Thực trạng công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON

Khóa luận kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty CP Đầu tư Xây dựng ACON

• Tác giả: Trần Thị Minh Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán tiền lương và trích theo lương tại Công ty ACON

Công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON đóng vai trò trung tâm trong hệ thống quản lý tài chính. Tiền lương là nguồn thu nhập chủ yếu của người lao động. Khoản chi trả này kích thích năng suất lao động và gắn kết nhân sự với mục tiêu doanh nghiệp. Đồng thời, tiền lương cấu thành một phần lớn trong tổng giá thành công trình xây dựng. Doanh nghiệp cần quản lý chi phí nhân công chặt chẽ để tối ưu hóa lợi nhuận. Bên cạnh lương chính, các khoản trích gồm bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và kinh phí công đoàn được trích lập theo tỷ lệ luật định. Đơn vị phải thực hiện nghĩa vụ đóng nộp đầy đủ cho cơ quan chức năng. Việc hạch toán chính xác giúp bảo vệ quyền lợi an sinh của công nhân viên. Điều này cũng giảm thiểu rủi ro pháp lý về thuế thu nhập cá nhân và thanh tra lao động. Hệ thống chứng từ chuẩn xác tạo niềm tin vững chắc cho đội ngũ kỹ sư và công nhân tại hiện trường thi công.

1.1. Phân loại lao động tại doanh nghiệp

Công ty ACON phân loại lao động thành hai nhóm cơ bản. Nhóm thứ nhất là lao động trực tiếp thi công tại các công trường. Lực lượng này tạo ra sản phẩm xây dựng thực tế. Nhóm thứ hai là lao động gián tiếp phụ trách quản lý và điều hành. Đội ngũ này làm việc tại phòng kế toán, kỹ thuật dự án và kinh doanh. Doanh nghiệp cũng phân loại lao động theo tính chất hợp đồng ngắn hạn và dài hạn. Mỗi nhóm lao động có phương pháp tính thù lao riêng biệt. Việc phân loại cụ thể hỗ trợ hạch toán chi phí tiền lương vào đúng tài khoản kế toán phù hợp. Nhờ vậy, bộ phận kế toán kiểm soát hiệu quả chi phí nhân công theo từng công trình.

1.2. Các khoản trích theo lương theo quy định

Các khoản trích theo lương tại doanh nghiệp tuân thủ nghiêm ngặt khung pháp lý hiện hành. Tỷ lệ trích nộp bảo hiểm xã hội chiếm phần lớn trong tổng mức trích. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm đóng 17.5% bảo hiểm xã hội và người lao động trích 8%. Bảo hiểm y tế trích lần lượt 3% cho doanh nghiệp và 1.5% đối với nhân viên. Bảo hiểm thất nghiệp áp dụng tỷ lệ 1% cho mỗi bên tham gia. Kinh phí công đoàn tính bằng 2% tổng quỹ lương thuộc chi phí của doanh nghiệp. Kế toán trích trừ trực tiếp vào thu nhập hàng tháng của người lao động. Toàn bộ số tiền trích nộp được nộp kịp thời vào cơ quan bảo hiểm địa phương. Thủ tục này bảo đảm quyền lợi khám chữa bệnh và hưu trí sau này.

II. Thực trạng kế toán tiền lương và trích theo lương tại Công ty ACON

Thực tế quản lý tiền lương tại Công ty ACON bộc lộ một số ưu điểm và hạn chế cơ bản. Doanh nghiệp áp dụng hình thức trả lương thời gian cho khối văn phòng và kỹ thuật. Bảng chấm công được theo dõi trên máy tính và tổng hợp hàng tháng. Tuy nhiên, tiêu chí đánh giá hiệu quả hoàn thành công việc chưa thực sự rõ ràng. Nhân viên văn phòng hưởng mức lương cố định mà thiếu cơ chế khen thưởng định kỳ. Điều này làm giảm động lực thi đua và sáng tạo trong nội bộ. Đối với lao động tại công trường, việc theo dõi ngày công còn phụ thuộc vào ghi chép thủ công. Đội trưởng công trình trực tiếp chấm công nên dễ xảy ra sai sót hoặc chậm trễ nộp bảng chấm công về văn phòng kế toán. Thêm vào đó, căn cứ đóng bảo hiểm xã hội hiện dựa trên mức lương cơ bản trong hợp đồng, thấp hơn đáng kể so với thu nhập thực tế. Sự chênh lệch này tiềm ẩn nguy cơ khi cơ quan bảo hiểm tiến hành hậu kiểm chứng từ lương.

2.1. Hạn chế trong phương pháp tính lương

Công ty áp dụng cách tính lương theo thời gian cố định cho nhân viên kỹ thuật và văn phòng. Phương pháp này chỉ dựa trên số ngày làm việc thực tế trong tháng. Cách làm đơn giản nhưng không phản ánh mức độ đóng góp cá nhân. Doanh nghiệp không tổ chức đánh giá KPI hàng tháng. Cơ chế bình xét trách nhiệm chỉ diễn ra một lần vào dịp cuối năm. Do đó, người làm việc xuất sắc nhận mức đãi ngộ tương đương người hoàn thành ở mức trung bình. Tiền lương không phát huy được vai trò đòn bẩy kinh tế. Tâm lý cào bằng dần hình thành trong tập thể cán bộ công nhân viên.

2.2. Bất cập trong hồ sơ trích theo lương

Hồ sơ trích theo lương tại đơn vị còn tồn tại độ trễ nhất định khi lưu chuyển chứng từ. Bảng chấm công từ các công trường ngoại tỉnh gửi về trụ sở chính thường bị chậm trễ. Kế toán tiền lương chịu nhiều áp lực khi phải đối chiếu chứng từ vào cuối kỳ. Việc xác định mức đóng bảo hiểm chỉ dựa vào hợp đồng lao động tạo ra rủi ro thanh tra. Thu nhập thực tế bao gồm nhiều khoản phụ cấp ngoài lương chưa được phân loại rành mạch. Một số khoản khấu trừ lương chưa có giải trình chi tiết khiến người lao động băn khoăn. Công tác phối hợp giữa phòng kế toán và phòng nhân sự đôi khi chưa đồng bộ.

III. Giải pháp kế toán tiền lương và trích theo lương tại Công ty ACON

Để khắc phục các nhược điểm hiện có, Công ty ACON cần triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý tài chính lao động. Doanh nghiệp cần xây dựng quy chế trả lương gắn liền với kết quả công việc. Việc áp dụng hệ số KPI vào tính lương tháng tạo động lực phấn đấu cho cán bộ nhân viên. Đơn vị nên kết hợp giữa lương thời gian và lương hiệu quả công việc. Đối với các khoản trích theo lương, kế toán cần cập nhật liên tục các văn bản pháp luật mới về bảo hiểm. Doanh nghiệp cần rà soát lại quỹ lương đóng bảo hiểm để đảm bảo đúng quy định hiện hành. Việc trích lập quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm và quỹ khen thưởng cũng cần được thực hiện minh bạch. Ngoài ra, việc bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ kế toán là điều kiện tiên quyết. Kế toán viên cần thành thạo kỹ năng xử lý chứng từ điện tử và phân loại chi phí nhân công. Sự đổi mới này sẽ giúp chuẩn hóa bộ máy tài chính doanh nghiệp.

3.1. Hoàn thiện phương pháp tính và trả lương

Công ty ACON nên bổ sung hệ thống tiêu chí chấm điểm hiệu suất cá nhân. Thay vì áp dụng mức lương cố định, đơn vị nên chia thu nhập làm hai phần. Phần thứ nhất là lương cơ bản theo ngày công thực tế để ổn định đời sống. Phần thứ hai là lương thưởng năng suất dựa trên mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Các kỹ sư dự án hoàn thành tiến độ sớm cần được thưởng trực tiếp vào lương kỳ đó. Cách làm này kích thích tính chủ động và nâng cao tinh thần trách nhiệm. Bảng thanh toán lương cần ghi rõ từng cấu phần thu nhập để người lao động dễ dàng theo dõi.

3.2. Ứng dụng phần mềm kế toán chuyên dụng

Việc áp dụng công nghệ số vào kế toán tiền lương mang lại hiệu quả vượt trội. Doanh nghiệp cần trang bị phần mềm kế toán hiện đại có phân hệ quản lý tiền lương. Dữ liệu chấm công từ các công trình được kết nối tự động về hệ thống trung tâm. Phần mềm hỗ trợ tự động tính toán các khoản trích bảo hiểm theo tỷ lệ chuẩn. Kế toán không phải nhập liệu thủ công trên các bảng tính Excel rời rạc. Tốc độ lập bảng lương và phân bổ chi phí nhân công tăng lên rõ rệt. Sai sót số liệu do yếu tố con người được hạn chế ở mức tối thiểu.

IV. Đánh giá kế toán tiền lương và trích theo lương tại Công ty ACON

Kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương giữ vị trí chiến lược trong quản trị doanh nghiệp xây dựng. Công ty ACON đã xây dựng nền tảng hạch toán cơ bản, bảo đảm quyền lợi cơ bản cho người lao động. Dù vậy, trước yêu cầu phát triển mới, công tác này đòi hỏi sự đổi mới toàn diện và linh hoạt. Việc kết hợp hài hòa giữa đánh giá năng lực và cải cách phương pháp tính lương tạo động lực lao động mạnh mẽ. Doanh nghiệp cần hoàn thiện hệ thống chứng từ và quy trình trích nộp bảo hiểm để tuân thủ pháp luật thuế. Số hóa quy trình chấm công và hạch toán tiền lương giúp tiết kiệm nguồn lực kế toán đáng kể. Dữ liệu chi phí nhân công chính xác là cơ sở tin cậy để ban lãnh đạo định giá thầu công trình. Một chính sách thù lao minh bạch sẽ thu hút thêm nhiều kỹ sư giỏi gắn bó lâu dài. Thành công trong kế toán nhân sự đóng góp trực tiếp vào năng lực cạnh tranh bền vững của thương hiệu ACON.

4.1. Lợi ích từ việc cải cách hệ thống kế toán

Cải cách kế toán tiền lương mang lại lợi ích tài chính to lớn cho Công ty ACON. Báo cáo tài chính phản ánh đúng thực tế chi phí nhân công từng hạng mục thi công. Ban lãnh đạo dễ dàng phân tích hiệu quả lao động và kiểm soát thất thoát ngân sách. Việc tuân thủ chuẩn mực trích nộp bảo hiểm giúp doanh nghiệp tránh rủi ro xử phạt hành chính. Người lao động được hưởng chế độ bảo hiểm minh bạch sẽ an tâm cống hiến lâu dài. Sự tin tưởng của nhân viên tạo ra văn hóa làm việc trách nhiệm và gắn kết. Đây là bệ phóng vững chắc giúp công ty phát triển ổn định trên thị trường xây dựng.

4.2. Khả năng nhân rộng mô hình quản trị

Mô hình kế toán tiền lương chuẩn hóa tại ACON có thể nhân rộng cho nhiều đơn vị xây dựng khác. Các công ty vừa và nhỏ trong ngành xây lắp thường gặp khó khăn tương tự về kiểm soát nhân công. Việc phân định rõ ràng các khoản lương, thưởng và phụ cấp tạo ra khung quản trị chuẩn mực. Khâu ứng dụng phần mềm chấm công trực tuyến hỗ trợ liên kết các đội thi công phân tán hiệu quả. Quy trình trích nộp bảo hiểm đồng bộ giúp chuẩn hóa số liệu quyết toán thuế cuối năm. Kinh nghiệm của ACON cung cấp bài học thực tiễn giá trị về tái cấu trúc chi phí nhân sự. Doanh nghiệp xây dựng có thể áp dụng linh hoạt theo quy mô hoạt động thực tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, tiền lương đóng vai trò là chính sách kinh tế quan trọng, là nguồn thu nhập chủ yếu bảo đảm tái sản xuất sức lao động và ổn định đời sống của người lao động. Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực xây lắp và thi công xây dựng, chi phí nhân công chiếm tỷ trọng lớn trong tổng cơ cấu giá thành sản phẩm hoặc hạng mục công trình. Công tác hạch toán, quản lý và chi trả tiền lương cùng các khoản trích theo lương (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, kinh phí công đoàn) là khâu then chốt nhằm kiểm soát chi phí sản xuất, đồng thời tạo động lực kích thích năng suất lao động. Tuy nhiên, do đặc thù ngành xây dựng có nhiều loại hình lao động (lao động gián tiếp tại văn phòng và lao động trực tiếp khoán theo công trình) với nhiều hình thức chi trả và chế độ phụ cấp phức tạp, công tác kế toán tiền lương thường tiềm ẩn nguy cơ sai sót, nhầm lẫn trong quá trình tổng hợp số liệu. Xuất phát từ thực tiễn trên tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON, tác giả Trần Thị Minh Tâm đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm nghiên cứu chuyên sâu về công tác này.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Nghiên cứu thực trạng công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON; qua đó nhận xét những ưu điểm, hạn chế và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán tại doanh nghiệp.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
  2. Thứ hai, tìm hiểu và phản ánh trung thực thực trạng tổ chức công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON.
  3. Thứ ba, đề xuất một số giải pháp mang tính khả thi nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Phòng Kế toán tài chính của Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON (địa chỉ trụ sở: 38/2 Nguyễn Nhàn, phường Hòa Thọ Đông, quận Cẩm Lệ, TP. Đà Nẵng; văn phòng giao dịch: 145-147 Trung Lương 14, phường Hòa Xuân, quận Cẩm Lệ, TP. Đà Nẵng).
  • Về thời gian: Khóa luận được triển khai thực hiện từ ngày 15/09/2024 đến ngày 22/12/2024. Số liệu sử dụng để đánh giá tổng quan tình hình tài chính, biến động tài sản, nguồn vốn, kết quả hoạt động kinh doanh và tình hình lao động thu thập trong giai đoạn 3 năm từ 2021 đến 2023. Số liệu chi tiết dùng để phân tích thực trạng công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương là số liệu Quý 1 năm 2024 (trọng tâm là tháng 01/2024).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các quy chuẩn pháp lý và lý thuyết kế toán tài chính hiện hành tại Việt Nam đối với loại hình doanh nghiệp nhỏ và vừa:

• Khung lý thuyết và văn bản pháp lý:
  • Bản chất và khái niệm tiền lương theo Điều 1 Công ước số 95 (1949) của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Điều 90 Bộ luật Lao động năm 2019: Tiền lương là số tiền người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, bao gồm mức lương theo công việc/chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác. Tiền lương thực hiện 4 chức năng cơ bản: thước đo giá trị lao động, tái sản xuất sức lao động, kích thích lợi ích kinh tế, và bảo hiểm - tích lũy tài chính.
  • Chế độ bảo hiểm và kinh phí công đoàn: Căn cứ Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế năm 2014, Luật Việc làm năm 2013, Luật Công đoàn, Quyết định số 23/2021/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết số 68/NQ-CP của Chính phủ. Tỷ lệ trích lập các khoản theo lương áp dụng cho doanh nghiệp và người lao động được quy định theo tỷ lệ sau:

Khoản trích nộp	Tỷ lệ tính vào chi phí doanh nghiệp (%)	Tỷ lệ trừ vào lương người lao động (%)	Tổng tỷ lệ trích nộp (%)
Bảo hiểm xã hội (BHXH)	17,5	8,0	25,5
Bảo hiểm y tế (BHYT)	3,0	1,5	4,5
Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)	1,0	1,0	2,0
Kinh phí công đoàn (KPCĐ)	2,0	0,0	2,0
Tổng cộng	23,5	10,5	34,0

• Hệ thống tài khoản hạch toán: Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính:
  • Tài khoản 334 (Phải trả người lao động): Dùng để phản ánh các khoản phải trả và tình hình thanh toán tiền lương, tiền công, tiền thưởng và các khoản phụ cấp khác cho người lao động. Tài khoản cấp 2 gồm: TK 3341 (Phải trả công nhân viên) và TK 3348 (Phải trả người lao động khác).
  • Tài khoản 338 (Phải trả, phải nộp khác): Theo dõi các khoản trích theo lương qua các tài khoản cấp 2: TK 3382 (Kinh phí công đoàn), TK 3383 (Bảo hiểm xã hội), TK 3384 (Bảo hiểm y tế), TK 3385 (Bảo hiểm thất nghiệp).
• Phương pháp nghiên cứu thực tế:
  • Phương pháp phỏng vấn: Trực tiếp trao đổi với cán bộ quản lý và nhân viên phụ trách kế toán tiền lương tại phòng kế toán nhằm ghi nhận quy trình luân chuyển chứng từ và cách xử lý nghiệp vụ.
  • Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập tài liệu thứ cấp gồm báo cáo tài chính các năm 2021-2023, bảng chấm công, bảng thanh toán lương, hợp đồng giao khoán, phiếu chi, ủy nhiệm chi, sổ chi tiết và sổ cái tài khoản 334, 338 của công ty.
  • Phương pháp so sánh: Đánh giá sự biến động về quy mô tài sản, nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận và cơ cấu lao động theo thời gian (2021-2023).
  • Phương pháp kế toán: Áp dụng phương pháp chứng từ kế toán, phương pháp tài khoản và sổ sách kế toán để mô tả, phân tích quy trình ghi sổ tổng hợp và chi tiết.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận của kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương này khái quát toàn bộ nền tảng lý luận về lao động, tiền lương và hạch toán kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Phân loại lao động trong doanh nghiệp: Phân theo thời gian làm việc (thường xuyên, thời vụ); phân theo mối quan hệ với quy trình sản xuất (lao động trực tiếp, lao động gián tiếp); phân theo chức năng hoạt động (lao động sản xuất, lao động phục vụ, lao động quản lý).
• Các hình thức tiền lương:
  • Hình thức trả lương theo thời gian (áp dụng cho lao động gián tiếp, quản lý): gồm lương thời gian giản đơn (tính theo tháng, tuần, ngày, giờ, làm thêm giờ theo hệ số 150%, 200%, 300%) và lương thời gian có thưởng.
  • Hình thức trả lương theo sản phẩm: Lương sản phẩm trực tiếp cá nhân, lương sản phẩm tập thể, lương sản phẩm gián tiếp và lương sản phẩm có thưởng.
  • Hình thức trả lương khoán: Trả theo khối lượng và chất lượng công việc hoàn thành (khoán theo sản phẩm, khoán theo công việc, khoán theo ngày công, khoán theo sản phẩm hoàn thành).
• Kế toán chi tiết và tổng hợp: Quy định danh mục chứng từ ban đầu (Bảng chấm công, Bảng chấm công làm thêm giờ, Bảng thanh toán tiền lương, Bảng thanh toán tiền thưởng, Hợp đồng giao khoán, Phiếu xác nhận sản phẩm hoàn thành...). Xác định nguyên tắc ghi Nợ/Có trên TK 334 và TK 338, trình bày sơ đồ luân chuyển chứng từ và quan hệ đối ứng tài khoản giữa TK 334, TK 338 với các tài khoản chi phí (TK 154, TK 642) và tài khoản tiền tệ (TK 111, TK 112).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON

Chương 2 tập trung phân tích đặc điểm hoạt động kinh doanh, cơ cấu tổ chức và phản ánh chi tiết thực tế quy trình kế toán tại đơn vị:

• Quá trình phát triển và tổ chức bộ máy: Tiền thân là tổ đội thi công ACON (thành lập năm 2010), năm 2015 thành lập Công ty TNHH Nội thất ACON, đến tháng 6 năm 2023 chuyển đổi thành Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON với vốn pháp định tăng 30 lần so với giai đoạn đầu. Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc, các phòng chức năng (Kế toán tài chính, Hành chính, Kỹ thuật, Dự án) và các đơn vị trực thuộc (Đội cơ giới thiết bị, Đội thi công số 1 đến số 4, Kho vật tư).
• Tổ chức công tác kế toán: Bộ máy kế toán gồm Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Kế toán vật tư và Thủ quỹ. Công ty áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung ghi sổ trên phần mềm MISA, xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền, kê khai thường xuyên hàng tồn kho và trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng.
• Đánh giá tình hình tài chính và lao động (2021-2023):
  • Tài sản và nguồn vốn: Tài sản ngắn hạn chiếm ưu thế vượt trội trong tổng tài sản (97,99% năm 2021; 97,94% năm 2022; 98,57% năm 2023). Nguồn vốn năm 2022 tăng 50,47% so với năm 2021 chủ yếu do nợ phải trả tăng mạnh (tăng 1.122,04% do nợ người bán và vay tài chính), sau đó năm 2023 giảm nhẹ 3,43%.
  • Kết quả hoạt động kinh doanh: Doanh thu thuần năm 2022 tăng 187,38% so với năm 2021; năm 2023 tiếp tục tăng 26,53% nhờ trúng thầu nhiều công trình và hoàn thành bàn giao dự án. Lợi nhuận gộp năm 2022 tăng 88,99% và năm 2023 tăng 96,03%.
  • Cơ cấu lao động:

Tiêu thức phân loại	Năm 2021 (người)	Năm 2022 (người)	Năm 2023 (người)	Biến động 2022/2021 (người)	Biến động 2023/2022 (người)
Theo giới tính
- Nam	12	16	15	+4	-1
- Nữ	4	4	6	0	+2
Theo tính chất công việc
- Lao động trực tiếp	10	13	14	+3	+1
- Lao động gián tiếp	6	7	7	+1	0
Theo trình độ chuyên môn
- Đại học	9	11	13	+2	+2
- Cao đẳng, trung cấp	7	9	8	+2	-1
Tổng số lao động	16	20	21	+4 (+25,0%)	+1 (+5,0%)

• Thực tiễn công tác tính và trả lương tại Công ty:
  • Khối văn phòng: Tính lương theo thời gian dựa trên công thức: $$\text{Tiền lương tháng} = \left(\frac{\text{Lương chính}}{26}\right) \times \text{Số ngày công thực tế} + \text{Lương khác} + \text{Phụ cấp}$$ Tiền lương thực nhận = Tiền lương tháng - Các khoản khấu trừ. Công ty không phân loại đánh giá hiệu quả hàng tháng mà chỉ đánh giá nâng lương vào dịp cuối năm.
  • Khối công nhân công trình: Áp dụng hình thức trả lương khoán theo ngày công với đơn giá 300.000 đồng/ngày cho 5 gói thầu (ốp lát, trần thạch cao, sơn bả, thép, chống thấm và xây tô). Riêng hạng mục thi công trần thạch cao, sơn bả và gia công thép áp dụng mức 400.000 đồng/ngày.
  • Thời hạn thanh toán: Lương chi trả 1 lần vào ngày 10 hàng tháng qua tiền mặt hoặc chuyển khoản ngân hàng (nếu trùng Chủ nhật dời sang ngày tiếp theo).
  • Nghiệp vụ cụ thể tháng 01/2024: Minh họa trường hợp nhân viên kỹ thuật Mai Ngọc Khánh (lương chính theo thỏa thuận hợp đồng là 4.000 đơn vị mức lương cơ sở, đi làm 27 ngày thực tế, phụ cấp ăn ca 730.000 đồng, thưởng Tết 1.000 đơn vị; trích bảo hiểm trừ lương 440.475 đồng, trong đó BHXH ghi nhận 4.950 đồng).
  • Quy trình kế toán trên phần mềm MISA: Kế toán nhập liệu chứng từ bảng chấm công, bảng thanh toán lương, lập phiếu chi/ủy nhiệm chi trả lương, hệ thống tự động ghi nhận vào Sổ chi tiết TK 334, Sổ cái TK 334, Sổ chi tiết và Sổ cái các tài khoản trích theo lương TK 3383, 3384, 3385.

Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON

Chương 3 trình bày các đánh giá khách quan về công tác kế toán tiền lương tại đơn vị:

• Nhận xét ưu điểm: Doanh nghiệp đã thiết lập hệ thống tổ chức bộ máy quản lý và kế toán tương đối khoa học; ứng dụng phần mềm kế toán MISA giúp giảm thiểu thời gian tính toán và in sổ sách kế toán; việc chi trả lương định kỳ ngày 10 hàng tháng cơ bản đúng hạn, bảo đảm quyền lợi người lao động.
• Nhận xét nhược điểm:
  • Việc trả lương thời gian cho bộ phận văn phòng chưa gắn chặt với kết quả đánh giá KPI hàng tháng mà dồn vào cuối năm, làm giảm động lực thi đua ngắn hạn.
  • Quản lý lao động khoán ngoài công trình còn gặp khó khăn do tính chất luân chuyển cao, dễ sai lệch giữa số công thực tế của đội trưởng công trình báo về và bảng tổng hợp thanh toán tại phòng kế toán.
  • Một số hồ sơ đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động chưa thực hiện cập nhật kịp thời khi có biến động nhân sự thường xuyên.
• Các giải pháp đề xuất: Hoàn thiện phương pháp đánh giá kết quả thực hiện công việc hàng tháng để phân loại chi trả lương thời gian có thưởng; tăng cường kiểm soát, đối chiếu chéo bảng chấm công tại các tổ đội công trình với bộ phận kỹ thuật trước khi kế toán lập bảng thanh toán; đồng bộ hóa và nâng cấp khai thác tính năng quản lý nhân sự - tiền lương trên phần mềm kế toán.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn liền với số liệu thực tế tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON:

• Đã phản ánh chi tiết bức tranh lao động và hoạt động sản xuất kinh doanh qua 3 năm (2021-2023): Quy mô nhân sự tăng từ 16 người (2021) lên 20 người (2022) và 21 người (2023); doanh thu thuần tăng trưởng 187,38% năm 2022 và tăng 26,53% năm 2023; lợi nhuận gộp tăng tương ứng 88,99% và 96,03%.
• Minh họa rõ nét kỹ thuật hạch toán thực tế: Khóa luận chiết xuất hệ thống chứng từ thực tiễn tháng 01/2024 của công ty, bao gồm Bảng chấm công (Biểu 2.1), Bảng lương nhân viên (Biểu 2.2), Danh sách công nhân công trình Time Square (Biểu 2.3), Bảng lương đội chống thấm (Biểu 2.4), Phiếu chi (Biểu 2.5), Ủy nhiệm chi (Biểu 2.6) cùng các sổ chi tiết và sổ cái TK 334, TK 3383, TK 3384, TK 3385.
• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận chỉ ra cách thức kết hợp hài hòa giữa hình thức trả lương thời gian (cho khối văn phòng) và trả lương khoán theo đơn giá ngày công 300.000 - 400.000 đồng/ngày (cho khối công nhân thi công trực tiếp) tại một doanh nghiệp xây dựng vừa chuyển đổi mô hình cổ phần; cung cấp giải pháp khắc phục tình trạng thiếu sót trong đánh giá năng suất định kỳ và quản lý hồ sơ lao động thời vụ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Khóa luận tập trung nghiên cứu số liệu chuyên sâu về công tác kế toán tiền lương trong phạm vi hẹp là Quý 1 năm 2024 (trọng tâm là tháng 01/2024) và khảo sát trên một số tổ đội thi công điển hình (như đội chống thấm tại công trình Time Square), chưa bao quát hết toàn bộ chu kỳ biến động chi phí nhân công theo mùa vụ trong cả năm tài chính của ngành xây dựng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi thời gian đánh giá sang cả niên độ tài chính trọn vẹn, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa chi phí nhân công trực tiếp (TK 154) và việc tính giá thành chi tiết từng hạng mục công trình xây lắp dài hạn.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Quản trị nhân lực: Cung cấp nguồn tài liệu thực tế về phương pháp kết hợp giữa lý thuyết kế toán tiền lương theo Thông tư 133/2016/TT-BTC với hồ sơ chứng từ thực tế tại doanh nghiệp xây dựng.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp xây lắp vừa và nhỏ: Tham khảo quy trình tổ chức chứng từ khoán gọn công trình, cách thiết lập định mức ngày công (300.000 - 400.000 đồng/ngày), bảng thanh toán tiền lương công nhân xây dựng và quy trình hạch toán trên giao diện phần mềm MISA.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON áp dụng chế độ kế toán và phần mềm kế toán nào?

Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính, sử dụng hình thức sổ Nhật ký chung và xử lý dữ liệu kế toán trên phần mềm kế toán MISA.

2. Các hình thức trả lương được doanh nghiệp áp dụng cụ thể cho từng đối tượng lao động ra sao?

Công ty phân tách thành 2 hình thức:

• Bộ phận quản lý, văn phòng (lao động gián tiếp): Trả lương theo thời gian căn cứ vào ngày công thực tế làm việc trong tháng (lương chính chia cho 26 ngày công chuẩn nhân ngày công thực tế) kết hợp các khoản phụ cấp và tiền thưởng.
• Bộ phận công nhân trực tiếp tại công trình: Trả lương khoán theo ngày công với đơn giá 300.000 đồng/ngày cho các gói thầu thi công; riêng các công việc như trần thạch cao, sơn bả và gia công thép áp dụng mức đơn giá 400.000 đồng/ngày.

3. Quy mô và cơ cấu nhân sự của Công ty biến động như thế nào trong giai đoạn 2021-2023?

Tổng số lao động của công ty tăng từ 16 người (năm 2021) lên 20 người (năm 2022) và đạt 21 người (năm 2023). Trong đó, lao động nam luôn chiếm ưu thế (12-16 người) do đặc thù ngành xây dựng; lao động trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn (từ 10 đến 14 người); lao động có trình độ đại học tăng từ 9 người lên 13 người.

4. Quy định về thời hạn thanh toán lương định kỳ tại công ty được thực hiện vào thời gian nào?

Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON tiến hành chi trả tiền lương cho toàn bộ cán bộ công nhân viên mỗi tháng 1 lần vào ngày 10 hàng tháng. Trong trường hợp ngày 10 trùng vào ngày Chủ nhật thì việc chi trả được thực hiện lùi lại sau đó 1 ngày.

5. Khóa luận sử dụng các tài khoản kế toán nào để theo dõi tiền lương và các khoản trích theo lương?

Doanh nghiệp sử dụng Tài khoản 334 - Phải trả người lao động (chi tiết TK 3341 và TK 3348) để theo dõi các khoản thanh toán lương, phụ cấp; đồng thời sử dụng Tài khoản 338 - Phải trả, phải nộp khác với các tài khoản cấp hai tương ứng gồm TK 3382 (Kinh phí công đoàn), TK 3383 (Bảo hiểm xã hội), TK 3384 (Bảo hiểm y tế) và TK 3385 (Bảo hiểm thất nghiệp).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Trần Thị Minh Tâm đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Đề tài phản ánh trung thực, chi tiết thực trạng quản lý và hạch toán tiền lương tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ACON, phân tích rõ cơ cấu lao động, kết quả kinh doanh giai đoạn 2021-2023 và quy trình chứng từ sổ sách Quý 1 năm 2024. Các giải pháp hoàn thiện được tác giả đề xuất bám sát các hạn chế còn tồn tại, góp phần nâng cao hiệu quả công tác kế toán và quản trị nhân sự tại doanh nghiệp xây dựng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG TRONG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Tổng quan về kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Khái niệm, bản chất, chức năng của tiền lương 1.1 Khái niệm tiền lương Theo Điều 1 Công ước số 95 năm 1949 về bảo vệ tiền lương của Tổ chức Lao động quốc tế, tiền lương được hiểu là khoản tiền mà người sử dụng lao động phải trả cho người lao động theo thỏa thuận, không phân biệt tên gọi hay cách tính. Khoản tiền này có thể được trả bằng tiền mặt và được xác định trong hợp đồng lao động, có thể là văn bản hoặc lời nói, cho công việc đã thực hiện, sẽ thực hiện hoặc cho các dịch vụ đã làm hoặc sẽ làm.[7] Theo Điều 90 Bộ luật Lao động (2019), tiền lương là khoản mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận giữa hai bên, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.2 Bản chất của tiền lương Về bản chất, tiền lương trong cơ chế thị trường gồm: - Tiền lương được xác định dựa trên cung và cầu của thị trường lao động.

Nếu nhu cầu lao động cao và cung lao động thấp, tiền lương sẽ cao và ngược lại. 10 - Trong cơ chế thị trường, tiền lương thể hiện giá trị sức lao động của người lao động đối với doanh nghiệp. Mức lương phụ thuộc vào năng suất lao động, kỹ năng, kinh nghiệm và điều kiện lao động. - Mức lương có thể thay đổi theo biến động của nền kinh tế, mức độ cạnh tranh trong ngành nghề và yêu cầu về trình độ chuyên môn.3 Chức năng của tiền lương - Thước đo giá trị lao động: Tiền lương là yếu tố thể hiện giá trị sức lao động, bị ảnh hưởng bởi quy luật cung – cầu trên thị trường lao động.

Sự khác biệt về giá trị sức lao động giữa các cá nhân, ngành nghề, và điều kiện làm việc dẫn đến mức lương nhận được không giống nhau. - Tái sản xuất sức lao động: Trong quá trình lao động, sức lực bị tiêu hao và cần được phục hồi. Tiền lương không chỉ giúp bù đắp sự hao mòn này mà còn đóng vai trò thúc đẩy ý chí làm việc, sáng tạo. Điều này góp phần cải thiện năng suất, tăng lợi nhuận và hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp.

- Chức năng kích thích: Tiền lương là nguồn thu nhập chính của người lao động, đáp ứng nhu cầu sống cơ bản và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đây cũng là động lực thúc đẩy người lao động làm việc chăm chỉ hơn. Việc trả lương hợp lý, dựa trên hiệu quả làm việc, sẽ khuyến khích họ nâng cao năng suất và hiệu quả công việc. - Chức năng bảo hiểm, tích lũy: Tiền lương không chỉ hỗ trợ cuộc sống thường ngày mà còn giúp người lao động tích lũy tài chính, đảm bảo an toàn cho tương lai.

Chức năng này đóng vai trò quan trọng trong việc dự phòng rủi ro và bảo đảm cuộc sống sau khi người lao động nghỉ hưu hoặc không còn khả năng làm việc. Các hình thức trả lương trong doanh nghiệp 1. Hình thức trả lương theo thời gian Hình thức này được áp dụng chủ yếu cho bộ phận NLĐ gián tiếp như bộ phận quản lý, bộ phận văn phòng, … Tiền lương được trả cho người lao động căn cứ theo thời gian làm việc thực tế theo tháng, tuần, ngày, giờ. Hình thức trả lương này chia làm 2 loại: hình thức trả lương theo thời gian giản đơn và hình thức trả lương theo thời gian có thưởng.