Luận văn kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Cổ phần May Chiến Thắng

Bài viết phân tích công tác tổ chức kế toán chi phí sản xuất và phương pháp tính giá thành sản phẩm trong ngành dệt may tại TP Hồ Chí Minh.

• Trường học: Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Kế Toán Tập Hợp Chi Phí Sản Xuất và Tính Giá Thành Sản Phẩm tại Doanh Nghiệp May
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
• 1.1. Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.1.1. Khái niệm chi phí sản xuất
• 1.1.2. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.1.3. Khái niệm giá thành sản phẩm
• 1.1.4. Phân loại giá thành sản phẩm
• 1.1.5. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 1.2. Đối tượng và phương pháp tập hợp chi phí sản xuất
• 1.2.1. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất
• 1.2.2. Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất
• 1.3. Tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.3.1. Đối tượng tính giá thành, kỳ tính giá thành sản phẩm
• 1.3.2. Các phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 1.4. Những nhân tố ảnh hưởng đến kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp ngành may
• 1.4.1. Nhân tố chủ quan
• 1.4.2. Nhân tố khách quan
• 1.5. Các nguyên tắc và chuẩn mực kế toán có liên quan đến kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.6. Nội dung của kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán quản trị
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN MAY CHIẾN THẮNG
• 2.1. Giới thiệu chung về Công ty cổ phần May Chiến Thắng
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của công ty
• 2.1.2. Tổ chức bộ máy quản lý tại công ty
• 2.1.3. Tổ chức công tác kế toán tại công ty
• 2.1.4. Đặc điểm quy trình sản xuất và gia công sản phẩm của công ty
• 2.2. Thực tế kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần May Chiến Thắng
• 2.2.1. Đối tượng và phương pháp tập hợp chi phí sản xuất
• 2.2.2. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất
• 2.2.3. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất toàn Công ty
• 2.2.4. Kiểm kê đánh giá sản phẩm dở dang tại công ty
• 2.2.5. Kế toán tính giá thành sản phẩm tại Công ty
• 2.3. Thực trạng hệ thống thông tin kế toán quản trị về chi phí sản xuất tính giá thành sản phẩm tại Công ty
• 2.4. Đánh giá thực trạng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần may Chiến Thắng
• 2.4.1. Ưu điểm đạt được
• 2.4.2. Những tồn tại
• 2.4.3. Về kế toán quản trị
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN MAY CHIẾN THẮNG
• 3.1. Định hướng phát triển của Công ty Cổ phần May Chiến Thắng từ năm 2015 đến năm 2020
• 3.1.1. Định hướng về tổ chức sản xuất của Công ty Cổ phần May Chiến Thắng có ảnh hưởng đến công tác kế toán
• 3.1.2. Định hướng về bộ máy tổ chức và phân cấp kế toán của Công ty Cổ phần May Chiến Thắng
• 3.2. Những nội dung và giải pháp hoàn thiện. Nguyên tắc hoàn thiện
• 3.3. Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành theo kế toán quản trị
• 3.4. Những điều kiện thực hiện giải pháp. Về phía Nhà nước và các cơ quan chuyên ngành. Về phía Công ty

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Giá Thành May Mặc

Trong ngành doanh nghiệp may, việc quản lý và kiểm soát chi phí sản xuất là yếu tố then chốt để đảm bảo lợi nhuận và khả năng cạnh tranh. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đóng vai trò trung tâm trong quá trình này. Theo tài liệu gốc, chi phí sản xuất bao gồm các khoản mục như chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, và chi phí sản xuất chung. Việc hiểu rõ bản chất và cách phân loại các loại chi phí này là bước đầu tiên để xây dựng một hệ thống kế toán chi phí sản xuất hiệu quả.

1.1. Định Nghĩa Chi Phí Sản Xuất và Giá Thành Sản Phẩm

Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp bỏ ra liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định. Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ chi phí sản xuất để hoàn thành một khối lượng sản phẩm nhất định. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là mật thiết. Chi phí sản xuất là cơ sở để tính giá thành sản phẩm, đồng thời giá thành sản phẩm là căn cứ để đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Chi phí nguyên vật liệu chiếm tỉ trọng lớn trong giá thành sản phẩm, đặc biệt trong ngành may mặc.

1.2. Tầm Quan Trọng của Kế Toán Chi Phí trong Doanh Nghiệp May

Hệ thống kế toán chi phí sản xuất hiệu quả giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, đánh giá trách nhiệm của các bộ phận sản xuất, và kịp thời chấn chỉnh sai sót. Trong ngành may mặc, việc tối ưu hóa chi phí sản xuất giúp doanh nghiệp tăng cường năng lực cạnh tranh. Thông tin kế toán chi phí sản xuất cung cấp dữ liệu quan trọng cho việc ra quyết định về giá bán, lựa chọn sản phẩm, và quản lý hoạt động sản xuất. Doanh nghiệp cần hệ thống thông tin kế toán để kiểm soát các khoản chi phí, nhận diện, phân tích các chi phí phát sinh để đưa ra các quyết định đúng đắn trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh.

II. Thách Thức Kế Toán Tập Hợp Chi Phí Tại Doanh Nghiệp May

Các doanh nghiệp may thường đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình tập hợp chi phí và tính giá thành. Một trong những khó khăn lớn nhất là sự phức tạp của quy trình sản xuất, với nhiều công đoạn và nhiều loại nguyên vật liệu khác nhau. Việc phân bổ chi phí một cách chính xác cho từng sản phẩm có thể là một bài toán khó. Ngoài ra, sự biến động của giá nguyên vật liệu và tiền lương cũng gây ảnh hưởng lớn đến giá thành sản phẩm. Việc áp dụng các phương pháp tính giá thành sản phẩm phù hợp với đặc thù của ngành may là điều cần thiết.

2.1. Khó Khăn trong Tập Hợp và Phân Bổ Chi Phí Sản Xuất Chung

Chi phí sản xuất chung bao gồm nhiều khoản mục khác nhau, như chi phí điện nước, chi phí khấu hao máy móc, và chi phí quản lý phân xưởng. Việc phân bổ chi phí sản xuất chung cho từng sản phẩm thường dựa trên các tiêu thức phân bổ, như số giờ công lao động trực tiếp hoặc số giờ máy hoạt động. Tuy nhiên, việc lựa chọn tiêu thức phân bổ phù hợp có thể là một thách thức, đặc biệt khi quy trình sản xuất phức tạp và có nhiều loại sản phẩm khác nhau. Sử dụng hệ thống phần mềm kế toán cho doanh nghiệp may có thể giúp tự động hóa quy trình này.

2.2. Vấn Đề Kiểm Soát Chi Phí Nguyên Vật Liệu và Nhân Công

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp thường chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm của các doanh nghiệp may. Việc kiểm soát hiệu quả các khoản chi phí này là rất quan trọng. Các biện pháp như xây dựng định mức nguyên vật liệu, quản lý chặt chẽ quy trình mua hàng và kiểm kê, và nâng cao năng suất lao động có thể giúp giảm thiểu chi phí. Thực tế, các công ty may của Việt Nam đã thực hiện nhiều giải pháp để tiết kiệm chi phí sản xuất, giảm giá thành sản phẩm nhưng hiệu quả vẫn còn rất khiêm tốn.

III. Hướng Dẫn Tính Giá Thành Sản Phẩm May Mặc Chuẩn Nhất

Việc tính giá thành sản phẩm là một bước quan trọng trong quy trình kế toán tập hợp chi phí sản xuất. Có nhiều phương pháp tính giá thành sản phẩm khác nhau, như phương pháp giản đơn, phương pháp hệ số, phương pháp định mức, và phương pháp phân bước. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào đặc thù của quy trình sản xuất và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. Theo tài liệu gốc, chi phí sản xuất được phân loại theo khoản mục, bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Việc tập hợp chính xác các khoản chi phí này là cơ sở để tính toán giá thành sản phẩm.

3.1. Phương Pháp Tính Giá Thành Sản Phẩm Giản Đơn

Phương pháp giản đơn (còn gọi là phương pháp trực tiếp) thường được áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm đồng nhất và có quy trình sản xuất đơn giản. Theo phương pháp này, giá thành sản phẩm được tính bằng cách lấy tổng chi phí sản xuất trong kỳ chia cho số lượng sản phẩm hoàn thành trong kỳ. Mặc dù đơn giản, phương pháp này có thể không phù hợp với các doanh nghiệp may có nhiều loại sản phẩm khác nhau.

3.2. Phương Pháp Tính Giá Thành Sản Phẩm Theo Lệnh Sản Xuất

Phương pháp theo lệnh sản xuất phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng (ví dụ, sản xuất theo đơn đặt hàng trong ngành may mặc). Theo phương pháp này, chi phí được tập hợp riêng cho từng lệnh sản xuất. Giá thành sản phẩm được tính bằng cách cộng tổng chi phí của lệnh sản xuất chia cho số lượng sản phẩm trong lệnh đó. Phương pháp này cho phép kiểm soát chi phí chi tiết cho từng đơn hàng.

IV. Kiểm Soát Chi Phí Sản Xuất May Mặc Bí Quyết Cho Doanh Nghiệp

Việc kiểm soát chi phí sản xuất là một hoạt động liên tục và cần được thực hiện ở mọi giai đoạn của quy trình sản xuất. Các biện pháp kiểm soát chi phí bao gồm xây dựng định mức nguyên vật liệu và định mức lao động, theo dõi và phân tích biến động chi phí, và thực hiện các biện pháp tối ưu hóa chi phí sản xuất. Việc sử dụng các công cụ kế toán quản trị chi phí sản xuất cũng giúp doanh nghiệp có được thông tin chi tiết và kịp thời để đưa ra các quyết định quản lý hiệu quả. Kiểm soát chi phí là cách giảm giá thành sản phẩm may mặc tốt nhất.

4.1. Xây Dựng và Theo Dõi Định Mức Chi Phí Sản Xuất

Việc xây dựng định mức nguyên vật liệu và định mức lao động là một bước quan trọng để kiểm soát chi phí. Định mức chi phí giúp doanh nghiệp xác định mức chi phí hợp lý cho từng công đoạn sản xuất. Việc theo dõi và so sánh chi phí thực tế với định mức chi phí giúp doanh nghiệp phát hiện và khắc phục các sai lệch kịp thời. Doanh nghiệp cần liên tục cập nhật định mức để phù hợp với thay đổi của thị trường và công nghệ.

4.2. Sử Dụng Kế Toán Quản Trị để Phân Tích và Kiểm Soát Chi Phí

Kế toán quản trị chi phí sản xuất cung cấp các thông tin chi tiết và kịp thời về chi phí cho nhà quản lý. Các công cụ kế toán quản trị, như phân tích biến động chi phí và báo cáo trách nhiệm, giúp doanh nghiệp hiểu rõ nguyên nhân gây ra biến động chi phí và xác định trách nhiệm của từng bộ phận. Thông tin này rất quan trọng để đưa ra các quyết định quản lý nhằm tối ưu hóa chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả hoạt động.

V. Ứng Dụng Phần Mềm Kế Toán Vào Quản Lý Chi Phí Sản Xuất May Mặc

Sự phát triển của công nghệ thông tin đã mang lại nhiều lợi ích cho kế toán tập hợp chi phí sản xuất. Việc sử dụng phần mềm kế toán cho doanh nghiệp may giúp tự động hóa quy trình tập hợp chi phí, tính giá thành, và lập các báo cáo giá thành sản phẩm. Phần mềm kế toán cũng giúp cải thiện tính chính xác và kịp thời của thông tin kế toán, hỗ trợ nhà quản lý đưa ra các quyết định chính xác và hiệu quả. Các phần mềm kế toán thường tích hợp các tính năng như quản lý kho, quản lý mua hàng, và quản lý bán hàng, giúp doanh nghiệp quản lý toàn diện hoạt động sản xuất kinh doanh.

5.1. Lợi Ích của Việc Sử Dụng Phần Mềm Kế Toán Trong Doanh Nghiệp May

Việc sử dụng phần mềm kế toán mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp may, bao gồm: Giảm thiểu sai sót trong quá trình tập hợp chi phí và tính giá thành; Tăng tốc độ xử lý thông tin và lập báo cáo; Cải thiện khả năng kiểm soát chi phí; Hỗ trợ ra quyết định quản lý hiệu quả; Tiết kiệm thời gian và chi phí lao động. Doanh nghiệp cần lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp với quy mô và đặc thù của hoạt động sản xuất kinh doanh.

5.2. Các Tính Năng Quan Trọng Của Phần Mềm Kế Toán Ngành May

Một số tính năng quan trọng của phần mềm kế toán trong ngành may mặc bao gồm: Quản lý định mức nguyên vật liệu; Quản lý kho nguyên vật liệu và thành phẩm; Theo dõi chi phí theo từng lệnh sản xuất; Tự động phân bổ chi phí sản xuất chung; Lập các báo cáo giá thành sản phẩm chi tiết; Tích hợp với các hệ thống khác, như hệ thống quản lý sản xuất (MES) và hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP). Phần mềm kế toán nên tuân thủ theo VAS (Vietnamese Accounting Standards) và Thông tư 200/2014/TT-BTC hoặc Thông tư 133/2016/TT-BTC.

VI. Kết Luận và Xu Hướng Kế Toán Chi Phí Sản Xuất May Mặc Tương Lai

Tóm lại, kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và kiểm soát chi phí của các doanh nghiệp may. Việc áp dụng các phương pháp tính giá thành phù hợp, kiểm soát chi phí hiệu quả, và sử dụng phần mềm kế toán sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được lợi nhuận bền vững. Trong tương lai, xu hướng kế toán chi phí sản xuất sẽ tập trung vào việc ứng dụng các công nghệ mới, như trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (Machine Learning), để tự động hóa và tối ưu hóa quy trình quản lý chi phí. Kế toán quản trị chi phí sản xuất sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ ra quyết định chiến lược.

6.1. Vai Trò của Kế Toán Quản Trị Trong Quản Lý Chi Phí May Mặc

Kế toán quản trị cung cấp các thông tin chi tiết và kịp thời về chi phí cho nhà quản lý, giúp họ đưa ra các quyết định quản lý hiệu quả. Các công cụ kế toán quản trị, như phân tích điểm hòa vốn và phân tích lợi nhuận biên, giúp doanh nghiệp hiểu rõ mối quan hệ giữa chi phí, doanh thu, và lợi nhuận, từ đó đưa ra các quyết định về giá bán và sản lượng sản xuất.

6.2. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Vào Kế Toán Chi Phí Sản Xuất

Các công nghệ mới, như trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (Machine Learning), có thể được ứng dụng để tự động hóa và tối ưu hóa quy trình kế toán chi phí sản xuất. Ví dụ, AI có thể được sử dụng để dự báo nhu cầu nguyên vật liệu và tự động điều chỉnh định mức nguyên vật liệu, trong khi Machine Learning có thể được sử dụng để phân tích dữ liệu chi phí và phát hiện các điểm bất thường. Việc ứng dụng các công nghệ mới sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và đưa ra các quyết định kinh doanh sáng suốt.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu kinh tế Việt Nam, ngành dệt may luôn giữ vai trò mũi nhọn khi đóng góp hơn 15% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia và tạo việc làm cho khoảng 2,5 triệu lao động. Đối với các doanh nghiệp may mặc, chi phí sản xuất thường chiếm từ 70% đến 85% giá vốn hàng bán, trực tiếp quyết định khả năng cạnh tranh về giá trên thị trường quốc tế. Việc kiểm soát chặt chẽ chi phí và xác định chính xác giá thành sản phẩm trở thành bài toán sống còn trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng.

Luận văn thạc sĩ kinh tế tập trung giải quyết vấn đề nâng cao hiệu quả công tác kế toán chi phí và giá thành tại Công ty Cổ phần May Chiến Thắng. Đây là doanh nghiệp chuyên sản xuất và gia công hàng may mặc xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, Liên minh Châu Âu (EU) và Nhật Bản với các mặt hàng chủ lực gồm áo jacket, áo dệt kim, váy thời trang, quần áo trẻ em, quần dài và quần sooc.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa khung lý luận về kế toán chi phí, khảo sát toàn diện thực trạng hạch toán tài chính và kế toán quản trị, từ đó đưa ra hệ thống giải pháp hoàn thiện công tác kế toán giá thành. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào số liệu thực tế năm 2014, đặc biệt là dữ liệu chuyên sâu tháng 05 năm 2014 và định hướng phát triển giai đoạn 2015 - 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp doanh nghiệp giảm thiểu sai lệch phân bổ chi phí xuống dưới mức 1%, tiết giảm chi phí sản xuất từ 2% đến 5% và gia tăng biên lợi nhuận ròng trong từng đơn hàng gia công xuất khẩu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết kế toán chi phí doanh nghiệp sản xuất kết hợp với lý thuyết kế toán quản trị hiện đại. Mô hình nghiên cứu vận dụng các nguyên tắc phân loại chi phí theo yếu tố kinh tế, theo khoản mục trong giá thành (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung) và theo mối quan hệ với mức độ hoạt động gồm biến phí, định phí và chi phí hỗn hợp.

Khung lý thuyết làm sáng tỏ 5 khái niệm cốt lõi: chi phí sản xuất, giá thành công xưởng, giá thành toàn bộ, đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành. Hệ thống các phương pháp tính giá thành được khảo sát bao gồm phương pháp giản đơn, phương pháp định mức, phương pháp tỷ lệ, phương pháp hệ số và phương pháp theo đơn đặt hàng.

Về mặt pháp lý và chuẩn mực, đề tài căn cứ vào Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 01 (Chuẩn mực chung), Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 02 (Hàng tồn kho), Thông tư số 89/2002/TT-BTC và Thông tư số 200/2014/TT-BTC. Nghiên cứu quán triệt 7 nguyên tắc kế toán căn bản: cơ sở dồn tích, hoạt động liên tục, giá gốc, phù hợp, nhất quán, thận trọng và trọng yếu. Đặc biệt, theo quy định hiện hành được luận văn phân tích, tỷ lệ các khoản trích theo lương tính vào chi phí sản xuất của doanh nghiệp là 24% (bao gồm 18% Bảo hiểm xã hội, 3% Bảo hiểm y tế, 1% Bảo hiểm thất nghiệp, 2% Kinh phí công đoàn), cùng với 10.5% trích trừ vào thu nhập người lao động để cấu thành tổng tỷ lệ trích nộp 34.5%.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập trực tiếp từ hệ thống chứng từ gốc gồm phiếu xuất kho vật tư, bảng phân bổ tiền lương, bảng trích khấu hao tài sản cố định, hóa đơn dịch vụ mua ngoài và sổ cái các tài khoản kế toán chi phí (TK 621, TK 622, TK 627, TK 154) trong năm 2014 tại Công ty Cổ phần May Chiến Thắng.

Về quy mô và phương pháp chọn mẫu, tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích với cỡ mẫu gồm 100% hồ sơ kế toán của 6 nhóm mặt hàng xuất khẩu chủ lực và toàn bộ chứng từ phát sinh tại 3 phân xưởng sản xuất may trong tháng 05 năm 2014. Lý do lựa chọn phương pháp nghiên cứu điển cứu kết hợp phân tích định lượng là vì ngành may có đặc thù sản xuất nhiều công đoạn cắt - may - hoàn thiện với hàng trăm mã hàng khác nhau, đòi hỏi phải đi sâu vào từng bộ chứng từ đơn hàng thực tế mới phản ánh chính xác các sai lệch trong phân bổ chi phí chung.

Phương pháp phân tích chủ đạo là duy vật biện chứng, thống kê mô tả, so sánh đối chiếu, phân tích tỷ lệ và tổng hợp quy nạp. Quá trình nghiên cứu được triển khai liên tục qua 3 giai đoạn: thu thập dữ liệu thực tế tại nhà máy, xử lý đối chiếu số liệu và xây dựng giải pháp ứng dụng hoàn thiện cho lộ trình 5 năm tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621) chiếm tỷ trọng lớn nhất trong giá thành sản phẩm tại công ty, dao động từ 60% đến 68% tổng chi phí sản xuất. Mặc dù công ty đã xây dựng định mức tiêu hao vải và phụ liệu, song thực tế vẫn phát sinh mức chênh lệch hao hụt nguyên liệu từ 2.5% đến 4.2% giữa các mã hàng áo jacket xuất khẩu mà chưa được kế toán phân tích, bóc tách nguyên nhân kịp thời.

Thứ hai, chi phí nhân công trực tiếp (TK 622) chiếm khoảng 20% đến 25% tổng giá thành. Doanh nghiệp đã thực hiện trích đủ 24% các khoản bảo hiểm và kinh phí công đoàn vào chi phí sản xuất theo đúng chế độ. Tuy nhiên, việc hạch toán tiền lương công nhân may theo sản phẩm còn dồn vào cuối tháng, gây chậm trễ từ 3 đến 5 ngày trong việc cung cấp số liệu tính giá thành đơn hàng hoàn thành.

Thứ ba, chi phí sản xuất chung (TK 627) chiếm khoảng 12% đến 15% tổng chi phí. Công ty đang phân bổ toàn bộ chi phí sản xuất chung cho các đơn hàng theo tiêu thức chi phí nhân công trực tiếp. Việc không bóc tách định phí sản xuất chung cố định và biến phí theo quy định tại Chuẩn mực VAS 02 khiến giá thành đơn vị sản phẩm bị sai lệch khoảng 1.8% đến 3.5% giữa các tháng công suất thấp và tháng cao điểm.

Thứ tư, hệ thống thông tin kế toán quản trị chưa được xây dựng độc lập. Doanh nghiệp chưa lập dự toán chi phí chi tiết theo từng trung tâm chi phí và chưa phân tích điểm hòa vốn cho từng hợp đồng may gia công.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại trên là do bộ máy kế toán của công ty vẫn vận hành theo phương thức truyền thống, tập trung chủ yếu vào việc lập báo cáo tài chính phục vụ cơ quan thuế mà chưa chú trọng chức năng cung cấp thông tin cho nhà quản trị nội bộ. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu trước đây của Cao Thị Cẩm Vân năm 2006 và Nguyễn Duy Hòa năm 2007 khi đánh giá thực trạng các doanh nghiệp dệt may Việt Nam.

Dữ liệu nghiên cứu được trình bày trực quan qua Bảng cơ cấu chi phí 3 khoản mục của 6 dòng sản phẩm may mặc và Biểu đồ cột so sánh biến động giữa giá thành định mức với giá thành thực tế trong tháng 05 năm 2014. Qua bảng số liệu, dòng sản phẩm áo jacket ghi nhận mức chênh lệch giá thành thực tế cao hơn định mức 3.8%, chủ yếu do chi phí phụ liệu phát sinh ngoài dự toán và tiền làm thêm giờ của công nhân may hoàn thiện. Việc nhận diện rõ các biến số này qua bảng phân tích giúp ban lãnh đạo thấy được tầm quan trọng cấp bách của việc tái cấu trúc quy trình tính giá thành sản phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện phương pháp tập hợp và kiểm soát chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Phòng Kế toán cần phối hợp với Phòng Kỹ thuật ban hành lại định mức kinh tế kỹ thuật chi tiết cho từng mã hàng may mặc, áp dụng phần mềm kiểm soát xuất kho vật tư theo thời gian thực nhằm kéo giảm tỷ lệ hao hụt nguyên phụ liệu xuống dưới mức 1.5%. Thời gian thực hiện: Quý 1 năm 2015, do Trưởng phòng Kế toán và Quản đốc phân xưởng chủ trì.

Thứ hai, chuẩn hóa phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung theo Chuẩn mực VAS 02. Kế toán cần bóc tách riêng chi phí sản xuất chung biến đổi và cố định, thay đổi tiêu thức phân bổ từ chi phí nhân công trực tiếp sang tiêu thức giờ máy chạy hoặc giờ công lao động trực tiếp, đảm bảo độ sai lệch phân bổ giá thành không vượt quá 0.5%. Thời gian thực hiện: 6 tháng đầu năm 2015, do Kế toán trưởng trực tiếp chỉ đạo.

Thứ ba, thiết lập hệ thống kế toán quản trị chi phí và giá thành định mức. Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống báo cáo dự toán chi phí sản xuất kinh doanh cho 100% các đơn đặt hàng xuất khẩu, thực hiện phân tích chênh lệch chi phí định kỳ hàng tháng để cắt giảm tối thiểu 3% chi phí lãng phí tại các tổ may. Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2015 - 2016, do Phòng Kế toán phối hợp Phòng Kế hoạch triển khai.

Thứ tư, nâng cấp phần mềm kế toán tích hợp và đào tạo đội ngũ chuyên môn. Doanh nghiệp cần đầu tư nâng cấp hệ thống phần mềm quản trị doanh nghiệp để tự động hóa 80% quy trình tính giá thành, đồng thời tổ chức 2 khóa đào tạo chuyên sâu về kế toán quản trị chi phí cho toàn bộ cán bộ kế toán trong năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, Ban Giám đốc và các nhà quản trị doanh nghiệp ngành may. Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn giúp tối ưu hóa 2% đến 5% chi phí sản xuất, hỗ trợ quá trình đàm phán giá chào thầu đơn hàng may gia công xuất khẩu cạnh tranh sang các thị trường Mỹ và EU.

Thứ hai, Kế toán trưởng và Chuyên viên kế toán giá thành tại các công ty sản xuất. Công trình mang đến bộ cẩm nang chi tiết về quy trình luân chuyển chứng từ, phương pháp định khoản các tài khoản chi phí (TK 621, TK 622, TK 627, TK 154) và bảng tính phân bổ chi phí sản xuất chung đạt chuẩn.

Thứ ba, Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên cao học chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán và Kinh tế học. Luận văn là tài liệu tham khảo chất lượng cao về phương pháp nghiên cứu điển cứu, cách tiếp cận hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam trong môi trường sản xuất công nghiệp gia công xuất khẩu.

Thứ tư, Các chuyên gia tư vấn quản trị tài chính và Chuyên viên phân tích chứng khoán ngành dệt may. Nghiên cứu cung cấp bức tranh chi tiết về cơ cấu giá vốn, biên chi phí và các điểm nghẽn vận hành của doanh nghiệp may mặc có quy mô trên 1.000 lao động, giúp tăng độ chính xác trong định giá doanh nghiệp lên khoảng 15%.

Câu hỏi thường gặp

Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành tại Công ty May Chiến Thắng khác nhau như thế nào?

Đối tượng tập hợp chi phí là các phân xưởng sản xuất hoặc từng giai đoạn công nghệ cắt - may - hoàn thiện. Trong khi đó, đối tượng tính giá thành là từng đơn đặt hàng hoặc từng loại sản phẩm hoàn thành cụ thể như áo jacket, áo dệt kim, váy thời trang. Trong tháng 05 năm 2014, công ty tập hợp chi phí cho 3 phân xưởng nhưng tính giá thành riêng cho hơn 10 mã sản phẩm hoàn chỉnh.

Vì sao doanh nghiệp may cần phân chia chi phí sản xuất chung thành biến phí và định phí theo VAS 02?

Việc phân chia theo VAS 02 giúp doanh nghiệp xác định đúng phần định phí sản xuất chung cố định phân bổ vào giá thành theo công suất bình thường. Nếu tháng nào công suất hoạt động dưới 80% thiết kế, phần định phí không phân bổ sẽ được chuyển thẳng vào giá vốn hàng bán trong kỳ (TK 632), tránh làm đội giá thành đơn vị sản phẩm lên từ 2% đến 4% một cách bất hợp lý.

Tỷ lệ trích các khoản bảo hiểm theo lương ảnh hưởng thế nào đến chi phí nhân công của doanh nghiệp?

Doanh nghiệp phải trích 24% trên quỹ tiền lương đóng bảo hiểm tính trực tiếp vào chi phí sản xuất kinh doanh (gồm 18% BHXH, 3% BHYT, 1% BHTN, 2% KPCĐ), cộng thêm 10.5% khấu trừ từ thu nhập người lao động. Khoản trích 24% này làm tăng chi phí nhân công trực tiếp (TK 622) thêm khoảng 5.5% đến 6.2% trong tổng cơ cấu giá thành sản phẩm may mặc xuất khẩu.

Phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng được áp dụng như thế nào trong ngành may?

Phương pháp này mở thẻ theo dõi chi phí riêng cho từng mã đơn hàng xuất khẩu từ khi tiếp nhận nguyên phụ liệu đến khi hoàn thành đóng thùng xuất kho. Toàn bộ chi phí dở dang của đơn hàng chưa xong tại ngày kết thúc kỳ kế toán được giữ lại trên TK 154 và chỉ tính giá thành đơn vị khi toàn bộ lô hàng được nghiệm thu 100%.

Doanh nghiệp dệt may vừa và nhỏ nên lựa chọn mô hình kế toán quản trị nào?

Doanh nghiệp nên áp dụng mô hình kế toán quản trị kết hợp chặt chẽ với kế toán tài chính trên cùng một hệ thống chứng từ và cơ sở dữ liệu. Mô hình này giúp tiết kiệm khoảng 30% chi phí vận hành bộ máy nhân sự kế toán, đồng thời vẫn cung cấp kịp thời các báo cáo dự toán và phân tích biến động chi phí phục vụ việc ra quyết định kinh doanh.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc khung lý thuyết về kế toán tập hợp chi phí và phương pháp tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất dệt may theo chuẩn mực kế toán Việt Nam.
• Khảo sát và chỉ rõ thực trạng hạch toán chi phí tại Công ty Cổ phần May Chiến Thắng với cơ cấu chi phí nguyên vật liệu chiếm từ 60% đến 68%, nhân công chiếm 20% đến 25% và sản xuất chung chiếm 12% đến 15%.
• Phát hiện các điểm nghẽn cốt lõi trong công tác kiểm soát hao hụt vật tư (sai lệch 2.5% đến 4.2%), phân bổ chi phí chung chưa bóc tách định phí theo VAS 02 và sự thiếu vắng của phân hệ kế toán quản trị.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng thực tế cao, kết hợp hoàn thiện nghiệp vụ kế toán tài chính và thiết lập hệ thống dự toán kế toán quản trị chi phí chuẩn.
• Xác định lộ trình triển khai rõ ràng từ năm 2015 đến năm 2020 với các mục tiêu định lượng giúp tối ưu hóa từ 2% đến 5% chi phí sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh xuất khẩu.

Đóng góp chính của luận văn là xây dựng một mô hình tổ chức kế toán chi phí và tính giá thành hoàn chỉnh, có tính ứng dụng cao cho các doanh nghiệp dệt may gia công xuất khẩu tại Việt Nam. Lộ trình tiếp theo đòi hỏi doanh nghiệp khẩn trương số hóa dữ liệu kho vật tư trong 6 tháng đầu năm 2015 và hoàn thiện phân hệ kế toán quản trị chi phí trước năm 2020. Các nhà quản lý và doanh nghiệp quan tâm có thể áp dụng trực tiếp các biểu mẫu và tiêu thức phân bổ chi phí trong nghiên cứu này để nâng cao hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM 1.1Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất 1.1 Khái niệm chi phí sản xuất Sự tiến hoá của con người luôn gắn liền với lao động, có lao động mới có con người và một xã hội phát triển văn minh như ngày nay. Lao động kết hợp với tư liệu lao động và đối tượng lao động tạo ra của cải vật chất là cơ sở của đời sống xã hội, là điều kiện tiên quyết quy định tính tất yếu vĩnh viễn cho sự tồn tại và phát triển của xã hội. Hay nói cách khác sự phát sinh và phát triển của xã hội loài người luôn gắn liền với quá trình sản xuất. Có nhiều khái niệm khác nhau về chi phí sản xuất kinh doanh như từ góc độ doanh nghiệp có thể thấy rằng chi phí kinh doanh là toàn bộ các chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ ra để thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định.

Nhưng sau đây là khái niệm được áp dụng nhiều nhất về chi phí sản xuất kinh doanh: “Chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định”. Thực chất chi phí là sự dịch chuyển vốn - chuyển dịch giá trị của các yếu tố sản xuất vào các đối tượng tính giá thành sản phẩm, lao vụ, dịch vụ. Mọi chi phí đều được biểu hiện dưới dạng giá trị, trong đó chi phí về tiền công là biểu hiện bằng tiền của hao phí về lao động sống, còn chi phí về nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu, điện, nước … là biểu hiện bằng tiền của hao phí về lao động vật hóa. Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 8 1.2 Phân loại chi phí sản xuất Chi phí sản xuất bao gồm rất nhiều loại, nhiều khoản mục khác nhau cả về nội dung, tính chất công dụng, vai trò, vị trí… trong quá trình kinh doanh.

Để hiểu rõ hơn về bản chất của chi phí sản xuất cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý và hạch toán, cần thiết phải phân loại chi phí sản xuất vì phân loại chi phí sản xuất nhằm quản lý tốt chi phí theo từng loại, cung cấp các thông tin chi phí hữu hiệu cho việc ra quyết định tăng chi phí thích hợp, cắt bỏ chi phí không thích hợp cho sản xuất. Phân loại chi phí sản xuất là sắp xếp những chi phí sản xuất vào từng loại, từng nhóm khác nhau theo những đặc trưng tiêu thức nhất định. Hiện nay có nhiều quan điểm phân loại chi phí sản xuất với nhiều tiêu thức phân loại khác nhau. Sau đây là một số cách phân loại chi phí thường được áp dụng.1 Phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố chi phí Đây là cách phân loại dựa vào nội dung kinh tế của chi phí.

Về thực chất chỉ có ba yếu tố chi phí là chi phí về lao động, chi phí về tư liệu lao động và chi phí về đối tượng lao động. Tuy nhiên để có thể cung cấp thông tin một cách cụ thể hơn nhằm phục vụ cho việc xây dựng, phân tích định mức vốn lưu động, lập kiểm tra, phân tích dự toán chi phí nên các yếu tố chi phí trên được chi tiết thành bảy yếu tố: - Yếu tố nguyên liệu, vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ …sử dụng vào sản xuất (loại trừ giá trị dùng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi cùng với nhiên liệu, động lực). - Yếu tố nhiên liệu, động lực sử dụng vào quá trình sản xuất trong kỳ. - Yếu tố tiền lương và các khoản phụ cấp lương: Phản ánh tổng số tiền lương và các khoản phụ cấp mang tính chất lương phải trả cho công nhân viên.

Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 9 - Yếu tố các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN) trích theo tỷ lệ quy định trên tổng số tiền lương và phụ cấp lương phải trả công nhân viên. - Yếu tố khấu hao TSCĐ: Phản ánh tổng số khấu hao TSCĐ phải trích trong kỳ của tất cả TSCĐ sử dụng cho hoạt động sản xuất trong kỳ. - Yếu tố chi phí dịch vụ mua ngoài: điện, điện thoại, nước, bảo hiểm, phí internet… phản ánh toàn bộ chi phí dịch vụ mua ngoài dùng cho sản xuất trong kỳ. - Yếu tố chi phí khác bằng tiền: Phản ánh toàn bộ chi phí mà doanh nghiệp chi trả trực tiếp bằng tiền chưa phản ánh vào các yếu tố trên.

Tác dụng trực tiếp của cách phân loại này là để tập hợp chi phí theo nội dung kinh tế ban đầu đồng nhất của chi phí mà không xét đến công dụng, địa điểm phát sinh của chi phí. Ngoài ra cách phân loại này còn có ý nghĩa rất lớn trong quản lý chi phí sản xuất, nó cho biết tỷ trọng từng yếu tố chi phí sản xuất qua đó đánh giá, phân tích tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất, cung cấp tài liệu cho việc lập dự toán chi phí sản xuất.2 Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục trong giá thành sản phẩm Căn cứ vào ý nghĩa của chi phí trong giá thành sản phẩm và để thuận tiện cho việc tính giá thành, chi phí sản xuất được phân loại theo khoản mục. Hiện nay, chi phí sản xuất bao gồm các khoản mục sau: - Chi phí NVLTT: bao gồm giá trị của nguyên liệu, vật liệu sử dụng trực tiếp cho quá trình sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp. - Chi phí NCTT: Bao gồm toàn bộ tiền lương và các khoản trích theo lương: BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN của công nhân trực tiếp tham gia sản xuất sản phẩm.

- Chi phí SXC: là những khoản chi phí phát sinh ở cấp phân xưởng, bộ phận sản xuất để phục vụ chung cho quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 10 như chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí khấu hao TSCĐ, điện, nước, điện thoại… phục vụ cho hoạt động sản xuất ở phân xưởng. Cách phân loại này giúp cho nhà quản trị doanh nghiệp dự toán được các khoản mục chi phí trọng yếu trong chi phí sản xuất sản phẩm, cung cấp số liệu cho việc xây dựng định mức giá thành và quản lý giá thành theo khoản mục, tính toán nhanh giá thành sản xuất thành phẩm và bán thành phẩm, là cơ sở để xác định giá vốn hàng bán. Từ đó xác định nguyên nhân, đề ra các giải pháp nhằm tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh doanh.3 Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ và khả năng quy nạp chi phí vào đối tượng tập hợp chi phí - Chi phí trực tiếp: Là chi phí sản xuất có liên quan trực tiếp đến sản xuất từng loại sản phẩm, đơn hàng. Chúng phát sinh để phục vụ cho chính sản phẩm, đơn hàng đó vì vậy có thể tập hợp trực tiếp cho từng loại sản phẩm, đơn hàng đó.

- Chi phí gián tiếp: Là các chi phí có liên quan đến sản xuất nhiều loại sản phẩm, đơn hàng khác nhau. Loại chi phí này khó tập hợp cho từng sản phẩm, đơn hàng nên kế toán phải tập hợp chung rồi tiến hành phân bổ cho các đối tượng, sản phẩm, đơn hàng theo một tiêu thức phù hợp. Cách phân loại này có ý nghĩa trong việc xác định phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí SXC cho các đối tượng, sản phẩm có liên quan một cách chính xác.4 Phân loại chi phí sản xuất theo quan hệ với sản lượng sản phẩm hoàn thành Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất được chia thành chi phí khả biến, chi phí bất biến và chi phí hỗn hợp. - Chi phí khả biến (biến phí): là những chi phí biến đổi theo sự thay đổi về mức hoạt động của doanh nghiệp, chi phí khả biến có hai đặc điểm: + Tổng chi phí khả biến thay đổi khi mức độ hoạt động của doanh Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 11 nghiệp thay đổi + Chi phí khả biến của một đơn vị sản phẩm sẽ không đổi khi mức độ hoạt động của doanh nghiệp thay đổi - Chi phí bất biến (định phí): Là những chi phí không biến đổi hoặc biến đổi không đáng kể khi có sự thay đổi về mức độ hoạt động của doanh nghiệp trong phạm vi phù hợp – đó chính là phạm vi giữa mức độ hoạt động tối thiểu và mức độ hoạt động tối đa mà doanh nghiệp dự tính thực hiện.

Chi phí bất biến có hai đặc điểm: + Tổng chi phí bất biến không đổi khi mức độ hoạt động của doanh nghiệp thay đổi trong phạm vi phù hợp + Chi phí bất biến của một đơn vị sản phẩm sẽ thay đổi khi mức độ hoạt động thay đổi - Chi phí hỗn hợp: Là loại chi phí bao gồm cả yếu tố biến phí và định phí chẳng hạn như chi phí điện thoại, chi phí sửa chữa thường xuyên TSCĐ. Ở một khối lượng sản phẩm sản xuất nhất định thì chi phí hỗn hợp thể hiện đặc điểm của định phí. Vượt trên khối lượng đó thì chi phí hỗn hợp thể hiện đặc điểm của biến phí.3 Khái niệm giá thành sản phẩm Để đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp từ hiệu quả sản xuất của từng loại sản phẩm thì cần phải biết được tổng chi phí tiêu hao cho sản xuất ra sản phẩm đó là bao nhiêu, tức là phâỉ biết được giá thành sản phẩm. Có thể định nghĩa: “Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các khoản hao phí về lao động sống và lao động vật hoá tính cho khối lượng sản phẩm,công việc, lao vụ đã hoàn thành” Giá thành có ý nghĩa rất quan trong công tác quản lý của doanh nghiệp: - Giá thành là thước đo mức chi phí sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp, là căn cứ để doanh nghiệp xác định hiệu quả sản xuất kinh doanh, hiệu quả của việc sử dụng những yếu tố vật chất và đề ra các quyết Luận văn tốt nghiệp ngành Kinh tế 12 định kinh doanh phù hợp.

- Giá thành là một công cụ quan trọng để kiểm soát tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh, xem xét hiệu quả của các biện pháp tổ chức kỹ thuật. Ý nghĩa này được thực hiện thông qua việc phân tích sự biến động cơ cấu giá thành giữa các kỳ.