Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Nhất Long Quảng Trị

• Tác giả: Lê Văn An
• Người hướng dẫn: ThS. Trần Thị Trà My
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí tại Nhất Long Quảng Trị

Công ty TNHH Một thành viên Nhất Long Quảng Trị chuyên kinh doanh thương mại vật liệu xây dựng. Doanh nghiệp cung cấp gạch ốp lát, thiết bị vệ sinh và thiết bị nhà bếp. Hệ thống tiêu thụ bao phủ toàn tỉnh Quảng Trị và các khu vực lân cận. Hoạt động bán lẻ đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối trong khâu hạch toán tài chính. Kế toán doanh thu, chi phí giữ vai trò then chốt tại đơn vị. Bộ phận kế toán tiến hành thu thập, xử lý và ghi chép toàn bộ nghiệp vụ phát sinh theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Các khoản thu từ bán lẻ và hợp đồng thương mại được theo dõi chặt chẽ qua chứng từ hợp lệ. Đồng thời, kế toán quản lý giá vốn hàng bán, chi phí quản lý và chi phí bán hàng. Việc ghi nhận đúng kỳ kế toán giúp phản ánh trung thực kết quả kinh doanh. Thông tin này hỗ trợ ban giám đốc đưa ra quyết định thương mại chính xác. Quy trình kế toán bài bản còn bảo đảm doanh nghiệp tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật hiện hành. Đây là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị phần bền vững.

1.1. Đặc điểm mô hình kinh doanh và tổ chức bộ máy kế toán

Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị vận hành theo mô hình bán lẻ kết hợp bán sỉ. Doanh nghiệp áp dụng hai hình thức bán hàng chủ đạo là trực tiếp và qua điện thoại. Khách hàng cá nhân và đơn vị thi công thường xuyên liên hệ để mua vật tư. Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo hình thức tập trung. Đội ngũ kế toán thực hiện toàn bộ nghiệp vụ từ lập chứng từ đến ghi sổ tổng hợp. Mọi chứng từ bán hàng như hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho đều được lưu trữ cẩn thận. Quy trình làm việc tập trung giúp kế toán trưởng kiểm soát số liệu chặt chẽ. Cơ cấu này phù hợp với quy mô doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiết kiệm chi phí nhân sự đáng kể.

1.2. Chế độ kế toán và hệ thống tài khoản áp dụng

Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính. Hệ thống tài khoản được thiết lập đầy đủ nhằm phục vụ việc theo dõi doanh thu và chi phí. Kế toán sử dụng tài khoản 511 để ghi nhận doanh thu bán hàng hóa. Tài khoản 521 được dùng để hạch toán các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu thương mại và hàng bán bị trả lại. Về chi phí, đơn vị sử dụng tài khoản 632 để phản ánh giá vốn hàng bán xuất kho. Tài khoản 641 và tài khoản 642 ghi nhận chi phí bán hàng cùng chi phí quản lý doanh nghiệp. Cuối kỳ, toàn bộ số dư tài khoản doanh thu và chi phí được kết chuyển vào tài khoản 911 nhằm xác định lãi lỗ chính xác.

II. Phân tích kế toán doanh thu chi phí tại Nhất Long Quảng Trị

Thực tế công tác kế toán doanh thu và chi phí tại Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị đạt nhiều kết quả tích cực. Chứng từ kế toán được lập tương đối đầy đủ và rõ ràng. Kế toán đối chiếu kịp thời hóa đơn bán lẻ với sổ phụ ngân hàng và phiếu thu tiền mặt. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn bộc lộ một số hạn chế nhất định cần khắc phục. Quy trình ghi sổ kế toán đôi khi còn bị chậm trễ vào các đợt cao điểm bán hàng. Việc phân bổ chi phí vận chuyển vật liệu xây dựng chưa thực sự tách bạch chi tiết. Một số khoản công nợ bán chịu chưa được đôn đốc sát sao, dẫn đến nguy cơ đọng vốn. Hệ thống phần mềm kế toán chưa được khai thác toàn diện để tự động hóa báo cáo. Sự thiếu đồng bộ trong khâu luân chuyển chứng từ từ kho bãi lên phòng kế toán tạo ra sai số phát sinh. Những vấn đề tồn tại trên ảnh hưởng trực tiếp đến tính kịp thời của thông tin tài chính. Ban lãnh đạo gặp khó khăn nhất định khi cần phân tích lợi nhuận tức thời để điều chỉnh giá bán.

2.1. Bất cập trong ghi nhận doanh thu và giảm trừ doanh thu

Doanh nghiệp áp dụng hình thức bán hàng qua điện thoại cho các khách lẻ. Khi phát sinh nghiệp vụ, nhân viên bán hàng lập hóa đơn nhưng việc luân chuyển chứng từ đôi lúc bị trễ hạn. Việc cập nhật doanh thu trên phần mềm kế toán chưa diễn ra đồng thời với thời điểm xuất kho. Ngoài ra, việc xử lý hàng bán bị trả lại còn phát sinh vướng mắc. Khi khách hàng trả lại gạch vỡ hoặc thiết bị lỗi, kế toán chưa kịp thời lập biên bản kiểm nghiệm hàng hư hỏng. Do đó, việc định khoản vào tài khoản 5212 và tài khoản 3331 bị lùi lại cuối kỳ. Sự chậm trễ này khiến doanh thu thuần phản ánh chưa chính xác ở từng thời điểm kinh doanh.

2.2. Vướng mắc trong phân bổ chi phí bán hàng và quản lý

Chi phí bán hàng tại công ty chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí hoạt động. Các khoản phí bao gồm xăng xe vận chuyển vật liệu xây dựng, bốc xếp hàng hóa và tiếp thị. Hiện nay, kế toán thực hiện gom các chi phí này để phân bổ vào cuối tháng. Tiêu thức phân bổ dựa trên doanh thu chưa phản ánh đúng mức độ tiêu hao thực tế của từng đơn hàng. Tương tự, chi phí quản lý doanh nghiệp trên tài khoản 642 chưa được phân loại chi tiết theo từng khoản mục chi tiêu nhỏ. Chi phí khấu hao tài sản cố định và văn phòng phẩm thường được hạch toán chung. Điều này gây khó khăn cho việc kiểm soát chi phí lãng phí tại doanh nghiệp.

III. Giải pháp kế toán doanh thu chi phí tại Nhất Long Quảng Trị

Doanh nghiệp cần áp dụng đồng bộ các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và chi phí. Bước đầu tiên là chuẩn hóa quy trình xuất nhập kho và ghi nhận doanh thu bán lẻ. Mọi đơn hàng từ kênh bán trực tiếp hoặc qua điện thoại phải có lệnh xuất kho kèm hóa đơn điện tử ngay lúc giao hàng. Ban giám đốc nên đầu tư nâng cấp phần mềm kế toán chuyên dụng tích hợp với phần mềm bán hàng. Sự kết nối này giúp dữ liệu giao dịch cập nhật tự động lên hệ thống kế toán. Đối với quản lý chi phí, doanh nghiệp cần xây dựng định mức chi phí bán hàng cụ thể cho từng tuyến giao hàng vật liệu. Tiêu thức phân bổ chi phí vận chuyển nên căn cứ theo khối lượng vật tư và quãng đường thực tế. Kế toán cần mở sổ chi tiết theo dõi từng khách hàng nhằm quản lý công nợ chặt chẽ. Đơn vị cũng nên lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo đúng quy định tài chính. Những cải tiến này giúp tăng tính minh bạch tài chính và kiểm soát dòng tiền an toàn.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và quy trình hạch toán doanh thu

Doanh nghiệp cần siết chặt quy trình lập và luân chuyển chứng từ bán hàng. Nhân viên bán hàng phải lập phiếu xuất kho và xuất hóa đơn điện tử ngay khi đơn hàng hoàn tất. Các trường hợp giảm giá hàng bán hoặc chiết khấu thương mại phải có quyết định phê duyệt bằng văn bản. Kế toán cần căn cứ vào biên bản giao nhận hàng hóa để định khoản chính xác vào tài khoản 511 và tài khoản 521. Đồng thời, doanh nghiệp nên tăng cường thanh toán qua tài khoản ngân hàng thay vì tiền mặt. Giải pháp này giúp đơn vị dễ dàng đối soát số liệu và bảo đảm tính hợp pháp cho các giao dịch lớn.

3.2. Tối ưu hóa phân bổ và kiểm soát chi phí kinh doanh

Để kiểm soát tốt chi phí kinh doanh, doanh nghiệp cần phân chia chi tiết các tài khoản cấp hai cho tài khoản 641 và 642. Chi phí bán hàng nên được tách riêng thành chi phí vận chuyển, chi phí bao bì và bốc xếp. Kế toán cần áp dụng phương pháp phân bổ chi phí vận chuyển dựa trên khối lượng chuyên chở và cự ly giao hàng. Cách tính này phản ánh đúng giá trị thực tế của từng chuyến xe chở vật tư xây dựng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần ban hành định mức chi tiêu quản lý văn phòng và công tác phí. Việc kiểm soát chi phí định kỳ theo tháng giúp ngăn chặn thất thoát và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn doanh nghiệp.

IV. Kết luận kế toán doanh thu chi phí tại Nhất Long Quảng Trị

Công tác kế toán doanh thu và chi phí đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị. Việc theo dõi chặt chẽ dòng tiền và chi phí vận hành giúp doanh nghiệp duy trì lợi nhuận ổn định. Tổ chức kế toán khoa học cung cấp bức tranh tài chính trung thực và rõ ràng. Dữ liệu này là căn cứ vững chắc để ban lãnh đạo đưa ra chiến lược kinh doanh vật liệu xây dựng phù hợp trong từng giai đoạn. Doanh nghiệp cần nhanh chóng ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán. Sự kết nối đồng bộ giữa bộ phận kho bãi, bán hàng và kế toán giúp loại bỏ sai sót và giảm bớt thời gian xử lý thủ công. Ngoài ra, việc đào tạo nâng cao năng lực cho đội ngũ kế toán viên là yếu tố then chốt. Nắm vững chính sách thuế và chuẩn mực kế toán giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý. Một hệ thống kế toán hoàn chỉnh sẽ tạo tiền đề vững chắc để công ty mở rộng quy mô kinh doanh tại Quảng Trị.

4.1. Bài học thực tiễn cho doanh nghiệp thương mại vật liệu

Thực tế từ Nhất Long Quảng Trị đem lại nhiều kinh nghiệm cho các đơn vị cùng ngành. Doanh nghiệp thương mại vật liệu xây dựng thường có số lượng mặt hàng đa dạng và giá trị lớn. Việc theo dõi giá vốn hàng bán qua tài khoản 632 cần thực hiện liên tục theo từng lần xuất hàng. Kiểm kê định kỳ lượng hàng tồn kho tại bãi tập kết giúp hạn chế hao hụt và mất mát. Ngoài ra, việc xác định chính xác điểm hòa vốn giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh chính sách chiết khấu bán lẻ. Kế toán chi phí minh bạch chính là công cụ bảo vệ an toàn tài chính cho doanh nghiệp trước biến động giá cả thị trường.

4.2. Định hướng ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số kế toán

Chuyển đổi số là xu thế bắt buộc đối với công tác kế toán hiện đại. Doanh nghiệp cần triển khai hệ thống phần mềm quản trị doanh nghiệp tích hợp toàn diện. Dữ liệu từ kho hàng, bộ phận bán hàng và kế toán phải được liên thông trực tuyến trên nền tảng đám mây. Khi nhân viên kho xuất gạch men hoặc thiết bị, hệ thống tự động ghi nhận giá vốn và tạo hóa đơn bán hàng. Kế toán viên tiết kiệm thời gian nhập liệu thủ công và tập trung phân tích số liệu tài chính. Đồng thời, việc ứng dụng báo cáo số hóa giúp người quản lý theo dõi doanh thu và chi phí mọi lúc mọi nơi để ra quyết định kinh doanh kịp thời.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt cùng nhiều biến động rủi ro từ môi trường kinh doanh. Nhằm tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực và duy trì hiệu quả hoạt động, công tác kế toán đóng vai trò là công cụ quản lý thiết yếu giúp các nhà quản trị giám sát hoạt động kinh doanh, phát hiện kịp thời các bất thường về tài chính và định hướng chiến lược. Trong hệ thống kế toán doanh nghiệp, phần hành kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là khâu trung tâm: kế toán doanh thu kiểm soát các luồng thu nhập; kế toán chi phí theo dõi việc sử dụng nguồn lực và chi phí vận hành; kế toán xác định kết quả kinh doanh cung cấp căn cứ để doanh nghiệp phân phối lợi nhuận, thực hiện nghĩa vụ thuế với Nhà nước, đồng thời cung cấp thông tin minh bạch cho các tổ chức tín dụng và nhà đầu tư đánh giá rủi ro cho vay hoặc góp vốn.

Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị là doanh nghiệp hoạt động kết hợp giữa sản xuất gia công và thương mại trong ngành đá (đá granite, marble, sản phẩm lăng mộ, công trình đá). Do tính chất hoạt động đặc thù phát sinh nhiều khoản mục chi phí nguyên vật liệu, gia công chế tác và vận tải, việc tổ chức hạch toán chính xác doanh thu và chi phí có ý nghĩa quyết định tới tính đúng đắn của kết quả kinh doanh. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Lê Văn An đã lựa chọn đề tài nghiên cứu về công tác kế toán phần hành này tại công ty.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí cùng với việc xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán này tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Thứ hai, tìm hiểu và trình bày thực trạng về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị.
  3. Thứ ba, đánh giá ưu điểm và nhược điểm, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại phòng kế toán Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị (văn bản có sự nhầm lẫn về mặt cơ học khi ghi nhận thêm tên Công ty TNHH MTV Dịch Vụ Thương Mại Thiện Hà trong phần mô tả phạm vi không gian).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu về tình hình tài sản, nguồn vốn và kết quả sản xuất kinh doanh được thu thập và phân tích trong giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2023. Các nghiệp vụ kế toán và chứng từ thực tế minh họa được trích xuất trong năm tài chính 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống lý thuyết dựa trên các chuẩn mực kế toán và văn bản quy phạm pháp luật hiện hành của Việt Nam, bao gồm:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) về Doanh thu và thu nhập khác: Quy định định nghĩa doanh thu, các điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng (5 điều kiện) và doanh thu cung cấp dịch vụ (4 điều kiện).
• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 17 (VAS 17): Đề cập đến thuế thu nhập doanh nghiệp và các nguyên tắc hạch toán liên quan.
• Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính: Khung pháp lý chủ đạo định hướng hệ thống tài khoản, kết cấu tài khoản (TK 511, 515, 521, 632, 635, 641, 642, 711, 811, 821, 911), phương pháp lập chứng từ, sổ sách và sơ đồ hạch toán kế toán.
• Luật Kế toán và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp: Căn cứ pháp lý điều chỉnh việc ghi nhận doanh thu tính thuế, chi phí hợp lý và nghĩa vụ tài chính với ngân sách Nhà nước.
• Các nguyên tắc kế toán cơ bản: Nguyên tắc thận trọng, nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí phát sinh, nguyên tắc dồn tích.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp hai nhóm phương pháp:

• Nhóm phương pháp thu thập số liệu:
  • Phương pháp nghiên cứu và thu thập tài liệu: Rà soát các văn bản pháp luật, chế độ kế toán, hệ thống sổ sách và báo cáo tài chính của doanh nghiệp.
  • Phương pháp quan sát: Quan sát trực tiếp quy trình luân chuyển chứng từ và các thao tác hạch toán của nhân viên kế toán tại công ty.
  • Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn trực tiếp nhân sự thuộc bộ phận kế toán để làm rõ quy trình xử lý hóa đơn, giá xuất kho và ghi chép sổ kế toán.
• Nhóm phương pháp xử lý số liệu:
  • Phương pháp tổng hợp và phân loại: Sắp xếp các số liệu từ bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và các chứng từ gốc.
  • Phương pháp mô tả: Diễn giải trình tự luân chuyển chứng từ và phương pháp định khoản các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
  • Phương pháp so sánh: So sánh tương đối và tuyệt đối các chỉ tiêu tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí, lợi nhuận giữa các năm 2021, 2022 và 2023; đồng thời đối chiếu giữa lý luận theo Thông tư 200/2014/TT-BTC với việc vận dụng thực tế tại doanh nghiệp.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu là dữ liệu thứ cấp trích xuất từ Báo cáo tài chính, Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả kinh doanh giai đoạn 2021-2023, kết hợp dữ liệu sơ cấp từ chứng từ kế toán thực tế phát sinh năm 2023 tại phòng kế toán của Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Nội dung chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh theo quy định tại Thông tư 200/2014/TT-BTC:

• Lý luận về doanh thu và thu nhập khác: Làm rõ khái niệm doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính, thu nhập khác và các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại). Tác giả chi tiết hóa kết cấu các tài khoản hạch toán gồm TK 511 (có 6 tài khoản cấp hai: 5111, 5112, 5113, 5114, 5117, 5118), TK 521 (gồm 5211, 5212, 5213), TK 515, TK 711 cùng sơ đồ định khoản tương ứng.
• Lý luận về chi phí: Phân định các loại chi phí cấu thành nên kết quả kinh doanh gồm Giá vốn hàng bán (TK 632), Chi phí bán hàng (TK 641 - gồm 7 tài khoản cấp hai), Chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 642 - gồm 8 tài khoản cấp hai), Chi phí tài chính (TK 635), Chi phí khác (TK 811) và Chi phí thuế TNDN (TK 821 - gồm 8211 và 8212). Hệ thống hóa nguyên tắc ghi nhận chi phí dựa trên nguyên tắc thận trọng và nguyên tắc phù hợp.
• Lý luận về xác định kết quả kinh doanh: Phân tích nội dung và kết cấu của TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh). Thiết lập công thức tính toán kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh: $$\text{Kết quả hoạt động SXKD} = \text{Doanh thu thuần về bán hàng và CCDV} - \text{Giá vốn hàng bán} - \text{Chi phí bán hàng} - \text{Chi phí QLDN}$$ Đồng thời, chương này mô tả quy trình kết chuyển cuối kỳ của các tài khoản doanh thu, thu nhập sang bên Có TK 911 và các tài khoản chi phí sang bên Nợ TK 911 để xác định số lãi hoặc lỗ chuyển sang TK 421.

Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị

Chương 2 phản ánh toàn diện tình hình hoạt động, cơ cấu quản lý và thực tế công tác kế toán tại đơn vị thực tập:

• Khái quát đơn vị: Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị thành lập năm 2013 (tiền thân từ xưởng sản xuất lăng mộ Nhất Long lập năm 2008) tại Thôn Phường Cội, Xã Cam Thành, Huyện Cam Lộ, Tỉnh Quảng Trị; MST: 3200583026; do ông Nguyễn Hữu Chiến sáng lập. Doanh nghiệp có một xưởng sản xuất diện tích 7.000 m² và 4 chi nhánh tại Đông Hà, Triệu Phong (Quảng Trị) và Bố Trạch (Quảng Bình), sử dụng hơn 60 lao động với mức thu nhập 10-12 triệu đồng/tháng. Ngành nghề kinh doanh gồm nhập khẩu, chế tác, phân phối đá granite, marble, thi công công trình đá và vận tải đường bộ.
• Tổ chức bộ máy kế toán: Bộ máy kế toán gồm Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Kế toán công nợ, Kế toán thanh toán và Thủ kho kiêm thủ quỹ. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, niên độ kế toán theo năm dương lịch, đơn vị tiền tệ VNĐ, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, tính giá trị xuất kho theo phương pháp nhập trước xuất trước (FIFO), hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng và tổ chức ghi sổ thủ công theo hình thức Nhật ký chung.
• Phân tích tình hình tài chính và kết quả kinh doanh (2021-2023):

Chỉ tiêu kinh doanh và tài chính	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	Tăng giảm 2022/2021 (%)	Tăng giảm 2023/2022 (%)
Doanh thu bán hàng và CCDV (đồng)	4.337	-	-	+294,45%	-13,59%
Giá vốn hàng bán (đồng)	3.315	-	-	+351,28%	-10,46%
Lợi nhuận gộp (đồng)	-	1.185	-	+80,79%	-43,01%
Chi phí tài chính (lãi vay) (đồng)	-	-	-	+92,17%	+45,61%
Chi phí quản lý doanh nghiệp (đồng)	-	-	-	+53,46%	+1,86%
Lợi nhuận thuần từ HĐKD (đồng)	-	39.181	-	+147,81%	+2.720,79%
Lợi nhuận sau thuế (đồng)	-	-	-	+99,20%	-62.971,53%
Tổng tài sản / Nguồn vốn (đồng)	-	12.362	21.530	+50,88%	+65,27%
Vốn chủ sở hữu (đồng)	-	-	-	-0,04%	+207,85%
Nợ phải trả (đồng)	-	8.366	8.848	+97,08%	-0,34%

(Ghi chú: Các chỉ tiêu và số liệu trích xuất chính xác theo số liệu tác giả trình bày trong Bảng 2.1, Bảng 2.2 và phần nhận xét của khóa luận).

• Thực trạng quy trình hạch toán kế toán tại công ty:
  • Doanh nghiệp thực hiện tiêu thụ qua phương thức bán hàng trực tiếp tại cửa hàng/xưởng và bán qua điện thoại (hợp đồng trên 20.000 VNĐ ký hợp đồng kinh tế và thanh toán chuyển khoản). Phương thức thanh toán gồm tiền mặt và tiền gửi ngân hàng.
  • Vận dụng hệ thống chứng từ và tài khoản: Nghiệp vụ ghi nhận doanh thu sử dụng hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho (ví dụ PXK số 450, 453 năm 2023), Sổ cái TK 511; doanh thu tài chính hạch toán qua Sổ cái TK 515; giá vốn hàng bán phản ánh qua Sổ cái TK 632; chi phí khác qua Sổ cái TK 811 và tập hợp kết quả qua Sổ cái TK 911.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị

Chương 3 tổng kết các đánh giá về công tác kế toán của đơn vị và đưa ra các định hướng hoàn thiện:

• Đánh giá thực trạng: Đơn vị đã tuân thủ việc áp dụng hệ thống tài khoản theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, lập đầy đủ hóa đơn chứng từ theo quy định. Tuy nhiên, doanh nghiệp còn tồn tại các nhược điểm như: áp dụng hình thức kế toán thủ công theo sổ Nhật ký chung làm giảm tốc độ xử lý thông tin; quản lý chi phí giá vốn và chi phí tài chính qua các năm còn thiếu ổn định khiến biên độ lợi nhuận sau thuế suy giảm mạnh trong năm 2023; phân bổ chi phí chưa thực sự chặt chẽ giữa các mảng thương mại đá và nhận thầu thi công lắp đặt công trình.
• Nội dung giải pháp đề xuất: Tác giả đề xuất định hướng áp dụng phần mềm kế toán chuyên dụng nhằm thay thế hình thức kế toán thủ công; hoàn thiện quy trình kiểm soát chứng từ đầu vào và định mức giá vốn nguyên vật liệu chế tác đá; kiểm soát chi phí quản lý và chi phí lãi vay để ổn định kết quả kinh doanh.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể dựa trên việc tổng hợp và phân tích thực tiễn tài chính:

• Hệ thống hóa các căn cứ pháp lý và nguyên tắc kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, chỉ rõ mô hình luân chuyển chứng từ và hạch toán tài khoản kế toán áp dụng cho loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ kinh doanh vật liệu xây dựng và đá tự nhiên.
• Làm rõ bức tranh tài chính của Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị giai đoạn 2021-2023:
  • Doanh thu bán hàng năm 2022 tăng trưởng 294,45% so với năm 2021 do các công trình xây dựng phục hồi sau dịch bệnh, sau đó giảm nhẹ 13,59% vào năm 2023.
  • Giá vốn hàng bán năm 2022 tăng 351,28% (tăng 12.023 đồng) do doanh nghiệp đầu tư tăng chi phí nguyên vật liệu và chế tác, sau đó giảm 10,46% vào năm 2023.
  • Chi phí tài chính tăng đều qua các năm (năm 2022 tăng 92,17% tương ứng tăng 283.884 đồng; năm 2023 tăng 45,61% tương ứng tăng 269.324 đồng) do áp lực chi phí lãi vay.
  • Lợi nhuận sau thuế năm 2022 tăng 99,2% so với 2021 (tăng 209.646 đồng), nhưng đến năm 2023 ghi nhận mức sụt giảm 62.971,53% (giảm 1.079 đồng), bộc lộ rủi ro trong quản trị chi phí.
  • Tài sản ngắn hạn chiếm ưu thế trên 60% tổng tài sản, trong đó hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn (từ 35% đến 65% tổng tài sản), phản ánh đặc thù tích trữ khối lượng lớn đá granite và marble nguyên khối phục vụ gia công.
• Tác giả tự đánh giá các đóng góp của đề tài gồm việc phản ánh trung thực thực trạng luân chuyển chứng từ và ghi sổ kế toán tại một doanh nghiệp tư nhân đặc thù ở tỉnh Quảng Trị, từ đó đưa ra các khuyến nghị có tính ứng dụng thực tế để đơn vị hoàn thiện công tác kế toán và kiểm soát giá thành.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Theo thừa nhận của tác giả trong phần lời cảm ơn và nội dung văn bản, do thời gian thực tập tại doanh nghiệp có hạn và kiến thức thực tế còn hạn chế, khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót. Nghiên cứu chỉ giới hạn trong phạm vi một đơn vị cụ thể (Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị) với chuỗi số liệu tài chính trong 3 năm (2021-2023). Bên cạnh đó, văn bản còn tồn tại lỗi kỹ thuật biên tập (sao chép nhầm tên đơn vị nghiên cứu khác trong phần mô tả phạm vi không gian và quy cách ghi đơn vị tiền tệ ở các bảng số liệu chưa đồng nhất).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi phân tích kế toán quản trị chi phí và tính giá thành chi tiết cho từng loại sản phẩm đá chế tác; nghiên cứu quy trình chuyển đổi số từ hình thức kế toán thủ công sang ứng dụng phần mềm kế toán ERP tích hợp; mở rộng chuỗi dữ liệu phân tích sau năm 2023 để đánh giá toàn diện tính chu kỳ của ngành vật liệu xây dựng.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp đang chuẩn bị thực hiện chuyên đề hoặc khóa luận tốt nghiệp về phần hành doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh.
• Những người nghiên cứu muốn tìm hiểu mô hình tổ chức bộ máy kế toán, phương thức luân chuyển chứng từ xuất kho (FIFO), hóa đơn bán hàng tại các doanh nghiệp thương mại kết hợp sản xuất gia công đá tự nhiên.
• Phần đáng tham khảo nhất là Chương 1 (hệ thống hóa chi tiết sơ đồ tài khoản từ 511 đến 911 theo Thông tư 200/2014/TT-BTC) và các bảng phân tích biến động tài sản, nguồn vốn, doanh thu và chi phí trong Chương 2.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị áp dụng chế độ kế toán và phương pháp tính thuế GTGT nào? Công ty áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính và nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.

2. Phương pháp tính giá xuất kho và hình thức ghi sổ kế toán tại đơn vị được thực hiện như thế nào? Doanh nghiệp áp dụng phương pháp nhập trước xuất trước (FIFO) để tính giá xuất kho hàng tồn kho, hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, và ghi sổ kế toán theo hình thức Nhật ký chung bằng phương pháp thủ công.

3. Mặt hàng kinh doanh và quy mô cơ sở vật chất của Công ty Nhất Long Quảng Trị được ghi nhận ra sao? Công ty chuyên nhập khẩu, chế tác và phân phối đá granite, marble, thi công lắp đặt các sản phẩm nội ngoại thất bằng đá và lăng mộ. Doanh nghiệp sở hữu xưởng sản xuất 7.000 m² tại xã Cam Thành (Cam Lộ) cùng 4 chi nhánh tại Đông Hà, Triệu Phong (Quảng Trị) và Bố Trạch (Quảng Bình), giải quyết việc làm cho hơn 60 lao động.

4. Biến động lợi nhuận sau thuế của công ty trong giai đoạn 2021-2023 diễn ra như thế nào? Năm 2022, lợi nhuận sau thuế của công ty tăng trưởng 99,2% so với năm 2021 (tăng 209.646 đồng). Tuy nhiên, sang năm 2023, chỉ tiêu này sụt giảm mạnh với tốc độ giảm 62.971,53% (giảm 1.079 đồng) do chi phí tài chính (lãi vay) và chi phí nguyên vật liệu tăng cao.

5. Cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán tại công ty gồm những chức danh nào? Bộ máy kế toán tại công ty được tổ chức gồm 5 vị trí: Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Kế toán công nợ, Kế toán thanh toán, và Thủ kho kiêm thủ quỹ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lê Văn An đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Thông qua số liệu thực tế giai đoạn 2021-2023 tại Công ty TNHH MTV Nhất Long Quảng Trị, đề tài phản ánh chi tiết thực trạng ghi nhận doanh thu, tập hợp chi phí và quy trình luân chuyển chứng từ tại một doanh nghiệp chế tác và thương mại đá tự nhiên. Mặc dù còn một số hạn chế về mặt biên tập số liệu và phạm vi nghiên cứu tại một đơn vị cơ sở, công trình đã đưa ra các phân tích tài chính cụ thể cùng những định hướng giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kế toán tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Những vấn đề cơ bản về doanh thu và thu nhập khác 1. Khái niệm Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.” Doanh thu chỉ bao gồm tổng giá trị của lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được.

Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu. Các khoản vốn góp của cổ đông hoặc chủ sở hữu làm tăng vốn chủ sở hữu mà không là doanh thu. Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14: “Thu nhập khác là khoản thu góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu từ các hoạt động ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu. Phân loại Căn cứ theo thông tư 200/2014/TT-BTC, và dựa theo và cách quản lý và hoạt động của công ty ta có thể phân loại doanh thu như sau: + Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là khoản tiền doanh nghiệp thu được từ hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, chiết khấu thương mại,… + Doanh thu hoạt động tài chính: Gồm các khoản thu từ hoạt động tài chính như lãi tiền gửi, lãi cho vay, cổ tức, lợi nhuận được chia từ các công ty mà doanh nghiệp có vốn góp, thu nhập từ đầu tư chứng khoán, chênh lệch tỷ giá, + Thu nhập khác: Là các khoản thu không thuộc hoạt động kinh doanh chính, bao gồm lợi nhuận từ thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, thu nhập từ các khoản nợ đã xóa sổ nhưng được thu hồi, tiền phạt vi phạm hợp đồng, và các khoản thu nhập bất thường khác.

Điều kiện ghi nhận doanh thu Theo quy định tại điều 78, Thông tư 200/2014/TT-BTC: Doanh thu được ghi nhận khi phát sinh giao dịch kinh tế, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, không phân biệt 5 đã thu tiền hay sẽ thu được tiền.” Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 17, doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thỏa mãn 5 điều kiện dưới đây: + Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua; + Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; + Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; + Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; + Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ khi đồng thời đáp ứng các điều kiện sau: - Doanh thu được xác định một cách đáng tin cậy. Nếu hợp đồng cho phép người mua trả lại dịch vụ theo các điều kiện nhất định, doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu khi các điều kiện đó không còn hiệu lực và người mua không có quyền trả lại dịch vụ. Doanh nghiệp đã thu được hoặc có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ.

- Phần công việc đã hoàn thành có thể xác định được tại thời điểm lập báo cáo tài chính. - Các chi phí phát sinh trong quá trình cung cấp dịch vụ và chi phí để hoàn tất giao dịch có thể xác định được một cách hợp lý. Những vấn đề cơ bản về chi phí 1. Khái niệm Căn cứ khoản 1 Điều 82 Thông tư 200/2014/TT-BTC: “Chi phí là các khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm phát sinh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai, không phân biệt đã chi tiền hay chưa.

Phân loại Căn cứ theo thông tư 200/2014/TT-BTC chi phí gồm các loại: + Giá vốn hàng bán: phản ánh chi phí thực tế của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, bất động sản đầu tư, cũng như giá thành sản xuất của sản phẩm. + Chi phí bán hàng: là các khoản chi phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ, bao gồm chi phí quảng cáo, giới thiệu sản phẩm, hoa hồng bán 6 hàng, bảo hành sản phẩm (không áp dụng cho hoạt động xây lắp), bảo quản, đóng gói, vận chuyển, tiền lương và phụ cấp cho nhân viên bộ phận bán hàng. + Chi phí quản lý doanh nghiệp: phản ánh các khoản chi phục vụ công tác quản lý chung của doanh nghiệp, bao gồm tiền lương và các khoản phụ cấp của nhân viên quản lý, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp,. + Chi phí tài chính: phản ánh các khoản chi phí hoặc tổn thất liên quan đến hoạt động tài chính, bao gồm:  Chi phí lãi vay, lãi mua hàng trả chậm, lãi thuê tài sản theo hợp đồng thuê tài chính.

 Chiết khấu thanh toán cho khách hàng.  Lỗ từ thanh lý, nhượng bán các khoản đầu tư; chi phí giao dịch bán chứng khoán.  Lỗ chênh lệch tỷ giá phát sinh trong kỳ, bao gồm lỗ do đánh giá lại các khoản tiền tệ có gốc ngoại tệ vào cuối kỳ hoặc lỗ từ hoạt động mua bán ngoại tệ. + Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp: phản ánh số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong năm tài chính, là cơ sở để xác định kết quả kinh doanh sau thuế của doanh nghiệp.

Nguyên tắc kế toán ghi nhận chi phí Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 82 Thông tư 200/2014/TT-BTC: + Việc ghi nhận chi phí ngay cả khi chưa đến kỳ hạn thanh toán nhưng có khả năng chắc chắn sẽ phát sinh nhằm đảm bảo nguyên tắc thận trọng và bảo toàn vốn. Chi phí và khoản doanh thu do nó tạo ra phải được ghi nhận đồng thời theo nguyên tắc phù hợp. + Tuy nhiên trong một số trường hợp, nguyên tắc phù hợp có thể xung đột với nguyên tắc thận trọng trong kế toán, thì kế toán phải căn cứ vào bản chất và các Chuẩn mực kế toán để phản ánh giao dịch một cách trung thực, hợp lý. Những vấn đề cơ bản về kết quả hoạt động kinh doanh 1.

Khái niệm Tại điều 96, Thông tư 200/2014/TT-BTC quy định: + Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, 7 hoạt động đầu tư tài chính và hoạt động khác trong một thời kỳ nhất định. Biểu hiện của kết quả kinh doanh là số lãi hoặc số lỗ. + Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán (gồm cả sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư và dịch vụ, giá thành sản xuất của sản phẩm xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư, như: chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, nâng cấp, chi phí cho thuê hoạt động, chi phí thanh lý, nhượng bán bất động sản đầu tư) chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. + Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa thu nhập khác và các khoản chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.

Phương pháp xác định kết quả kinh doanh - Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh được xác định trên kết quả về tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa và cung cấp dịch vụ: là số chênh lệch giữa doanh thu thuần về bán hàng và CCDV với giá vốn hàng đã bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. *Công thức xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh - Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC quy định: Kết quả hoạt = DTT về bán hàng - GVHB - Chi phí - Chi phí QLDN động SXKD và CCDV bán hàng Trong đó: + DTT về bán hàng và CCDV = DT bán hàng và CCDV - các khoản giảm trừ doanh thu (CKTM, hàng bán bị trả lại, giảm giá hàng bán) + Giá vốn hàng bán: trị giá vốn của hàng hóa xuất bán chính là “Giá mua + Chi phí thu mua + Thuế NK, TTĐB, BVMT (nếu có) – Giảm giá hàng mua, CKTM” tính cho lượng hàng xuất bán. Ý nghĩa của công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh - Đối với doanh nghiệp, việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin chi tiết về doanh thu, chi phí cùng với kết quả kinh doanh đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá năng lực, lợi thế và những điểm hạn chế của doanh nghiệp. Dựa trên những thông tin này, doanh nghiệp có thể đưa ra các quyết định quản lý, đặc biệt là trong hoạt động kiểm tra và điều hành, nhằm xây dựng chiến lược kinh doanh hiệu quả.

- Đối với nhà đầu tư: Đây là nguồn thông tin quan trọng giúp họ đánh giá tình 8 hình hoạt động của doanh nghiệp, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư phù hợp. Đồng thời, nó cũng là yếu tố then chốt để họ thẩm định và quyết định về mức độ cho vay cũng như thời hạn vay. - Đối với Nhà nước: Việc xác định chính xác kết quả kinh doanh tạo cơ sở để doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, bao gồm việc đóng các loại thuế, phí và lệ phí theo quy định. Nhiệm vụ của công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh - Để đáp ứng yêu cầu quản lý của doanh nghiệp và cung cấp cơ sở cho quá trình nghiên cứu, đánh giá kết quả kinh doanh, kế toán cần thực hiện các nhiệm vụ sau đây một cách hiệu quả: + Cần ghi chép, phản ánh kịp thời, đầy đủ và chính xác mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh tại tất cả các thời điểm.

+ Cần theo dõi và kiểm soát chặt chẽ hoạt động tiêu thụ hàng hóa trên mọi phương diện như số lượng, chất lượng, phân loại… để ngăn ngừa tình trạng mất mát, hư hỏng và tham nhũng. + Ghi nhận chính xác doanh thu bán hàng và doanh thu thuần để tính toán kết quả kinh doanh, đồng thời đảm bảo việc thu hồi tiền hàng nhanh chóng, đầy đủ, tránh tình trạng bị chiếm dụng vốn một cách không hợp pháp. + Tập hợp và tính toán các chi phí liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động kinh doanh, xác định chính xác doanh thu thực tế từ từng hoạt động.