Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt

Khóa luận kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt - ĐH Kinh tế Huế

• Tác giả: Đỗ Thị Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Xi măng Tốt

Nguyên vật liệu giữ vai trò thiết yếu trong hoạt động kinh doanh vật liệu xây dựng. Tại Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt, danh mục vật tư chủ yếu gồm xi măng, gạch, cát và đá xây dựng. Các mặt hàng này đòi hỏi điều kiện bảo quản nghiêm ngặt trước tác động thời tiết. Do đó, kế toán nguyên vật liệu trở thành khâu quản lý trọng tâm. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Kỳ kế toán tính theo năm dương lịch từ ngày 01 tháng 01 đến 31 tháng 12. Phương pháp hạch toán hàng tồn kho là kê khai thường xuyên. Đơn vị sử dụng hình thức chứng từ ghi sổ để theo dõi mọi biến động tài sản. Thuế giá trị gia tăng được tính theo phương pháp khấu trừ. Giá xuất kho xác định theo phương pháp bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ. Mô hình quản lý này giúp ban giám đốc nắm bắt lượng hàng hóa lưu kho kịp thời. Bộ phận kho và phòng kế toán phối hợp liên tục để lập báo cáo định kỳ. Toàn bộ quy trình hướng đến mục tiêu minh bạch chi phí và an toàn vốn kinh doanh.

1.1. Đặc điểm nguyên vật liệu kinh doanh của doanh nghiệp

Nguyên vật liệu tại doanh nghiệp có đặc tính kỹ thuật rất đặc thù. Mặt hàng chủ lực gồm xi măng bao, cát, đá và gạch xây dựng. Đây là vật tư phục vụ trực tiếp cho các công trình. Sản phẩm rất dễ biến chất dưới tác động của độ ẩm hoặc mưa bão. Xi măng đóng rắn sẽ mất hoàn toàn giá trị sử dụng. Gạch vỡ gây sụt giảm doanh thu bán hàng. Do đó, doanh nghiệp phân loại vật tư thành nguyên vật liệu chính và vật liệu phụ. Yêu cầu bốc dỡ và lưu kho đòi hỏi tính kỷ luật cao. Nhân viên kho phải thường xuyên kiểm tra độ ẩm thực tế. Việc phân loại chuẩn xác tạo cơ sở vững chắc cho kế toán chi tiết vật tư.

1.2. Chính sách và nguyên tắc hạch toán áp dụng

Chính sách kế toán tại công ty tuân thủ chặt chẽ Thông tư 133/2016/TT-BTC. Đơn vị tiền tệ hạch toán thống nhất là Đồng Việt Nam. Doanh nghiệp áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên đối với hàng tồn kho. Mọi nghiệp vụ nhập xuất được ghi nhận liên tục trên hệ thống sổ sách. Phương pháp tính giá xuất kho là bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ. Công thức tính toán dựa trên tổng giá trị và số lượng tồn kho cộng nhập trong kỳ. Thuế giá trị gia tăng được hạch toán theo phương pháp khấu trừ hợp lệ. Tài sản cố định kho bãi trích khấu hao theo phương pháp đường thẳng. Các nguyên tắc này đảm bảo số liệu tài chính phản ánh trung thực kết quả kinh doanh.

II. Thực trạng kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Xi măng Tốt

Thực tế công tác kế toán nguyên vật liệu tại doanh nghiệp bộc lộ nhiều điểm sáng kèm bất cập. Quy trình luân chuyển chứng từ nhập và xuất diễn ra thường xuyên. Doanh nghiệp áp dụng phương pháp thẻ song song để quản lý chi tiết nguyên vật liệu. Tại kho, thủ kho mở thẻ kho theo dõi về mặt số lượng vật tư. Tại phòng kế toán, kế toán viên theo dõi cả số lượng lẫn giá trị trên sổ chi tiết. Tuy nhiên, việc đối chiếu giữa thẻ kho và sổ chi tiết chưa diễn ra thường xuyên mỗi tuần. Tình trạng dồn chứng từ vào cuối tháng gây áp lực xử lý rất lớn. Hệ thống chứng từ gồm phiếu nhập kho Mẫu 01-VT và phiếu xuất kho Mẫu 02-VT đôi khi thiếu chữ ký người nhận. Công tác kiểm kê vật tư định kỳ chưa thực hiện đồng bộ với biên bản kiểm kê đầy đủ. Mặt khác, đơn giá bình quân cả kỳ dự trữ khiến giá vốn phản ánh chậm trễ. Kế toán không thể cung cấp tức thì giá vốn hàng bán ngay khi xuất xưởng vật tư. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc định giá bán nhanh cho khách hàng lớn.

2.1. Quy trình luân chuyển chứng từ và sổ chi tiết

Quy trình xử lý chứng từ bắt đầu từ khâu mua hàng hóa vào kho. Thủ kho nhận hóa đơn giá trị gia tăng và lập phiếu nhập kho. Chứng từ gồm bảng kê mua hàng, hóa đơn bán hàng và biên bản giao nhận. Kế toán vật tư kiểm tra tính hợp pháp rồi ghi sổ chi tiết vật tư. Đối với nghiệp vụ xuất kho, thủ kho lập phiếu xuất kho căn cứ hợp đồng bán. Phương pháp thẻ song song được vận hành qua thẻ kho và sổ kế toán chi tiết. Tuy vậy, sự phối hợp giữa hai bộ phận đôi lúc thiếu nhịp nhàng. Chứng từ luân chuyển chậm gây ra độ trễ trong ghi nhận nghiệp vụ phát sinh. Sổ chi tiết đôi khi chưa cập nhật kịp thời số lượng tồn kho thực tế.

2.2. Hạn chế trong kiểm kê và tính giá nguyên vật liệu

Công tác quản lý kho bãi còn tồn tại một số hạn chế cụ thể. Doanh nghiệp chủ yếu kiểm kê định kỳ vào cuối năm tài chính. Việc kiểm tra đột xuất trong năm ít khi được tổ chức đồng bộ. Sự chênh lệch giữa số liệu sổ sách và số lượng kho thực tế chậm được phát hiện. Bụi bặm và độ ẩm làm hao hụt nguyên vật liệu chưa được hạch toán riêng. Ngoài ra, việc dùng phương pháp bình quân gia quyền cả kỳ bộc lộ nhược điểm lớn. Kế toán phải đợi đến cuối tháng mới tính được giá vốn xuất kho. Khi giá xi măng trên thị trường biến động mạnh, công ty khó điều chỉnh giá bán linh hoạt. Việc hạch toán thủ công làm tăng nguy cơ sai sót số liệu kế toán tổng hợp.

III. Hoàn thiện kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Xi măng Tốt

Hoàn thiện kế toán nguyên vật liệu đòi hỏi doanh nghiệp áp dụng giải pháp đồng bộ và quyết liệt. Trước hết, doanh nghiệp cần nâng cấp phần mềm kế toán chuyên dụng nhằm tự động hóa luân chuyển chứng từ. Việc nhập liệu điện tử giúp đồng bộ tức thì số liệu kho và phòng kế toán. Kế toán viên có thể chuyển đổi phương pháp tính giá sang bình quân sau mỗi lần nhập. Cách làm này phản ánh chính xác giá vốn tại thời điểm bán hàng. Ban lãnh đạo nên ban hành quy chế kiểm kê định kỳ theo từng tháng và quý. Thủ kho cùng kế toán tiến hành đối chiếu số dư thẻ kho với sổ chi tiết hàng tuần. Doanh nghiệp cần xây dựng định mức hao hụt vật tư xây dựng trong quá trình lưu kho và bốc dỡ. Mọi biên bản kiểm kê thừa thiếu phải có hướng xử lý trách nhiệm rõ ràng. Đội ngũ nhân sự cần được đào tạo bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ thường xuyên. Những giải pháp này giúp tối ưu hóa chi phí và củng cố hiệu quả kinh doanh bền vững.

3.1. Ứng dụng phần mềm kế toán và số hóa chứng từ

Chuyển đổi số là yêu cầu cấp thiết đối với công ty kinh doanh vật liệu. Doanh nghiệp cần triển khai phần mềm quản lý kho chuyên sâu tích hợp kế toán tổng hợp. Mỗi phiếu nhập kho hay phiếu xuất kho đều được lập trực tuyến trên hệ thống mạng nội bộ. Thủ kho quét mã vạch vật tư để cập nhật ngay số lượng hàng vào kho bãi. Kế toán vật tư tiếp nhận dữ liệu tự động mà không cần nhập thủ công lại từ đầu. Quy trình số hóa này loại bỏ hoàn toàn tình trạng sai sót số liệu và thất lạc chứng từ giấy. Dữ liệu tồn kho được kết xuất theo thời gian thực phục vụ báo cáo quản trị. Nhờ đó, ban giám đốc có cơ sở chính xác để quyết định thời điểm nhập thêm vật tư.

3.2. Đổi mới phương pháp tính giá và quy chế kiểm kê

Công ty nên chuyển sang áp dụng phương pháp bình quân gia quyền sau mỗi lần nhập. Phương pháp này giúp phản ánh kịp thời giá vốn xi măng khi thị trường biến động giá liên tục. Kế toán xác định được ngay giá vốn sau từng chuyến hàng xuất bán lẻ hoặc bán buôn. Ngoài ra, ban lãnh đạo cần ban hành quy chế kiểm kê vật tư định kỳ hằng tháng. Hội đồng kiểm kê gồm đại diện ban giám đốc, kế toán trưởng và thủ kho. Mọi số liệu kiểm kê thực tế phải đối chiếu với số dư trên sổ sách kế toán. Chênh lệch thừa hoặc thiếu cần được lập biên bản xử lý nguyên nhân lập tức. Doanh nghiệp cần quy định rõ mức hao hụt cơ học cho phép đối với gạch ngói và xi măng vụn.

IV. Ý nghĩa kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Xi măng Tốt

Tổ chức bộ máy kế toán nguyên vật liệu hoàn thiện giữ ý nghĩa sống còn đối với công ty thương mại xây dựng. Dữ liệu kế toán minh bạch phản ánh chính xác hiệu suất luân chuyển dòng vốn lưu động. Việc quản lý vật tư nghiêm ngặt giúp cắt giảm chi phí bảo quản và hạn chế tối đa hao hụt hàng tồn kho. Ban quản trị dễ dàng nhận diện chủng loại mặt hàng có tốc độ tiêu thụ cao để chủ động kế hoạch gom hàng. Bên cạnh đó, hệ thống chứng từ hoàn chỉnh bảo vệ doanh nghiệp trước các rủi ro pháp lý về thuế giá trị gia tăng. Báo cáo tài chính tin cậy cũng củng cố uy tín của doanh nghiệp trong mắt các ngân hàng thương mại và đối tác cung ứng. Trong bối cảnh ngành xây dựng cạnh tranh gay gắt, tối ưu hóa công tác kế toán vật tư là chìa khóa gia tăng biên lợi nhuận. Sự đồng bộ giữa phần mềm quản trị và nhân sự có chuyên môn tạo đòn bẩy vững chắc cho sự phát triển lâu dài của thương hiệu.

4.1. Vai trò kiểm soát dòng tiền và chi phí tồn kho

Hạch toán chính xác nguyên vật liệu giúp dòng tiền doanh nghiệp lưu thông nhịp nhàng. Khi lượng hàng tồn kho được theo dõi sát sao, công ty tránh được tình trạng đọng vốn quá mức vào các kho bãi. Kế toán xác định kịp thời mức dự trữ an toàn cho từng danh mục sản phẩm chủ lực. Doanh nghiệp không bị thiếu hụt xi măng trong giai đoạn cao điểm thi công công trình. Chi phí lãi vay vốn lưu động nhờ đó giảm bớt đáng kể. Số liệu kiểm kê minh bạch ngăn chặn tiêu cực và mất mát tài sản kho bãi. Kiểm soát tốt chi phí nguyên vật liệu trực tiếp cải thiện lợi nhuận sau thuế của công ty.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp thương mại vật liệu

Mô hình kế toán tại đơn vị mang lại nhiều bài học giá trị cho các doanh nghiệp cùng ngành. Việc lựa chọn phương pháp hạch toán phải tương thích với năng lực quản lý và quy mô vận hành. Các đơn vị kinh doanh vật liệu rời cần kết hợp hài hòa giữa kiểm kê thường xuyên và phần mềm số. Chứng từ luân chuyển phải được chuẩn hóa ngay từ cửa kho đến phòng kế toán. Sự phối hợp chặt chẽ giữa thủ kho và kế toán viên là yếu tố quyết định độ chính xác số liệu. Doanh nghiệp cần xây dựng quy chuẩn bảo quản kho bãi để giảm thiểu rủi ro thời tiết làm giảm chất lượng vật liệu. Đầu tư đúng mức cho nghiệp vụ kế toán vật tư là nền tảng quản trị bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Kế toán với đề tài "Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH Thương Mại Xi Măng Tốt" được sinh viên Đỗ Thị Như Quỳnh (lớp K55C - Kế toán, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế) thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Hoàng vào năm 2025.

Bối cảnh thực tiễn được tác giả đặt ra bắt nguồn từ tính chất cạnh tranh gay gắt của nền kinh tế thị trường, nơi các doanh nghiệp sản xuất và thương mại vật tư muốn tồn tại và phát triển buộc phải không ngừng tìm kiếm thị trường, nâng cao hiệu quả hoạt động, cung cấp sản phẩm đạt chất lượng cao với giá thành hợp lý. Trong các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và cung ứng vật liệu xây dựng, chi phí nguyên vật liệu luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí hoạt động và cơ cấu giá thành sản phẩm. Mọi biến động của chi phí nguyên vật liệu đều tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh và khả năng sinh lời. Vì vậy, công tác quản lý và hạch toán nguyên vật liệu một cách chính xác, kịp thời, bảo đảm sử dụng tiết kiệm và tuân thủ các định mức tiêu hao là yêu cầu cấp thiết của công tác quản trị nội bộ.

Mục tiêu chung của đề tài là mô tả và làm rõ thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt. Cụ thể hóa mục tiêu chung, khóa luận đặt ra ba nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về công tác kế toán nguyên vật liệu trong các doanh nghiệp.
2. Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt.
3. Đề xuất một số ý kiến và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại đơn vị nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các nghiệp vụ và quy trình kế toán nguyên vật liệu, trọng tâm là công tác nhập, xuất và hạch toán nguyên vật liệu phát sinh tại doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu về không gian được giới hạn tại Phòng Kế toán của Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt (Lô 07-7 khu đô thị số 2, Phường Điện Thắng Bắc, Thị xã Điện Bàn, Tỉnh Quảng Nam). Về thời gian, tác giả thực hiện nghiên cứu thực tế từ ngày 11/11/2024, sử dụng dữ liệu kế toán và báo cáo tài chính của công ty trong giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2023, kết hợp với các chứng từ ghi sổ phát sinh trong năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và chuẩn mực kế toán hiện hành của Bộ Tài chính Việt Nam:

• Thông tư 133/2016/TT-BTC: Căn cứ pháp lý điều chỉnh chế độ kế toán cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó, Điều 24 làm rõ khái niệm nguyên vật liệu là đối tượng lao động mua ngoài hoặc tự chế biến phục vụ mục đích sản xuất kinh doanh, bị tiêu hao và biến dạng toàn bộ qua một chu kỳ sản xuất; Điều 22 quy định về phương pháp kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên.
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02) - Hàng tồn kho: Điều 13 làm căn cứ cho việc tính giá xuất kho nguyên vật liệu theo các phương pháp: tính giá thực tế đích danh, phương pháp nhập trước - xuất trước (FIFO) và phương pháp bình quân gia quyền (bình quân cả kỳ hoặc bình quân liên hoàn sau mỗi lần nhập).
• Hệ thống chứng từ và phương pháp hạch toán chi tiết: Hệ thống biểu mẫu chứng từ vật tư ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, bao gồm Phiếu nhập kho (Mẫu 02-VT), Phiếu xuất kho (Mẫu 01-VT), Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ (Mẫu 03-VT), Bảng kê mua hàng, Biên bản kiểm kê vật tư hàng hóa. Lý thuyết về 3 phương pháp kế toán chi tiết vật liệu: Phương pháp thẻ song song, Phương pháp sổ đối chiếu luân chuyển và Phương pháp sổ số dư.
• Nguyên tắc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho: Cơ sở xác định mức dự phòng khi giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc ghi sổ, nguyên tắc hạch toán dự phòng bổ sung vào giá vốn hàng bán qua tài khoản 632 và tài khoản 2294, cũng như nguyên tắc hoàn nhập chênh lệch dự phòng.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp ba nhóm phương pháp cụ thể:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, phân tích và hệ thống hóa lý thuyết từ giáo trình đại học, các công trình khóa luận lưu trữ tại thư viện, văn bản luật, thông tư và chuẩn mực kế toán do Bộ Tài chính ban hành; đồng thời thu thập hệ thống tài liệu nội bộ, báo cáo tài chính và sổ sách chứng từ của doanh nghiệp.
• Phương pháp thu thập số liệu: Trực tiếp quan sát các thao tác nghiệp vụ hằng ngày của kế toán vật tư và thủ kho; thực hiện phỏng vấn trực tiếp nhân viên kế toán về quy trình luân chuyển chứng từ, phương pháp hạch toán, cơ cấu tổ chức bộ máy và thực tế kiểm soát hàng tồn kho tại đơn vị.
• Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng các phương pháp hạch toán kế toán chuyên ngành kết hợp phương pháp so sánh số tuyệt đối và số tương đối để phân tích tình hình tài sản, nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận và biến động lao động của đơn vị qua các năm tài chính.

Nguồn dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu là dữ liệu thực tế do Phòng Kế toán Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt cung cấp, bao gồm các bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2021-2023, cùng hệ thống chứng từ gốc, chứng từ ghi sổ, sổ chi tiết và sổ cái các tài khoản liên quan (TK 154, TK 642) năm 2023.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp

Nội dung chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về nguyên vật liệu trong doanh nghiệp:

• Đặc điểm và vai trò của nguyên vật liệu: Nguyên vật liệu là đối tượng lao động tham gia vào một chu kỳ sản xuất nhất định, bị tiêu hao hoặc thay đổi hình thái vật chất ban đầu để cấu thành nên thực thể sản phẩm. Giá trị của nguyên vật liệu chuyển dịch toàn bộ một lần vào chi phí sản xuất và giá thành. Quản lý nguyên vật liệu đòi hỏi phải ghi chép chính xác số lượng, chất lượng, giá trị thực tế ở cả ba khâu nhập - xuất - tồn, kiểm tra việc chấp hành định mức tiêu hao và trích lập dự phòng giảm giá đúng quy định.
• Phân loại nguyên vật liệu: Được thực hiện theo ba tiêu thức:
  • Căn cứ vào vai trò và công dụng: Nguyên vật liệu chính (tạo nên thực thể sản phẩm như xi măng, sắt, thép trong xây lắp; vải trong may mặc), nguyên vật liệu phụ (làm tăng chất lượng, màu sắc hoặc hoàn thiện sản phẩm), nhiên liệu (thể lỏng như xăng dầu, thể rắn như than, thể khí như gas), vật tư phụ tùng thay thế (ốc, buloong, vỏ ruột xe), vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản, vật liệu khác.
  • Căn cứ vào mục đích và công dụng: Nguyên vật liệu dùng cho sản xuất trực tiếp và nguyên vật liệu dùng cho các mục đích khác (bán hàng, quản lý, góp vốn liên doanh, biếu tặng).
  • Căn cứ vào nguồn gốc: Nguyên vật liệu mua ngoài, nguyên vật liệu tự gia công chế biến và nguyên vật liệu hình thành từ các nguồn khác (biếu tặng, viện trợ, thu hồi từ thanh lý tài sản cố định).
• Phương pháp tính giá nguyên vật liệu:
  • Giá trị thực tế nhập kho: Đối với mua ngoài bằng giá mua trên hóa đơn cộng chi phí thu mua (vận chuyển, bốc dỡ, bảo quản, hao hụt định mức) cộng các khoản thuế không được hoàn lại, trừ đi các khoản giảm trừ (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng mua, hàng mua trả lại). Đối với tự chế biến hoặc gia công bằng giá thực tế xuất kho cộng chi phí gia công, vận chuyển.
  • Giá trị thực tế xuất kho: Trình bày chi tiết bản chất, công thức tính, điều kiện áp dụng của 4 phương pháp theo VAS 02: phương pháp giá thực tế đích danh, phương pháp nhập trước - xuất trước (FIFO) và phương pháp bình quân gia quyền (cả kỳ dự trữ hoặc sau mỗi lần nhập).
• Hạch toán chi tiết và tổng hợp: Trình bày quy trình luân chuyển chứng từ, ưu nhược điểm của 3 phương pháp hạch toán chi tiết (Thẻ song song, Sổ đối chiếu luân chuyển, Sổ số dư). Đối với kế toán tổng hợp, phân tích phương pháp kê khai thường xuyên (sử dụng TK 152, các hình thức sổ Nhật ký chung, Nhật ký chứng từ, Nhật ký sổ cái, Chứng từ ghi sổ) và phương pháp kiểm kê định kỳ (sử dụng TK 611, chi tiết TK 6111, TK 6112). Làm rõ nguyên tắc lập và hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho theo công thức so sánh giá gốc với giá trị thuần có thể thực hiện được thông qua cặp tài khoản 632 và 2294.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt

Chương 2 phản ánh chi tiết về đơn vị thực tập và đi sâu vào thực trạng công tác hạch toán tại doanh nghiệp:

• Khái quát về doanh nghiệp: Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt thành lập ngày 20/04/2018 tại Lô 07-7 khu đô thị số 2, Phường Điện Thắng Bắc, Thị xã Điện Bàn, Tỉnh Quảng Nam; do ông Nguyễn Đức Phước làm đại diện pháp luật; mã số thuế 4001144241. Doanh nghiệp hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực bán buôn vật tư xây dựng (mã ngành 4663 - bán buôn xi măng, gạch, đá, cát, sơn, kính; mã ngành 4662 - bán buôn kim loại; mã ngành 4610 - đại lý, môi giới; mã ngành 4752 - bán lẻ đồ ngũ kim; mã ngành 4933 - vận tải hàng hóa đường bộ). Thị trường cung ứng chủ lực trải rộng khắp các tỉnh miền Trung gồm Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi.
• Cơ cấu tổ chức bộ máy: Bộ máy quản lý gồm Giám đốc điều hành trực tiếp 4 bộ phận chuyên môn: Phòng Kế toán, Phòng Hành chính, Phòng Kinh doanh và Phòng Kế hoạch. Bộ máy kế toán tổ chức theo mô hình tập trung gồm Kế toán trưởng, Kế toán vật tư hàng hóa, Kế toán tổng hợp, Kế toán công nợ, Thủ quỹ và có sự phối hợp trực tiếp với Tổ vật tư - thủ kho.
• Phân tích nguồn lực và kết quả kinh doanh:
  • Biến động lao động (2022-2023): Tổng số lao động năm 2022 là 50 người, năm 2023 tăng lên 64 người (tăng 14 người, tương ứng tăng 28,00%). Trong đó, lao động nam chiếm đa số (55 người năm 2023, tỷ trọng 85,9%) do tính chất công việc vận chuyển, bốc xếp vật tư nặng; phân theo trình độ năm 2023 gồm 16 người trình độ phổ thông, 30 người trình độ trung cấp - nghề và 18 người có trình độ đại học/cao đẳng.
  • Tình hình tài sản và nguồn vốn (2021-2023): Tổng tài sản năm 2022 đạt gần 6 tỷ đồng (tăng 48,15% so với năm 2021); năm 2023 đạt gần 9,35 tỷ đồng (tăng 39,04% so với năm 2022). Mức tăng tài sản chủ yếu xuất phát từ việc các khoản phải thu khách hàng tăng mạnh (tăng 40,96% trong năm 2023), cho thấy tình trạng doanh nghiệp bị đối tác chiếm dụng vốn. Về nguồn vốn, nợ phải trả năm 2022 tăng 110,94% lên mức hơn 4 tỷ đồng, sau đó giảm nhẹ 3,63% trong năm 2023 xuống còn gần 3,933 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu năm 2023 tăng thêm gần 2,8 tỷ đồng so với năm 2022.
  • Kết quả sản xuất kinh doanh (2021-2023): Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ năm 2022 tăng hơn 7 tỷ đồng (tăng 83,06% so với năm 2021); năm 2023 tăng nhẹ 2,03% (tăng khoảng 330 triệu đồng so với 2022). Tuy nhiên, lợi nhuận năm 2022 giảm gần 280 triệu đồng so với 2021 do chi phí quản lý kinh doanh tăng hơn 600 triệu đồng cùng với chi phí tài chính (lãi vay) lớn; bước sang năm 2023, chỉ tiêu lợi nhuận đã ghi nhận mức phục hồi.
• Tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu:
  • Chế độ kế toán áp dụng: Thông tư 133/2016/TT-BTC; niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; đơn vị tiền tệ VNĐ; phương pháp nộp thuế GTGT khấu trừ; khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng.
  • Hình thức kế toán: Áp dụng hình thức Chứng từ ghi sổ. Hệ thống sổ bao gồm Chứng từ ghi sổ, Sổ Đăng ký chứng từ ghi sổ, Sổ Cái và các sổ, thẻ kế toán chi tiết.
  • Kế toán nguyên vật liệu: Phương pháp hạch toán hàng tồn kho là Kê khai thường xuyên; phương pháp tính giá xuất kho nguyên vật liệu áp dụng phương pháp bình quân gia quyền. Nguyên vật liệu tại đơn vị gồm vật liệu chính (xi măng các loại, gạch, đá, cát). Văn bản mô tả quy trình luân chuyển chứng từ nhập - xuất kho, ghi nhận thẻ kho, lập bảng báo cáo nhập - xuất - tồn, lập chứng từ ghi sổ quý 1 và quý 2 năm 2023, vào sổ cái tài khoản 154 (tháng 1, tháng 2/2023) và sổ cái tài khoản 642 (tháng 1/2023).

Chương 3: Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt

Chương 3 trình bày các đánh giá thực tế và định hướng hoàn thiện:

• Đánh giá thực trạng:
  • Ưu điểm: Bộ máy quản lý và kế toán được bố trí gọn nhẹ, phân nhiệm rõ ràng; việc lựa chọn hình thức Chứng từ ghi sổ và phương pháp kê khai thường xuyên phù hợp với quy mô doanh nghiệp vừa và nhỏ, giúp theo dõi liên tục sự biến động của vật tư; phương pháp tính giá xuất kho bình quân gia quyền phản ánh tương đối hợp lý giá trị xuất dùng.
  • Hạn chế: Khối lượng chứng từ nhập xuất phát sinh nhiều nhưng khâu luân chuyển từ tổ kho lên phòng kế toán đôi khi chưa tức thời, gây dồn ứ công việc vào thời điểm cuối tháng; công tác kiểm soát các khoản phải thu khách hàng chưa chặt chẽ dẫn đến tỷ trọng nợ đọng cao; việc kiểm kê định kỳ đối với các loại nguyên vật liệu rời (như cát, đá) chịu ảnh hưởng lớn bởi yếu tố thời tiết và hao hụt tự nhiên nhưng chưa có phương án xử lý chênh lệch tối ưu; công tác trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho chưa được tiến hành thường xuyên.
• Định hướng và giải pháp đề xuất:
  • Nêu rõ sự cần thiết, yêu cầu và nguyên tắc hoàn thiện hạch toán nguyên vật liệu.
  • Đề xuất hoàn thiện quy trình lập và kiểm soát luân chuyển chứng từ nhằm hạn chế việc ghi chép trùng lặp giữa thủ kho và kế toán chi tiết; tăng cường ứng dụng phần mềm kế toán để liên kết trực tiếp dữ liệu giữa kho và phòng kế toán; hoàn thiện công tác phân tích, đối chiếu công nợ và quản lý chặt chẽ định mức hao hụt vật liệu trong khâu vận chuyển, lưu kho.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã lượng hóa và phản ánh thực trạng tài chính, lao động cũng như hạch toán của Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt qua hệ thống bảng số liệu sau:

Chỉ tiêu phân tích	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	So sánh 2022/2021	So sánh 2023/2022
Tổng số lao động (người)	—	50	64	—	+14 người (+28,00%)
- Lao động nam (người)	—	43	55	—	+12 người (+27,91%)
- Lao động nữ (người)	—	5	7	—	+2 người (+40,00%)
Tổng tài sản (đồng)	—	Gần 6 tỷ	Gần 9,35 tỷ	Tăng 48,15%	+2.623 tỷ (+39,04%)
Nợ phải trả (đồng)	—	Hơn 4 tỷ	Gần 3,933 tỷ	Tăng 110,94%	-148 triệu (-3,63%)
Vốn chủ sở hữu (đồng)	—	Tăng nhẹ	Tăng mạnh	+37 triệu	+Gần 2,8 tỷ
Doanh thu bán hàng (đồng)	—	Tăng mạnh	Tăng nhẹ	+Hơn 7 tỷ (+83,06%)	+Khoảng 330 triệu (+2,03%)

Các kết quả và đóng góp chính mà khóa luận đạt được:

• Hệ thống hóa các chứng từ kế toán thực tế phát sinh tại doanh nghiệp: Phiếu nhập kho (Biểu 2.2), Sổ chi tiết (Biểu 2.4), Báo cáo nhập - xuất - tồn (Biểu 2.5), Chứng từ ghi sổ Quý 1 và Quý 2 năm 2023 (Biểu 2.6 và 2.7), Sổ cái TK 154 và TK 642 năm 2023 (Biểu 2.8 và 2.9).
• Xác minh quy trình kế toán nguyên vật liệu tại đơn vị tuân thủ đúng quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC, áp dụng phương pháp Kê khai thường xuyên và phương pháp tính giá xuất kho bình quân gia quyền.
• Phản ánh được thực trạng mất cân đối trong dòng tiền của doanh nghiệp khi các khoản phải thu tăng 40,96% trong năm 2023, từ đó đưa ra các đề xuất gắn liền với đặc thù kinh doanh thương mại vật liệu xây dựng và vận tải tại miền Trung.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế do chính phạm vi nghiên cứu và tác giả tự ghi nhận:

• Phạm vi khảo sát dữ liệu chỉ tập trung tại Phòng Kế toán của một doanh nghiệp duy nhất (Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt) trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, chưa đối sánh thực trạng hạch toán nguyên vật liệu với các doanh nghiệp thương mại vật liệu xây dựng khác trong cùng phân khúc thị trường miền Trung.
• Khoảng thời gian thu thập dữ liệu thực tế tại đơn vị bắt đầu từ ngày 11/11/2024, các số liệu chứng từ chi tiết được phân tích trọng tâm ở các quý của năm tài chính 2023.
• Tác giả tự đánh giá do kiến thức và kinh nghiệm thực tế còn hạn chế nên các đề xuất hoàn thiện chủ yếu dừng lại ở việc cải tiến luân chuyển chứng từ và nâng cao quản lý định mức nội bộ, chưa xây dựng được mô hình tích hợp hệ thống phần mềm quản trị toàn diện.

Hướng nghiên cứu tiếp theo từ văn bản mở ra khả năng nghiên cứu sâu hơn về việc ứng dụng công nghệ thông tin và phần mềm kế toán tự động hóa trong quản lý hàng tồn kho, cũng như hoàn thiện cơ chế kiểm soát công nợ khách hàng gắn với quản lý rủi ro tín dụng thương mại tại các doanh nghiệp phân phối vật liệu xây dựng.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc báo cáo thực tập về phần hành kế toán hàng tồn kho, nguyên vật liệu trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp thương mại, phân phối vật liệu xây dựng có thể tham khảo phương thức tổ chức hệ thống sổ sách theo hình thức Chứng từ ghi sổ kết hợp phương pháp kê khai thường xuyên và cách thức luân chuyển chứng từ giữa tổ thủ kho với các phần hành kế toán công nợ, kế toán tổng hợp.
• Phần đáng tham khảo nhất của công trình là hệ thống biểu mẫu thực tế (Chứng từ ghi sổ quý 1 và 2 năm 2023, Sổ cái các tài khoản 154, 642) và phương pháp phân tích biến động tài chính, cơ cấu lao động giai đoạn 2021-2023 tại một doanh nghiệp thương mại ngoài quốc doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào? Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính, sử dụng hình thức sổ kế toán là Chứng từ ghi sổ, hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp Kê khai thường xuyên và nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.

2. Đơn vị sử dụng phương pháp nào để tính giá xuất kho nguyên vật liệu? Theo quy định chính sách kế toán tại doanh nghiệp, công ty áp dụng phương pháp bình quân gia quyền để tính giá trị thực tế của nguyên vật liệu xuất kho trong kỳ.

3. Cơ cấu lao động của công ty giai đoạn 2022 - 2023 có đặc điểm gì nổi bật? Tổng số lao động của công ty tăng từ 50 người năm 2022 lên 64 người năm 2023 (tăng 28,00%). Trong đó, lao động nam chiếm tỷ lệ áp đảo (55/64 người năm 2023) do đặc thù hoạt động kinh doanh vật liệu xây dựng đòi hỏi lái xe, bốc dỡ và vận chuyển; trình độ trung cấp - nghề chiếm tỷ trọng cao nhất với 30 người vào năm 2023.

4. Nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng của tổng tài sản công ty giai đoạn 2021 - 2023 là gì? Tổng tài sản năm 2022 đạt gần 6 tỷ đồng (tăng 48,15% so với 2021) và năm 2023 đạt gần 9,35 tỷ đồng (tăng 39,04% so với 2022). Nguyên nhân chủ yếu là do các khoản phải thu khách hàng tăng cao (riêng năm 2023 tăng 40,96%), phản ánh dấu hiệu công ty đang bị đối tác chiếm dụng vốn lớn.

5. Bộ máy kế toán của công ty gồm những vị trí chức danh nào? Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo mô hình tập trung, đứng đầu là Kế toán trưởng, phụ trách các nhân sự cấp dưới gồm: Kế toán vật tư hàng hóa, Kế toán tổng hợp, Kế toán công nợ, Thủ quỹ và có mối quan hệ phối hợp làm việc hàng ngày với Tổ vật tư - thủ kho.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Thị Như Quỳnh đã hoàn thành mục tiêu mô tả toàn diện thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH Thương mại Xi măng Tốt theo các quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC. Công trình cung cấp hệ thống số liệu cụ thể về tình hình tài sản, nguồn vốn, kết quả kinh doanh giai đoạn 2021-2023 và minh chứng bằng hệ thống biểu mẫu chứng từ ghi sổ thực tế tại doanh nghiệp. Mặc dù còn hạn chế về phạm vi không gian khảo sát tại một đơn vị đơn lẻ, đề tài đã chỉ rõ những điểm nghẽn trong quản lý công nợ và lưu chuyển chứng từ kho, từ đó đưa ra các kiến nghị hoàn thiện có giá trị ứng dụng cho các doanh nghiệp thương mại vật liệu xây dựng quy mô vừa và nhỏ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về nguyên vật liệu: Theo thông tư 133/2016/TT-BTC điều 24: “ Nguyên liệu, vật liệu của doanh nghiệp là những đối tượng được sử dụng trong quá trình sản xuất hàng hóa, lao động mua ngoài hoặc chế biến dùng cho mục đích sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp” Nguyên vật liệu là đối tượng lao động, thể hiện dưới dạng vật hóa, mà khi tham gia vào quá trình sản xuấ sẽ bị biến chất và thay đổi hình thái, nó không giữ nguyên trạng thái và hình thái ban đầu để cấu thành nên thực thể của sản phẩm. Đặc điểm nguyên vật liệu: - Nguyên liệu và vật liệu là đối tượng lao động sở hữu các đặc điểm cơ bản sau: + Sau mỗi chu kỳ sản xuất, nguyên liệu và vật liệu sẽ bị tiêu hao và thường hay bị biến dạng trong quá trình tham gia vào sản xuất và cấu thành thực thể của sản phẩm. + Về mặt giá trị, nguyên liệu và vật liệu được chuyển dịch một phần hay toàn bộ và chuyển dịch một lần duy nhất vào giá trị của sản phẩm sản xuất ra.

+ Trong các doanh nghiệp kinh doanh và sản xuất, chi phí cho nguyên liệu và vật liệu thường chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. + Nguyên liệu, vật liệu hiện nay thường rất đa dạng và phong phú về chủng loại và có những yêu cầu kỹ thuật phức tạp. Yêu cầu quản lý nguyên vật liệu - Trong quá trình quản lý nguyên vật liệu thì ta cần ghi chép, nhập liệu, kiểm soát phản ánh kịp thời và chính xác số lượng, giá trị thực tế của nguyên vật liệu trong quá trình nhập- xuất - tồn. - Kiểm tra quá trình mua hàng, tình hình dự trữ và việc sử dụng vật liệu dựa theo dự đoán, tiêu chuẩn và định mức tiêu hao.

- Qua đó cần theo dõi, tính toán, lập quỹ dự phòng giảm giá nguyên vật liệu một cách hợp lý và tuân thủ theo đúng quy định. - Cung cấp các thông tin chính xác và chi tiết về tình hình nhập -xuất -tồn nguyên vật liệu để phục vụ cho việc công tác quản lý một cách có hiệu quả nhất. Doanh nghiệp cần thực hiện rà soát định kỳ và phân tích tình hình mua hàng, bán hàng và bảo quản sử dụng nguyên vật liệu để đưa ra các đề xuất giúp nâng cao giá trị nguyên vật liệu và sản phẩm tốt hơn. Nhiệm vụ: - Thu thập và ghi chép, phân tích tính toán chính xác, phản ánh số lượng và chất lượng một cách chính xác và nhanh chóng.

- Việc thu thập và phân tích thông tin đầy đủ về số lượng và cả về chất lượng nhằm đáp ứng đủ số lượng, chất lượng và giá trị nguyên liệu đầu vào, đầu ra và kiểm tra tình hình chấp hành các định mức tiêu hao nguyên vật liệu được đưa ra. - Quá trình phân bổ các giá trị nguyên vật liệu để sử dụng vào các đối tượng tập hợp chi phí kinh doanh và quá trình sản xuất cần được thực hiện một cách hiệu quả và hợp lí. - Thực hiện và đảm bảo tốt về việc đánh giá và ghi nhận chính xác số lượng, chất lượng cả về giá trị nguyên vật liệu tồn kho, từ đó phát hiện sớm tình trạng nguyên vật liệu bị thừa thiếu, tồn kho, qua đó ngăn chặn kịp thời việc sử dụng nguyên vật liệu bị lãng phí và phi pháp. - Vận dụng và phản ánh chính xác tất cả các phương pháp hạch toán nguyên liệu và vật liệu.

Tham gia vào việc kiểm kê và đánh giá lại vật liệu theo chế độ quy định của Nhà Nước. Vai trò - Nguyên vật liệu đóng vai trò rất quan trọng, nó là cơ sở vật chất để tạo nên sản phẩm, là một trong các yếu tố không thể thiếu trong mọi quy trình sản xuất, vận hành. Việc đảm bảo được các nguồn cung cấp nguyên vật liệu được diễn ra liên tục, và đầy đủ, đúng chất lượng và chủng loại có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sản xuất và kinh doanh. - Nguyên vật liệu là một trong các yếu tố quan trọng, là đầu vào của quá trình sản xuất, nó còn là nhân tố quyết định chất lượng sản phẩm được đưa ra thị trường.

Do chi phí nguyên vật liệu thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất, vì vậy doanh nghiệp cần phải theo biện pháp để dõi chặt chẽ và có biện pháp tiết kiệm nguyên vật liệu ở tất cả các khâu từ thu mua, đảm bảo việc bảo quản, dự trữ để hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp để đạt được lợi nhuận cao. - Như vậy, nguyên vật liệu đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc công tạo ra các sản phẩm chất lượng, trong việc thi công các công trình nhà ở và giao thông. Do vậy, mỗi doanh nghiệp cần phải kiểm soát chặt chẽ và chú trọng hơn đến công tác kế toán nguyên vật liệu, để quản lý nguyên vật liệu một cách chặt chẽ và chính xác ,nhằm sử dụng nguồn nguyên vật liệu một cách tối ưu, hợp lí và đạt được hiệu quả. Phân loại nguyên vật liệu: Hiện nay nguồn nguyên vật liệu vô cùng đa dạng và phong phú, bao gồm nhiều thứ, nhiều chủng loại.

Mỗi thứ, mỗi loại đều đóng một vai trò quan trọng trong việc chế biến tạo ra sản phẩm tốt và chất lượng, mỗi nguyên vật liệu đều có công dụng khác nhau, tính năng khác nhau, vì thế việc phân loại vật liệu là việc rất cần thiết để phục vụ thông tin cho kế toán và quản lý vật liệu giúp doanh nghiệp quản lý vật liệu một cách hiệu quả. Tùy vào nhu cầu quản lý nguyên vật liệu mà mỗi doanh nghiệp sẽ áp dụng các kiểm soát và cách thực hiện phân loại khác nhau. Căn cứ vào vai trò và công dụng nguyên vật liệu: - Nguyên vật liệu chính: là đối tượng lao động chính và chủ yếu để tạo nên thực thể của sản phẩm. 6 Ví dụ: Trong doanh nghiệp xây lắp NVL chính là: xi măng, sắt, thép.

Trong doanh nghiệp may thì NVL là các loại vải. - Nguyên vật liệu phụ: là đối tượng lao động không cấu thành nên thực thể vật chất của sản phẩm khi tham gia vào quá trình sản xuất. Nguyên vật liệu phụ có thể kết hợp với nguyên vật liệu chính làm thay đổi về màu sắc, hình dạng bên ngoài, làm tăng thêm chất lượng, giá trị sử dụng của sản phẩm hoặc làm hoàn chỉnh sản phẩm. - Nhiên liệu: là những thứ vật liệu được dử dụng để cung cấp nhiệt lượng trong quá trình hoạt động sản xuất và kinh doanh.

Nhiên liệu cũng có thể tồn tại được ở thể lỏng như: xăng, dầu.; ở thể rắn như: các loại than đá, than bùn.; và ở thể khí như: gas. - Vật tư thay thế: là những vật tư hoặc sản phẩm dùng để thay thế sửa chữa, thay thế các linh kiện bị hao mòn hoặc hư hỏng của máy móc thiết bị, tài sản cố định, phương tiện vận tải Ví dụ: Các loại ốc, đinh vít, buloong.được dùng để sửa chữa và thay thế trong thiết bị máy móc Các loại vỏ, ruột xe. để thay thế trong phương tiện vận tải - Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản: Là những loại vật liệu và thiết bị thiết yếu dùng trong xây dựng cơ bản như: gạch, đá, cát, xi măng, sắt, thép, sơn - Vật liệu khác: Bao gồm những loại vật liệu chưa được xếp vào các loại trên.2 Căn cứ vào mục đích và công dụng của nguyên vật liệu: - Nguyên vật liệu sử dụng cho mục đích sản xuất: đây là các nguyên vật liệu trực tiếp tham gia vào chế tạo sản phẩm - Nguyên vật liệu được sử dụng trong mục đích khác: như nguyên vật liệu phục vụ cho việc sản xuất chung, cho các hoạt động bán hàng, cho quản lý doanh nghiệp, nguyên vật liệu đem đi góp vốn liên doanh, liên kết, hay đem biếu tặng 7 1.3 Căn cứ vào nguồn gốc, xuất xứ nguyên vật liệu: - Nguyên vật liệu mua ngoài: là những loại nguyên vật liệu mà doanh nghiệp không có sẵn, mà doanh nghiệp cần phải mua ngoài vì không thể tự sản xuất được, thông thường mua từ các nhà cung cấp. - Nguyên vật liệu tự sản xuất: là loại nguyên vật liệu mà doanh nghiệp có sẵn và tạo ra được nhằm phục vụ cho nhu cầu sản xuất sản phẩm.

- Nguyên vật liệu hình thành từ nguồn khác: nguyên vật liệu được đối tác biếu tặng và được thưởng ,nhận viện trợ từ các tổ chức hoặc cá nhân, phế liệu thu hồi được từ thanh lý tài sản cố định. Phương pháp tính giá nguyên vật liệu: - Tính giá nguyên vật liệu là quá trình xác định giá trị thực tế của nguyên vật liệu theo một nguyên tắc cụ thể và nhất định. Tính giá nguyên vật liệu nhằm mục đích thực hiện chức năng hạch toán kế toán và ghi chép chính xác và hiệu quả để lập báo cáo các loại vật tư bằng tiền. - Tính giá vật tư xuất: được tính dựa trên giá nhập thực tế, có thể xác định tương ứng với giá nhập thực tế bằng cách sử dụng các phương pháp tính giá thành.

- Tính giá vật tư nhập: cở sở đánh giá là các chứng từ kế toán ghi nhận thực tế phát sinh các nghiệp vụ của doanh nghiệp, được tính theo giá phí thực tế, cơ cấu giá nhập của vật tư tùy thuộc vào nguồn thu nhập từ đó xác định được số tiền tính và giá nhập tương ứng. - Tùy vào đặc điểm hoạt động của từng công ty mà có thể lựa chọn tính giá tính nguyên vật liệu theo 2 cách: giá thực tế và giá hạch toán của nguyên vật liệu. - Giá thực tế: là giá đã được xác định dựa trên những chứng từ hợp lệ chứng minh cho các khoản chi hợp lệ trong quá trình mua vật liệu của doanh nghiệp. 8 - Giá hạch toán: trong doanh nghiệp vật liệu thường có nhiều vật liệu, nhiều mức giá khác nhau và được hoạt động thường xuyên và liên tục.

Vì vậy việc sử dụng giá thực tế để ghi sổ kế toán hằng ngày vad theo dõi sự biến động Vì vậy doanh nghiệp có thể sử dụng một loại giá ổn định gọi là giá hạch toán để ghi chép, giá hạch toán là giá được thống nhất trong phạm vi doanh nghiệp và được sử dụng ổn định trong một thời gian dài. Giá hạch toán của vật liệu có thể được xác định là giá mua thực tế tại một thời điểm nhất định nào đó hoặc bằng giá kế hoạch do doanh nghiệp xây dựng dựa trên kinh nghiệm hoặc dựa vào giá thị trường 1.