn vốn), trong khi nợ phải trả được kiểm soát ở mức thấp (dao động quanh mức 8,98% đến 12,82%).

4. Kết quả kinh doanh và chỉ tiêu lãi trên mỗi cổ phiếu của công ty thay đổi ra sao trong 3 năm khảo sát?
Doanh thu thuần của công ty giảm dần từ 30.480 đơn vị (2022) xuống 25.545 đơn vị (2023) và 23.324 đơn vị (2024). Tuy nhiên, nhờ cắt giảm giá vốn hàng bán và chi phí hoạt động, lợi nhuận gộp vẫn tăng nhẹ (đạt 3.917 đơn vị năm 2024). Chỉ tiêu lãi cơ bản trên cổ phiếu chuyển từ mức âm -409 VND (2022) và -169 VND (2023) sang mức dương 29 VND/cổ phiếu vào năm 2024.

5. Quy trình hạch toán chi phí sản xuất tại đơn vị sử dụng các tài khoản kế toán nào?
Công ty sử dụng hệ thống tài khoản chi phí gồm: Tài khoản 621 (Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp), Tài khoản 622 (Chi phí nhân công trực tiếp), Tài khoản 627 (Chi phí sản xuất chung, theo dõi chi tiết các tiểu khoản 6271, 6273, 6274, 6277, 6278). Toàn bộ chi phí sau đó được kết chuyển sang Tài khoản 154 (Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang) để tổng hợp và tính giá thành sản phẩm sữa chua theo phương pháp giản đơn.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Trần Thị Minh Thu đã phản ánh một cách hệ thống, đầy đủ cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Kỹ nghệ Thực phẩm Á Châu. Dựa trên số liệu tài chính giai đoạn 2022–2024 và chứng từ thực tế tháng 12 năm 2024 của dòng sản phẩm sữa chua, nghiên cứu đã phân tích rõ mô hình tổ chức bộ máy kế toán, quy trình luân chuyển chứng từ và kỹ thuật xử lý dữ liệu trên phần mềm Fast Accounting theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Các hạn chế được nhận diện khách quan đi kèm hệ thống giải pháp đề xuất có tính ứng dụng cao, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản trị chi phí và hoàn thiện công tác tính giá thành sản phẩm trong môi trường cạnh tranh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1.1 Tổng quan về chi phí sản xuất 1.1 Khái niệm chi phí và chi phí sản xuất a. Khái niệm chi phí “ Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai không phân biệt đã chi tiền hay chưa. Khái niệm chi phí sản xuất “ Chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định ( tháng, quý, năm )”.2 Phân loại chi phí sản xuất a. Phân loại chi phí theo nội dung kinh tế ban đầu Phân loại chi phí theo nội dung kinh tế còn được gọi là phân loại theo yếu tố chi phí.

Cách phân loại này tập trung vào việc chia các tài khoản chi phí theo bản chất kinh tế bên trong, không phân biệt mục đích hay địa điểm sử dụng. Các yếu tố chi phí thường được phân loại như sau: - Chi phí nhân công: là chi phí phát sinh do sử dụng lao động trong quá trình sản xuất. Lao động là yếu tố quan trọng trong quá trình sản xuất, tham gia vào tất cả các khâu của quy trình sản xuất. Chi phí nhân công bao gồm chi phí tiền lương, chi phí phụ cấp, chi phí BHXH và chi phí BHYT, chi phí đào tạo, chi phí dụng cụ lao động.

- Chi phí nguyên liệu, vật liệu: là chi phí sử dụng nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất. Nguyên vật liệu là những yếu tố vật chất được sử dụng trực tiếp trong quá trình sản xuất, cấu thành nên sản phẩm. Chi phí nguyên liệu bao gồm chi phí nguyên liệu chính, chi phí nguyên liệu phụ và chi phí vật liệu đóng gói và chi phí NVL khác. 5 - Chi phí khấu hao tài sản cố định: là chi phí giúp định giá và phân bổ lại giá trị của tài sản cố định (máy móc, thiết bị) trong quá trình sử dụng hao mòn.

- Chi phí dịch vụ thuê ngoài: là các chi phí trả cho các dịch vụ bên ngoài phát sinh của doanh nghiệp, ví dụ như dịch vụ tư vấn, dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật,. - Chi phí bằng tiền khác: là tất cả chi phí khác không nằm trong các danh mục trên, được tính bằng tiền mặt. Chi phí này có thể bao gồm các chi phí đặc biệt hoặc không thường xuyên mà doanh nghiệp chi trả. Ví dụ, chi phí xử lý sự cố hay khẩn cấp, chi phí bảo trì, sửa chữa máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất được tính trong chi phí bằng tiền khác b.

Phân loại chi phí theo công dụng kinh tế Phân loại chi phí theo công dụng kinh tế là cách phân chia các loại chi phí dựa trên mục đích và vai trò của chúng trong quá trình sản xuất và kinh doanh. Theo chỉ tiêu này, chi phí thường được chia thành các nhóm chính sau: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là chi phí liên quan trực tiếp đến việc tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ. Ví dụ : Chi phí mua nguyên vật liệu, nhiên liệu, vật tư chính, vật tư phụ,. - Chi phí nhân công trực tiếp : bao gồm tiền lương, tiền công và các khoản phụ cấp trả cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ.

Ví dụ: tiền lương công nhân trong nhà máy sản xuất.