Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Quang Thiện

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH TM Quang Thiện

• Tác giả: Trần Thị Tường Vi
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Thu Trang
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Quang Thiện
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí KQKD tại Công ty Quang Thiện

Công tác kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh giữ vai trò then chốt tại Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện. Doanh nghiệp hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực thương mại bán buôn và bán lẻ. Bộ máy kế toán áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC phù hợp với quy mô doanh nghiệp vừa và nhỏ. Quy trình kế toán bắt đầu từ khâu lập chứng từ gốc như hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho và phiếu thu tiền. Kế toán viên đối chiếu thông tin giao dịch để ghi nhận doanh thu bán hàng vào tài khoản 511. Đồng thời, giá vốn hàng bán được phản ánh kịp thời qua tài khoản 632. Chi phí quản lý kinh doanh được tập hợp đầy đủ trên tài khoản 642 theo từng yếu tố cụ thể. Cuối kỳ kế toán, toàn bộ số liệu doanh thu và chi phí được kết chuyển vào tài khoản 911 để xác định lãi lỗ thực tế. Hệ thống này cung cấp thông tin tài chính trung thực cho ban giám đốc. Dữ liệu kế toán chuẩn xác giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ dòng tiền và nghĩa vụ thuế. Nhờ đó, công ty duy trì tính minh bạch tài chính và tối ưu hóa hiệu quả vận hành thương mại hàng ngày.

1.1. Đặc điểm kinh doanh và tổ chức bộ máy kế toán tại đơn vị

Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện hoạt động thương mại với mạng lưới khách hàng phân tán. Doanh nghiệp tổ chức bộ máy kế toán theo mô hình tập trung. Cơ cấu phòng kế toán gồm kế toán trưởng và các kế toán viên phụ trách từng mảng việc độc lập. Kế toán trưởng điều hành chung, trực tiếp lập báo cáo tài chính và quyết toán thuế. Kế toán viên theo dõi kho hàng, công nợ mua bán và quản lý tiền mặt. Mô hình tập trung giúp thông tin tài chính lưu chuyển thông suốt. Ban lãnh đạo dễ dàng giám sát số liệu kinh doanh hàng ngày. Hệ thống chứng từ luân chuyển chuẩn mực từ bộ phận bán hàng về phòng kế toán. Sự phối hợp này đảm bảo ghi sổ kịp thời và bảo vệ tài sản doanh nghiệp.

1.2. Chính sách kế toán và hệ thống tài khoản áp dụng

Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Niên độ kế toán bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 và kết thúc ngày 31 tháng 12. Đơn vị tiền tệ hạch toán là Việt Nam Đồng. Doanh nghiệp nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ. Hàng tồn kho được tính giá trị theo phương pháp bình quân gia quyền. Kế toán phản ánh xuất nhập kho theo phương pháp kê khai thường xuyên. Hệ thống tài khoản tập trung vào doanh thu 511, giá vốn 632 và chi phí quản lý kinh doanh 642. Doanh nghiệp ghi chép nghiệp vụ trên sổ Nhật ký chung. Cuối kỳ, kế toán kết chuyển số liệu sang Sổ Cái để theo dõi và tổng hợp kết quả hoạt động.

II. Phân tích thực trạng kế toán doanh thu và chi phí ở Quang Thiện

Thực tế ghi nhận doanh thu và chi phí tại Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện còn bộc lộ một số tồn tại. Quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng nhiều lúc bị chậm trễ do khâu vận chuyển hàng hóa kéo dài. Kế toán thường ghi nhận doanh thu dựa trên thời điểm phát hành hóa đơn thay vì thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa. Việc này dễ dẫn tới sai lệch doanh thu giữa các kỳ kế toán liền kề. Về chi phí, doanh nghiệp chưa phân loại chi tiết các khoản chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Đơn vị đang gộp chung hai khoản này vào tài khoản 642 theo chế độ của Thông tư 133. Cách hạch toán gộp gây khó khăn cho việc đánh giá hiệu quả từng khâu hoạt động. Kế toán cũng chưa thực hiện trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho hay dự phòng nợ phải thu khó đòi. Điều này khiến báo cáo tài chính chưa phản ánh thận trọng rủi ro tiềm ẩn. Khâu kiểm kê định kỳ diễn ra thưa thớt, làm tăng nguy cơ sai lệch số dư thực tế. Những vướng mắc trên ảnh hưởng trực tiếp đến tính chuẩn xác khi xác định kết quả kinh doanh cuối năm.

2.1. Hạn chế trong ghi nhận doanh thu và giá vốn hàng bán

Thời điểm ghi nhận doanh thu tại đơn vị phụ thuộc nhiều vào việc xuất hóa đơn bán hàng. Khi khách hàng chưa nhận hàng hoặc hàng đang trên đường vận chuyển, hóa đơn đôi lúc đã được lập và ghi sổ. Quy trình này vi phạm nguyên tắc phù hợp và nguyên tắc dồn tích trong kế toán. Đối với giá vốn, phương pháp bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ gây chậm trễ tính toán. Kế toán chỉ tính được giá vốn xuất kho vào ngày cuối tháng sau khi chốt toàn bộ số liệu nhập kho. Điều đó làm giảm tính kịp thời của thông tin tài chính phục vụ công tác điều hành. Đơn vị cũng chưa mở sổ chi tiết để theo dõi riêng giá vốn theo từng nhóm mặt hàng chủ lực.

2.2. Bất cập trong kiểm soát chi phí và xác định kết quả kinh doanh

Chi phí hoạt động chưa được bóc tách rành mạch giữa chi phí bán hàng và chi phí quản lý chung. Tài khoản 642 phản ánh tập trung nhưng thiếu các tiểu khoản chi tiết. Điều này làm mờ nhạt bức tranh chi phí thực tế tại từng bộ phận kinh doanh. Doanh nghiệp cũng chưa lập dự phòng nợ phải thu khó đòi dù tồn tại nhiều khoản công nợ quá hạn. Khi khách hàng chậm trả nợ, kế toán không trích lập chi phí dự phòng rủi ro. Việc xác định kết quả kinh doanh cuối kỳ trên tài khoản 911 vì thế có xu hướng phản ánh lợi nhuận cao hơn thực tế. Báo cáo tài chính thiếu tính thận trọng cần thiết. Ban lãnh đạo thiếu cơ sở chuẩn xác để hoạch định chiến lược kinh doanh an toàn.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu chi phí tại Quang Thiện

Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện cần áp dụng các giải pháp đồng bộ để nâng cao chất lượng công tác kế toán. Trước hết, doanh nghiệp phải chuẩn hóa thời điểm ghi nhận doanh thu theo đúng chuẩn mực kế toán Việt Nam. Kế toán chỉ hạch toán doanh thu khi hoàn tất thủ tục bàn giao hàng hóa và bên mua đã chấp nhận thanh toán. Về chi phí, đơn vị cần mở các tài khoản cấp hai thuộc tài khoản 642 để bóc tách rõ chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Việc này tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm soát định mức chi phí trên từng kênh phân phối. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần xây dựng quy chế trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi và dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Kế toán cần rà soát công nợ định kỳ vào cuối mỗi quý. Đơn vị cũng nên đẩy mạnh ứng dụng phần mềm kế toán chuyên nghiệp để kết nối dữ liệu giữa kho hàng và bộ phận tài chính. Quy trình đối chiếu tự động giúp loại bỏ sai sót số liệu thủ công. Nhờ vậy, kết quả kinh doanh xác định tại tài khoản 911 luôn bảo đảm tính trung thực và minh bạch tuyệt đối.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và phương pháp hạch toán doanh thu

Doanh nghiệp cần siết chặt quy trình lập và luân chuyển chứng từ bán hàng. Kế toán chỉ xuất hóa đơn khi có biên bản giao nhận hàng hóa hợp lệ kèm chữ ký người mua. Đối với phương pháp tính giá vốn, công ty nên áp dụng phương pháp bình quân gia quyền di động sau mỗi lần nhập. Giải pháp này giúp kế toán xác định ngay giá vốn xuất kho tại thời điểm bán hàng. Nhờ đó, thông tin về lãi gộp được cập nhật liên tục và kịp thời. Đơn vị cần mở thêm sổ chi tiết theo dõi doanh thu theo từng mặt hàng và nhóm khách hàng. Cách làm này phục vụ đắc lực cho phân tích thị trường và quản lý bán hàng.

3.2. Nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và kết quả kinh doanh

Công ty cần chi tiết hóa tài khoản 642 thành tài khoản 6421 (chi phí bán hàng) và tài khoản 6422 (chi phí quản lý doanh nghiệp). Việc phân tách này giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ từng khoản mục như chi phí nhân viên, chi phí vận chuyển và công tác phí. Ban lãnh đạo cần đặt ra định mức chi phí cho từng bộ phận để tránh lãng phí ngân sách. Đồng thời, kế toán cần định kỳ phân loại tuổi nợ của khách hàng để trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định. Khi xác định kết quả kinh doanh trên tài khoản 911, kế toán phải đối chiếu đầy đủ các khoản thu nhập khác và chi phí khác. Sự chặt chẽ này giúp số liệu lợi nhuận phản ánh đúng thực trạng kinh doanh của doanh nghiệp.

IV. Kết luận và ứng dụng kế toán doanh thu KQKD tại Quang Thiện

Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là công cụ cốt lõi giúp Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện phát triển bền vững. Việc ghi nhận số liệu kịp thời và chính xác mang lại cái nhìn toàn diện về sức khỏe tài chính doanh nghiệp. Ban giám đốc dựa vào báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh để đưa ra các quyết định mở rộng thị trường và điều chỉnh chính sách giá bán. Để tối ưu hóa hoạt động, công ty cần triển khai đồng bộ các giải pháp công nghệ thông tin trong quản trị tài chính. Việc liên thông số liệu giữa phòng kinh doanh, kho hàng và bộ phận kế toán giúp loại bỏ hoàn toàn các điểm nghẽn chứng từ. Đội ngũ nhân viên kế toán cần được đào tạo thường xuyên để cập nhật kịp thời các thông tư thuế mới nhất. Thực hiện nghiêm ngặt các nguyên tắc kế toán không chỉ hạn chế rủi ro pháp lý mà còn nâng cao uy tín của doanh nghiệp với đối tác và ngân hàng. Hệ thống kế toán minh bạch chính là nền tảng vững chắc cho sự tăng trưởng doanh thu dài hạn của công ty.

4.1. Vai trò của số liệu kế toán đối với quyết định quản trị

Thông tin kế toán doanh thu và chi phí cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho nhà quản lý. Báo cáo tài chính phản ánh tốc độ luân chuyển vốn và khả năng sinh lời của từng mặt hàng thương mại. Lãnh đạo doanh nghiệp sử dụng các chỉ số này để điều chỉnh kế hoạch nhập hàng và chính sách bán chịu phù hợp. Số liệu chi phí cụ thể giúp công ty cắt giảm các khoản chi tiêu kém hiệu quả. Nhờ quản lý tốt giá vốn và chi phí điều hành, biên lợi nhuận của doanh nghiệp luôn được bảo đảm an toàn. Thông tin chuẩn xác cũng tạo niềm tin vững chắc cho các đối tác cung ứng và tổ chức tín dụng.

4.2. Định hướng ứng dụng công nghệ và hiện đại hóa quy trình

Doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán tích hợp hóa đơn điện tử. Việc tự động hóa quá trình nhập liệu giúp giảm thiểu tối đa sai sót từ con người. Hệ thống kế toán trực tuyến cho phép ban giám đốc theo dõi biến động doanh thu và chi phí theo thời gian thực. Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt từ khâu bán hàng, thu tiền đến kết chuyển kết quả kinh doanh. Đồng thời, công ty nên cử cán bộ tham gia các khóa bồi dưỡng chuyên môn về chính sách thuế mới. Sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và nhân sự vững vàng sẽ đảm bảo công tác kế toán luôn đạt hiệu quả cao nhất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp hoạt động cùng ngành nghề và cung ứng các chủng loại mặt hàng tương tự diễn ra ngày càng gay gắt. Đối với các đơn vị thương mại, thị trường là yếu tố mang tính sống còn; mọi hoạt động sản xuất kinh doanh đều phải gắn liền trực tiếp với việc tìm kiếm nguồn hàng hóa đầu vào và tổ chức mạng lưới tiêu thụ đầu ra. Do mục đích hoạt động cốt lõi của doanh nghiệp là lợi nhuận, việc tính toán, phản ánh chính xác kết quả kinh doanh giữ vai trò quyết định giúp các nhà quản trị có cơ sở dữ liệu kịp thời để hoạch định chiến lược và ban hành các quyết định điều hành phù hợp. Tổ chức hợp lý công tác kế toán bán hàng, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là công cụ quản lý kinh tế quan trọng, hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện đầy đủ các nhân tố thuận lợi và bất lợi tác động đến hiệu quả hoạt động. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó tại đơn vị kinh doanh vật liệu xây dựng, tác giả Trần Thị Tường Vi đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Thương Mại Quang Thiện".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể qua ba nhiệm vụ chính:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
2. Mô tả và phân tích thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Thương Mại Quang Thiện.
3. Đánh giá ưu điểm, nhược điểm trong công tác kế toán tại đơn vị; từ đó đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán nói chung và phần hành kế toán doanh thu, xác định kết quả kinh doanh nói riêng tại công ty.

Về đối tượng nghiên cứu, đề tài tập trung vào những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn như sau:

• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được triển khai tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Thương Mại Quang Thiện, có trụ sở tại Tổ dân phố Địa Linh, Phường Hương Vinh, Thành phố Huế, Tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Phạm vi thời gian: Các dữ liệu tổng quát về tình hình nguồn lực và hoạt động của công ty được thu thập trong giai đoạn 3 năm từ năm 2021 đến năm 2023; số liệu chứng từ, sổ sách minh chứng chi tiết cho các phần hành kế toán được khảo sát chủ yếu trong năm tài chính 2023.
• Phạm vi nội dung: Nghiên cứu chuyên sâu về quy trình hạch toán, thu thập chứng từ, ghi chép sổ sách kế toán liên quan đến doanh thu bán hàng, doanh thu tài chính, thu nhập khác, giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp và xác định kết quả kinh doanh theo chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam, chuẩn mực quốc tế và các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành về kế toán, bao gồm:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) về "Doanh thu và thu nhập khác" ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01) về "Chuẩn mực chung" trong việc định nghĩa và ghi nhận chi phí.
• Chuẩn mực kế toán quốc tế số 18 (IAS 18) về ghi nhận doanh thu.
• Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa, trọng tâm là các điều khoản: Điều 56 (Nguyên tắc kế toán doanh thu), Điều 57 (Điều kiện ghi nhận doanh thu), Điều 59 (Nguyên tắc kế toán chi phí), Điều 62 (Giá vốn hàng bán), Điều 63 (Chi phí tài chính), Điều 64 (Chi phí quản lý kinh doanh), Điều 66 (Chi phí khác), Điều 67 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp) và Điều 68 (Nguyên tắc xác định kết quả kinh doanh).

Về nguyên tắc kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, điểm khác biệt đáng lưu ý là hệ thống tài khoản không sử dụng Tài khoản 521 (Các khoản giảm trừ doanh thu) như Thông tư 200/2014/TT-BTC, mà phản ánh trực tiếp các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại vào bên Nợ của Tài khoản 511. Hệ thống công thức xác định kết quả kinh doanh được áp dụng tuần tự: Doanh thu thuần = Tổng doanh thu - Các khoản giảm trừ doanh thu; Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần - Giá vốn hàng bán; Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh = Lợi nhuận gộp + Doanh thu hoạt động tài chính - Chi phí tài chính - Chi phí quản lý kinh doanh; Lợi nhuận khác = Thu nhập khác - Chi phí khác; Lợi nhuận kế toán trước thuế = Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh + Lợi nhuận khác; Lợi nhuận sau thuế = Lợi nhuận trước thuế - Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.

Để triển khai đề tài, tác giả đã sử dụng hai nhóm phương pháp nghiên cứu chính:

1. Nhóm phương pháp thu thập số liệu:

• Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Tác giả trực tiếp trao đổi, thảo luận với Giám đốc và nhân sự Phòng Kế toán nhằm ghi nhận quy trình quản lý, quy chế luân chuyển chứng từ và phương thức hạch toán các nghiệp vụ.
• Phương pháp quan sát: Định kỳ các ngày trong tuần quan sát thực tế quy trình làm việc của nhân viên kế toán, cách thu nhận, luân chuyển chứng từ gốc, kỹ thuật nhập liệu trên phần mềm và in ấn sổ sách.
• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu các thông tư, văn bản pháp luật, giáo trình, khóa luận chuyên ngành và các tài liệu kế toán nội bộ của đơn vị.

2. Nhóm phương pháp phân tích số liệu:

• Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu: Tập hợp các chứng từ phát sinh thành các chỉ tiêu tổng hợp để phục vụ phân tích.
• Phương pháp so sánh và đánh giá: So sánh các chỉ tiêu tài chính, cơ cấu lao động giữa các năm 2021, 2022 và 2023 nhằm xác định tỷ lệ và xu hướng biến động.
• Phương pháp kế toán: Vận dụng phương pháp chứng từ, phương pháp tài khoản đối ứng và phương pháp tổng hợp - cân đối kế toán để kiểm tra quy trình xử lý nghiệp vụ tại đơn vị.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm các báo cáo tài chính, báo cáo nhân sự, bảng kê nhập xuất tồn, tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2023 cùng hệ thống chứng từ gốc (phiếu thu, phiếu chi, phiếu xuất kho, giấy báo Nợ, giấy báo Có) tại Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp

Chương này tập trung làm rõ các khái niệm, nguyên tắc và quy trình hạch toán theo quy định của chuẩn mực kế toán và Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Kế toán doanh thu và thu nhập: Khái quát điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng (5 điều kiện) và doanh thu cung cấp dịch vụ (5 điều kiện). Trình bày kết cấu và nội dung hạch toán của Tài khoản 511 (có 4 tài khoản cấp 2 gồm TK 5111, TK 5112, TK 5113, TK 5118; không có số dư cuối kỳ, các khoản giảm trừ doanh thu được ghi nhận trực tiếp bên Nợ TK 511), Tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính, không có tài khoản cấp 2) và Tài khoản 711 (Thu nhập khác).
• Kế toán chi phí: Làm rõ nguyên tắc ghi nhận giá vốn hàng bán (TK 632), chi phí tài chính (TK 635), chi phí quản lý kinh doanh (TK 642 - gộp chung chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp theo chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa), chi phí khác (TK 811) và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (TK 821). Chương 1 khẳng định nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc thận trọng khi phát sinh xung đột trong việc ghi nhận các khoản tổn thất.
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Mô tả quy trình kết chuyển cuối kỳ vào Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh). Kết chuyển doanh thu thuần (Nợ TK 511 / Có TK 911), doanh thu tài chính (Nợ TK 515 / Có TK 911), thu nhập khác (Nợ TK 711 / Có TK 911); kết chuyển chi phí (Nợ TK 911 / Có các TK 632, 635, 642, 811, 821); và kết chuyển kết quả lãi hoặc lỗ vào Tài khoản 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện

Chương 2 trình bày toàn diện về cơ cấu tổ chức và thực tế hạch toán tại doanh nghiệp khảo sát:

• Tổng quan đơn vị: Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện có mã số thuế 3300349453, thành lập ngày 25/09/2002 do ông Trần Tiễn Diện làm đại diện pháp luật. Tiền thân khởi đầu từ Cửa hàng Hiền Lương (1995), chuyển đổi thành Doanh nghiệp tư nhân Quỳnh Như (2002), Doanh nghiệp tư nhân Quang Thiện (2003) và phát triển thành Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện. Doanh nghiệp sở hữu hệ thống kho bãi rộng 8.000 m², phòng trưng bày hiện đại, thành lập "Siêu thị gạch men" đầu tiên tại Huế năm 2012, phát triển mạng lưới 187 đại lý cấp 1 toàn tỉnh và liên kết với hơn 60 nhà cung ứng trong nước; là nhà phân phối độc quyền các thương hiệu: Prime, Inax, Viglacera, Đồng Tâm, Bạch Mã, CMC.
• Tổ chức bộ máy: Bộ máy quản lý gồm Giám đốc, Phó Giám đốc, Phòng Kinh doanh (nhân viên thị trường, bộ phận bán hàng, đội xe vận chuyển) và Phòng Tài vụ - Kế toán (kế toán, kho, văn thư, kế hoạch). Bộ máy kế toán tổ chức theo mô hình tập trung gồm: Kế toán trưởng, Kế toán thanh toán, Kế toán tiêu thụ, Kế toán kho, Kế toán thuế và Thủ quỹ.
• Chế độ kế toán áp dụng: Doanh nghiệp thực hiện theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; đơn vị tiền tệ VND; phương pháp hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền; trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng; nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ. Doanh nghiệp xử lý dữ liệu kế toán trên phần mềm MISA theo hình thức sổ Nhật ký chung.

Biến động lực lượng lao động của đơn vị qua 3 năm được tác giả tổng hợp cụ thể:

Chỉ tiêu	Năm 2021 (Người)	Năm 2022 (Người)	Năm 2023 (Người)	So sánh 2022/2021 (+/-)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (+/-)	So sánh 2023/2022 (%)
Tổng số lao động	76	80	90	+4	+5,26%	+10	+12,50%
Phân theo giới tính:
- Nam	40	42	47	+2	+5,00%	+5	+11,90%
- Nữ	36	38	43	+2	+5,56%	+5	+13,16%
Phân theo trình độ:
- Đại học	6	6	8	0	0,00%	+2	+33,33%
- Cao đẳng, Trung cấp	36	36	40	0	0,00%	+4	+11,11%
- Lao động phổ thông	34	38	42	+4	+11,76%	+4	+10,53%

• Thực hành kế toán thực tế tại doanh nghiệp: Tác giả dẫn chứng bằng các nghiệp vụ kinh tế cụ thể phát sinh trong năm 2023 kèm biểu mẫu kế toán: Phiếu thu số PT00014682, PT00014698; Phiếu xuất kho số XK00014682, XK00014698; Phiếu chi số 020/12; Giấy báo Có và Giấy báo Nợ tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank); Sổ chi tiết và Sổ cái các tài khoản 511, 515, 711, 632, 635, 642, 821, 911; Tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2023. Quy trình nhập liệu trên phần mềm MISA được vận hành tuần tự: nhập chứng từ gốc hàng ngày, máy tự động phân bổ vào sổ chi tiết, sổ cái và bảng cân đối tài khoản, cuối kỳ kế toán thực hiện các bút toán kết chuyển để lập báo cáo tài chính.

Chương 3: Một số đánh giá và giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện

Trên cơ sở đối chiếu giữa lý luận chuẩn mực và thực tiễn vận hành tại công ty, tác giả phân tích các mặt đạt được (ưu điểm) cũng như những điểm còn tồn tại (nhược điểm) trong quy trình luân chuyển chứng từ, hạch toán sổ sách và theo dõi công nợ, chi phí. Dựa trên những hạn chế thực tế được nhận diện, tác giả đề xuất các nhóm giải pháp chuyên môn nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh, hướng đến việc nâng cao hiệu quả quản trị tài chính tại đơn vị.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn liền với số liệu và thực tiễn đơn vị:

• Về mặt lý luận: Hệ thống hóa một cách chi tiết hệ thống quy định kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, làm rõ cách thức xử lý tài khoản đối với doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ (đặc biệt là việc loại bỏ tài khoản giảm trừ riêng biệt 521 để ghi giảm trực tiếp trên TK 511 và gộp chi phí bán hàng, chi phí quản lý vào TK 642).
• Về phân tích thực trạng: Đưa ra bức tranh thực tế về nguồn lực và quá trình phát triển của Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện qua hơn 20 năm; phản ánh sự tăng trưởng nhân sự từ 76 người năm 2021 lên 80 người năm 2022 (tăng 5,26%) và đạt 90 người năm 2023 (tăng 12,50%). Trình bày chi tiết cơ cấu trình độ học vấn với tỷ lệ lao động đại học tăng 33,33% trong năm 2023.
• Về quy trình hạch toán: Minh họa rõ nét việc vận dụng phần mềm kế toán MISA vào chu trình kế toán từ khâu lập chứng từ gốc (hóa đơn GTGT, phiếu thu, phiếu xuất kho, chứng từ ngân hàng Sacombank) đến việc ghi sổ Nhật ký chung, sổ cái các tài khoản 511, 515, 632, 635, 642, 711, 821, 911 và lập tờ khai quyết toán thuế TNDN năm 2023.
• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận chỉ ra các ưu, nhược điểm trong khâu hạch toán thực tế tại một doanh nghiệp thương mại phân phối gạch men độc quyền, từ đó đề xuất các giải pháp kỹ thuật kế toán có giá trị áp dụng trực tiếp tại Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn đã được tác giả chỉ rõ trong phần mở đầu và phạm vi nghiên cứu:

• Hạn chế về phạm vi dữ liệu: Số liệu khảo sát và chứng từ minh chứng chuyên sâu cho các nghiệp vụ kế toán tập trung chủ yếu vào năm tài chính 2023, trong khi các phân tích biến động chung chỉ giới hạn trong giai đoạn 3 năm (2021 - 2023).
• Hạn chế về điều kiện nghiên cứu: Tác giả tự nhận định do thời gian thực tập tại doanh nghiệp có hạn, kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tế chưa tích lũy nhiều nên bài viết khó tránh khỏi những thiếu sót nhất định trong việc phân tích các góc độ kinh tế chuyên sâu.
• Hướng mở rộng nghiên cứu: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát chuỗi số liệu tài chính qua nhiều năm hơn, đánh giá sâu hơn tác động của các chính sách chiết khấu, bán chịu đối với hiệu quả kinh doanh của hệ thống 187 đại lý cấp 1, hoặc phân tích so sánh mô hình kế toán thương mại giữa Thông tư 133/2016/TT-BTC và Thông tư 200/2014/TT-BTC khi doanh nghiệp mở rộng quy mô.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính - Ngân hàng và các nhà nghiên cứu đang thực hiện đề tài về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp thương mại. Cụ thể:

• Phần đáng tham khảo nhất là hệ thống sơ đồ hạch toán kế toán chi tiết theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại Chương 1, cung cấp khung tham chiếu rõ ràng về quan hệ đối ứng tài khoản cho các khoản doanh thu bán hàng, tài chính, thu nhập khác và các khoản chi phí liên quan.
• Quy trình ứng dụng phần mềm MISA kết hợp các chứng từ thực tế tại Chương 2 (như các phiếu thu PT00014682, PT00014698, phiếu xuất kho XK00014682, XK00014698, giấy báo ngân hàng Sacombank, sổ cái các tài khoản từ loại 5 đến loại 9) là tài liệu tham khảo trực quan cho người học trong việc đối chiếu giữa lý thuyết kế toán tài chính và chứng từ kế toán thực tế tại doanh nghiệp phân phối hàng hóa.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện hiện đang áp dụng chế độ kế toán và phương pháp hạch toán hàng tồn kho nào? Công ty đang áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính. Phương pháp hạch toán hàng tồn kho là kê khai thường xuyên; phương pháp tính giá xuất kho là bình quân gia quyền; khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng; và nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.

2. Theo Chế độ kế toán áp dụng tại công ty, các khoản giảm trừ doanh thu được hạch toán vào tài khoản nào? Theo quy định tại Điều 57 Thông tư 133/2016/TT-BTC áp dụng tại công ty, các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) được phản ánh trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ) mà không sử dụng Tài khoản 521 như trong Thông tư 200/2014/TT-BTC.

3. Tình hình nhân sự của Công ty Quang Thiện biến động như thế nào trong giai đoạn 2021 - 2023? Tổng số lao động của công ty tăng từ 76 người năm 2021 lên 80 người năm 2022 (tăng 4 người, tương ứng 5,26%) và tiếp tục tăng lên 90 người năm 2023 (tăng 10 người, tương ứng 12,50%). Trong đó, lao động nam luôn chiếm tỷ trọng cao hơn lao động nữ (47 nam so với 43 nữ vào năm 2023) do đặc thù phân phối vật liệu xây dựng cần vận chuyển, bốc vác hàng hóa.

4. Đơn vị xử lý dữ liệu kế toán thông qua phần mềm nào và giao dịch qua ngân hàng nào trong các chứng từ minh chứng? Công ty sử dụng phần mềm kế toán MISA để ghi nhận nghiệp vụ hàng ngày theo hình thức sổ Nhật ký chung. Trong các chứng từ ngân hàng được trích xuất minh họa ở Chương 2, công ty thực hiện giao dịch và nhận Giấy báo Nợ, Giấy báo Có từ Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín (Sacombank).

5. Lĩnh vực hoạt động và mạng lưới kinh doanh chính của Công ty Quang Thiện là gì? Công ty chuyên kinh doanh thương mại vật liệu trang trí nội ngoại thất, thiết bị vệ sinh, gạch men ốp lát, bình nước nóng, bồn inox. Công ty sở hữu tổng diện tích kho lên đến 8.000 m², thành lập Siêu thị gạch men đầu tiên tại Huế năm 2012, độc quyền phân phối các thương hiệu lớn như Prime, Inax, Viglacera, Đồng Tâm, Bạch Mã, CMC với hệ thống 187 đại lý cấp 1 toàn tỉnh Thừa Thiên Huế và hơn 60 nhà cung cấp phân phối trong nước.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Tường Vi đã phản ánh một cách toàn diện cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương Mại Quang Thiện. Công trình đã làm rõ việc vận dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC trên nền tảng phần mềm kế toán MISA đối với đặc thù của doanh nghiệp thương mại phân phối vật liệu xây dựng. Thông qua việc phân tích dữ liệu nguồn lực giai đoạn 2021 - 2023 và hệ thống hóa các chứng từ, sổ sách tài khoản năm 2023, đề tài đã chỉ ra những ưu điểm cùng các hạn chế còn tồn tại, đồng thời đề xuất các giải pháp có giá trị thực tiễn giúp công ty nâng cao chất lượng quản lý tài chính kế toán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty T:HH Thương Mại Quang Thiện. Chương 3: Một số đánh giá và giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty T:HH Quang Thiện. Phần III: Kết luận và kiến nghị 3 PHẦ II: ỘI DU G VÀ KẾT QUẢ GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ KẾ TOÁ DOA H THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐN H KẾT QUẢ KI H DOA H TẠI DOA H GHIỆP 1.

Tổng quan về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp 1. hững vấn đề chung về doanh thu trong doanh nghiệp 1. Khái niệm doanh thu Theo chuCn mực kế toán Việt :am số 14 (VAS 14) về Doanh thu và thu nhập khác, Bộ trưởng Bộ Tài Chính ban hành và công bố theo Quyết định số 149/2001/QĐ- BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001, và chuCn mực có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2002, quy định rằng: “Doanh thu là tổng giá trị lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ hữu”. Theo chuCn mực kế toán Quốc tế IAS 18 – Doanh thu được định nghĩa là: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu nhưng không bao gồm khoản góp vốn của các chủ sở hữu vốn”.

Theo nguyên tắc kế toán doanh thu điều 56 của Thông tư 133/2016/TT-BTC quy định cụ thể như sau: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, xác định theo giá trị hợp lý của các tài khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền”. Như vậy có thể hiểu rằng, doanh thu là tổng giá trị mà doanh nghiệp thu được và sẽ thu được từ các hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. Phân loại doanh thu Đối với các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, doanh thu phát sinh từ các hoạt động khác nhau, bao gồm: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phNm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng gồm các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có).

Doanh thu hoạt động tài chính: là những khoản thu do hoạt động đầu tư tài chính 4 hoặc kinh doanh về vốn đem lại, gồm: Tiền lãi, Thu nhập từ cho thuê tài sản, Cổ tức được hưởng, Lợi nhuận được chia từ hoạt động liên doanh và Các khoản thu khác. N goài ra còn có các khoản giảm trừ doanh thu Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với số lượng lớn. Khoản giảm giá có thể phát sinh trên khối lượng của từng lô hàng mà khách đã mua, cũng có thể phát sinh trên tổng khối lượng hàng lũy kế mà khách hàng đã mua, cũng có thể phát sinh trên tổng khối lượng hàng lũy kế mà khách hàng đã mua trong một quãng thời gian nhất định.