Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CP TM và Xây dựng Quốc Toàn

• Tác giả: Bùi Thị Tú Trinh
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Thị Trà My
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kiểm toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu tại Công ty TM XD Quốc Toàn

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò nòng cốt trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn, hoạt động kế toán phản ánh toàn bộ quy trình thương mại vật liệu xây dựng và thi công công trình. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Hệ thống chứng từ được lập đầy đủ theo từng nghiệp vụ kinh tế phát sinh. Các chứng từ tiêu biểu gồm hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho, phiếu thu và hợp đồng kinh tế. Doanh thu thuần phản ánh năng lực cạnh tranh thực tế của đơn vị trên thị trường xây dựng miền Trung. Việc xác định kết quả kinh doanh định kỳ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí bán hàng, chi phí quản lý và giá vốn hàng bán. Bộ phận kế toán vận hành với cấu trúc tập trung. Mọi số liệu ghi chép đều hướng đến tính minh bạch, chính xác và kịp thời. Nhờ vậy, ban giám đốc có cơ sở vững chắc để phân tích hiệu quả vốn và xây dựng kế hoạch kinh doanh dài hạn.

1.1. Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và bán hàng

Kế toán doanh thu ghi nhận tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán. Nguồn thu phát sinh từ hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ và xây lắp công trình. Kế toán sử dụng tài khoản 511 để phản ánh doanh thu bán hàng. Các khoản giảm trừ doanh thu được theo dõi riêng biệt trên tài khoản 521. Tài khoản này gồm ba tài khoản cấp hai: chiết khấu thương mại (5211), hàng bán bị trả lại (5212) và giảm giá hàng bán (5213). Cuối kỳ, toàn bộ khoản giảm trừ sẽ kết chuyển sang tài khoản 511 để xác định doanh thu thuần. Quy trình này đòi hỏi chứng từ chứng minh hợp pháp và hợp lệ.

1.2. Nguyên tắc xác định kết quả kinh doanh trong kỳ

Xác định kết quả kinh doanh là khâu đối trừ giữa doanh thu thuần với tổng chi phí hợp lý. Tài khoản 911 đóng vai trò trung tâm để tập hợp mọi khoản thu nhập và chi phí. Doanh thu thuần từ tài khoản 511 kết chuyển vào bên Có tài khoản 911. Bên Nợ tài khoản 911 nhận kết chuyển giá vốn hàng bán từ tài khoản 632. Chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí bán hàng cũng được kết chuyển vào bên Nợ 911. Chênh lệch Có lớn hơn Nợ phản ánh khoản lãi trước thuế. Chênh lệch Nợ lớn hơn Có phản ánh kết quả lỗ. Kế toán hoàn thành việc xác định kết quả trước khi lập báo cáo tài chính.

II. Phân tích kế toán doanh thu tại Công ty TM XD Quốc Toàn

Thực tế hạch toán tại Công ty TM&XD Quốc Toàn giai đoạn 2021 - 2023 bộc lộ nhiều điểm sáng cùng hạn chế cần khắc phục. Công ty duy trì quy trình ghi sổ kế toán bằng máy tính với các biểu mẫu tương đối đồng bộ. Hóa đơn điện tử được lưu trữ cẩn thận và liên kết trực tiếp với dữ liệu bán hàng. Dù vậy, đặc thù kinh doanh hỗn hợp thương mại và xây lắp gây áp lực lớn cho phòng kế toán. Sự phối hợp giữa đội thi công công trình và bộ phận kế toán văn phòng đôi khi còn chậm trễ. Việc nghiệm thu khối lượng công trình dở dang chưa kịp thời, làm ảnh hưởng đến thời điểm xuất hóa đơn và ghi nhận doanh thu xây lắp. Ngoài ra, biến động nhân sự lao động phổ thông trong giai đoạn 2022 - 2023 tác động tiêu cực đến tốc độ luân chuyển chứng từ. Công tác quản lý công nợ khách hàng mua vật liệu xây dựng cũng gặp khó khăn do thời gian thanh toán kéo dài. Các khoản chiết khấu thương mại và giảm giá hàng bán phát sinh đôi lúc chưa được hạch toán ngay vào tài khoản 521 mà bị dồn vào cuối quý.

2.1. Thực trạng ghi nhận doanh thu và các khoản giảm trừ

Công ty TM&XD Quốc Toàn ghi nhận doanh thu bán hàng khi đã chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa cho người mua. Hóa đơn bán hàng được xuất cùng thời điểm giao nhận vật liệu. Tuy nhiên, việc phản ánh các khoản giảm trừ doanh thu còn nhiều bất cập. Các khoản giảm giá hàng bán do sai quy cách kỹ thuật đôi khi không có biên bản xác nhận kịp thời. Kế toán thường ghi nhận bù trừ trực tiếp vào giá bán trên hóa đơn sau thay vì hạch toán qua tài khoản 5213. Thói quen này làm sai lệch chỉ tiêu tổng doanh thu và các khoản giảm trừ trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

2.2. Vấn đề chi phí và phân bổ giá vốn xây lắp

Giá vốn hàng bán chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí tại Công ty TM&XD Quốc Toàn. Chi phí nguyên vật liệu xây dựng biến động mạnh theo giá thị trường. Kế toán áp dụng phương pháp bình quân gia quyền để tính giá xuất kho. Tuy nhiên, việc phân bổ chi phí máy thi công và nhân công trực tiếp cho từng hạng mục công trình chưa thực sự sát sao. Việc tập hợp chi phí trên tài khoản 621, 622, 627 đôi khi bị dồn tích vào cuối đợt thanh toán khối lượng. Điều này dẫn đến sự mất cân đối giữa doanh thu ghi nhận và giá vốn kết chuyển trong kỳ, gây khó khăn cho việc đánh giá chính xác biên lợi nhuận của từng dự án.

III. Giải pháp kế toán doanh thu cho Công ty TM XD Quốc Toàn

Để nâng cao hiệu quả công tác kế toán, Công ty TM&XD Quốc Toàn cần triển khai đồng bộ các giải pháp tài chính và kỹ thuật. Doanh nghiệp cần hoàn thiện quy trình kiểm soát chứng từ gốc ngay từ giai đoạn ký hợp đồng thương mại và giao nhận vật liệu. Việc ứng dụng phần mềm kế toán chuyên dụng giúp tự động hóa quá trình ghi sổ và trích xuất báo cáo. Phòng kế toán phải chuẩn hóa thủ tục hạch toán các khoản giảm trừ doanh thu theo đúng Thông tư 200/2014/TT-BTC. Nhân viên kế toán cần phân loại cụ thể từng khoản chiết khấu thương mại và hàng bán bị trả lại trên các tài khoản chi tiết 5211, 5212, 5213. Bên cạnh đó, sự liên kết thông tin giữa đội ngũ kỹ sư công trình và kế toán kho phải được duy trì liên tục qua mạng nội bộ. Việc này giúp ghi nhận kịp thời khối lượng hoàn thành và kiểm soát chi phí thực tế. Công ty cũng cần đào tạo chuyên sâu về chuẩn mực kế toán cho đội ngũ nhân sự. Chính sách kiểm soát công nợ chặt chẽ sẽ rút ngắn vòng quay vốn và giảm thiểu rủi ro nợ khó đòi cho đơn vị.

3.1. Hoàn thiện phương pháp hạch toán và luân chuyển chứng từ

Công ty TM&XD Quốc Toàn cần xây dựng sơ đồ luân chuyển chứng từ chặt chẽ. Mọi nghiệp vụ bán hàng phải có đầy đủ lệnh xuất kho, biên bản giao nhận và hóa đơn tài chính. Khi phát sinh hàng bán bị trả lại, kế toán lập tức yêu cầu biên bản kiểm tra chất lượng trước khi ghi vào tài khoản 5212. Đối với chiết khấu thương mại, hợp đồng mua bán cần quy định rõ mức doanh số hưởng thưởng. Kế toán hạch toán đúng kỳ vào tài khoản 5211 để đối chiếu với tài khoản 511 cuối tháng. Quy trình này ngăn chặn tình trạng sót chứng từ và bảo đảm tính pháp lý trước cơ quan thuế.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý doanh thu

Chuyển đổi số là yêu cầu cấp thiết đối với công tác kế toán hiện đại. Công ty TM&XD Quốc Toàn nên nâng cấp phần mềm kế toán kết nối cơ sở dữ liệu thời gian thực. Hệ thống mới cho phép liên thông số liệu giữa kho bãi, ban chỉ huy công trình và văn phòng tài chính. Khi công trình hoàn thành nghiệm thu từng phần, phần mềm lập tức thông báo để kế toán ghi nhận doanh thu và giá vốn. Quy trình đối chiếu công nợ khách hàng cũng được thực hiện tự động hóa. Ban giám đốc dễ dàng theo dõi dòng tiền và báo cáo lợi nhuận qua hệ thống trực quan, giảm thiểu tối đa sai sót thủ công.

IV. Kết luận về kế toán doanh thu tại Công ty TM XD Quốc Toàn

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là thước đo sức khỏe tài chính tại Công ty TM&XD Quốc Toàn. Việc phản ánh trung thực nguồn thu cùng chi phí hợp lý giúp doanh nghiệp bảo toàn vốn và tối ưu hóa lợi nhuận. Giai đoạn 2021 - 2023 chứng kiến nhiều biến động về thị trường vật liệu và lực lượng lao động. Tuy nhiên, doanh nghiệp đã nỗ lực duy trì hệ thống kế toán tuân thủ Thông tư 200/2014/TT-BTC. Những bài học thực tiễn từ công tác hạch toán chỉ ra sự cần thiết của việc chuẩn hóa sổ sách kế toán. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa quản trị công trường và ghi chép tài chính là chìa khóa then chốt cho thành công. Khi áp dụng các biện pháp đổi mới công nghệ và kiểm soát công nợ, hiệu quả sản xuất kinh doanh sẽ gia tăng đáng kể. Doanh nghiệp không chỉ củng cố vị thế cạnh tranh tại địa phương mà còn xây dựng nền tảng tài chính bền vững trước mọi biến động kinh tế.

4.1. Ứng dụng thực tiễn của công tác kế toán trong điều hành

Dữ liệu kế toán doanh thu và chi phí cung cấp căn cứ thiết thực cho ban điều hành Công ty TM&XD Quốc Toàn. Báo cáo tài chính định kỳ hỗ trợ đánh giá hiệu quả từng mảng thương mại vật liệu và thi công hạ tầng. Lãnh đạo doanh nghiệp dựa vào tỷ suất lợi nhuận để quyết định mở rộng hay thu hẹp từng gói thầu. Hệ thống thông tin minh bạch giúp duy trì uy tín với đối tác, khách hàng và ngân hàng thương mại. Năng lực tài chính rõ ràng cũng tạo lợi thế vượt trội khi tham gia đấu thầu các dự án xây dựng quy mô lớn.

4.2. Định hướng hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán tương lai

Định hướng tương lai đòi hỏi Công ty TM&XD Quốc Toàn phải liên tục cải tiến hệ thống kế toán quản trị. Đơn vị cần tích hợp công cụ phân tích số liệu tài chính chuyên sâu để dự báo biến động dòng tiền. Việc bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ kế toán là ưu tiên hàng đầu. Quy chế kiểm soát nội bộ cần được rà soát định kỳ nhằm bịt kín các kẽ hở quản lý vật tư và chi phí. Công ty hướng tới mô hình kế toán hiện đại, đáp ứng tốt các tiêu chuẩn kiểm toán độc lập và yêu cầu khắt khe của thị trường kinh doanh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống quản lý kinh tế của doanh nghiệp, công tác kế toán giữ vai trò công cụ thiết yếu nhằm theo dõi, kiểm soát toàn diện các dòng vận động tài chính. Hệ thống kế toán cung cấp thông tin kịp thời, minh bạch cho nhà quản trị để xây dựng chiến lược, tối ưu hóa cơ cấu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh nền kinh tế hội nhập. Trong đó, phần hành kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò hạt nhân, phản ánh chuẩn xác quy mô lợi nhuận thực tế, tạo lập mức độ uy tín đối với các bên liên quan như chủ đầu tư, tổ chức tín dụng và cơ quan quản lý nhà nước.

Đối với Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn – một đơn vị hoạt động trong lĩnh vực xây lắp và thương mại – công tác theo dõi doanh thu và chi phí đối mặt với nhiều đặc thù phức tạp. Quá trình thi công công trình thường kéo dài qua nhiều kỳ kế toán, thủ tục nghiệm thu phân đoạn và quyết toán khối lượng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa hồ sơ kỹ thuật và chứng từ thanh toán. Việc ghi nhận đúng thời điểm, bóc tách chính xác chi phí tương ứng và phản ánh trung thực kết quả kinh doanh là yêu cầu sống còn để đơn vị hạn chế thất thoát tài chính và duy trì dòng tiền ổn định. Xuất phát từ bối cảnh thực tiễn đó, tác giả Bùi Thị Tú Trinh đã thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp: "Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn".

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn; trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Thứ nhất: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp theo chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành.
  2. Thứ hai: Khảo sát thực tế, phân tích quy trình ghi nhận chứng từ, luân chuyển sổ sách và hạch toán kế toán doanh thu, giá vốn, chi phí và kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn.
  3. Thứ ba: Đối chiếu giữa lý thuyết và thực tiễn công tác kế toán tại đơn vị nhằm đánh giá những ưu điểm đạt được cũng như hạn chế còn tồn tại; từ đó đưa ra các kiến nghị, giải pháp hoàn thiện phù hợp với đặc thù kinh doanh của công ty.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn.
• Phạm vi không gian: Phòng Kế toán của Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn (địa chỉ tại số 103 Ngự Bình, phường An Cựu, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Phân tích thực trạng tài chính, nguồn lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh tổng quát trong giai đoạn 3 năm (2021–2023). Các số liệu, chứng từ và sổ kế toán minh họa chi tiết cho nghiệp vụ doanh thu và xác định kết quả kinh doanh được thu thập tập trung trong năm tài chính 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) hiện hành, bao gồm:

• Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp:
  • Điều 78: Định nghĩa doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu ngoại trừ phần vốn góp thêm của cổ đông, ghi nhận khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế theo giá trị hợp lý không phân biệt đã thu hay sẽ thu tiền.
  • Điều 79, 80, 81, 89, 90, 91, 92, 95, 96: Hướng dẫn nguyên tắc hạch toán và kết cấu các tài khoản: TK 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ), TK 515 (Doanh thu hoạt động tài chính), TK 521 (Các khoản giảm trừ doanh thu), TK 632 (Giá vốn hàng bán), TK 635 (Chi phí tài chính), TK 641 (Chi phí bán hàng), TK 642 (Chi phí quản lý doanh nghiệp), TK 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp) và TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh).
• Chuẩn mực Kế toán số 01 – Chuẩn mực chung: Xác định khái niệm chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán, dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu mà không bao gồm các khoản phân phối cho chủ sở hữu.
• Chuẩn mực Kế toán số 14 – "Doanh thu và thu nhập khác" (Ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001): Quy định điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng (5 điều kiện), doanh thu cung cấp dịch vụ (4 điều kiện), doanh thu từ tiền lãi, cổ tức, lợi nhuận được chia (2 điều kiện) và nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu với chi phí.
• Chuẩn mực Kế toán số 15 – "Hợp đồng xây dựng": Hướng dẫn ghi nhận doanh thu và chi phí hợp đồng xây dựng theo hai trường hợp: thanh toán theo tiến độ kế hoạch hoặc thanh toán theo giá trị khối lượng thực hiện có xác nhận của khách hàng. Đồng thời đưa ra 3 phương pháp xác định phần công việc hoàn thành: tỷ lệ % chi phí thực tế so với tổng chi phí dự toán, đánh giá trực tiếp công việc hoàn thành, hoặc tỷ lệ % khối lượng thực hiện so với tổng khối lượng hợp đồng. Doanh nghiệp vận dụng linh hoạt Tài khoản 337 (Thanh toán theo tiến độ kế hoạch hợp đồng xây dựng) để theo dõi các khoản nghiệm thu.
• Nghị định số 218/2013/NĐ-CP (Điều 5): Quy định cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp (thuế suất phổ thông 20%), công thức xác định thuế phải nộp dựa trên thu nhập tính thuế sau khi trừ trích lập quỹ khoa học công nghệ (nếu có), cùng quy định tỷ lệ % tính trên doanh thu đối với các đơn vị không hạch toán bóc tách được chi phí.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp đồng bộ các phương pháp định tính và xử lý số liệu kế toán:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Khảo cứu hệ thống giáo trình, sách chuyên khảo, chuẩn mực kế toán và các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính liên quan đến doanh thu và kết quả kinh doanh.
• Phương pháp quan sát thực tế: Trực tiếp theo dõi quy trình xử lý công việc của kế toán viên, quy cách luân chuyển chứng từ gốc, trình tự ghi chép vào phần mềm kế toán và công tác lưu trữ hồ sơ kế toán tại văn phòng công ty.
• Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi trực tiếp với Kế toán trưởng và nhân viên phụ trách các phần hành kế toán để làm rõ các chính sách kế toán nội bộ và thực trạng xử lý vướng mắc trong hạch toán nghiệp vụ.
• Phương pháp thu thập tài liệu: Trích xuất các chứng từ gốc (hóa đơn GTGT, biên bản nghiệm thu, phiếu xuất kho, séc chuyển khoản, giấy báo Có), hệ thống sổ cái, sổ chi tiết các tài khoản liên quan và Báo cáo tài chính của công ty.
• Phương pháp tổng hợp, mô tả và so sánh: Tổng hợp số liệu lao động, nguồn vốn, tài sản qua các năm 2021–2023; phân tích đối chiếu biến động số liệu giữa các kỳ tài chính; so sánh sự tương thích và độ lệch giữa quy định lý thuyết tại Thông tư 200/2014/TT-BTC với thực tế triển khai tại đơn vị.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm tài liệu nội bộ (Báo cáo tài chính các năm 2021, 2022, 2023; hệ thống sổ kế toán chi tiết, sổ cái năm 2023 trích từ phần mềm MISA SME.NET 2022) và các văn bản pháp luật kế toán do Nhà nước ban hành.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương này trình bày hệ thống hóa khung lý thuyết nền tảng về phần hành kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo quy định tại Thông tư 200/2014/TT-BTC:

• Khái niệm và nguyên tắc ghi nhận doanh thu, thu nhập: Làm rõ bản chất kinh tế của doanh thu bán hàng, doanh thu dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính (lãi tiền gửi, cổ tức, lợi nhuận được chia, lãi chênh lệch tỷ giá) và thu nhập khác (thanh lý tài sản cố định, tiền phạt vi phạm hợp đồng). Phân tích chi tiết 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và các điều kiện nghiệm thu khối lượng công trình theo Chuẩn mực số 15.
• Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu: Phân tích nguyên tắc phản ánh chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại trên Tài khoản 521 (chi tiết 5211, 5212, 5213) và việc kết chuyển giảm trừ doanh thu thuần vào cuối kỳ sang TK 511.
• Kế toán chi phí sản xuất kinh doanh: Hệ thống hóa kết cấu và phương pháp hạch toán của nhóm tài khoản chi phí:
  • Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán): Trình bày cách xác định giá vốn theo hai phương pháp quản lý hàng tồn kho là kê khai thường xuyên và kiểm kê định kỳ; các khoản chi phí vượt định mức không được tính vào giá thành mà tính thẳng vào giá vốn.
  • Tài khoản 641 (Chi phí bán hàng): Kết cấu 7 tài khoản cấp 2 (nhân viên, vật liệu bao bì, dụng cụ, khấu hao, bảo hành, dịch vụ mua ngoài, bằng tiền khác).
  • Tài khoản 642 (Chi phí quản lý doanh nghiệp): Kết cấu 8 tài khoản cấp 2 (nhân viên quản lý, vật liệu, đồ dùng văn phòng, khấu hao TSCĐ, thuế phí lệ phí, dự phòng, dịch vụ mua ngoài, bằng tiền khác).
  • Tài khoản 635 (Chi phí tài chính): Phản ánh chi phí lãi vay, chiết khấu thanh toán cho người mua, lỗ tỷ giá hối đoái.
  • Tài khoản 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp): Chi tiết thuế hiện hành (TK 8211) và hoãn lại (TK 8212).
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Trình bày nguyên tắc tập hợp toàn bộ doanh thu thuần, thu nhập khác và các khoản chi phí phát sinh trong kỳ sang Tài khoản 911 để so đối chiếu, từ đó kết chuyển số lãi hoặc lỗ thực tế vào Tài khoản 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối). Chương 1 đính kèm 11 sơ đồ hạch toán chữ T (từ Sơ đồ 1.1 đến Sơ đồ 1.11) mô tả đường đi của các luồng nghiệp vụ.

Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn

Chương 2 phản ánh chi tiết việc áp dụng chế độ kế toán vào môi trường kinh doanh thực tế tại đơn vị:

• Tổng quan về đơn vị nghiên cứu: Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn (tên viết tắt: QT., JSC) có trụ sở chính tại số 103 Ngự Bình, phường An Cựu, thành phố Huế; đại diện pháp luật là ông Trần Văn Tàu. Tiền thân là Xí nghiệp Xây dựng Quốc Toàn được thành lập theo Giấy chứng nhận ĐKKD số 3101000560 ngày 04/12/2003 do Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế cấp, sau đó chuyển đổi thành công ty cổ phần từ ngày 04/12/2006 và đăng ký thay đổi lần thứ nhất vào ngày 08/09/2014.
• Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý và bộ máy kế toán:
  • Mô hình quản lý chung: Được xây dựng theo mô hình tập trung gồm: Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Giám đốc điều hành, Phòng Kỹ thuật, Phòng Kế toán, và các tổ chức năng sản xuất trực tiếp (Tổ Cơ khí, Tổ Điện, Tổ Công nhân).
  • Mô hình bộ máy kế toán: Tổ chức theo hình thức tập trung, phân định chức năng rõ ràng cho từng nhân sự:
    • Kế toán trưởng: Bà Nguyễn Thị Bạch Hảo (điều hành chung, kiểm soát báo cáo).
    • Kế toán thuế + giá thành: Bà Nguyễn Thị Phương (kiểm tra hóa đơn GTGT, đối chiếu kê khai thuế, xác định giá thành công trình).
    • Kế toán công nợ: Bà Đặng Thị Loan (theo dõi công nợ phải thu - phải trả, lập danh sách nợ quá hạn).
    • Kế toán vật tư: Ông Châu Viết Lanh (theo dõi xuất - nhập - tồn vật tư, lập báo cáo vật liệu).
    • Kế toán lương: Bà Nguyễn Thị Hoa (chấm công, tính lương, bảo hiểm xã hội, kinh phí công đoàn).
    • Kế toán thủ quỹ: Thực hiện nghiệp vụ thu - chi tiền mặt và lập sổ quỹ.
• Chính sách kế toán áp dụng tại doanh nghiệp:
  • Chế độ kế toán: Thực hiện theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
  • Niên độ kế toán: Từ ngày 01/01 đến hết ngày 31/12 hàng năm; đơn vị tiền tệ ghi sổ: VNĐ.
  • Hàng tồn kho: Phương pháp kê khai thường xuyên; tính giá trị hàng xuất kho theo phương pháp Nhập trước - Xuất trước (FIFO).
  • Phương pháp khấu hao TSCĐ: Phương pháp đường thẳng.
  • Thuế GTGT: Tính và kê khai theo phương pháp khấu trừ.
  • Hình thức kế toán: Nhật ký chung, sử dụng phần mềm kế toán MISA SME.NET 2022. Trình tự luân chuyển chứng từ được điện toán hóa: kế toán nhập chứng từ vào phần mềm, hệ thống tự động ghi sổ chi tiết, sổ cái, cuối kỳ lập bảng cân đối số phát sinh và Báo cáo tài chính.
• Đánh giá tình hình nguồn lực và kết quả sản xuất kinh doanh (2021–2023):
  • Về nhân sự: Số lượng lao động biến động rõ nét qua 3 năm. Giai đoạn 2021–2022 tăng nhẹ do đáp ứng tiến độ các dự án xây dựng lớn; sang giai đoạn 2022–2023 ghi nhận mức sụt giảm mạnh, đặc biệt là nhóm lao động nữ và lao động phổ thông trực tiếp do công ty giảm khối lượng công việc, cắt giảm nhân sự không chuyên để tiết giảm chi phí vận hành.
  • Về tài chính: Cơ cấu tài sản và nguồn vốn có sự điều chỉnh nhằm ứng phó với diễn biến thị trường xây lắp.
• Thực tế hạch toán các nghiệp vụ năm 2023: Minh họa chi tiết quy trình ghi sổ thực tế thông qua các nghiệp vụ kinh tế cụ thể:
  • Doanh thu bán hàng, dịch vụ và xây lắp: Căn cứ vào Hóa đơn GTGT số 000000026, Hóa đơn GTGT số 000000039, Hóa đơn GTGT số 00001019, biên bản nghiệm thu; ghi nhận vào Sổ cái và Sổ chi tiết TK 511.
  • Doanh thu hoạt động tài chính: Minh họa khoản lãi tiền gửi ngân hàng theo Giấy báo Có của Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB), hạch toán vào TK 515 (Sổ cái và Sổ chi tiết TK 515).
  • Chi phí giá vốn và quản lý: Hạch toán xuất kho vật tư theo Phiếu xuất kho, phản ánh vào Sổ cái và Sổ chi tiết TK 632; chi phí quản lý trên TK 642; chi phí tài chính (lãi vay) ghi nhận trên Sổ cái TK 635.
  • Xác định kết quả kinh doanh: Phản ánh quá trình kết chuyển doanh thu, giá vốn và chi phí cuối năm 2023 sang Sổ cái TK 911 để xác định lợi nhuận.

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn

Chương 3 tổng kết các nhận định thực tế và đề xuất định hướng xử lý:

• Đánh giá thực trạng:
  • Ưu điểm: Cơ cấu tổ chức kế toán tinh gọn, phân nhiệm rõ ràng cho từng vị trí; áp dụng phần mềm kế toán MISA SME.NET 2022 giúp chuẩn hóa biểu mẫu chứng từ, đẩy nhanh tiến độ xử lý dữ liệu và khóa sổ tài chính; tuân thủ đúng khung pháp lý của Thông tư 200/2014/TT-BTC.
  • Hạn chế: Công tác hạch toán chi phí và theo dõi tiến độ nghiệm thu công trình xây dựng có thời điểm chưa kịp thời; công nợ phải thu của khách hàng kéo dài gây ứ đọng vốn; một số khoản chi phí phát sinh chưa được phân bổ tối ưu theo từng hạng mục công trình hoàn thành.
• Các giải pháp hoàn thiện được tác giả đề xuất:
  • Hoàn thiện công tác tổ chức kế toán: Nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ kế toán viên trong việc khai thác các phân hệ chuyên sâu của phần mềm MISA; tăng cường sự phối hợp thông tin giữa Phòng Kỹ thuật công trường và Phòng Kế toán để cập nhật hồ sơ nghiệm thu nhanh chóng.
  • Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu: Tăng cường kiểm soát quy trình luân chuyển chứng từ nghiệm thu khối lượng hoàn thành; theo dõi chặt chẽ việc phát hành hóa đơn theo đúng thời điểm nghiệm thu; siết chặt quản lý công nợ khách hàng để đẩy nhanh tốc độ thu hồi dòng tiền.
  • Hoàn thiện công tác kế toán chi phí: Chuẩn hóa công tác bóc tách giá vốn cho từng công trình, giám sát chặt chẽ định mức xuất kho nguyên vật liệu theo phương pháp FIFO; kiểm soát các chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí tài chính nhằm nâng cao biên lợi nhuận ròng.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận làm rõ bức tranh thực tế về công tác kế toán tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn thông qua các phát hiện chính:

1. Khái quát phương thức tổ chức và chính sách kế toán áp dụng: Nghiên cứu khẳng định việc đơn vị triển khai phần mềm kế toán MISA SME.NET 2022 theo hình thức Nhật ký chung giúp giảm tải lao động thủ công, chuẩn hóa hệ thống chứng từ từ hóa đơn, phiếu xuất kho, phiếu chi đến sổ tổng hợp.

Tiêu chí kế toán	Thực tế áp dụng tại QT., JSC	Căn cứ / Phương pháp
Chế độ kế toán	Thông tư 200/2014/TT-BTC	Ban hành ngày 22/12/2014
Hình thức sổ	Nhật ký chung	Phần mềm MISA SME.NET 2022
Kế toán HTK	Kê khai thường xuyên	Ghi nhận theo giá gốc
Tính giá xuất kho	Nhập trước - Xuất trước (FIFO)	Áp dụng cho vật tư, hàng hóa
Tính khấu hao TSCĐ	Phương pháp đường thẳng	Phân bổ đều qua thời gian sử dụng
Phương pháp thuế GTGT	Phương pháp khấu trừ	Hóa đơn GTGT đầu vào - đầu ra
Tài khoản theo dõi công trình	TK 511, TK 337, TK 632	Căn cứ biên bản nghiệm thu khối lượng

2. Phản ánh biến động nguồn lực lao động và tài chính (2021–2023): Khóa luận ghi nhận sự dịch chuyển nguồn lực rõ rệt:
   • Lao động tăng nhẹ trong giai đoạn 2021–2022 nhằm phục vụ thi công các gói thầu lớn.
   • Sang giai đoạn 2022–2023, doanh nghiệp chủ động cắt giảm mạnh số lượng lao động phổ thông và lao động nữ do tình hình kinh doanh gặp khó khăn chung, khối lượng công việc suy giảm, buộc đơn vị phải cơ cấu lại bộ máy để tối ưu chi phí tiền lương và các khoản trích theo lương.
3. Đóng góp của nghiên cứu do tác giả tự nêu:
   • Hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 200/2014/TT-BTC gắn liền với đặc thù Chuẩn mực hợp đồng xây dựng số 15.
   • Cung cấp chuỗi dẫn chứng thực tế bằng số liệu chứng từ năm 2023 (Hóa đơn GTGT số 000000026, 000000039, 00001019; giấy báo Có Ngân hàng MSB; Sổ cái các tài khoản 511, 515, 632, 635, 911), giúp minh họa cụ thể sự vận hành của phần mềm MISA SME.NET 2022 trong doanh nghiệp xây dựng.
   • Đưa ra hệ thống giải pháp xuất phát từ các điểm nghẽn thực tế tại công ty về quản lý chứng từ, kiểm soát chi phí giá vốn và thu hồi công nợ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Tác giả tự nhìn nhận trong phần Lời cảm ơn và Đặt vấn đề rằng do giới hạn về mặt thời gian thực tập và kinh nghiệm thực tế, bài khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót nhất định trong việc phân tích chuyên sâu các nghiệp vụ kinh tế phức tạp.
  • Phạm vi dữ liệu khảo sát giới hạn tại một doanh nghiệp cụ thể (Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn), số liệu nghiệp vụ minh họa chi tiết về chứng từ và sổ cái chỉ tập trung thu thập trong năm 2023.
• Hướng mở rộng nghiên cứu:
  • Mở rộng phân tích công tác kế toán quản trị chi phí và giá thành chi tiết cho từng hạng mục công trình xây dựng riêng biệt.
  • Nghiên cứu cơ chế kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro thanh toán trong các hợp đồng xây lắp có thời gian thi công kéo dài nhiều năm.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán: Cung cấp mẫu hình nghiên cứu thực tế về quy trình luân chuyển chứng từ và hạch toán kế toán kết quả kinh doanh tại một doanh nghiệp kết hợp thương mại và xây lắp; là nguồn tư liệu đối chiếu khi làm đồ án tốt nghiệp liên quan đến Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp xây dựng vừa và nhỏ: Tham khảo quy trình tổ chức bộ máy kế toán tinh gọn, cách thức thiết lập danh mục tài khoản (TK 511, 337, 632, 642, 911) và thao tác hạch toán thực tế trên phần mềm kế toán MISA SME.NET 2022.
• Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản: Hệ thống các sơ đồ hạch toán luân chuyển tài khoản (từ Sơ đồ 1.1 đến Sơ đồ 1.11 trong Chương 1) và hệ thống biểu mẫu trích xuất từ phần mềm kế toán thực tế (hóa đơn GTGT, giấy báo Có MSB, sổ chi tiết và sổ cái các tài khoản doanh thu, chi phí, kết quả kinh doanh năm 2023 trong Chương 2).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn áp dụng chế độ kế toán và phần mềm quản lý nào?
Công ty áp dụng Chế độ Kế toán Doanh nghiệp ban hành theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính, ghi sổ theo hình thức Nhật ký chung và xử lý dữ liệu kế toán trên phần mềm MISA SME.NET 2022.

2. Chính sách quản lý và tính giá hàng tồn kho tại công ty được quy định như thế nào?
Doanh nghiệp quản lý hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, ghi nhận theo giá gốc và xác định giá trị xuất kho của vật tư, hàng hóa theo phương pháp Nhập trước - Xuất trước (FIFO).

3. Cơ cấu bộ máy kế toán của công ty gồm những vị trí nhân sự nào?
Bộ phận kế toán được tổ chức tập trung, do bà Nguyễn Thị Bạch Hảo làm Kế toán trưởng; các nhân sự phụ trách phần hành gồm: bà Nguyễn Thị Phương (kế toán thuế + giá thành), bà Đặng Thị Loan (kế toán công nợ), ông Châu Viết Lanh (kế toán vật tư), bà Nguyễn Thị Hoa (kế toán lương) cùng nhân viên đảm nhận vị trí thủ quỹ.

4. Dữ liệu chứng từ thực tế nào được sử dụng để minh họa nghiệp vụ doanh thu và chi phí năm 2023?
Tác giả sử dụng các chứng từ thực tế phát sinh trong năm 2023 gồm: Hóa đơn GTGT số 000000026, 000000039, 00001019; Giấy báo Có của Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB); các Phiếu xuất kho vật tư; Séc chuyển khoản; cùng hệ thống Sổ cái và Sổ chi tiết các tài khoản 511, 515, 632, 635, 911.

5. Khóa luận ghi nhận nguyên nhân biến động lao động của công ty trong giai đoạn 2021–2023 ra sao?
Số lượng lao động tăng nhẹ trong giai đoạn 2021–2022 để đáp ứng yêu cầu thi công các dự án lớn; sau đó giảm mạnh trong giai đoạn 2022–2023, tập trung cắt giảm lao động phổ thông và lao động nữ do doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh và chủ động tinh giản bộ máy để kiểm soát chi phí.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Bùi Thị Tú Trinh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và các chuẩn mực kế toán liên quan. Nghiên cứu đi sâu phản ánh thực trạng tổ chức bộ máy, quy trình xử lý chứng từ và hạch toán phần hành kế toán trên phần mềm MISA SME.NET 2022 tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Quốc Toàn trong giai đoạn 2021–2023. Các giải pháp do tác giả đề xuất bám sát vào những bất cập thực tế về quản trị công nợ, bóc tách giá vốn công trình và theo dõi tiến độ nghiệm thu, mang lại giá trị tham khảo hữu ích cho công tác kế toán tại các doanh nghiệp xây lắp quy mô vừa và nhỏ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về doanh thu và xác định kết quả kinh doanh. Những khái niệm cơ bản về doanh thu và xác định kết quả kinh doanh 1. Những vấn đề cơ bản về doanh thu a.

Khái niệm Hiện nay, trong các tài liệu về khoa học kinh tế, có khá nhiều quan điểm về doanh thu và có thể đưa ra một số định nghĩa như sau: Theo điều 78 thông tư 200/2014/TT-BTC định nghĩa: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp ngoại trừ phần đóng góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền”. Theo chuẩn mực số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” – ban hành và công bố theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ Tài Chính. “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”.

- Doanh thu chỉ bao gồm tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được. Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu. Phân loại Theo chuẩn mực kế toán số 14 thì các loại doanh thu được phân loại như sau: Phân loại doanh thu theo nội dung, doanh thu bao gồm: + Doanh thu bán hàng: Là doanh thu bán sản phẩm mà doanh nghiệp sản xuất ra, bán hàng hóa mua vào và bán bất động sản đầu tư. + Doanh thu cung cấp dịch vụ: Là doanh thu thực hiện công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng trong một hay nhiều kỳ kế toán như cung cấp dịch vụ vận tải, du lịch, cho thuê tài sản cố định theo phương thức cho thuê hoạt động,… 5 + Doanh thu bán hàng nội bộ: Là doanh thu của số sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ tiêu thụ trong nội bộ doanh nghiệp, là lợi ích kinh tế thu được từ việc bán hàng hóa, sản phẩm, cung cấp dịch vụ nội bộ giũa các đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc trong cùng một công ty, tổng công ty tính theo giá bán nội bộ.

+ Doanh thu hoạt động tài chính: Là doanh thu tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức, lợi nhuận được chia và doanh thu hoạt động tài chính khác của doanh nghiệp. Ngoài ra còn có các khoản giảm trừ doanh thu, bao gồm: Chiết khấu thương mại, hàng bán bị trả lại, giảm giá hàng bán. Ngoài ra tùy theo từng doanh nghiệp cụ thể mà doanh thu có thể phân chia theo mặt hàng tiêu thụ, theo nơi tiêu thụ, theo số lượng tiêu thụ (doanh thu bán buôn, doanh thu bán lẻ,…). Điều kiện ghi nhận Nguyên tắc ghi nhận doanh thu theo chuẩn mực kế toán Việt Nam: Việc xác định và ghi nhận doanh thu phải tuân theo các quy định của Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 về “Doanh thu và thu nhập khác” cùng các chuẩn mực liên quan khác.

Đồng thời, doanh thu và chi phí phát sinh cần được ghi nhận theo nguyên tắc phù hợp – tức là khi ghi nhận doanh thu, phải đồng thời ghi nhận những chi phí liên quan trực tiếp đến việc tạo ra khoản doanh thu đó.