Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ XÂY DỰNG VÀ TÍNH GIÁ THÀNH CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG. Cơ sở lý luận về công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành 1. Một số khái niệm cơ bản và lý thuyết liên quan đến kế toán chi phí xây dựng và tính giá thành công trình xây dựng Chi phí sản xuất xây dựng Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền toàn bộ chi phí về lao động vật hóa, lao động sống và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã chi ra trong quá trình thực hiện hợp đồng xây dựng. Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây dựng là toàn bộ các khoản hao phí vật chất mà doanh nghiệp chi ra để thực hiện công tác xây dựng nhằm tạo ra các loại sản phẩm khác nhau theo mục đích kinh doanh cũng như theo hợp đồng giao nhận thầu đã ký kết.
Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây dựng bao gồm các khoản mục chi phí sau: -Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là các chi phí về nguyên liệu, vật liệu sử dụng trực tiếp cho hoạt động xây dựng hoặc sử dụng cho sản xuất sản phẩm, thực hiện dịch vụ, lao vụ trong doanh nghiệp xây dựng. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp trong doanh nghiệp xây dựng thường bao gồm: chi phí nguyên vật liệu chính, chi phí vật liệu phụ, chi phí nhiên liệu, thiết bị gắn liền với công trình xây dựng. -Chi phí nhân công trực tiếp: là chi phí cho lao động trực tiếp tham gia vào quá trình hoạt động xây dựng và các hoạt động sản xuất sản phẩm, cung cấp dịch vụ lao vụ trong doanh nghiệp xây dựng. Chi phí lao động trực tiếp thuộc hoạt động sản xuất xây dựng bao gồm các khoản phải trả cho người lao động thuộc quyền quản lý của doanh nghiệp và lao động thuê ngoài theo từng loại công việc.
-Chi phí sử dụng máy thi công: gồm các chi phí trực tiếp liên quan đến việc sử dụng máy thi công như: tiền lương và các khoản phụ cấp theo lương của công nhân điều SV:Đỗ Thị Hà MSV:13H150131 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoá luận tốt nghiệp Khoa kế toán-kiểm toán khiển máy móc thi công, chi phí khấu hao máy thi công, chi phí về công cụ, dụng cụ cho máy thi công, chi phí về sửa chữa, bảo trì, điện nước cho máy thi công và các chi phí khác có liên quan đến việc sử dụng máy. -Chi phí sản xuất chung: là các chi phí trực tiếp khác và các chi phí về tổ chức, quản lý phục vụ sản xuất xây dựng, các chi phí có tính chất chung cho hoạt động xây dựng. Chi phí sản xuất chung bao gồm các khoản chi phí sau: chi phí nhân viên quản lý phân xưởng, chi phí dụng cụ sản xuất xây dựng, chi phí khấu hao TSCĐ… Khái niệm giá thành,giá thành sản phẩm xây lắp Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền chi phí sản xuất và lao động vật hóa được tính cho một khối lượng sản phẩm (công việc,lao vụ) nhất định đã hoàn thành. Giá thành sản phẩm xây lắp là biểu hiện bằng tiền toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất tính cho một khối luợng sản phẩm xây lắp hoàn thành theo quy định.
Một số vấn đề lý thuyết về công tác kế toán chi phí xây dựng và tính giá thành xây dựng. Đặc điểm công tác kế toán chi phí xây dựng và tính giá thành Hạch toán chi phí xây dựng được phân loại theo từng khoản mục chi phí,từng hạng mục công trình cụ thể thông qua đó thường xuyên kiểm tra,so sánh việc thực hiện dự toán chi phí,xem xét nguyên do tăng,hụt dự toán và đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh. Lập dự toán chi phí và tính giá thành phải theo từng khoản mục hoặc giai đoạn của hạng mục tuơng ứng. Giá thành công trình xây dựng không bao gồm giá trị của bản than các thiết bị do chủ đầu tư đưa vào lắp đặt mà chỉ bao gồm các chi phí doanh nghiệp bỏ ra có liên quan đến xây dựng công trình…….
SV:Đỗ Thị Hà MSV:13H150131 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoá luận tốt nghiệp Khoa kế toán-kiểm toán 1. Phân loại chi phí xây dựng trong doanh nghiệp xây lắp. Phân loại chi phí theo khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm Căn cứ vào ý nghĩa của chi phí trong giá thành sản phẩm và để thuận tiện cho việc tính giá thành toàn bộ, chi phí được phân theo khoản mục. Cách phân loại này dựa vào công dụng chung của chi phí và mức phân bổ chi phí cho từng đối tượng.
Theo quy định hiện hành, giá thành sản phẩm bao gồm các khoản mục chi phí sau: -Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: bao gồm giá trị thực tế của nguyên liệu, vật liệu chính, phụ hoặc các bộ phận rời, vật liệu luân chuyển tham gia cấu thành thực thể sản phẩm xây lắp và giúp cho việc thực hiện và hoàn thành khối lượng xây lắp -Chi phí nhân công trực tiếp: gồm toàn bộ tiền lương, tiền công và các khoản phụ cấp mang tính chất tiền lương trả cho công nhân trực tiếp xây lắp. -Chi phí sử dụng máy thi công: gồm chi phí cho các máy thi công nhằm thực hiện khối lượng xây lắp bằng máy, những máy móc hoạt động bằng dầu diezen, xăng, điện…. -Chi phí sản xuất chung:Là các khoản chi phí liên quan đến việc phục vụ và quản lý xây dựng trong phạm vi các đội,phân xưởng. Phân loại theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí.
Để phục vụ cho việc tập hợp và quản lý chi phí theo nôi dung kinh tế ban đầu thống nhất của nó mà không xét đến công cụ dụng cụ, địa điểm phát sinh, chi phí được phân theo yếu tố. Cách phân loại này giúp cho việc xây dựng và phân tích định mức vốn lưu động cũng như việc lập, kiểm tra và phân tích dự toán chi phí. Theo quy định hiện hành ở Việt Nam, toàn bộ chi phí được chia thành các yếu tố: -Chi phí nguyên, vật liệu: gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, phụ; phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ, nhiên liệu……sử dụng trong hoạt động sản xuất trong kỳ. -Chi phí nhân công: gồm tiền lương và các khoản phụ cấp theo lương phải trả cho công nhân viên.
SV:Đỗ Thị Hà MSV:13H150131 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoá luận tốt nghiệp Khoa kế toán-kiểm toán -Chi phí khấu hao TSCĐ: tổng số khấu hao TSCĐ phải trích trong kỳ của tất cả TSCĐ sử dụng trong sản xuất. -Chi phí dịch vụ mua ngoài: toàn bộ chi phí dịch vụ mua ngoài dùng cho sản xuất kinh doanh như tiền điện, nước…. -Chi phí bằng tiền khác: toàn bộ chi phí khác bằng tiền chưa phản ánh vào các yếu tố trên dùng cho hoạt động sản xuất. Phân loại chi phí theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm hoàn thành.
Theo cách này chi phí được phân loại theo cách ứng xử của chi phí hay là xem xét sự biến động của chi phí khi mức độ hoạt động thay đổi, chi phí được phân thành 3 loại: -Biến phí: là những khoản chi phí có quan hệ tỷ lệ thuận với khối lượng công việc hoàn thành. Biến phí trên một đơn vị sản phẩm luôn là một mức ổn định. -Định phí: là những khoản chi phí cố định khi khối lượng công việc hoàn thành thay đổi. -Chi phí hỗn hợp: là loại chi phí mà bản thân nó bao gồm cả các yếu tố biến phí và định phí.
Ở mức độ hoạt động nhất định, chi phí hỗn hợp thể hiện các đặc điểm của định phí, quá mức đó nó lại thể hiện đặc tính của biến phí…… (Nguồn giáo trình KTTC-ĐHTM).3 Đối tượng tập hợp chi phí. Đối tượng kế toán chi phí sản xuất xây lắp là phạm vi giới hạn chi phí sản xuất xây lắp cần được tập hợp nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm tra giám sát chi phí và yêu cầu tính giá thành. Để xác định đúng đắn đối tượng tập hợp chi phí trong các doanh nghiệp cần căn cứ vào các yếu tố: - Tính chất sản xuất và quy trình công nghệ sản xuất. - Đặc điểm tổ chức sản xuất.
- Trình độ quản lý. - Đơn vị tính giá thành trong doanh nghiệp. SV:Đỗ Thị Hà MSV:13H150131 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoá luận tốt nghiệp Khoa kế toán-kiểm toán Trong các doanh nghiệp xây lắp, với tính chất phức tạp của công nghệ và sản phẩm sản xuất mang tính đơn chiếc, có cấu tạo vật chất riêng, mỗi công trình, hạng mục có thiết kế dự toán thiết kế thi công riêng nên đối tượng hạch toán chi phí sản xuất có thể là công trình, hạng mục công trình, hoặc có thể là đơn đặt hàng, bộ phận thi công hay từng giai đoạn công việc. Tuy nhiên trên thực tế các đơn vị xây lắp thường hạch toán chi phí theo công trình, hạng mục công trình.
(Nguồn:Giáo trình KTTC 2.2 PGS Đặng Thị Loan 2004,Giáo trình KTTC trong các doanh nghiệp,trang 98) 1.4 Phương pháp tập hợp chi phí. Trong các doanh nghiệp xây lắp chủ yếu dùng các phương pháp tập hợp chi phí sau: - Phương pháp tập hợp chi phí theo công trình, hạng mục công trình: Chi phí sản xuất liên quan đến công trình, hạng mục công trình nào thì tập hợp cho công trình, hạng mục công trình đó. - Phương pháp tập hợp chi phí theo đơn đặt hàng: Các chi phí phát sinh liên quan đến đơn đặt hàng nào sẽ được tập hợp và phân bổ cho đơn đặt hàng đó. Khi đơn đặt hàng hoàn thành, tổng số chi phí phát dinh theo đơn đặt hàng kể từ khi khời công đến khi hoàn thành là giá thành thực tế của đơn đặt hàng đó.
- Phương pháp tập hợp chi phí theo đơn vụ hoặc khu vực thi công: Phương pháp này thường được áp dụng trong các doanh nghiệp xây lắp thực hiện khoán.Đối tượng tập hợp chi phí là các bộ phận, đơn vị thi công như tổ đội sản xuất hay các khu vực thi công. Trong từng đơn vị thi công lại được tập hợp theo từng đối tượng tập hợp chi phí như hạng mục công trình.5 Phương pháp tính giá thành. -Phương pháp tính giá thành giản đơn (phương pháp trực tiếp) SV:Đỗ Thị Hà MSV:13H150131 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoá luận tốt nghiệp Khoa kế toán-kiểm toán Phương pháp này áp dụng cho các doanh nghiệp xây lắp có số lượng công trình lớn.Theo phương pháp này tập hợp tất cả các chi phí sản xuất trực tiếp cho một công trình, hạng mục công trình từ khi khởi công đến khi hoàn thành chính là tổng giá thành của một công trình, hạng mục công trình đó. Công thức: Z = C Trong đó : Z: tổng giá thành sản phẩm sản xuất.