Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Vận tải và Thương mại Hoà Phát

• Tác giả: Đỗ Anh Thư
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Sông Hương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu và lợi nhuận tại Công ty Hoà Phát

Công tác kế toán giữ vai trò huyết mạch trong việc duy trì ổn định tài chính doanh nghiệp. Tại Công ty TNHH Vận tải và Thương mại Hoà Phát, hệ thống kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh được tổ chức bài bản theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Doanh nghiệp hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực cung ứng dịch vụ vận tải hàng hóa đường bộ và thương mại. Doanh thu của đơn vị phát sinh thường xuyên qua từng hợp đồng vận chuyển và chuyến xe. Mọi nghiệp vụ kinh tế đều yêu cầu ghi chép kịp thời, đầy đủ vào hệ thống chứng từ gốc. Kế toán tiến hành đối trừ doanh thu thuần với giá vốn cùng các chi phí quản lý kinh doanh. Việc theo dõi chặt chẽ giúp ban lãnh đạo nắm rõ biến động dòng tiền theo thời gian thực. Hệ thống chứng từ bao gồm hóa đơn điện tử, phiếu thu tiền, giấy báo có và biên bản nghiệm thu bàn giao hàng hóa. Dữ liệu kế toán cung cấp cơ sở để nhà quản lý kiểm soát tài sản, đánh giá hiệu quả từng dự án vận chuyển và lập báo cáo tài chính định kỳ. Một quy trình kế toán chuẩn hóa sẽ bảo đảm tính minh bạch, hạn chế thất thoát vốn và tuân thủ đúng quy định pháp luật.

1.1. Cơ sở pháp lý và nguyên tắc ghi nhận doanh thu

Công ty Hoà Phát áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Kế toán sử dụng tài khoản 511 để phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ vận tải. Doanh thu chỉ được ghi nhận khi dịch vụ vận chuyển đã hoàn tất và khách hàng ký biên bản xác nhận. Doanh nghiệp tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc phù hợp và dồn tích. Mọi khoản giảm trừ doanh thu hoặc chiết khấu thương mại đều được hạch toán đúng thời điểm phát sinh. Kế toán viên đối chiếu hóa đơn điện tử cùng chứng từ vận chuyển trước khi ghi sổ. Quy trình hạch toán rõ ràng giúp hạn chế sai lệch số liệu và bảo đảm báo cáo tài chính đạt chuẩn mực.

1.2. Quy trình xác định kết quả kinh doanh vận tải

Quy trình xác định kết quả kinh doanh diễn ra vào cuối mỗi kỳ kế toán tại công ty Hoà Phát. Bộ phận kế toán tổng hợp số liệu doanh thu thuần từ tài khoản 511 và doanh thu tài chính từ tài khoản 515. Sau đó, toàn bộ số phát sinh được kết chuyển sang bên Có của tài khoản 911. Đồng thời, kế toán kết chuyển giá vốn dịch vụ từ tài khoản 632 và chi phí quản lý kinh doanh từ tài khoản 642 sang bên Nợ tài khoản 911. Chênh lệch giữa hai bên phản ánh kết quả lãi hoặc lỗ thuần của doanh nghiệp. Kết quả này được chuyển tiếp vào tài khoản 421 để theo dõi lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.

II. Phân tích thực trạng kế toán doanh thu tại Công ty Hoà Phát

Giai đoạn 2021 đến 2023 chứng kiến nhiều biến động trong hoạt động tài chính của Công ty TNHH Vận tải và Thương mại Hoà Phát. Doanh thu của đơn vị có sự tăng trưởng nhưng chi phí nhiên liệu và nhân công cũng biến động mạnh. Công tác kế toán phản ánh chân thực các giao dịch vận tải phát sinh trong thực tế. Tuy nhiên, việc quản lý hóa đơn chứng từ còn gặp một số trở ngại nhất định. Đội ngũ kế toán phải xử lý khối lượng lớn chứng từ vận chuyển hàng ngày từ nhiều đầu mối xe. Hiện tượng chậm trễ bàn giao biên bản nghiệm thu từ lái xe gây khó khăn cho việc xuất hóa đơn đúng kỳ. Công nợ khách hàng chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng tài sản ngắn hạn. Việc theo dõi tuổi nợ chưa được tự động hóa triệt để, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh nợ khó đòi. Hơn nữa, việc phân bổ chi phí sửa chữa phương tiện vận tải đôi khi chưa kịp thời với doanh thu của từng chuyến hàng. Điều này làm sai lệch nhẹ bức tranh lợi nhuận từng tháng của doanh nghiệp.

2.1. Hạn chế trong kiểm soát chứng từ và xuất hóa đơn

Công ty Hoà Phát quản lý nhiều đầu xe vận tải hoạt động liên tỉnh liên tục. Lái xe thường xuyên giao nhận chứng từ chậm trễ sau mỗi chuyến hành trình dài. Bộ phận kế toán do đó không thể ghi nhận ngay doanh thu trên hệ thống phần mềm. Hóa đơn điện tử đôi khi được lập muộn hơn thời điểm hoàn thành dịch vụ thực tế. Việc xuất hóa đơn không đúng kỳ kế toán gây áp lực lớn cho công tác kê khai thuế giá trị gia tăng. Ngoài ra, việc lưu trữ hóa đơn giấy kèm phiếu xăng dầu còn phân tán, dễ thất lạc. Tình trạng này làm gián đoạn việc tính toán giá vốn chính xác theo từng đơn hàng cụ thể.

2.2. Vấn đề trích lập dự phòng và quản trị công nợ

Khoản phải thu khách hàng tại Công ty Hoà Phát tăng mạnh qua các năm khảo sát. Chính sách bán chịu nới lỏng nhằm giữ chân đối tác vận tải lớn trong khu vực. Tuy nhiên, phòng kế toán chưa xây dựng quy trình đánh giá xếp hạng tín nhiệm khách hàng chặt chẽ. Việc trích lập dự phòng phải thu khó đòi còn mang tính bị động vào thời điểm cuối năm tài chính. Khi khách hàng chậm thanh toán, dòng tiền hoạt động của doanh nghiệp bị thâm hụt cục bộ. Doanh nghiệp buộc phải huy động vốn vay ngắn hạn để bù đắp chi phí xăng dầu và lương bổng. Điều này làm tăng chi phí lãi vay và trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận ròng.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu tại Công ty Hoà Phát

Để nâng cao hiệu quả tài chính, Công ty TNHH Vận tải và Thương mại Hoà Phát cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp cải tiến. Trước hết, doanh nghiệp nên nâng cấp phần mềm kế toán sang giải pháp quản trị số tích hợp điện toán đám mây. Dữ liệu từ đội xe cần được kết nối trực tiếp với phòng kế toán qua ứng dụng di động chuyên dụng. Lái xe có thể chụp ảnh phiếu giao hàng và gửi dữ liệu ngay khi hoàn thành chuyến đi. Kế toán viên nhanh chóng kiểm tra và xuất hóa đơn điện tử cho khách hàng trong ngày. Tiếp theo, ban lãnh đạo cần thắt chặt chính sách thu hồi công nợ bằng việc quy định hạn mức tín dụng theo từng nhóm đối tác. Định kỳ hàng tuần, kế toán lập bảng theo dõi tuổi nợ để đôn đốc thanh toán kịp thời. Bên cạnh đó, việc phân loại chi phí nhiên liệu, khấu hao xe và sửa chữa cần được chuẩn hóa theo từng mã tuyến đường. Cách làm này giúp nhà quản lý xác định rõ tỷ suất sinh lời của từng hành trình vận tải.

3.1. Ứng dụng công nghệ số trong luân chuyển chứng từ

Công ty Hoà Phát cần số hóa toàn bộ khâu tiếp nhận và xử lý hóa đơn, chứng từ vận chuyển. Việc trang bị ứng dụng quản lý hành trình cho lái xe giúp rút ngắn thời gian bàn giao biên bản nghiệm thu. Ngay sau khi khách hàng nhận hàng và ký tên xác nhận, chứng từ điện tử được đồng bộ về máy chủ trung tâm. Kế toán kiểm tra đối chiếu dữ liệu một cách tự động và phát hành hóa đơn tức thì. Phương pháp này loại bỏ nguy cơ chậm trễ chứng từ và sai sót số liệu thủ công. Nhờ đó, doanh thu được ghi nhận chính xác theo thời gian phát sinh dịch vụ thực tế.

3.2. Hoàn thiện phương pháp hạch toán và kiểm soát chi phí

Doanh nghiệp cần mở chi tiết tài khoản 632 và tài khoản 642 theo từng đầu xe cùng từng tuyến đường hoạt động. Việc hạch toán chi tiết chi phí xăng dầu, phí cầu đường và chi phí bảo dưỡng giúp kiểm soát chặt chẽ giá vốn. Định kỳ cuối tháng, kế toán thực hiện trích trước chi phí sửa chữa lớn phương tiện vào giá thành dịch vụ. Biện pháp này tránh tình trạng chi phí đột biến làm méo mó kết quả kinh doanh tháng. Đồng thời, công ty cần xây dựng quy chế thưởng phạt rõ ràng gắn với chỉ tiêu tiết kiệm định mức nhiên liệu cho tài xế. Mọi khoản mục chi phí được kiểm soát sẽ trực tiếp tối ưu hóa lợi nhuận gộp.

IV. Kết luận về kế toán xác định kết quả kinh doanh Công ty Hoà Phát

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò then chốt đối với sự phát triển bền vững của Công ty TNHH Vận tải và Thương mại Hoà Phát. Bộ máy kế toán của công ty đã vận hành tương đối hiệu quả, bám sát các quy định tài chính hiện hành. Việc ghi nhận số liệu kịp thời phản ánh thực chất tình hình lưu chuyển hàng hóa và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, trước bối cảnh cạnh tranh gay gắt của thị trường logistics, việc tối ưu hóa quy trình kế toán là yêu cầu cấp thiết. Áp dụng đồng bộ các giải pháp số hóa chứng từ và siết chặt quản trị nợ phải thu sẽ mang lại bước ngoặt lớn. Ban lãnh đạo sẽ có được nguồn thông tin tài chính minh bạch, chuẩn xác để đưa ra quyết định mở rộng đội xe và khai thác tuyến đường mới. Nhờ đó, doanh nghiệp duy trì được nguồn vốn an toàn, giảm thiểu rủi ro tài chính và gia tăng tỷ suất sinh lời trong dài hạn.

4.1. Ý nghĩa thực tiễn đối với quản trị tài chính doanh nghiệp

Công tác kế toán chuẩn xác mang lại giá trị chiến lược cho ban điều hành Công ty Hoà Phát. Báo cáo doanh thu và lãi lỗ chi tiết giúp nhà quản trị phân tích rõ nét biên lợi nhuận của từng khách hàng. Doanh nghiệp chủ động loại bỏ các tuyến vận chuyển kém hiệu quả hoặc đàm phán lại cước phí hợp lý. Số liệu kế toán đáng tin cậy cũng củng cố hồ sơ năng lực tài chính khi công ty làm việc với ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng. Doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các gói vay vốn lưu động với lãi suất ưu đãi để đầu tư thêm phương tiện mới. Nhờ vậy, vị thế cạnh tranh trên thị trường vận tải được củng cố vững chắc.

4.2. Định hướng hoàn thiện hệ thống kế toán trong tương lai

Trong giai đoạn tiếp theo, Công ty Hoà Phát cần chú trọng bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho nhân sự phòng kế toán. Kế toán viên cần được đào tạo chuyên sâu về kỹ năng phân tích báo cáo tài chính và ứng dụng công nghệ kế toán mới. Doanh nghiệp nên xây dựng hệ thống báo cáo quản trị nội bộ theo chu kỳ tuần và tháng. Việc này hỗ trợ giám đốc đưa ra các phản ứng kinh doanh linh hoạt trước biến động giá dầu thị trường. Đồng thời, việc duy trì kiểm toán nội bộ định kỳ sẽ bảo đảm tính chuẩn mực và phát hiện sớm các rủi ro thất thoát tài chính. Hệ thống kế toán hiện đại sẽ trở thành bàn đạp đưa công ty tăng trưởng vượt bậc.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, công tác kế toán không chỉ dừng lại ở vai trò ghi chép sổ sách đơn thuần mà đã trở thành công cụ thiết yếu phục vụ kiểm soát, quản lý tài chính và hỗ trợ ban lãnh đạo đưa ra các quyết định điều hành sản xuất kinh doanh. Đối với mỗi doanh nghiệp, mục tiêu cốt lõi để tồn tại và phát triển bền vững là nâng cao hiệu quả kinh doanh, tiết giảm chi phí và tối đa hóa lợi nhuận. Trong hệ thống kế toán doanh nghiệp, kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò trung tâm, phản ánh trực tiếp năng lực sinh lời, sự biến động của dòng tiền cũng như sức khỏe tài chính tổng thể của đơn vị qua từng kỳ kế toán.

Xuất phát từ thực tiễn thực tập tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát – một đơn vị kinh doanh đa ngành với lĩnh vực cốt lõi là vận tải hàng hóa đường bộ và thương mại vật liệu xây dựng, tác giả Đỗ Anh Thư đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm nghiên cứu thực trạng và tìm kiếm giải pháp hoàn thiện phần hành kế toán này.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
   • Tìm hiểu, phân tích và phản ánh thực trạng tổ chức công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát.
   • Đề xuất một số giải pháp mang tính khả thi nhằm từng bước hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát.
• Phạm vi không gian: Đề tài được thực hiện tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát (địa chỉ trụ sở: thôn Xuân Dục 1, xã Xuân Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình).
• Phạm vi thời gian: Khóa luận sử dụng chuỗi số liệu tài chính giai đoạn 2021 – 2023 để phân tích khái quát tình hình nguồn lực, tài sản và nguồn vốn của đơn vị. Đồng thời, tác giả tập trung đi sâu vào các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, hệ thống chứng từ, sổ kế toán chi tiết và tổng hợp trong năm tài chính 2023 (đặc biệt là tháng 12 năm 2023) để đánh giá chi tiết công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý áp dụng trong đề tài được xây dựng trên hệ thống các quy định kế toán hiện hành của Việt Nam đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa:

• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) – "Doanh thu và thu nhập khác" (ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính), quy định bản chất doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.
• Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tác giả vận dụng các điều khoản cụ thể gồm: Điều 56 (quy định chung về doanh thu), Điều 57 (kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ - TK 511), Điều 58 (kế toán doanh thu hoạt động tài chính - TK 515), Điều 62 (kế toán giá vốn hàng bán - TK 632), Điều 63 (kế toán chi phí tài chính - TK 635), Điều 64 (kế toán chi phí quản lý kinh doanh - TK 642), Điều 65 (kế toán thu nhập khác - TK 711), Điều 66 (kế toán chi phí khác - TK 811), Điều 67 (kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp - TK 821), Điều 68 (kế toán xác định kết quả kinh doanh - TK 911).
• Nguyên tắc và điều kiện ghi nhận doanh thu: Khóa luận làm rõ 5 điều kiện đồng thời để ghi nhận doanh thu bán hàng và 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ theo quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả kết hợp giữa thu thập và xử lý dữ liệu:

• Phương pháp thu thập số liệu:
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, tổng hợp các giáo trình chuyên ngành, văn bản quy phạm pháp luật, Thông tư 133/2016/TT-BTC, chuẩn mực kế toán và các bài nghiên cứu liên quan; tiếp cận báo cáo tài chính, chứng từ kế toán, bảng kê, sổ kế toán chi tiết và sổ cái do đơn vị thực tập cung cấp.
  • Phương pháp phỏng vấn, quan sát trực tiếp: Quan sát hoạt động xử lý chứng từ hàng ngày của các nhân viên kế toán tại công ty; trao đổi trực tiếp với kế toán trưởng và kế toán viên để nắm bắt quy trình hạch toán, luân chuyển chứng từ và ghi sổ trên phần mềm kế toán.
• Phương pháp xử lý số liệu:
  • Phương pháp mô tả: Diễn giải chi tiết đặc điểm tổ chức bộ máy, quy trình luân chuyển chứng từ và trình tự ghi sổ kế toán.
  • Phương pháp tổng hợp: Phân nhóm, hệ thống hóa dữ liệu thu thập được theo từng phần hành doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh.
  • Phương pháp so sánh: Sử dụng kỹ thuật so sánh số liệu tuyệt đối và số liệu tương đối giữa các năm 2021, 2022 và 2023 nhằm đánh giá xu hướng biến động về cơ cấu lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh của đơn vị.
  • Phương pháp phân tích số liệu: Đánh giá mối quan hệ giữa các chỉ tiêu kinh tế, phân tích tính hợp lý, hợp lệ của việc định khoản các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu: Toàn bộ số liệu sơ cấp và thứ cấp được trích xuất trực tiếp từ Phòng Kế toán của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát, bao gồm các hồ sơ pháp lý, báo cáo tài chính năm (2021 - 2023) và tập chứng từ, sổ kế toán thực tế phát sinh trong tháng 12 năm 2023.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Nội dung chương 1 tập trung chuẩn hóa lý luận nền tảng về kế toán tài chính theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Bản chất và vai trò: Làm rõ khái niệm doanh thu, kết quả kinh doanh; phân định chức năng, nhiệm vụ của kế toán trong việc thu thập chứng từ, kiểm soát công nợ, tính toán giá vốn, xác định kết quả lãi/lỗ và cung cấp thông tin tài chính định kỳ cho ban giám đốc.
• Kế toán doanh thu, thu nhập và các khoản giảm trừ doanh thu:
  • Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Sử dụng TK 511 (với 4 tài khoản cấp 2: TK 5111 - Doanh thu bán hàng hoá, TK 5112 - Doanh thu bán thành phẩm, TK 5113 - Doanh thu cung cấp dịch vụ, TK 5118 - Doanh thu khác). TK 511 không có số dư cuối kỳ, phản ánh doanh thu thực tế phát sinh bên Có và kết chuyển doanh thu thuần sang TK 911 bên Nợ.
  • Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu: Theo Thông tư 133, các khoản giảm trừ (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) được hạch toán trực tiếp vào bên Nợ của TK 511, không sử dụng riêng TK 521 như trong Thông tư 200.
  • Kế toán doanh thu hoạt động tài chính (TK 515) và thu nhập khác (TK 711): Hệ thống hóa điều kiện ghi nhận lãi tiền gửi, tiền vay, cổ tức, chênh lệch tỷ giá, tiền phạt vi phạm hợp đồng và thanh lý tài sản.
• Kế toán chi phí sản xuất kinh doanh và chi phí khác:
  • Kế toán giá vốn hàng bán: Sử dụng TK 632 phản ánh trị giá vốn hàng hóa, thành phẩm, dịch vụ xuất bán trong kỳ theo phương pháp kê khai thường xuyên; kết chuyển sang TK 911 vào cuối kỳ.
  • Kế toán chi phí tài chính (TK 635): Phản ánh chi phí lãi vay, chiết khấu thanh toán, lỗ tỷ giá hối đoái.
  • Kế toán chi phí quản lý kinh doanh (TK 642): Gồm hai tài khoản cấp hai là TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp).
  • Kế toán chi phí khác (TK 811) và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (TK 821).
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Sử dụng TK 911 để tập hợp toàn bộ doanh thu thuần, doanh thu tài chính, thu nhập khác (bên Có) và giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí khác, chi phí thuế TNDN (bên Nợ), từ đó kết chuyển số lãi hoặc lỗ sang TK 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Vận tải và Thương mại Hoà Phát

Chương 2 mô tả chi tiết đặc điểm tổ chức quản lý, nguồn lực và thực tế ghi sổ kế toán tại đơn vị:

• Đặc điểm đơn vị: Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát (mã số thuế: 3100995361) thành lập ngày 01/04/2015, người đại diện theo pháp luật là Giám đốc Trương Thị Minh Điểm. Ngành nghề kinh doanh đa dạng gồm: vận tải hàng hóa đường bộ, khai thác khoáng sản (đá, cát, sỏi), sản xuất vật liệu xây dựng (bê tông, xi măng, thạch cao), san lấp mặt bằng và kinh doanh xăng dầu.
• Bộ máy tổ chức: Bộ máy quản lý theo mô hình trực tuyến - chức năng, Giám đốc điều hành trực tiếp 4 phòng: Nhân sự, Kinh doanh, Kế toán, Vận tải. Bộ máy kế toán tổ chức tập trung gồm 6 nhân sự: Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Kế toán bán hàng, Kế toán kho, Kế toán công nợ và Thủ quỹ.
• Chế độ kế toán áp dụng: Áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC; niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; đơn vị tiền tệ là Đồng Việt Nam (VNĐ); tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; tính giá trị hàng tồn kho xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền; hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; trích khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng; ghi sổ theo hình thức Chứng từ ghi sổ trên phần mềm Kế toán Việt Nam. Hệ thống báo cáo tài chính áp dụng gồm: B01a-DNN, B02-DNN, F01-DNN, B09-DNN.
• Biến động nguồn nhân lực giai đoạn 2021 – 2023:

Chỉ tiêu phân loại	Năm 2021 (Người)	Cơ cấu 2021 (%)	Năm 2022 (Người)	Cơ cấu 2022 (%)	Năm 2023 (Người)	Cơ cấu 2023 (%)	Biến động 2022/2021 (± Người)	Biến động 2022/2021 (± %)	Biến động 2023/2022 (± Người)	Biến động 2023/2022 (± %)
1. Tổng số lao động	25	100,00	34	100,00	30	100,00	+9	+36,00	-4	-11,76
Theo giới tính
- Nam	19	76,00	26	76,47	22	73,33	+7	+36,84	-4	-15,38
- Nữ	6	24,00	8	23,53	8	26,67	+2	+33,33	0	0,00
Theo trình độ
- Đại học và trên ĐH	10	40,00	13	38,24	9	30,00	+3	+30,00	-4	-30,77
- Cao đẳng	3	12,00	5	14,71	5	16,67	+2	+66,67	0	0,00
- Lao động phổ thông	12	48,00	16	47,06	16	53,33	+4	+33,33	0	0,00
Theo tính chất công việc
- Lao động trực tiếp	16	64,00	23	67,65	20	66,67	+7	+43,75	-3	-13,04
- Lao động gián tiếp	9	36,00	11	32,35	10	33,33	+2	+22,22	-1	-9,09

• Thực trạng hạch toán các phần hành kế toán cụ thể (dẫn chứng từ các nghiệp vụ thực tế năm 2023):
  • Doanh thu bán hàng và CCDV: Công ty theo dõi chi tiết trên TK 5111 (Hóa đơn GTGT số 337 ngày 11/12/2023, Phiếu thu số 01/12, Bảng kê Chứng từ ghi sổ); TK 5112 (Hóa đơn GTGT số 344 ngày 27/12/2023); TK 5113 (Hóa đơn GTGT số 350 ngày 29/12/2023, Bảng kê Chứng từ ghi sổ). Sổ kế toán được kết chuyển và lưu trữ trên Sổ chi tiết và Sổ Cái TK 511.
  • Doanh thu tài chính và thu nhập khác: Doanh thu tài chính phát sinh từ tiền gửi ngân hàng theo dõi trên TK 515 (chứng từ Phiếu định khoản số 03AGRIBANK); thu nhập khác theo dõi trên TK 711 (Hóa đơn GTGT số 281).
  • Chi phí và giá vốn: Hạch toán giá vốn hàng bán qua TK 6321 căn cứ vào Phiếu xuất kho số 337XK; chi phí tài chính ghi nhận trên TK 635 căn cứ Phiếu chi số 02; chi phí quản lý kinh doanh hạch toán vào TK 6422 căn cứ Hóa đơn GTGT số 230 và Phiếu chi số 01/12.
  • Xác định kết quả kinh doanh: Cuối kỳ, kế toán phản ánh các bút toán kết chuyển doanh thu, chi phí sang TK 911, hạch toán nghĩa vụ thuế TNDN trên TK 821 và kết chuyển lãi sang TK 421.

Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Vận tải và Thương mại Hoà Phát

Trên cơ sở phân tích thực trạng, chương 3 trình bày các đánh giá và đề xuất hệ thống giải pháp:

• Đánh giá chung: Công tác kế toán của đơn vị đã tuân thủ cơ bản khuôn khổ pháp lý của Thông tư 133/2016/TT-BTC, áp dụng phần mềm Kế toán Việt Nam giúp giảm thiểu thao tác thủ công, bộ máy kế toán được phân nhiệm rõ ràng. Tuy nhiên, vẫn còn những mặt tồn tại trong khâu đối chiếu công nợ, phân loại chi phí phục vụ tính giá thành và quản lý luân chuyển chứng từ giữa các bộ phận.
• Nhóm giải pháp về tổ chức bộ máy kế toán:
  • Tối ưu hóa phân công công việc giữa các vị trí kế toán viên nhằm tránh tình trạng kiêm nhiệm hoặc chồng chéo nhiệm vụ.
  • Tăng cường công tác bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn, cập nhật kịp thời các chính sách thuế và chuẩn mực kế toán mới.
  • Nâng cấp và khai thác sâu hơn các phân hệ tự động của phần mềm kế toán để tối ưu hóa việc trích xuất báo cáo.
• Nhóm giải pháp hoàn thiện phần hành kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh:
  • Hoàn thiện quy trình lập, kiểm tra và luân chuyển chứng từ bán hàng, đảm bảo hóa đơn GTGT và biên bản bàn giao dịch vụ vận tải được lập và chuyển về phòng kế toán kịp thời.
  • Tăng cường công tác quản lý nợ phải thu khách hàng, theo dõi chi tiết kỳ hạn thanh toán nhằm giảm thiểu rủi ro nợ xấu.
  • Phân tách và theo dõi chặt chẽ các khoản chi phí cấu thành giá vốn dịch vụ vận tải và chi phí quản lý kinh doanh nhằm đảm bảo xác định kết quả kinh doanh chính xác theo từng mảng hoạt động.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra thông qua việc trích xuất và phân tích dữ liệu thực tế tại doanh nghiệp:

• Hệ thống hóa toàn diện các quy định của Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC liên quan đến phần hành kế toán doanh thu, thu nhập, chi phí và xác định kết quả kinh doanh.
• Phản ánh trung thực tình hình biến động nhân sự của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát trong chu kỳ 3 năm (2021 – 2023): Quy mô nhân sự đạt đỉnh vào năm 2022 (34 người, tăng 36% so với năm 2021) và giảm xuống 30 người vào năm 2023 (giảm 11,76%). Trong cơ cấu, lao động nam luôn chiếm ưu thế vượt trội (từ 73,33% đến 76,47%) và lao động trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn (từ 64% đến 67,67%), hoàn toàn phù hợp với đặc thù kinh doanh vận tải đường bộ và bốc xếp hàng hóa nặng nhọc.
• Khảo sát và minh họa chi tiết trình tự luân chuyển chứng từ và hạch toán kế toán thông qua hệ thống chứng từ thực tế tháng 12 năm 2023 tại đơn vị: Hóa đơn GTGT số 337 (TK 5111), Hóa đơn GTGT số 344 (TK 5112), Hóa đơn GTGT số 350 (TK 5113), Phiếu xuất kho số 337XK (TK 6321), Phiếu chi số 02 (TK 635), Hóa đơn GTGT số 230 và Phiếu chi số 01/12 (TK 6422), chứng từ ngân hàng số 03AGRIBANK (TK 515), Hóa đơn GTGT số 281 (TK 711), cùng các Sổ chi tiết và Sổ Cái tương ứng của các tài khoản 511, 515, 632, 635, 642, 711, 821, 911.
• Đề xuất các giải pháp mang tính ứng dụng cho Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát trong việc kiện toàn bộ máy kế toán và hoàn thiện quy trình kiểm soát doanh thu, giá vốn và chi phí quản lý.
• Đóng góp so với các nghiên cứu trước: Đề tài cung cấp tư liệu thực chứng cụ thể về việc vận dụng hình thức Chứng từ ghi sổ trên phần mềm Kế toán Việt Nam tại một doanh nghiệp vận tải - thương mại địa phương, phản ánh sự gắn kết giữa lý thuyết kế toán tài chính và nghiệp vụ phát sinh trong thực tế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi và dữ liệu tiếp cận:

• Hạn chế về phạm vi nghiên cứu: Đề tài chỉ tập trung khảo sát tại một đơn vị duy nhất là Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát, do đó các đánh giá và giải pháp mang tính đặc thù cao cho mô hình doanh nghiệp vận tải vừa và nhỏ tại địa bàn tỉnh Quảng Bình, chưa có sự đối chiếu với các doanh nghiệp cùng quy mô ở địa bàn khác.
• Hạn chế về dữ liệu minh chứng: Các nghiệp vụ kinh tế và chứng từ thực tế được phân tích chi tiết chỉ tập trung chủ yếu vào kỳ kế toán tháng 12 năm 2023, chưa bao quát được sự biến động mang tính chu kỳ hoặc tính thời vụ của ngành vận tải trong suốt cả năm tài chính. Một số bảng số liệu tổng hợp về tài sản và nguồn vốn trong văn bản còn chưa được tác giả trình bày trọn vẹn.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phân tích sâu hơn về công tác kế toán chi phí và tính giá thành dịch vụ vận tải theo từng tuyến đường hoặc từng phương tiện vận chuyển cụ thể.
  • Nghiên cứu giải pháp chuyển đổi hoặc nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán sang các hệ thống quản trị doanh nghiệp tích hợp (ERP) nhằm liên kết tự động dữ liệu giữa Phòng Vận tải, Phòng Kinh doanh và Phòng Kế toán.
  • Mở rộng phạm vi khảo sát số liệu sang các năm tài chính tiếp theo nhằm đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã được đề xuất.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Tài liệu là mẫu nghiên cứu thực nghiệm hữu ích trong việc thực hiện khóa luận tốt nghiệp về phần hành kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh; cung cấp phương pháp tiếp cận từ cơ sở lý luận theo Thông tư 133/2016/TT-BTC đến việc thu thập chứng từ và lập sổ kế toán thực tế.
• Đối với người làm công tác kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về quy trình hạch toán kế toán đa lĩnh vực (kết hợp giữa bán buôn hàng hóa, bán thành phẩm và cung cấp dịch vụ vận tải đường bộ) trên hình thức Chứng từ ghi sổ sử dụng phần mềm kế toán.
• Nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Hệ thống sơ đồ hạch toán chuẩn mực các tài khoản doanh thu (TK 511, TK 515), thu nhập khác (TK 711), chi phí (TK 632, TK 635, TK 642, TK 811, TK 821) và xác định kết quả kinh doanh (TK 911) theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
  • Danh mục và cách thức luân chuyển chứng từ kế toán thực tế (hóa đơn GTGT, phiếu thu, phiếu chi, phiếu xuất kho, bảng kê chứng từ ghi sổ) được ghi chép và trích xuất thực tế từ phần mềm Kế toán Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Vận tải và Thương mại Hoà Phát áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ kế toán nào?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính. Hình thức kế toán được áp dụng tại đơn vị là hình thức Chứng từ ghi sổ, được thực hiện trên phần mềm Kế toán Việt Nam.

2. Tài khoản 511 tại đơn vị được phân loại chi tiết như thế nào để theo dõi các mảng doanh thu?
Theo quy định áp dụng tại công ty, Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ) được mở thành 4 tài khoản cấp 2 gồm: TK 5111 (Doanh thu bán hàng hoá), TK 5112 (Doanh thu bán thành phẩm), TK 5113 (Doanh thu cung cấp dịch vụ) và TK 5118 (Doanh thu khác). Trong thực tế hạch toán tháng 12/2023, công ty đã phát sinh doanh thu trên TK 5111 (Hóa đơn GTGT số 337), TK 5112 (Hóa đơn GTGT số 344) và TK 5113 (Hóa đơn GTGT số 350).

3. Cơ cấu lao động của công ty có đặc điểm gì nổi bật trong giai đoạn 2021 – 2023?
Tổng số lao động của công ty biến động từ 25 người (năm 2021) lên 34 người (năm 2022) và giảm về 30 người (năm 2023). Lao động nam luôn chiếm tỷ trọng lớn (từ 73,33% đến 76,47%), lao động phổ thông chiếm tỷ trọng cao nhất theo trình độ (từ 47,06% đến 53,33%) và lao động trực tiếp chiếm phần lớn trong cơ cấu tính chất công việc (từ 64,00% đến 67,67%), xuất phát từ tính chất công việc đòi hỏi sức khỏe và kỹ năng thực hành như lái xe tải và bốc xếp kho bãi.

4. Khóa luận sử dụng các phương pháp kế toán tài chính nào đối với thuế GTGT, hàng tồn kho và tài sản cố định?
Công ty áp dụng tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; tính giá trị xuất kho hàng tồn kho theo phương pháp bình quân gia quyền; và tính khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng.

5. Các khoản giảm trừ doanh thu được hạch toán như thế nào theo chế độ kế toán mà đơn vị áp dụng?
Theo quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC được trình bày trong đề tài, các khoản giảm trừ doanh thu (gồm chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) không sử dụng tài khoản riêng (TK 521) mà được ghi nhận trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Anh Thư đã phản ánh bức tranh thực tế về công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vận tải và Thương mại Hoà Phát. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa khung lý luận của Thông tư 133/2016/TT-BTC và hệ thống chứng từ, sổ kế toán phát sinh thực tế trong năm 2023, nghiên cứu đã làm rõ được quy trình hạch toán doanh thu và chi phí đa ngành của doanh nghiệp trên phần mềm kế toán. Các đánh giá về ưu điểm, hạn chế cùng nhóm giải pháp được đề xuất trong công trình là tài liệu hữu ích cho việc hoàn thiện công tác kế toán tài chính tại đơn vị khảo sát cũng như làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu cùng chuyên ngành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.Tổng quan về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.Tổng quan về kế toán doanh thu Trong bối cảnh kinh doanh hiện đại, việc hiểu rõ các yếu tố tài chính là điều thiết yếu. Một trong những khái niệm quan trọng nhất mà mọi doanh nghiệp đều phải nắm vững đó là doanh thu. Doanh thu không chỉ phản ảnh sức mạnh tài chính của doanh nghiệp mà còn là nền tảng cho mọi quyết định chiến lược, từ việc mở rộng quy mô, đầu tư công nghệ mới cho đến việc phát triển sản phẩm và dịch vụ. Vậy doanh thu là: Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) số 14 – Doanh thu và thu nhập khác (ban hành và công bố theo Quyết định số 149/2001/QĐ – BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng Bộ tài chính) quy định, “ Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”.

Theo khoản 1 Điều 56 Thông tư 133/2016/TT – BTC quy định, “ Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền”. Hiểu một cách đơn giản hơn, doanh thu là toàn bộ khoản thu, có thể là tiền mặt, tài sản thu từ hoạt động bán hàng, cung cấp sản phẩm hay dịch vụ. Là khoản thu nhập của doanh nghiệp thông qua các sản phẩm, dịch vụ tốt lành của mình.

Doanh thu của doanh nghiệp bao gồm: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ và Doanh thu hoạt động tài chính. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như: bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có). Doanh thu hoạt động tài chính: Là các khoản doanh thu thu được thông qua các hoạt động tài chính như tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức, lợi nhuận được chia và doanh thu hoạt động tài chính khác của doanh nghiệp. 5 Từ những khái niệm trên, có thể thấy rằng doanh thu là chỉ số phản ánh trực tiếp hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm tổng giá trị các sản phẩm hoặc dịch vụ đã bán trong một kỳ.

Là nguồn tài chính để bù đắp chi phí, tạo ra lợi nhuận, và tái đầu tư, giúp duy trì và phát triển hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy, doanh thu không chỉ đo lường thành công mà còn quyết định đến sự tồn tại và tăng trưởng bền vững của doanh nghiệp.Tổng quan về kế toán xác định kết quả kinh doanh Theo Điều 68 Thông tư 133/2016/TT-BTC quy định: “ Kết quả kinh doanh phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán. Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh; Kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác”. Kết quả kinh doanh thể hiện thành tự hoạt động của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định (có thể là một số tiền lãi hoặc số tiền lỗ) tuỳ thuộc vào tình huống kinh doanh.