MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, hoạt động thương mại quốc tế được xem là một trong những hoạt động quan trọng nhằm xây dựng đất nước giàu mạnh và phát triển. Có thương mại quốc tế nói chung và hoạt động nhập khẩu nói riêng mới đáp ứng được nhu cầu của công cuộc công nghệ hóa, hiện đại hóa. Có thể nói, nhập khẩu tác động một cách trực tiếp và quyết định đến sản xuất và đời sống.
Nhập khẩu là để tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, hiện đại cho sản xuất và các hàng hóa tiêu dùng mà trong nước chưa sản xuất được hoặc sản xuất không hiệu quả. Việc giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ ngoại thương bao giờ cũng phức tạp và chứa đựng nhiều rủi ro so với mua bán trong nước do có sự khác nhau về nhiều mặt. Hơn nữa, trong doanh nghiệp thương mại đầu vào của hàng hóa quyết định đầu ra và sẽ quyết định đến lợi nhuận của doanh nghiệp. Để tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp thương mại phải tổ chức tốt ba khâu của quá trình lưu chuyển hàng hóa là mua vào - dự trữ - bán ra đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp như hiện nay.
Trên thực tế, các doanh nghiệp thường quan tâm đến khâu tiêu thụ mà chưa quan tâm đúng mức tới khâu mua hàng. Do đó để đạt hiệu quả cao trong hoạt động nhập khẩu hàng hóa các doanh nghiệp cần có đội ngũ kế toán nắm vững kiến thức về nhập khẩu hàng hóa. Công ty Cổ phần thiết bị vật tư Minh Hải là doanh nghiệp bán buôn ô tô, xe có động cơ, máy móc, thiết bị và các phụ tùng máy khác.Các thiết bị máy móc của doanh nghiệp chủ yếu được nhập khẩu từ nước ngoài. Công ty đã và đang tổ chức bộ máy kế toán phù hợp, hoạt động có hiệu quả, góp phần không nhỏ vào sự phát triển của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, do sự phức tạp của quá trình nhập khẩu hàng hóa cũng như mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt của thị trường mà các nghiệp vụ nhập khẩu hàng hóa tại Công ty Cổ phần thiết bị vật tư 1 Minh Hải phát sinh nhiều, có giá trị lớn và còn một số hạn chế trong công tác kế toán nhập khẩu hàng hoá tại công ty nên càng đòi hỏi doanh nghiệp phải hoàn thiện hơn nữa đội ngũ kế toán nhập khẩu hàng hóa hiệu quả. Nhận thức được tầm quan trọng của kế toán nhập khẩu hàng hóa, trong quá trình thực tập tại Công ty Cổ phần vật tư Minh Hải em lựa chọn đề tài “Kế toán nhập khẩu hàng hóa tại Công ty Cổ phần thiết bị vật tư Minh Hải” làm đề tài tốt nghiệp của mình. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Đánh giá thực trạng kế toán nhập khẩu hàng hóa tại Công ty Cổ phần thiết bị vật tư Minh Hải từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán nhập khẩu hàng hóa tại đơn vị.
Mục tiêu cụ thể Hệ thống hóa cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về kế toán nhập khẩu hàng hóa tại các doanh nghiệp. Phân tích, đánh giá thực trạng kế toán nhập khẩu hàng hóa tại Công ty Cổ phần thiết bị vật tư Minh Hải. Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán nhập khẩu hàng hóa tại Công ty Cổ phần thiết bị vật tư Minh Hải. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.
Đối tượng nghiên cứu Công tác kế toán nhập khẩu hàng hóa tại công ty Các sản phẩm như máy móc, thiết bị, xe… Các chứng từ, sổ sách 1. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nội dung: tìm hiểu kế toán nhập khẩu hàng hóa tại Công ty Cổ phần thiết bị vật tư Minh Hải trong năm 2022, nghiên cứu cả nội dung mua hàng hóa trong nước để so sánh với nhập khẩu hàng hóa. 2 Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần thiết bị vật tư Minh Hải tại số 55 Nguyễn Văn Linh, phường Phúc Đồng, quận Long Biên, Hà Nội. Phạm vi thời gian: Thời gian thực tập tại đơn vị: từ ngày 20/07/2022 đến ngày 20/12/2022.
Thời gian lấy số liệu: năm 2019, 2020, 2021 và các nghiệp vụ nhập khẩu hàng hóa, mua hàng hoá vào 6 tháng đầu năm năm 2022. 3 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lý luận về kế toán nhập khẩu hàng hoá 2. Những vấn đề chung về nhập khẩu hàng hóa 2.
Khái niệm, vai trò của hoạt động nhập khẩu hàng hóa a. Khái niệm Theo quy định tại điều 28 Luật Thương mại 2005 về Xuất khẩu, Nhập khẩu hàng hoá như sau: “Nhập khẩu hàng hoá là việc hàng hoá được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Theo đó, nhâp khẩu được hiểu là hoạt động kinh doanh buôn bán trên phạm vi quốc tế, là quá trình trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá lấy tiền tệ là môi giới. Nhập khẩu không phải là hành vi buôn bán riêng lẻ mà là một hệ thống các quan hệ buôn bán một nền kinh tế có cả tổ chức bên trong và bên ngoài.
Vai trò Theo Đinh Văn Đãn và cộng sự (2009) nhập khẩu là môt hoạt động quan trọng của thương mại quốc tế, nhập khẩu có một vai trò rất quan trọng: + Đối với xã hội: Nhập khẩu là hoạt động quan trọng của ngoại thương, tác động trực tiếp và quyết định đến sản xuất và đời sống trong nước. Nhập khẩu có vai trò quan trọng trong nền kinh tế của một quốc gia, đảm bảo sự phát triển ổn định của những ngành kinh tế mũi nhọn mỗi nước đồng thời khai thác triệt để lợi thế so sánh của quốc gia, góp phần thực hiện chuyên môn hoá cao trong lao động và cải thiện cán cân thanh toán quốc tế. Bổ sung kịp thời những hàng hoá còn thiếu mà trong nước không sản xuất được hoặc sản xuất không đủ tiêu dùng làm cân đối kinh tế, tạo được sự cân đối 4 cung cầu trong tiêu dùng cũng như trong sản xuất, làm tăng số lượng và chất lượng của các mặt hàng trên thị trường trong nước nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, góp phần cải thiện và nâng cao cuộc sống của người dân. Nhập khẩu tạo ra sự chuyển giao công nghệ, do đó tạo ra sự phát triển vượt bậc của sản xuất xã hội, tiết kiệm chi phí và thời gian, tạo ra sự đồng đều về trình độ phát triển trong xã hội.
Nhập khẩu tạo ra sự cạnh tranh giữa hàng nội và hàng ngoại, tạo ra động lực bắt buộc các nhà sản xuất trong nước phải ngừng vươn lên, tạo ra sự phát triển trong xã hội và sự thanh lọc các đơn vị sản xuất Nhập khẩu xoá bỏ tình trạng độc quyền, phá vỡ triệt để nền kinh tế lạc hậu tự cấp, tự túc. Tiến tới sự hợp tác giữa các quốc gia là cầu nối thông suốt của nền kinh tế tiên tiến trong và ngoài nước, tạo lợi thế để phát huy lợi thế so sánh trên cơ sở công nghệ hoá. + Đối với doanh nghiệp: Giúp doanh nghiệp chủ động được nguồn hàng trong sản xuất kinh doanh. Thị trường nước ngoài với nguồn hàng phong phú, đa dạng cả về chất lượng và mẫu mã sẽ giúp cho doanh nghiệp thoải mái nhập khẩu cho kế hoạch sản xuất kinh doanh mà không lo thiếu hàng hoặc không đạt chuẩn như mong muốn đáp ứng các nhu cầu khác nhau của doanh nghiệp.
Nhập khẩu còn giúp doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận với nguồn hàng rẻ hơn trong nước. Đối với các mặt hàng không có thế mạnh cạnh tranh của Việt Nam thì không những chủng loại chất lương không đảm bảo mà sản phẩm có giá trị rất cao so với sản phẩm tương tự ở thị trường nước ngoài. Tìm được nguồn hàng hoá rẻ hơn là cơ hội giúp doanh nghiêp tăng cường cạnh tranh nhờ cắt giảm được chi phí, từ đó tăng lợi nhuận kinh doanh. Bên cạnh đó nhập khẩu còn là một hình thức kinh doanh đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ nhập khẩu uỷ thác.
Đây cũng là môt lĩnh vực 5 tiềm năng đem lại lợi nhuận nếu doanh nghiệp có chiến lược kinh doanh hiệu quả. Đặc điểm của nhập khẩu hàng hóa a. Theo Đinh Văn Đãn và cộng sự (2009) đặc điểm của nhập khẩu hàng hoá như sau: Hoạt động nhập khẩu là một hoạt động đa dạng và phức tạp hơn so với kinh doanh hàng hoá trong nước. Sự phức tạp đó được thể hiện ở một số đặc điểm: Chịu sự điều chỉnh của nhiều nguồn luật như điều ước quốc tế và ngoại thương, luật quốc gia của các nước hữu quan, tập quán thương mại quốc tế.
Các phương thức giao dịch mua mua bán trên thị trường quốc tế rất phong phú: giao dịch trực tiếp, giao dịch trung gian, giao dịch tại hội trợ triển lãm. Các phương thức thanh toán rất đa dạng: nhờ thu, hàng đổi hàng, L/C… Tiền tệ dùng trong thanh toán thường là ngoại tệ mạnh có sức chuyển đổi cao như: USD, bảng Anh… Điều kiện cơ sở giao hàng: có nhiều hình thức phổ biến là nhập khẩu theo điều kiện CIF… Kinh doanh nhập khẩu là kinh doanh trên phạm vi quốc tế nên địa bàn rộng, thủ tục phức tạp, thời gian thực hiện dài. Kinh doanh nhập khẩu phụ thuộc vào kiến thức kinh doanh, trình độ quản lý, trình độ nghiệp vụ ngoại thương, sự nhanh nhạy nắm bắt thông tin. Trong hoạt động nhập khẩu có thể xảy ra những rủi ro thuộc về hàng hoá.
Để đề phòng rủi ro, có thể mua bảo hiểm tương ứng. Hoạt động nhập khẩu là cơ hội để các doanh nghiệp có quốc tịch khác nhau hơp tác lâu dài. Thương mại quốc tế có ảnh hưởng trực tiếp đến quan hên kinh tế- chính trị của các nước XNK, góp phần phát triển kinh tế đối ngoại. Để hiểu rõ đặc điểm của nhập khẩu hàng hoá, xin đưa ra các đặc điểm cụ thể về điều kiện giao dịch, phương thức nhập khẩu, phương thức thanh toán trong nhập khẩu như sau: 6 + Các điều kiện giao dịch cơ bản Việc kinh doanh nhập khẩu được diễn ra giữa người mua và người bán thuộc hai nước khác nhau, những rào cản ngôn ngữ, văn hoá và chính sách ngoại thương khác nhau buộc doanh nghiệp phải tìm hiểu kĩ các điều kiện thương mại quốc tế để tránh được những rủi ro và lựa chọn những phương án tốt nhất cho hoạt động nhập khẩu của doanh nghiệp.