Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến

• Tác giả: Đoàn Ngọc Diệu Linh
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Sông Hương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh Hải Tiến

Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò nòng cốt trong bộ máy quản trị của Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ. Vì vậy, dòng tiền luân chuyển liên tục với nhiều nghiệp vụ bán buôn, bán lẻ đa dạng. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Niên độ kế toán bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày 31/12 hàng năm. Đơn vị tiền tệ hạch toán là đồng Việt Nam. Việc tổ chức kế toán bài bản giúp ban lãnh đạo theo dõi sát sao tình hình tiêu thụ sản phẩm. Mọi khoản doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ đều được phản ánh kịp thời. Doanh nghiệp thực hiện đối chiếu doanh thu với các khoản giảm trừ thương mại theo đúng quy định. Kế toán chi phí giá vốn và chi phí quản lý cũng được hạch toán đồng bộ. Quy trình này tạo nền tảng vững chắc để tính toán chính xác lợi nhuận kế toán trước thuế. Nhờ thông tin tài chính chuẩn xác, doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ rủi ro thanh khoản. Ban giám đốc cũng kịp thời đề ra những chiến lược mở rộng thị trường hiệu quả và bền vững.

1.1. Khái niệm và vai trò của doanh thu đối với doanh nghiệp

Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán. Nguồn thu này phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường. Doanh thu đóng vai trò quyết định đến sự tồn tại và phát triển của Công ty Hải Tiến. Khoản thu này bù đắp toàn bộ chi phí vốn đã bỏ ra. Đồng thời, nguồn tiền bán hàng tạo ra lợi nhuận phục vụ tái đầu tư cơ sở hạ tầng. Doanh thu tăng trưởng ổn định chứng minh năng lực cạnh tranh lành mạnh trên thị trường. Việc ghi nhận đúng thời điểm giúp hạn chế rủi ro gian lận tài chính. Báo cáo doanh thu chuẩn xác còn là căn cứ pháp lý quan trọng để thực hiện nghĩa vụ thuế nhà nước.

1.2. Ý nghĩa của việc xác định kết quả kinh doanh định kỳ

Xác định kết quả kinh doanh là khâu đối chiếu giữa doanh thu thuần với giá vốn và chi phí phát sinh. Kết quả cuối cùng thể hiện doanh nghiệp lãi hay lỗ trong một thời kỳ cụ thể. Tại Công ty Hải Tiến, hoạt động này giúp đo lường chính xác hiệu quả điều hành của ban giám đốc. Số liệu lợi nhuận minh bạch tạo sự tin cậy đối với đối tác và ngân hàng. Chỉ tiêu lãi ròng cũng là căn cứ quyết định mức phân phối lợi nhuận cho chủ sở hữu. Ngoài ra, việc xác định kết quả định kỳ giúp phát hiện ngay các khoản chi tiêu lãng phí. Bộ phận kế toán kịp thời đề xuất phương án tiết giảm chi phí vận hành. Doanh nghiệp duy trì được năng lực tài chính vững mạnh và gia tăng lợi nhuận.

II. Thực trạng kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh Hải Tiến

Thực tế công tác kế toán tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến tuân thủ khá tốt chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đơn vị áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên đối với hàng tồn kho. Giá xuất kho hàng hóa được tính theo phương pháp bình quân gia quyền. Thuế giá trị gia tăng được khấu trừ theo phương pháp trực tiếp trên hóa đơn tài chính. Doanh nghiệp sử dụng phần mềm kế toán theo hình thức Nhật ký chung. Tuy nhiên, quy trình thực hiện vẫn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Việc lập và luân chuyển chứng từ bán hàng đôi lúc còn chậm trễ. Kế toán viên phải đối chiếu thủ công nhiều danh mục sản phẩm rời rạc. Tài khoản 642 tập hợp chung toàn bộ chi phí bán hàng và quản lý. Điều này khiến ban điều hành khó phân tích tách bạch từng yếu tố cấu thành chi phí. Công tác trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho và nợ phải thu khó đòi chưa được chú trọng đúng mức. Sự thiếu hụt này dẫn tới nguy cơ phản ánh sai lệch chỉ tiêu lợi nhuận thuần trong kỳ. Các báo cáo phân tích quản trị định kỳ chưa đáp ứng kịp thời nhu cầu ra quyết định nhanh.

2.1. Quy trình hạch toán doanh thu và chi phí giá vốn thực tế

Tại Công ty Hải Tiến, kế toán ghi nhận doanh thu bán hàng qua tài khoản 511. Khi hoàn thành xuất kho và khách hàng chấp nhận thanh toán, hóa đơn điện tử lập tức phát hành. Kế toán phản ánh đồng thời doanh thu cùng thuế giá trị gia tăng đầu ra. Chi phí giá vốn được kết chuyển sang tài khoản 632 tương ứng. Phương pháp bình quân gia quyền giúp phản ánh giá trị hàng xuất kho khá sát thực tế. Dẫu vậy, khâu luân chuyển phiếu xuất kho từ thủ kho lên phòng kế toán thường phát sinh độ trễ. Một số đơn hàng hoàn trả cuối tháng chưa được hạch toán ngay vào sổ sách. Điều đó làm sai lệch doanh thu thuần thực tế trong tháng phát sinh.

2.2. Khó khăn trong khâu quản lý chi phí và kết chuyển lãi lỗ

Khâu quản lý chi phí tại đơn vị hiện còn gộp chung vào tài khoản 642 theo Thông tư 133. Tài khoản này phản ánh cả chi phí bán hàng lẫn chi phí quản trị doanh nghiệp. Việc không mở tiểu khoản chi tiết khiến việc đánh giá hiệu quả tiếp thị gặp khó khăn. Các chi phí phát sinh bất thường không được phân loại rõ ràng. Đến cuối kỳ, kế toán tiến hành kết chuyển doanh thu và toàn bộ chi phí về tài khoản 911. Thao tác tổng hợp thủ công trên bảng tính thường tốn kém thời gian kiểm tra. Sai sót số liệu trung gian có thể làm biến động kết quả lãi thuần trước thuế. Hệ thống kiểm soát nội bộ chưa có cơ chế đối soát độc lập và thường xuyên.

III. Giải pháp kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh Hải Tiến

Nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh, Công ty TM&DV Hải Tiến cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chuyên môn. Đầu tiên, doanh nghiệp nên phân tách chi tiết tài khoản 642 thành tài khoản cấp hai. Cụ thể, kế toán cần tách biệt chi phí bán hàng và chi phí quản trị doanh nghiệp. Biện pháp này giúp ban điều hành phân tích rõ từng định mức chi tiêu. Thứ hai, đơn vị cần tối ưu quy trình luân chuyển chứng từ xuất nhập kho. Việc số hóa toàn bộ hóa đơn và phiếu kho sẽ ngăn chặn tình trạng thất lạc hoặc chậm trễ. Thứ ba, doanh nghiệp cần nâng cấp phần mềm kế toán chuyên dụng. Hệ thống mới phải có khả năng tự động kết chuyển các bút toán cuối kỳ vào tài khoản 911. Việc tự động hóa giúp loại bỏ các lỗi nhập liệu thủ công. Ngoài ra, công ty cần xây dựng chính sách trích lập dự phòng phải thu khó đòi theo quy định hiện hành. Kế toán định kỳ đối chiếu công nợ khách hàng để bảo toàn vốn lưu động. Những giải pháp trên sẽ nâng cao tính minh bạch tài chính cho công ty.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và phương pháp hạch toán chi phí

Doanh nghiệp cần ban hành quy chế luân chuyển chứng từ bán hàng rõ ràng. Nhân viên kinh doanh phải bàn giao hợp đồng và biên bản nghiệm thu về phòng kế toán trong 24 giờ. Phòng kế toán sử dụng phần mềm quản lý kho kết nối trực tiếp với phần mềm kế toán. Phương pháp này giảm thiểu sai sót đối chiếu giữa số liệu kho và sổ sách. Đồng thời, kế toán cần mở các tiểu khoản chi tiết cho tài khoản 6421 và 6422. Việc phân định rạch ròi chi phí nhân viên bán hàng, cước vận chuyển và chi phí quản lý văn phòng giúp kiểm soát ngân sách. Các định mức chi phí được giám sát chặt chẽ theo từng tháng kinh doanh.

3.2. Ứng dụng công nghệ và nâng cao kiểm soát nội bộ

Ứng dụng công nghệ điện toán đám mây là bước đi cần thiết cho Công ty Hải Tiến. Phần mềm kế toán mới cần liên kết chặt chẽ với cổng thuế điện tử và ngân hàng trực tuyến. Quy trình đối soát thanh toán tự động giúp giảm áp lực cho nhân sự kế toán. Dữ liệu doanh thu bán hàng được đồng bộ theo thời gian thực. Bên cạnh đó, ban điều hành cần hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ. Kế toán trưởng thực hiện kiểm tra định kỳ tính hợp lý của các khoản ghi nhận tài khoản 911. Việc đào tạo kỹ năng phân tích tài chính cho nhân viên cũng cần chú trọng. Nhân sự vững chuyên môn sẽ chủ động cảnh báo rủi ro chi phí kịp thời.

IV. Ứng dụng kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh tại Hải Tiến

Việc hoàn thiện kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến. Hệ thống kế toán minh bạch giúp doanh nghiệp nắm bắt chính xác cơ cấu doanh thu theo từng ngành hàng. Ban giám đốc dễ dàng xác định mặt hàng kinh doanh mũi nhọn đạt tỷ suất lợi nhuận cao. Từ đó, doanh nghiệp chủ động phân bổ nguồn vốn và hàng hóa một cách khoa học. Việc xác định đúng lợi nhuận trước thuế hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ thuế với ngân sách. Điều này loại bỏ hoàn toàn các nguy cơ bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế. Bên cạnh đó, báo cáo tài chính chuẩn mực giúp gia tăng điểm tín nhiệm khi vay vốn ngân hàng. Đối tác kinh doanh cũng hoàn toàn an tâm khi hợp tác lâu dài. Áp dụng chuẩn chỉ các nguyên tắc kế toán tạo tiền đề cho sự phát triển vững chắc. Doanh nghiệp sẵn sàng mở rộng quy mô hoạt động và nâng cao vị thế trên thị trường thương mại dịch vụ.

4.1. Bài học thực tiễn trong công tác quản trị dòng tiền

Kinh nghiệm thực tiễn từ Công ty Hải Tiến cho thấy doanh thu cao chưa đồng nghĩa với tài chính lành mạnh. Doanh thu cần phải đi kèm với khả năng thu hồi công nợ nhanh chóng. Kế toán doanh thu đóng vai trò cảnh báo sớm khi các khoản phải thu vượt ngưỡng an toàn. Doanh nghiệp cần xây dựng hạn mức tín dụng phù hợp cho từng nhóm khách hàng. Khi phát hiện các khoản nợ quá hạn, bộ phận liên quan phải phối hợp xử lý dứt điểm. Việc kiểm soát tốt dòng tiền bán hàng giúp công ty duy trì nguồn vốn lưu động ổn định. Nhờ đó, doanh nghiệp luôn chủ động nguồn tài chính phục vụ nhập hàng với giá ưu đãi.

4.2. Định hướng chiến lược phát triển từ dữ liệu kết quả kinh doanh

Dữ liệu từ báo cáo kết quả kinh doanh là cơ sở hoạch định chiến lược tương lai. Ban lãnh đạo Công ty Hải Tiến sử dụng thông tin này để đánh giá tỷ suất sinh lời trên doanh thu. Doanh nghiệp dễ dàng cắt giảm các mặt hàng kém hiệu quả và chi phí tồn trữ cao. Đồng thời, nguồn lực tài chính được tập trung mở rộng các gói dịch vụ có biên lợi nhuận tốt. Việc so sánh kết quả kinh doanh qua các kỳ giúp phát hiện kịp thời xu hướng tiêu dùng mới. Nhờ sự hỗ trợ từ hệ thống kế toán hiện đại, công ty tự tin nâng cao năng lực cạnh tranh. Mục tiêu phát triển bền vững và mở rộng thị phần sẽ sớm đạt được.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam không ngừng hội nhập và phát triển cùng kinh tế thế giới, số lượng doanh nghiệp thành lập mới ngày càng tăng, kéo theo sự cạnh tranh trên thị trường ngày càng trở nên gay gắt. Để có thể tồn tại, duy trì và phát triển bền vững, các doanh nghiệp bắt buộc phải xây dựng chiến lược kinh doanh ổn định, đưa ra các phương án điều hành hiệu quả nhằm đáp ứng mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận của nhà quản trị. Trong quy trình vận hành đó, bộ máy kế toán giữ vai trò huyết mạch đối với mọi quy mô doanh nghiệp. Kế toán không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ ghi chép, phản ánh và kiểm soát sự luân chuyển của các dòng vốn mà còn đóng vai trò tham mưu đắc lực, cung cấp thông tin kịp thời để ban lãnh đạo đưa ra các quyết định quản trị chuẩn xác. Trong hệ thống kế toán doanh nghiệp, phần hành kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là khâu then chốt giúp kiểm soát doanh thu, chi phí, từ đó đánh giá chuẩn xác hiệu quả kinh doanh và đề ra biện pháp tối ưu hóa nguồn lực.

Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hải Tiến là đơn vị hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực thương mại và sản xuất bao bì, hộp và thùng carton. Nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh và hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại đơn vị, tác giả Đoàn Ngọc Diệu Linh đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài: "Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn để đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.
2. Mục tiêu cụ thể:

• Một là, hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
• Hai là, tìm hiểu, nghiên cứu và phản ánh toàn diện thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến.
• Ba là, trên cơ sở các phát hiện từ thực tế, đưa ra những đánh giá ưu - nhược điểm và đề xuất các giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại công ty.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được triển khai trực tiếp tại văn phòng và phân xưởng của Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến (địa chỉ: kiệt 73 Dạ Lê, phường Thủy Phương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Về mặt tài chính và lao động, đề tài tập trung thu thập, đối chiếu và phân tích số liệu tài sản, nguồn vốn, kết quả sản xuất kinh doanh trong 3 năm liên tiếp từ năm 2021 đến năm 2023; về phần hành nghiệp vụ kế toán chuyên sâu, đề tài đi sâu vào các nghiệp vụ phát sinh trong tháng 12 năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận được xây dựng dựa trên nền tảng pháp lý và chuẩn mực kế toán hiện hành áp dụng cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam, bao gồm:

• Luật Kế toán số 88/2015/QH13 (đặc biệt là Điều 4 về nhiệm vụ và ý nghĩa của thông tin kế toán).
• Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (các Điều 56, 57, 58, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68).
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14 - "Doanh thu và thu nhập khác").
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 17 (VAS 17 - "Thuế thu nhập doanh nghiệp").

Về mặt lý thuyết, tác giả chuẩn hóa các khái niệm và công thức xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Doanh thu thuần = Tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong kỳ - Các khoản giảm trừ doanh thu.
• Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh = Doanh thu thuần - Giá vốn hàng bán - Chi phí quản lý kinh doanh.
• Hệ thống tài khoản hạch toán trọng tâm bao gồm: Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và CCDV, với 4 tài khoản cấp hai: 5111, 5112, 5113, 5118); Tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính); Tài khoản 711 (Thu nhập khác); Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán); Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh, bao gồm 6421 - Chi phí bán hàng và 6422 - Chi phí quản lý doanh nghiệp); Tài khoản 635 (Chi phí tài chính); Tài khoản 811 (Chi phí khác); Tài khoản 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp); Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh) và Tài khoản 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối). Đáng chú ý, theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) được phản ánh trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511 thay vì mở riêng nhóm tài khoản 521 như Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Lý thuyết về các phương pháp tính giá trị hàng xuất kho theo quy định: phương pháp giá đích danh, phương pháp nhập trước xuất trước (FIFO) và phương pháp bình quân gia quyền.

Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu, tác giả vận dụng phối hợp các phương pháp cụ thể:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, tổng hợp các giáo trình kế toán tài chính, chuẩn mực kế toán Việt Nam, thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính, các báo cáo tài chính và sổ sách kế toán của doanh nghiệp nhằm hình thành khung cơ sở lý luận.
• Phương pháp quan sát: Trực tiếp quan sát quy trình tiếp nhận đơn hàng, lập và luân chuyển chứng từ gốc (hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho, phiếu thu, giấy báo Có, bảng lương), quy trình hạch toán trên máy tính và việc ghi chép sổ kế toán tại phòng kế toán công ty.
• Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn trực tiếp kế toán trưởng, kế toán tổng hợp và các nhân viên phòng ban liên quan nhằm làm rõ các khâu luân chuyển chứng từ, phương pháp thanh toán, công tác tính thuế và những vướng mắc phát sinh trong thực tế vận hành.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Sử dụng kỹ thuật so sánh bằng số tuyệt đối và số tương đối để phân tích biến động các chỉ tiêu lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh qua 3 năm (2021 - 2023), từ đó nhận diện xu hướng và nguyên nhân của các biến động tài chính.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Đặt vấn đề

Phần này trình bày lý do chọn đề tài nghiên cứu xuất phát từ yêu cầu thực tiễn quản lý kinh tế và vai trò sống còn của kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tác giả xác định rõ 1 mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, xác lập đối tượng nghiên cứu tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến, giới hạn phạm vi nghiên cứu về không gian tại trụ sở doanh nghiệp, phạm vi thời gian từ năm 2021 đến 2023 (tập trung chuyên sâu tháng 12/2023), đồng thời thuyết minh các phương pháp thu thập và xử lý số liệu được áp dụng.

Chương 1: Cơ sở lí luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các chuẩn mực và nguyên tắc kế toán theo quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC và các chuẩn mực kế toán VAS 14, VAS 17. Nội dung tập trung phân tích:

• Khái niệm, điều kiện ghi nhận doanh thu: Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi doanh nghiệp chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận và không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu tiền.
• Nội dung hạch toán các dòng doanh thu và thu nhập: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (TK 511), doanh thu tài chính (TK 515), thu nhập khác (TK 711) và quy định hạch toán giảm trừ trực tiếp bên Nợ TK 511 đối với chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại.
• Nội dung hạch toán các loại chi phí: Giá vốn hàng bán (TK 632) kèm 3 phương pháp xuất kho (đích danh, bình quân gia quyền, FIFO); chi phí quản lý kinh doanh (TK 642 gồm 6421 và 6422); chi phí tài chính (TK 635); chi phí khác (TK 811); và chi phí thuế TNDN (TK 821).
• Trình tự kết chuyển cuối kỳ vào Tài khoản 911 nhằm xác định lãi hoặc lỗ và kết chuyển về Tài khoản 421. Tác giả đã mô hình hóa toàn bộ quá trình bằng 10 sơ đồ hạch toán kế toán chuẩn mực.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến

Chương này đi sâu phản ánh bức tranh thực tế về tình hình hoạt động, tổ chức nhân sự, tài chính và quy trình hạch toán tại doanh nghiệp:

• Giới thiệu chung: Công ty thành lập ngày 10/08/2012 theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 3301491759 do Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế cấp; đại diện pháp lý là ông Lê Phước Tiến; thuộc quản lý thuế của Chi cục Thuế khu vực Hương Phú; vốn điều lệ 3 tỷ đồng (năm 2014 tăng số thành viên góp vốn lên 3 người). Ngành nghề kinh doanh chính là sản xuất, buôn bán bao bì, thùng carton 3, 5, 7 lớp cao cấp (sóng A, B, E), màng polymer và in offset cao cấp.
• Tổ chức bộ máy quản lý và kế toán: Cơ cấu quản lý gồm Ban Giám đốc, các phòng ban (Kế toán, Kinh doanh, Kỹ thuật, Nhân sự) và xưởng sản xuất (tổ sóng, tổ in, tổ định hình). Bộ máy kế toán tổ chức theo mô hình tập trung gồm 4 nhân sự: Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Thủ kho và Thủ quỹ.
• Tình hình lao động qua 3 năm (2021 - 2023): Quy mô nhân sự tăng từ 28 người (2021) lên 34 người (2022, tăng 21,43%) và đạt 37 người (2023, tăng 8,82%). Lao động phổ thông chiếm tỷ trọng cao nhất (57,14% năm 2021; 55,88% năm 2022; 59,46% năm 2023); lao động nam chiếm áp đảo (~80%) phù hợp với đặc thù sản xuất bao bì thùng carton nặng nhọc.

Chỉ tiêu lao động	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	So sánh 2022/2021 (+/-)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (+/-)	So sánh 2023/2022 (%)
Tổng số lao động (người)	28	34	37	+6	21,43%	+3	8,82%
Theo trình độ:
- Đại học và trên Đại học	5	6	6	+1	20,00%	0	0,00%
- Cao đẳng, trung cấp	7	9	9	+2	28,57%	0	0,00%
- Lao động phổ thông	16	19	22	+3	18,75%	+3	15,79%
Theo giới tính:
- Nam	23	27	30	+4	17,39%	+3	11,11%
- Nữ	5	7	7	+2	40,00%	0	0,00%

• Tình hình tài sản và nguồn vốn (2021 - 2023): Tổng tài sản biến động giảm mạnh năm 2022 (giảm 18,82%), sau đó tăng nhẹ 0,81% vào năm 2023. Tiền và tương đương tiền liên tục suy giảm (năm 2022 giảm 54,59%, năm 2023 giảm tiếp 17,73%), gây áp lực lên thanh khoản. Hàng tồn kho tăng vọt (năm 2022 tăng 46,23%, năm 2023 tăng mạnh 93,08%). Nợ phải trả giảm liên tục qua các năm (năm 2022 giảm 21,3%, năm 2023 giảm 10,47%). Vốn chủ sở hữu sau khi suy giảm trong năm 2022 đã tăng trưởng 12,48% trong năm 2023.
• Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh (2021 - 2023): Năm 2022 ghi nhận kết quả sụt giảm mạnh do tác động chung của thị trường, doanh thu bán hàng giảm 40,53%, lợi nhuận sau thuế giảm 89,52%. Bước sang năm 2023, hoạt động kinh doanh phục hồi tích cực: doanh thu thuần tăng 12,76%, lợi nhuận gộp tăng 116,61%, và lợi nhuận sau thuế phục hồi mạnh mẽ với mức tăng 418,05%. Điểm đáng chú ý là chi phí tài chính tăng liên tục (năm 2023 tăng 41,01%) chủ yếu do gánh nặng chi phí lãi vay ngân hàng.
• Tổ chức công tác kế toán: Công ty áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, niên độ kế toán theo năm dương lịch (01/01 - 31/12), đơn vị tiền tệ là VNĐ, phương pháp kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền, khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ. Doanh nghiệp vận dụng hình thức kế toán máy trên phần mềm kế toán theo hình thức Nhật ký chung, kết hợp Excel và phần mềm hỗ trợ kê khai thuế HTKK. Khóa luận trích lục các chứng từ, sổ chi tiết, sổ cái các tài khoản 511, 515, 632, 635, 642, 811, 821, 911 dựa trên chứng từ phát sinh thực tế tháng 12/2023 (như Hóa đơn GTGT số 410, Phiếu xuất kho số 00539, bảng thanh toán lương và ăn ca tháng 12/2023).

Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, chương 3 đưa ra các nhận định về ưu điểm và hạn chế trong công tác tổ chức kế toán tại đơn vị. Từ đó, tác giả đề xuất hai nhóm giải pháp:

• Giải pháp chung: Kiện toàn tổ chức bộ máy kế toán, nâng cấp phần mềm kế toán để tối ưu hóa quy trình nhập liệu và tự động hóa kết xuất báo cáo tài chính.
• Giải pháp chuyên sâu: Hoàn thiện công tác luân chuyển chứng từ bán hàng, kiểm soát chặt chẽ giá vốn hàng bán, tối ưu hóa mức dự trữ tồn kho tránh ứ đọng vốn, và quản lý các khoản chi phí tài chính (đặc biệt là chi phí lãi vay) nhằm gia tăng lợi nhuận thuần cho công ty.

Phần 3: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ nội dung nghiên cứu của đề tài, khẳng định ý nghĩa thực tiễn của công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị, đồng thời gửi gắm các kiến nghị cụ thể đối với ban giám đốc Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến nhằm triển khai các giải pháp hoàn thiện.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh chi tiết và cung cấp hệ thống số liệu thực tế về tình hình tài chính của Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến giai đoạn 2021 - 2023:

• Phản ánh trung thực sự phục hồi của doanh nghiệp trong năm 2023: Sau giai đoạn sụt giảm sâu vào năm 2022 (doanh thu giảm 40,53%, lợi nhuận sau thuế giảm 89,52%), công ty đã tái cơ cấu hoạt động kinh doanh giúp doanh thu thuần năm 2023 tăng 12,76%, lợi nhuận gộp tăng 116,61% và lợi nhuận sau thuế đạt mức tăng trưởng 418,05%.
• Nhận diện các rủi ro tài chính hiện hữu tại đơn vị: Lượng tiền và tương đương tiền liên tục giảm sâu qua 3 năm (năm 2022 giảm 54,59%, năm 2023 tiếp tục giảm 17,73%), trong khi hàng tồn kho tăng đột biến (năm 2023 tăng tới 93,08%), cho thấy doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong khả năng thanh toán nhanh và ứ đọng dòng vốn lưu động trong khâu dự trữ nguyên liệu, thành phẩm carton. Bên cạnh đó, chi phí tài chính tăng liên tục (năm 2023 tăng 41,01%) phản ánh áp lực chi phí lãi vay ngân hàng.
• Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn: Khóa luận hệ thống hóa một cách bài bản quy trình kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh áp dụng theo Thông tư 133/2016/TT-BTC cho một doanh nghiệp sản xuất và thương mại đặc thù. Đề tài cung cấp minh chứng thực tiễn rõ ràng về việc không sử dụng tài khoản giảm trừ doanh thu riêng (nhóm TK 521) mà ghi nhận trực tiếp vào bên Nợ TK 511 theo chuẩn mực của Thông tư 133, đồng thời minh họa đầy đủ hồ sơ luân chuyển chứng từ gốc đến sổ chi tiết, sổ cái và báo cáo tài chính.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Về mặt thời gian hạch toán nghiệp vụ chi tiết, đề tài mới chỉ giới hạn số liệu minh họa vào tháng 12 năm 2023, chưa bao quát chi tiết nghiệp vụ hạch toán của cả năm tài chính. Các phân tích tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh dừng lại ở phạm vi số liệu tổng hợp giai đoạn 2021 - 2023. Ngoài ra, các đề xuất giải pháp mới dừng lại ở góc độ định hướng chuyên môn kế toán, chưa đi sâu tính toán chi phí - lợi ích khi doanh nghiệp tiến hành đầu tư nâng cấp hạ tầng phần mềm công nghệ.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát chu kỳ kinh doanh trọn vẹn của nhiều năm tài chính liên tiếp; nghiên cứu chuyên sâu về kế toán quản trị chi phí giá thành sản xuất thùng carton (tập trung vào định mức tiêu hao nguyên vật liệu giấy, sóng carton và mực in); hoặc phát triển đề tài về tối ưu hóa dòng tiền và quản trị rủi ro thanh khoản gắn liền với hàng tồn kho tại doanh nghiệp.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp tại các trường đại học khối kinh tế đang thực hiện chuyên đề thực tập tốt nghiệp hoặc khóa luận cuối khóa về phần hành kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh.
• Các bạn sinh viên cần một mô hình mẫu về việc vận dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC trong doanh nghiệp hỗn hợp (vừa sản xuất vừa thương mại bao bì).
• Những phần nội dung có giá trị tham khảo cao nhất trong tài liệu bao gồm: hệ thống sơ đồ hạch toán kế toán chuẩn hóa từ TK 511 đến TK 911 theo Thông tư 133; mẫu biểu và quy trình luân chuyển chứng từ thực tế (hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, bảng thanh toán lương); phương pháp lập bảng phân tích biến động lao động, cơ cấu tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh 3 năm liên tiếp.

Câu hỏi thường gặp

Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến đang áp dụng chế độ kế toán nào và đặc điểm tổ chức công tác kế toán tại đơn vị ra sao?

Công ty đang áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính. Doanh nghiệp thực hiện kỳ kế toán theo năm dương lịch (từ 01/01 đến 31/12), đơn vị tiền tệ sử dụng là Đồng Việt Nam (VNĐ). Công ty hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính giá hàng xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền, trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng và tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ. Về hình thức ghi sổ, công ty ứng dụng kế toán máy theo hình thức Nhật ký chung, kết hợp Excel và phần mềm hỗ trợ kê khai thuế HTKK.

Bộ máy kế toán của Công ty Hải Tiến được tổ chức theo mô hình nào và gồm những vị trí nào?

Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo mô hình tập trung, gồm 4 vị trí nhân sự trực thuộc phòng Kế toán: Kế toán trưởng (phụ trách chung, chịu trách nhiệm trước ban giám đốc và tham mưu tài chính), Kế toán tổng hợp (chịu trách nhiệm thu thập, kiểm tra chứng từ, hạch toán vào các sổ sách chi tiết, sổ cái và lập báo cáo tài chính), Thủ kho (chịu trách nhiệm quản lý nhập - xuất - tồn và an toàn kho hàng hóa) và Thủ quỹ (kiểm soát thu - chi tiền mặt, lưu trữ chứng từ quỹ và đối chiếu quỹ hàng ngày).

Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC mà công ty áp dụng, các khoản giảm trừ doanh thu được hạch toán như thế nào?

Theo quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC được trích dẫn trong khóa luận, hệ thống tài khoản không mở tài khoản riêng cho các khoản giảm trừ doanh thu (không sử dụng TK 521 như Thông tư 200). Toàn bộ các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại phát sinh trong kỳ được hạch toán trực tiếp vào bên Nợ của Tài khoản 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ để giảm trừ trực tiếp vào doanh thu trước khi kết chuyển doanh thu thuần sang Tài khoản 911.

Cơ cấu lao động tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến có đặc điểm gì nổi bật qua 3 năm 2021 - 2023?

Quy mô lao động của công ty tăng từ 28 người (năm 2021) lên 34 người (năm 2022) và đạt 37 người (năm 2023). Cơ cấu lao động thể hiện rõ nét tính chất của một doanh nghiệp sản xuất bao bì carton: lao động phổ thông chiếm tỷ trọng áp đảo và tăng liên tục (từ 57,14% năm 2021 lên 59,46% năm 2023); lao động có trình độ đại học và trên đại học duy trì ở mức thấp (từ 16,22% đến 17,86%); lao động nam chiếm trên 80% tổng số nhân sự (30/37 người năm 2023) do yêu cầu công việc xưởng sản xuất thùng carton đòi hỏi nhiều thể lực.

Tình hình kinh doanh và tài chính của Công ty Hải Tiến biến động như thế nào trong giai đoạn 2021 - 2023?

Trong giai đoạn 2021 - 2023, tình hình kinh doanh của công ty có sự thăng trầm rõ rệt. Năm 2022, công ty gặp nhiều khó khăn khiến doanh thu bán hàng giảm 40,53%, lợi nhuận sau thuế giảm sâu 89,52%, và tổng tài sản giảm 18,82%. Sang năm 2023, doanh nghiệp phục hồi mạnh mẽ với doanh thu thuần tăng 12,76%, lợi nhuận gộp tăng 116,61% và lợi nhuận sau thuế tăng 418,05%. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải đối mặt với rủi ro tài chính khi tiền mặt liên tục giảm (năm 2022 giảm 54,59%, năm 2023 giảm 17,73%), hàng tồn kho tăng mạnh (năm 2023 tăng 93,08%) và chi phí lãi vay tài chính tăng liên tục qua các năm.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đoàn Ngọc Diệu Linh đã phản ánh toàn diện bức tranh lý luận và thực tiễn công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến. Thông qua hệ thống hóa chuẩn mực Thông tư 133/2016/TT-BTC kết hợp khảo sát các biểu mẫu, sổ sách và chứng từ thực tế tháng 12 năm 2023, đề tài làm rõ quy trình hạch toán và phản ánh trung thực kết quả kinh doanh phục hồi trong năm 2023. Các giải pháp và kiến nghị được tác giả đề xuất bám sát thực trạng quản trị tồn kho và kiểm soát chi phí lãi vay, cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cao cho sinh viên ngành kế toán cũng như các doanh nghiệp sản xuất bao bì có quy mô tương đương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan của về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về doanh thu và xác định kết quả kinh doanh Công ty TNHH TM&DV Hải Tiến là một doanh nghiệp vừa và nhỏ và được áp dụng chế độ kế toán theo thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính. Vì thế, tôi sẽ trích dẫn những nội dung liên quan dựa trên thông tư này vào bài khóa luận của mình.

Khái niệm về doanh thu Theo điều 56, thông tư 133/2016/ TT-BTC,khái niệm doanh thu như sau: “ Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được nhằm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, chắn chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ được thu tiền.” Doanh thu bao gồm: - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như: bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có). - Doanh thu hoạt động tài chính: được hiểu là các khoản doanh thu bao gồm tiền lãi, cổ tức, lợi nhuận và các khoản doanh thu tài chính khác của doanh nghiệp. Những khoản đó được thực hiện trong kỳ và không phân biệt các khoản doanh thu thực tế đã thu được tiền hay sẽ thu được tiền.

- Thu nhập khác: Theo VAS 14 “ Doanh thu và thu nhập khác”, thu nhập khác là khoản thu góp phần làm thăng vốn chủ sở hữu từ hoạt động ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu, gồm: thu về thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, thu tiền phạt khách hàng do vi phạm hợp đồng, thu tiền bảo hiểm được bồi thường, thu được các khoản nợ phải thu đã xóa sổ tính vào chi phí kì trước, khoản nợ phải trả nay mất chủ được ghi tăng thu nhập, thu các khoản thuế được giảm, được hoàn lại, các khoản thu khác. 4 - Các khoản giảm trừ doanh thu: Theo VAS 14 “ Doanh thu và thu nhập khác”, “ Các khoản giảm trừ doanh thu là tổng hợp các khoản được trừ vào tổng doanh thu trong kỳ bao gồm: chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại ”. + Tài khoản chiết khấu thương mại (5211): Đây là tài khoản dùng để chỉ chi phí chiết khấu thương mại cho khách hàng khi họ mua hàng với số lượng lớn nhưng chưa được ghi lại trên hóa đơn khi doanh nghiệp bán hàng trong kỳ; + Tài khoản hàng bán bị trả lại (5212): Tài khoản này thể hiện khoản chi phí mà các sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp đã bị khách hàng trả lại trong kỳ; + Tài khoản giảm giá hàng bán (5213): Tài khoản này phản ánh chi phí mà doanh nghiệp giảm giá sản phẩm, dịch vụ cho khách hàng do hàng bán chưa được đảm bảo chất lượng nhưng chưa ghi lại trên hóa đơn bán hàng trong kỳ. Khái niệm về xác định kết quả kinh doanh - Chi phí là tổng các giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kì kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sợ hữu.