Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH QH Nghệ An - ĐH Huế

• Tác giả: Hoàng Thị Phương
• Người hướng dẫn: ThS. Phan Xuân Quang Minh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán doanh thu chi phí tại Công ty QH Nghệ An

Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xây dựng công trình dân dụng và hạ tầng. Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò then chốt trong điều hành tài chính. Quy trình này phản ánh chính xác dòng tiền và hiệu quả thực hiện các gói thầu. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo quy định hiện hành nhằm ghi nhận kịp thời mọi giao dịch kinh tế phát sinh. Kế toán doanh thu bao gồm việc ghi nhận nguồn thu từ hợp đồng xây lắp, tư vấn kỹ thuật và doanh thu hoạt động tài chính. Kế toán chi phí theo dõi chặt chẽ chi phí sản xuất kinh doanh dở dang, giá vốn công trình và chi phí quản lý doanh nghiệp. Việc tập hợp chi phí chính xác giúp ban lãnh đạo xác định giá thành thực tế cho từng hạng mục công trình. Cuối kỳ kế toán, bộ phận tài chính thực hiện kết chuyển các khoản thu chi vào tài khoản xác định kết quả kinh doanh. Thông tin này cung cấp cơ sở quan trọng để đánh giá mức độ sinh lời và định hình chiến lược đấu thầu tiếp theo.

1.1. Đặc điểm hạch toán doanh thu tại Công ty QH Nghệ An

Doanh thu tại đơn vị phát sinh chủ yếu từ các hợp đồng thi công xây dựng nhà ở và công trình công cộng. Kế toán ghi nhận doanh thu khi công trình hoàn thành, bàn giao và được chủ đầu tư nghiệm thu. Chứng từ gốc gồm biên bản nghiệm thu khối lượng, hóa đơn giá trị gia tăng và biên bản thanh lý hợp đồng. Tài khoản 511 phản ánh chi tiết doanh thu theo từng dự án cụ thể. Bên cạnh đó, các khoản lãi tiền gửi ngân hàng phát sinh được hạch toán vào tài khoản 515 theo từng kỳ kế toán. Mọi khoản giảm trừ doanh thu hoặc chiết khấu thương mại đều được kiểm soát nghiêm ngặt theo đúng chuẩn mực kế toán Việt Nam.

1.2. Tổ chức bộ máy kế toán và hệ thống tài khoản sử dụng

Bộ máy kế toán tại công ty được tổ chức theo mô hình tập trung dưới sự chỉ đạo của kế toán trưởng. Mô hình này giúp dữ liệu được xử lý đồng bộ và bảo mật cao. Phòng kế toán sử dụng hệ thống chứng từ và tài khoản theo Thông tư hiện hành. Các tài khoản chủ đạo gồm tài khoản 154 để tập hợp chi phí thi công, tài khoản 632 phản ánh giá vốn dịch vụ và tài khoản 642 cho chi phí quản lý. Cuối kỳ, toàn bộ số liệu chuyển về tài khoản 911 nhằm xác định lãi lỗ thuần. Quy trình luân chuyển chứng từ tuân thủ trình tự chặt chẽ, tạo nền tảng cho việc lập báo cáo tài chính minh bạch.

II. Thực trạng kế toán doanh thu và chi phí tại Công ty QH Nghệ An

Thực tế công tác kế toán tại đơn vị bộc lộ một số ưu điểm cùng những hạn chế đặc thù ngành xây dựng. Doanh nghiệp thực hiện tốt khâu ghi nhận doanh thu từ hoạt động xây lắp theo tiến độ nghiệm thu hoàn thành. Kế toán cập nhật hóa đơn và chứng từ thanh toán ngân hàng tương đối đầy đủ. Hệ thống sổ sách kế toán phản ánh rõ nét biến động tài sản và dòng tiền dự án. Tuy nhiên, công tác kế toán chi phí và phân bổ giá vốn vẫn còn tồn tại nhiều điểm nghẽn kỹ thuật. Việc trích trước chi phí bảo hành công trình chưa được thực hiện đồng bộ. Nhiều công trình kéo dài qua nhiều kỳ kế toán khiến việc tập hợp chi phí dở dang gặp độ trễ lớn. Phương pháp phân bổ chi phí máy thi công và chi phí quản lý chung còn mang tính chất ước lượng. Một số chứng từ thanh toán tạm ứng từ đội thi công nộp về phòng kế toán thường bị chậm trễ. Tình trạng này làm giảm tính chính xác của giá thành tức thời. Do đó, việc xác định kết quả kinh doanh cuối kỳ đôi khi chưa phản ánh trọn vẹn lãi lỗ thực tế của từng gói thầu cụ thể.

2.1. Khó khăn trong việc tập hợp chi phí và tính giá thành công trình

Đặc thù ngành xây dựng đòi hỏi chi phí phải được phân loại chi tiết theo từng hạng mục thi công. Tại công ty, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn nhất nhưng việc định mức hao hụt tại hiện trường còn lỏng lẻo. Bảng phân bổ vật tư đôi khi chưa sát với thực tế xuất kho. Bên cạnh đó, chi phí nhân công thuê ngoài biến động liên tục theo thời vụ và địa bàn xây dựng. Việc thu thập chứng từ hóa đơn nhân công gặp nhiều vướng mắc pháp lý. Sự thiếu nhất quán trong tiêu thức phân bổ chi phí máy thi công dẫn đến giá thành sản phẩm xây lắp thiếu chuẩn xác.

2.2. Bất cập trong việc theo dõi công nợ và ghi nhận doanh thu

Tiến độ thanh toán từ chủ đầu tư thường chậm so với biên bản bàn giao kỹ thuật. Kế toán thường ghi nhận doanh thu theo giá trị hóa đơn xuất ra thay vì khối lượng hoàn thành thực tế được chấp thuận. Sự chênh lệch thời điểm này gây sai lệch kết quả kinh doanh trong kỳ kế toán. Khoản phải thu khách hàng trên tài khoản 131 tồn đọng kéo dài nhưng chưa trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi đầy đủ. Việc quản lý công nợ thiếu chặt chẽ gây áp lực thanh khoản lớn cho doanh nghiệp. Điều này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh tiếp diễn.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu tại Công ty QH Nghệ An

Để nâng cao hiệu quả tài chính, Công ty QH Nghệ An cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp cải tiến nghiệp vụ kế toán. Đơn vị cần rà soát lại quy trình ghi nhận doanh thu và hạch toán chi phí bảo đảm tuân thủ đúng chuẩn mực kế toán. Việc áp dụng phần mềm quản lý kế toán xây dựng chuyên sâu là giải pháp cấp thiết hiện nay. Công nghệ số giúp kết nối dữ liệu liên tục giữa phòng kỹ thuật, ban chỉ huy công trường và phòng kế toán tài chính. Doanh nghiệp phải xây dựng định mức tiêu hao nguyên vật liệu chi tiết cho từng loại hình công trình. Đội ngũ giám sát cần kiểm soát chặt chẽ khối lượng xuất kho tại chân công trình. Kế toán giá thành cần phân bổ chi phí sản xuất chung dựa trên tỷ lệ trực tiếp hợp lý. Việc lập dự phòng các khoản phải thu khó đòi và chi phí bảo hành phải được thực hiện định kỳ theo quy định pháp lý. Ngoài ra, việc bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ kế toán giúp nắm bắt kịp thời các văn bản luật thuế mới. Những biện pháp này giúp giảm thiểu rủi ro tài chính và tối ưu hóa lợi nhuận ròng.

3.1. Hoàn thiện phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí xây lắp

Công ty cần mở sổ chi tiết theo dõi tài khoản 154 cho từng hạng mục công trình độc lập. Chi phí nguyên vật liệu phải được kiểm tra đối chiếu trực tiếp với định mức kinh tế kỹ thuật trước khi đưa vào sản xuất. Kế toán cần loại bỏ ngay các chi phí phát sinh vượt định mức ra khỏi giá thành công trình. Đối với chi phí máy thi công, doanh nghiệp nên áp dụng phương pháp phân bổ theo ca máy hoặc giờ làm việc thực tế. Cách làm này bảo đảm tính công bằng giữa các công trình dùng chung máy móc thiết bị. Việc phân bổ chi phí sản xuất chung cũng cần căn cứ vào chi phí nhân công trực tiếp để tăng tính chuẩn xác.

3.2. Cải tiến quy trình kiểm soát doanh thu và công nợ khách hàng

Kế toán phải đối chiếu chặt chẽ biên bản xác nhận khối lượng hoàn thành với hóa đơn giá trị gia tăng phát hành. Doanh thu chỉ được ghi nhận khi có đủ hồ sơ thanh toán hợp lệ và sự chấp thuận từ đại diện chủ đầu tư. Đồng thời, phòng kế toán cần thiết lập hạn mức tín dụng thương mại cho từng đối tác. Báo cáo tuổi nợ phải được cập nhật hàng tuần để gửi ban giám đốc chỉ đạo đôn đốc thu hồi tiền. Việc áp dụng chính sách chiết khấu thanh toán nhanh giúp khuyến khích khách hàng thanh toán sớm. Doanh nghiệp cần trích lập dự phòng nợ xấu nghiêm túc nhằm bảo vệ an toàn nguồn vốn hoạt động.

IV. Ý nghĩa kế toán kết quả kinh doanh đối với Công ty QH Nghệ An

Hoàn thiện tổ chức kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh mang ý nghĩa quyết định đối với sự tồn tại của Công ty QH Nghệ An. Thông tin tài chính chính xác phản ánh đúng năng lực cạnh tranh và sức khỏe kinh tế của doanh nghiệp. Ban giám đốc dựa vào số liệu báo cáo để hoạch định giá thầu hợp lý, nâng cao tỷ lệ trúng thầu các dự án mới. Bên cạnh đó, việc hạch toán minh bạch giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro vi phạm chính sách thuế và thanh tra chuyên ngành. Nguồn vốn kinh doanh được luân chuyển nhịp nhàng, hạn chế tình trạng chiếm dụng vốn từ đối tác thi công. Các chỉ số về lợi nhuận gộp và tỷ suất sinh lời trên doanh thu cung cấp góc nhìn đa chiều cho các cổ đông và đối tác tín dụng. Nhờ vậy, uy tín thương hiệu của công ty trên thị trường xây dựng khu vực miền Trung ngày càng được củng cố vững chắc. Việc tuân thủ chuẩn mực kế toán tạo bàn đạp vững chắc cho chiến lược tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

4.1. Ứng dụng thông tin kế toán trong quản trị dòng tiền dự án

Dữ liệu kế toán cung cấp cơ sở để thiết lập kế hoạch dòng tiền thực tế cho từng công trình xây lắp. Cán bộ quản lý có thể dự báo chính xác nhu cầu vốn lưu động cho từng giai đoạn thi công cụ thể. Việc cân đối dòng tiền thu hồi từ hóa đơn bán hàng và dòng tiền chi trả nhà cung cấp giúp ngăn ngừa nguy cơ mất thanh khoản. Doanh nghiệp chủ động hơn trong việc đàm phán thời hạn thanh toán vật tư với bạn hàng lớn. Đồng thời, kế toán theo dõi chặt tiến độ giải ngân từ ngân hàng nhằm tối ưu hóa chi phí lãi vay phát sinh trong kỳ kinh doanh.

4.2. Vai trò của báo cáo tài chính đối với việc ra quyết định

Báo cáo kết quả kinh doanh minh bạch là tài liệu quan trọng hỗ trợ ban giám đốc đưa ra các quyết định mở rộng quy mô. Số liệu chính xác giúp lãnh đạo nhận diện rõ những hạng mục công trình mang lại tỷ suất lợi nhuận cao nhất. Từ đó, doanh nghiệp tập trung nguồn lực đấu thầu vào các dự án thế mạnh như nhà ở và công trình giao thông đô thị. Hồ sơ kế toán hoàn chỉnh còn tạo niềm tin vững chắc đối với các tổ chức tín dụng khi công ty thẩm định hạn mức vay vốn. Đây chính là đòn bẩy tài chính quan trọng để mở rộng phạm vi sản xuất kinh doanh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ chế thị trường và môi trường kinh doanh hiện đại, các doanh nghiệp vừa và nhỏ luôn phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt, đòi hỏi sự thích ứng nhanh chóng trước các biến động kinh tế và thay đổi của khung khổ pháp lý tài chính. Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là khâu trọng yếu trong toàn bộ hệ thống quản trị, phản ánh trung thực, khách quan tình trạng tài chính và hiệu quả sản xuất kinh doanh của đơn vị. Khóa luận chỉ ra rằng trên thực tế, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thường gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong khâu ghi nhận doanh thu đúng thời điểm, phân bổ chi phí xây lắp chưa hợp lý hoặc tập hợp chi phí thiếu đồng bộ giữa các hạng mục công trình, dẫn tới sai lệch trong việc phản ánh kết quả trên báo cáo tài chính và ảnh hưởng đến tính chuẩn xác của các quyết định quản trị.

Đơn vị được lựa chọn nghiên cứu là Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An – một doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, tư vấn thiết kế và thi công xây lắp tại huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Đối với doanh nghiệp xây dựng, việc kiểm soát chi tiết chi phí theo từng công trình, nghiệm thu khối lượng xây lắp hoàn thành để ghi nhận doanh thu và xác định nghĩa vụ thuế có ý nghĩa then chốt đối với sự tồn tại và phát triển bền vững.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Tìm hiểu, nghiên cứu thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến kế toán doanh thu, chi phí và quy trình xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp vừa và nhỏ.
   • Nghiên cứu, phân tích, đánh giá và nhận xét thực trạng tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An.
   • Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện bộ máy quản trị và nâng cao hiệu quả công tác kế toán doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh tại công ty.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An.
• Phạm vi không gian: Thực hiện tại trụ sở và các bộ phận nghiệp vụ thuộc Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An (Xóm 2, xã Đại Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An).
• Phạm vi thời gian: Phân tích dữ liệu thứ cấp về tình hình lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh trong 3 năm giai đoạn 2021 – 2023; nghiên cứu chuyên sâu thực trạng hạch toán nghiệp vụ kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo các chứng từ phát sinh trong năm tài chính 2022.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các khoản doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính, thu nhập khác; các khoản chi phí bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí hoạt động tài chính, chi phí khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp và quy trình kết chuyển xác định kết quả kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý luận của khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và chuẩn mực kế toán hiện hành của Việt Nam:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 "Chuẩn mực chung" ban hành theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ trưởng Bộ Tài chính, xác định doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, làm gia tăng vốn chủ sở hữu không bao gồm phần vốn góp thêm của cổ đông/chủ sở hữu.
• Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa, làm khung đối chiếu trực tiếp cho toàn bộ hệ thống tài khoản, chứng từ, sổ kế toán và quy trình hạch toán.
• Các quy định tại Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Doanh nghiệp và Luật Thương mại liên quan đến điều kiện ghi nhận doanh thu, tính hợp lý của chi phí được trừ khi xác định nghĩa vụ thuế TNDN.

Khóa luận làm rõ các nguyên tắc hạch toán cốt lõi:

• Nguyên tắc ghi nhận doanh thu: Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh khi lợi ích kinh tế chắc chắn thu được và xác định theo giá trị hợp lý sau khi trừ các khoản giảm trừ (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại). Doanh thu và chi phí tạo ra doanh thu đó phải được phản ánh đồng thời theo nguyên tắc phù hợp.
• Nguyên tắc ghi nhận chi phí: Ghi nhận theo nguyên tắc thận trọng và bảo toàn vốn, theo dõi chi tiết theo từng yếu tố chi phí (nguyên vật liệu, nhân công, khấu hao tài sản cố định, dịch vụ mua ngoài). Các khoản chi phí kế toán không đủ điều kiện là chi phí được trừ theo Luật Thuế TNDN phải được loại trừ trong quyết toán thuế.
• Nguyên tắc xác định kết quả: Thực hiện theo Điều 68 Thông tư 133/2016/TT-BTC, phân tách rõ 3 bộ phận cấu thành: Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh (Doanh thu thuần trừ Giá vốn hàng bán và Chi phí quản lý kinh doanh), Kết quả hoạt động tài chính (Doanh thu hoạt động tài chính trừ Chi phí tài chính) và Kết quả hoạt động khác (Thu nhập khác trừ Chi phí khác và Chi phí thuế TNDN liên quan).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai bao gồm hai nhóm chính:

• Phương pháp thu thập số liệu:
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp giáo trình, hệ thống chuẩn mực kế toán, các thông tư, nghị định của Bộ Tài chính; khai thác hồ sơ pháp lý, chính sách kế toán, báo cáo tài chính giai đoạn 2021 – 2023 của công ty.
  • Phương pháp quan sát, phỏng vấn trực tiếp: Khảo sát và phỏng vấn trực tiếp các nhân viên kế toán và các bộ phận liên quan tại công ty nhằm tìm hiểu quy trình luân chuyển chứng từ từ công trình về phòng kế toán, phương thức lập phiếu, nhập liệu phần mềm và định khoản tài khoản.
  • Phương pháp thu thập dữ liệu kế toán: Thu thập chứng từ gốc (hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho, phiếu chi, ủy nhiệm chi, bảng thanh toán tiền nhân công), sổ cái các tài khoản tổng hợp và báo cáo tài chính.
• Phương pháp xử lý số liệu:
  • Phương pháp thống kê mô tả: Phản ánh cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý, tổ chức phòng kế toán và mô tả trình tự ghi chép kế toán.
  • Phương pháp phân tích số liệu và so sánh: Tính toán các tỷ lệ, so sánh số tuyệt đối và tương đối về tình hình biến động tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí qua các năm 2021 – 2023 trên bảng tính Excel; đánh giá tác động của nhân tố bên trong và bên ngoài tới kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
  • Phương pháp tổng hợp và đánh giá: Tổng hợp các chu trình ghi nhận nghiệp vụ thực tế, đối chiếu với quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC để nhận diện ưu điểm và hạn chế.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ các vấn đề lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Kế toán doanh thu: Làm rõ khái niệm, điều kiện ghi nhận đối với bán hàng và cung cấp dịch vụ. Phân tích tài khoản sử dụng gồm TK 511 (có 4 tài khoản cấp hai: TK 5111 - Doanh thu bán hàng hóa, TK 5112 - Doanh thu bán thành phẩm, TK 5113 - Doanh thu cung cấp dịch vụ, TK 5118 - Doanh thu khác), TK 515 (Doanh thu hoạt động tài chính), và TK 711 (Thu nhập khác). Chương này chi tiết hóa hệ thống chứng từ sử dụng (hóa đơn GTGT, hóa đơn bán hàng, phiếu thu, giấy báo Có, biên bản thanh lý tài sản cố định) và sổ sách kế toán liên quan (sổ nhật ký chung, sổ cái, sổ chi tiết).
• Kế toán chi phí: Trình bày nguyên tắc ghi nhận và hạch toán các tài khoản chi phí:
  • Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán): Trình bày 3 phương pháp xác định giá trị hàng xuất kho gồm phương pháp giá đích danh, bình quân gia quyền và nhập trước xuất trước (FIFO); đồng thời minh họa sơ đồ định khoản theo cả hai phương pháp kế toán hàng tồn kho: kê khai thường xuyên và kiểm kê định kỳ.
  • Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh): Phân tích hai tài khoản cấp hai theo Thông tư 133/2016/TT-BTC là TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp).
  • Tài khoản 635 (Chi phí tài chính): Phản ánh lãi tiền vay, chiết khấu thanh toán, lỗ tỷ giá hối đoái, chi phí trích lập dự phòng tài chính.
  • Tài khoản 811 (Chi phí khác): Ghi nhận chi phí thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, tiền phạt do vi phạm hợp đồng, vi phạm hành chính.
  • Tài khoản 821 (Chi phí thuế TNDN): Gồm TK 8211 (Chi phí thuế TNDN hiện hành) và TK 8212 (Chi phí thuế TNDN hoãn lại).
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Trình bày nguyên tắc đóng sổ, kết chuyển các tài khoản doanh thu, thu nhập và chi phí sang TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh), từ đó kết chuyển số lãi hoặc lỗ thuần trong kỳ sang TK 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An

Chương 2 phản ánh chi tiết về đơn vị khảo sát và thực tế vận dụng công tác kế toán:

• Tổng quan về doanh nghiệp: Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An được thành lập ngày 09/09/2019, mã số thuế và đăng ký quản lý thuế tại Chi cục thuế khu vực Bắc Nghệ An II, do ông Nguyễn Đình Lợi làm người đại diện theo pháp luật, trụ sở tại Xóm 2, xã Đại Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
• Quá trình hình thành và phát triển: Giai đoạn 2019 – 2020, công ty thành lập và bàn giao các công trình dân dụng ban đầu tại địa phương; năm 2021 mở rộng địa bàn thi công sang các huyện lân cận như Đô Lương, Diễn Châu; năm 2022 bắt đầu hợp tác với các đối tác quy mô lớn hơn; năm 2023 tập trung phát triển các dự án xây dựng gắn với tiêu chuẩn môi trường.
• Ngành nghề đăng ký kinh doanh: Công ty đăng ký hoạt động trên 27 ngành nghề thuộc lĩnh vực xây dựng và dịch vụ kỹ thuật, trong đó ngành nghề kinh doanh cốt lõi là Xây dựng nhà để ở (mã ngành 4101).

STT	Mã ngành	Tên ngành nghề kinh doanh đăng ký theo văn bản
1	3311	Sửa chữa các sản phẩm kim loại đúc sẵn
2	3312	Sửa chữa máy móc, thiết bị
3	3313	Sửa chữa thiết bị điện tử và quang học
4	3315	Sửa chữa và bảo dưỡng phương tiện vận tải (trừ ô tô, mô tô, xe máy và động cơ khác)
5	4101	Xây dựng nhà để ở (Ngành kinh doanh chính)
6	4102	Xây dựng nhà không để ở
7	4211	Xây dựng công trình đường sắt
8	4212	Xây dựng công trình đường bộ
9	4221	Xây dựng công trình điện
10	4222	Xây dựng công trình cấp, thoát nước
11	4223	Xây dựng công trình viễn thông, thông tin liên lạc
12	4229	Xây dựng công trình công ích khác
13	4291	Xây dựng công trình thủy
14	4292	Xây dựng công trình khai khoáng
15	4293	Xây dựng công trình chế biến, chế tạo
16	4299	Xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng khác
17	4311	Phá dỡ
18	4312	Chuẩn bị mặt bằng
19	4321	Lắp đặt hệ thống điện
20	4322	Lắp đặt hệ thống cấp, thoát nước, lò sưởi và điều hòa không khí
21	4329	Lắp đặt hệ thống xây dựng khác
22	4330	Hoàn thiện công trình xây dựng
23	4390	Hoạt động xây dựng chuyên dụng khác
24	4663	Bán buôn vật liệu, thiết bị lắp đặt khác trong xây dựng
25	7020	Hoạt động tư vấn quản lý
26	7110	Hoạt động kiến trúc và tư vấn kỹ thuật có liên quan
27	7410	Hoạt động thiết kế chuyên dụng

• Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý: Doanh nghiệp tổ chức theo mô hình trực tuyến - chức năng, đứng đầu là Ban Giám đốc, chỉ đạo và giám sát trực tiếp 4 phòng chức năng:
  • Phòng Kế toán - Tài chính;
  • Phòng Kỹ thuật, thiết kế;
  • Phòng Giám sát, quản lý dự án;
  • Phòng Hành chính, nhân sự. Các phòng ban có mối quan hệ phối hợp nghiệp vụ, đối chiếu và kiểm tra chéo lẫn nhau.
• Thực trạng vận dụng công tác kế toán tại công ty: Khóa luận khảo sát hệ thống chính sách kế toán áp dụng theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; đánh giá biến động nguồn lực qua các bảng biểu tài chính giai đoạn 2021 – 2023 (lao động, cơ cấu tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh). Đồng thời, tác giả trích lục và đối chiếu hệ thống sổ sách kế toán phát sinh năm 2022 gồm:
  • Sổ cái TK 511 (tiểu khoản 020 - Doanh thu xây lắp), Sổ cái TK 515;
  • Chứng từ thanh toán: Ủy nhiệm chi ngày 20/04/2022, Phiếu chi số 013, Phiếu chi số 037, Phiếu chi số 071;
  • Tập hợp chi phí xây lắp: Sổ cái Chi phí nguyên vật liệu, Bảng thanh toán tiền nhân công, Phiếu chi thanh toán tiền nhân công tháng 7, Sổ cái Chi phí nhân công, Sổ cái Chi phí máy thi công, Sổ cái Chi phí sản xuất chung;
  • Sổ cái TK 632 và tiểu khoản TK 632020 (Giá vốn hàng bán công trình), Chứng từ kế toán số BC064;
  • Sổ cái TK 635, Sổ cái TK 642, Sổ cái TK 821, Sổ cái TK 911 và Sổ cái TK 421.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An

Dựa trên thực trạng hạch toán ghi nhận tại Chương 2, tác giả thực hiện đánh giá toàn diện:

• Đánh giá ưu điểm: Công ty đã tuân thủ hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, tổ chức ghi nhận doanh thu và chi phí căn cứ trên hóa đơn chứng từ hợp pháp; bộ máy kế toán tuy tinh gọn nhưng đảm nhiệm được việc lập báo cáo tài chính và kê khai thuế định kỳ với cơ quan quản lý thuế.
• Đánh giá hạn chế: Công tác luân chuyển chứng từ từ hiện trường công trình về văn phòng đôi lúc còn chậm trễ; việc theo dõi và phân bổ chi phí gián tiếp (chi phí máy thi công, chi phí sản xuất chung) cho từng hạng mục công trình chưa thực sự khoa học; hạch toán chi phí quản lý doanh nghiệp còn dồn vào cuối kỳ; việc đối chiếu công nợ khách hàng và thu hồi dòng tiền thi công còn gặp vướng mắc.
• Nhóm giải pháp hoàn thiện:
  • Hoàn thiện bộ máy doanh nghiệp: Sắp xếp lại quy trình phối hợp giữa các phòng ban (Kỹ thuật thiết kế, Giám sát dự án) với Phòng Kế toán - Tài chính nhằm đảm bảo việc lập hồ sơ nghiệm thu khối lượng xây dựng hoàn thành diễn ra kịp thời, đúng tiến độ.
  • Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh: Hoàn thiện biểu mẫu và quy trình luân chuyển chứng từ thanh toán; chuẩn hóa tiêu chí phân bổ chi phí nguyên vật liệu, nhân công và chi phí máy thi công cho từng công trình cụ thể; kiểm soát chặt chẽ giá vốn xây lắp; hạch toán rõ ràng các khoản chi phí hợp lý được trừ khi quyết toán thuế TNDN nhằm giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Kết quả và đóng góp

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận: Khóa luận làm rõ các chuẩn mực và quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc ghi nhận doanh thu hoạt động xây lắp, tập hợp các yếu tố chi phí sản xuất (vật liệu, nhân công, máy thi công, sản xuất chung), trích khấu hao tài sản cố định và quy trình xác định nghĩa vụ thuế TNDN qua TK 911 và TK 421.
• Phản ánh trung thực thực trạng doanh nghiệp: Nghiên cứu đã mô tả đầy đủ hồ sơ pháp lý, cơ cấu quản lý 4 phòng ban và hệ thống 27 ngành nghề kinh doanh đã đăng ký của Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An; tổng hợp bức tranh biến động lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động giai đoạn 2021 – 2023.
• Minh họa bằng chứng từ và sổ kế toán thực tế: Đề tài trích dẫn trực tiếp hệ thống chứng từ thực tiễn phát sinh năm 2022 tại doanh nghiệp, bao gồm các phiếu chi (số 013, 037, 071), ủy nhiệm chi (ngày 20/04/2022), chứng từ BC064, bảng thanh toán nhân công tháng 7 và các sổ cái chi tiết (TK 511020, 515, 632020, 635, 642, 821, 911, 421).
• Đóng góp về mặt giải pháp ứng dụng: Tác giả đã chỉ rõ các điểm tồn tại trong luân chuyển chứng từ và tập hợp chi phí xây lắp tại đơn vị thực tập; từ đó đưa ra các đề xuất điều chỉnh mang tính thực tế, phù hợp với năng lực tổ chức bộ máy của một doanh nghiệp xây lắp quy mô vừa và nhỏ tại địa bàn cấp huyện.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Tác giả tự nhận định do thời gian thực tập có hạn và kinh nghiệm thực tiễn chưa nhiều nên phạm vi phân tích số liệu chi tiết về các nghiệp vụ định khoản chuyên sâu mới chỉ tập trung chủ yếu vào năm tài chính 2022. Dữ liệu tổng hợp giai đoạn 2021 – 2023 dừng lại ở mức độ phân tích báo cáo tài chính tổng quát. Khóa luận chưa đi sâu đối sánh hiệu quả quản lý chi phí giữa các công trình có quy mô và tính chất kỹ thuật khác nhau.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng phạm vi nghiên cứu sang việc thiết lập hệ thống kế toán quản trị chi phí và giá thành chi tiết cho từng dự án xây dựng dài hạn; nghiên cứu ứng dụng phần mềm kế toán chuyên dụng tích hợp quản lý dự án xây lắp; mở rộng khảo sát đối sánh công tác hạch toán doanh thu, chi phí giữa nhiều doanh nghiệp xây dựng vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu học thuật hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kế toán - Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Nguồn tài liệu tham khảo cụ thể về cách xây dựng khóa luận tốt nghiệp thuộc chuyên ngành kế toán tài chính áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC trong loại hình doanh nghiệp xây lắp.
• Người làm đề tài về kế toán xây dựng dân dụng: Cung cấp mẫu đối chiếu giữa lý thuyết định khoản tài khoản (TK 511, 632, 635, 642, 811, 821, 911) với hệ thống chứng từ thực tế (phiếu chi, ủy nhiệm chi, bảng lương nhân công, sổ cái chi tiết từng tài khoản công trình).
• Ban quản lý và bộ phận kế toán của Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An: Bản đánh giá thực trạng khách quan giúp ban lãnh đạo nhận diện các điểm nghẽn trong công tác phối hợp giữa phòng giám sát kỹ thuật và phòng kế toán, hỗ trợ việc chuẩn hóa quy trình quản lý chi phí giá thành trong các kỳ kinh doanh tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận khảo sát thực tế tại đơn vị nào và doanh nghiệp đó hoạt động trong lĩnh vực chính gì? Khóa luận khảo sát tại Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An, có trụ sở tại Xóm 2, xã Đại Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An; được thành lập ngày 09/09/2019 do ông Nguyễn Đình Lợi làm người đại diện pháp luật. Ngành nghề kinh doanh chính của doanh nghiệp là Xây dựng nhà để ở (mã ngành 4101).

2. Chế độ kế toán nào được áp dụng làm căn cứ pháp lý và cơ sở hạch toán trong đề tài? Đề tài áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính, kết hợp với các nguyên tắc chung của Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01) và các luật thuế hiện hành.

3. Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC được trình bày trong khóa luận, tài khoản chi phí quản lý kinh doanh (TK 642) gồm những tài khoản cấp hai nào? Theo quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC trình bày trong khóa luận, Tài khoản 642 gồm có 2 tài khoản cấp hai: TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp).

4. Dữ liệu thực tế tại doanh nghiệp được tác giả thu thập và phân tích trong khoảng thời gian nào? Khóa luận phân tích tình hình sử dụng lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả sản xuất kinh doanh tổng quát qua 3 năm từ 2021 đến 2023; đồng thời nghiên cứu sâu các nghiệp vụ và sổ sách chứng từ kế toán doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh phát sinh trong năm 2022.

5. Cơ cấu bộ máy quản lý của Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An gồm những phòng ban nào? Bộ máy quản trị của công ty được điều hành bởi Ban Giám đốc, chỉ đạo và giám sát trực tiếp 4 bộ phận chức năng gồm: Phòng Kế toán - Tài chính; Phòng Kỹ thuật, thiết kế; Phòng Giám sát, quản lý dự án; và Phòng Hành chính, nhân sự.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hoàng Thị Phương là công trình nghiên cứu chuyên ngành kế toán, hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nghiên cứu đã bám sát thực tế hoạt động xây lắp của Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng QH Nghệ An, làm rõ trình tự hạch toán qua hệ thống sổ cái và chứng từ phát sinh thực tế năm 2022, đồng thời phân tích biến động các chỉ tiêu tài chính giai đoạn 2021 – 2023. Các giải pháp đề xuất xuất phát trực tiếp từ đặc điểm tổ chức bộ máy và hoạt động thi công của công ty, mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho sinh viên khối ngành kinh tế và các doanh nghiệp xây dựng có quy mô tương đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Những vấn đề chung về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Khái niệm a, Khái niệm Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 ”Chuẩn mực chung” (Ban hành theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của bộ trưởng BTC), doanh thu được định nghĩa là “Tổng giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, từ các hoạt động của mình, góp phần làm gia tăng vốn chủ sở hữu, ngoại trừ các khoản góp vốn từ cổ đông hoặc chủ sở hữu”. Trong khi đó, Thông tư 133/2016/TT-BYC nêu rõ rằng: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được nhằm làm tăng vốn chủ sở hữu, không bao gồm phần vốn bổ sung từ các cổ đông khác. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch diễn ra khi lợi ích kinh tế có thể được đảm bảo và được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản doanh nghiệp có quyền nhận, bất kể khoản tiền đó đã được thanh toán hay chưa” b, Doanh thu bao gồm 3 loại: + Doanh thu từ bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ doanh thu mà doanh nghiệp thu được từ hoạt động kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm, cung cấp dịch vụ do doanh nghiệp sản xuất hoặc do doanh nghiệp mua vào sau đó bán ra nhằm bù đắp chi phí và tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp. + Doanh thu từ hoạt động tài chính: Là nguồn thu nhập doanh nghiệp thu được thông qua các hoạt động liên quan đến lĩnh vực tài chính.

Các khoản này bao gồm: lãi từ hoạt động cho vay, đầu tư, ủy thác đầu tư, giao dịch mua bán chứng khoán, cổ tức, hay phần lợi nhuận được phân chia từ các doanh nghiệp mà doanh nghiệp đang sở hữu cổ phần hoặc góp vốn. +Thu nhập khác: Là khoản thu góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu từ hoạt động ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu, bao gồm các khoản thu từ việc thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, thu tiền phạt do vi phạm hợp đồng, nợ khó đòi đã xử lý….Thu 5 nhập do nhận, biếu bằng tiền, hiện vật của các tổ chức cá nhân, các khoản thuế được nhà nước giảm, hoàn lại.2 Nguyên tắc, vai trò, ý nghĩa, điều kiện ghi nhận doanh thu 1. Nguyên tắc - Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi lợi ích kinh tế có khả năng thu được một cách chắc chắn và được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản doanh nghiệp có quyền nhận, không phân biệt việc đã thu tiền hay chưa. - Doanh thu và chi phí liên quan đến việc tạo ra doanh thu đó phải được ghi nhận đồng thời, đảm bảo tuân thủ nguyên tắc phù hợp.

- Chỉ khi có đủ bằng chứng chắc chắn về khả năng thu được lợi ích kinh tế thì doanh thu mới được ghi nhận. - Doanh thu từ các giao dịch được xác định dựa trên thỏa thuận giữa doanh nghiệp và bên mua hoặc bên sử dụng tài sản, và được tính theo giá trị hợp lý của các khoản thu hoặc sẽ thu, sau khi đã trừ các khoản giảm trừ chiết khấu thương mại, chiết khấu thanh toán, giảm giá hàng bán, và giá trị hàng hóa bị trả lại.2 Vai trò, ý nghĩa Doanh thu đóng vai trò và ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp, bao gồm : - Thước đo hiệu quả kinh doanh: Doanh thu phản ánh mức độ thành công của doanh nghiệp trong việc bán sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ. Nó cho thấy sức hấp dẫn của sản phẩm/dịch vụ trên thị trường và khả năng tiếp cận của khách hàng.