Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Xây Lắp Tại Công Ty Cổ Phần Đầu Tư Thương Mại Phát Việt

Khóa luận phân tích kế toán chi phí sản xuất xây lắp tại Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại Phát Việt, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quản lý tài chính.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Xây Lắp Tại Công Ty Cổ Phần Đầu Tư Thương Mại Phát Việt
• Loại tài liệu: bài luận
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM LƯỢC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT XÂY LẮP CÔNG TRÌNH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
• 1.1. Một số lý thuyết cơ bản về kế toán chi phí sản xuất xây lắp
• 1.2. Một số khái niệm liên quan đến chi phí sản xuất
• 1.3. Phân loại chi phí sản xuất xây lắp
• 1.4. Đối tượng và phương pháp tập hợp chi phí sản xuất xây lắp
• 1.5. Yêu cầu, nhiệm vụ kế toán chi phí sản xuất. Nội dung kế toán chi phí sản xuất xây lắp. Kế toán chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp theo chuẩn mực kế toán Việt Nam. Kế toán chi phí sản xuất xây lắp theo chế độ kế toán Việt Nam (TT200/2014/TT-BTC)
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT XÂY LẮP TẠI CÔNG TY
• 2.1. Tổng quan về đơn vị thực tập và ảnh hưởng nhân tố môi trường tới kế toán chi phí sản xuất xây lắp tại công ty
• 2.2. Kế toán Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp. Kế toán chi phí sử dụng máy thi công. Kế toán chi phí sản xuất chung
• 2.3. Tiền lương cho bộ phận quản lý được thể hiện trên bảng thanh toán lương. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT CỦA CÔNG TY
• 3.1. Các kết luận và phát hiện về kế toán chi phí sản xuất xây lắp của công ty. Những kết quả đã đạt được
• 3.2. Những mặt hạn chế, tồn tại và nguyên nhân. Các đề xuất, kiến nghị về kế toán chi phí sản xuất xây lắp
• 3.2.1. Hoàn thiện công tác tập hợp, luân chuyển chứng từ
• 3.2.2. Hoàn thiện kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 3.2.3. Hoàn thiện kế toán khoản mục chi phí nhân công trực tiếp
• 3.2.4. Hoàn thiện kế toán khoản mục chi phí sử dụng máy thi công
• 3.2.5. Hoàn thiện kế toán khoản mục chi phí sản xuất chung
• 3.2.6. Điều kiện thực hiện giải pháp
• 3.2.6.1. Điều kiện chủ quan
• 3.2.6.2. Điều kiện khách quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nền Tảng Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Xây Lắp Doanh Nghiệp

Kế toán chi phí sản xuất xây lắp là một nghiệp vụ cốt lõi, quyết định đến giá thầu và lợi nhuận của doanh nghiệp xây dựng. Công tác này đòi hỏi sự chính xác, khoa học và tuân thủ chặt chẽ các quy định hiện hành. Trong bối cảnh thị trường biến động, việc tổ chức hạch toán chi phí hiệu quả trở thành yếu tố sống còn, giúp doanh nghiệp kiểm soát dòng tiền, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đặc điểm kế toán trong doanh nghiệp xây lắp mang tính đặc thù cao do sản phẩm là các công trình, hạng mục công trình riêng biệt, thời gian thi công kéo dài và địa điểm thi công phân tán. Điều này đòi hỏi hệ thống kế toán phải linh hoạt, có khả năng bóc tách chi phí theo từng đối tượng cụ thể. Nhiệm vụ chính của kế toán là phản ánh kịp thời, đầy đủ toàn bộ chi phí thực tế phát sinh, từ đó thực hiện tính giá thành công trình xây lắp một cách chính xác. Việc này không chỉ phục vụ cho công tác quản trị nội bộ mà còn là cơ sở để thực hiện quyết toán công trình xây dựng với chủ đầu tư. Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 01), chi phí sản xuất được định nghĩa là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp bỏ ra. Trong ngành xây lắp, các chi phí này được phân loại rõ ràng để dễ dàng quản lý và hạch toán, tạo nền tảng vững chắc cho việc lập báo cáo tài chính và phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh.

1.1. Phân loại các khoản mục chi phí sản xuất xây dựng

Để quản lý hiệu quả, chi phí sản xuất trong ngành xây lắp được phân loại theo mục đích và công dụng. Cách phân loại này là cơ sở để tập hợp chi phí sản xuất xây lắp và tính giá thành. Các khoản mục chính bao gồm: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621): Bao gồm giá trị vật liệu chính, vật liệu phụ, cấu kiện... sử dụng trực tiếp để tạo nên sản phẩm công trình. Đây là khoản mục chiếm tỷ trọng lớn nhất. Chi phí nhân công trực tiếp (TK 622): Gồm tiền lương, phụ cấp của công nhân trực tiếp tham gia thi công. Chi phí sử dụng máy thi công (TK 623): Phản ánh các chi phí liên quan đến hoạt động của máy móc tại công trường như khấu hao, nhiên liệu, sửa chữa. Chi phí sản xuất chung (TK 627): Bao gồm các chi phí phục vụ sản xuất tại công trường như lương nhân viên quản lý đội, chi phí dụng cụ, và các chi phí bằng tiền khác. Việc phân loại này tuân thủ theo kế toán xây dựng theo Thông tư 200 và Thông tư 133, giúp cung cấp thông tin chi tiết cho nhà quản trị.

1.2. Yêu cầu và nhiệm vụ của kế toán chi phí xây dựng

Kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp phải đáp ứng nhiều yêu cầu khắt khe. Yêu cầu hàng đầu là phải phản ánh chi phí thực tế phát sinh một cách kịp thời và chính xác theo từng đối tượng. Mỗi công trình cần được lập dự toán chi phí chi tiết, và kế toán phải thường xuyên đối chiếu chi phí thực tế với dự toán để phát hiện chênh lệch. Nhiệm vụ của kế toán không chỉ dừng lại ở việc ghi chép. Họ phải kiểm tra việc thực hiện các định mức tiêu hao vật tư, lao động; phát hiện các khoản lãng phí, thất thoát. Thêm vào đó, việc xác định đúng khối lượng công việc hoàn thành để bàn giao và thanh toán cũng là một nhiệm vụ quan trọng. Cuối cùng, kế toán phải định kỳ kiểm kê, đánh giá khối lượng thi công dở dang, đảm bảo sổ sách kế toán công ty xây dựng luôn minh bạch và đáng tin cậy. Những nhiệm vụ này đảm bảo cung cấp thông tin hữu ích cho việc ra quyết định quản trị.

II. Khám Phá Thách Thức Kế Toán Chi Phí Xây Lắp Tại Phát Việt

Qua khảo sát thực tế công tác kế toán tại Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại Phát Việt, nghiên cứu đã chỉ ra nhiều điểm hạn chế bên cạnh những kết quả đạt được. Mặc dù công ty đã áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung và tuân thủ kế toán theo Thông tư 200, một số thách thức vẫn tồn tại, ảnh hưởng trực tiếp đến tính chính xác của chi phí và giá thành. Một trong những khó khăn lớn nhất xuất phát từ đặc thù ngành nghề: địa điểm thi công phân tán. Điều này dẫn đến việc luân chuyển chứng từ về phòng kế toán thường xuyên bị chậm trễ, gây áp lực công việc vào cuối kỳ và làm giảm tính kịp thời của thông tin. Bên cạnh đó, các sai sót trong nghiệp vụ hạch toán chi phí sản xuất xây lắp cụ thể cũng được ghi nhận. Việc chưa quản lý chặt chẽ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp trong xây lắp, không hạch toán phế liệu thu hồi, và chưa trích trước một số khoản chi phí cần thiết đã làm cho báo cáo chi phí sản xuất theo công trình chưa phản ánh đầy đủ và chính xác nhất thực trạng. Những tồn tại này cần được phân tích kỹ lưỡng để tìm ra nguyên nhân và đề xuất giải pháp khắc phục, nhằm hoàn thiện hệ thống kế toán của công ty.

2.1. Vấn đề luân chuyển chứng từ và tập hợp chi phí chậm trễ

Do các công trường ở xa, việc cập nhật chứng từ gốc (hóa đơn, phiếu xuất kho, bảng chấm công) về phòng kế toán thường không kịp thời. Theo thực trạng tại Phát Việt, chứng từ thường được tập hợp vào cuối tháng, dẫn đến tình trạng dồn việc, tăng nguy cơ sai sót khi hạch toán. Sự chậm trễ này khiến nhà quản trị không nắm bắt được chi phí thực tế phát sinh tại một thời điểm bất kỳ. Điều này gây khó khăn cho việc kiểm soát chi phí so với dự toán và ra các quyết định điều hành kịp thời. Việc tập hợp chi phí sản xuất xây lắp bị động, thiếu tính liên tục là một trong những hạn chế lớn cần được ưu tiên giải quyết.

2.2. Sai sót trong hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Nghiên cứu tại Phát Việt chỉ ra một nhược điểm lớn là công ty không thực hiện hạch toán phế liệu thu hồi. Phế liệu từ quá trình thi công hoặc phá dỡ công trình cũ có thể có giá trị đáng kể. Việc bỏ qua khoản mục này làm cho chi phí nguyên vật liệu bị ghi nhận cao hơn thực tế, ảnh hưởng đến giá thành và lợi nhuận. Ngoài ra, công tác quản lý vật tư tại một số công trường chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng thất thoát, mất cắp vật tư có giá trị cao. Việc này không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn cho thấy lỗ hổng trong quy trình kiểm soát nội bộ liên quan đến chi phí nguyên vật liệu trực tiếp trong xây lắp.

2.3. Bất cập trong kế toán chi phí nhân công và máy thi công

Đối với chi phí nhân công trực tiếp công trình, Phát Việt chưa thực hiện trích trước tiền lương nghỉ phép cho công nhân. Theo chế độ kế toán, việc trích trước giúp chi phí được phân bổ đều, tránh gây biến động đột ngột cho giá thành khi có nhiều công nhân nghỉ phép trong một kỳ. Về chi phí máy thi công, công ty cũng không trích trước chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định. Khi một máy thi công hỏng hóc nặng, toàn bộ chi phí sửa chữa lớn sẽ bị hạch toán vào công trình đang sử dụng tại thời điểm đó, làm giá thành của công trình này tăng đột biến một cách không hợp lý. Những bất cập này cho thấy sự cần thiết phải hoàn thiện quy trình định khoản kế toán xây dựng để đảm bảo tính ổn định và hợp lý của chi phí.

III. Phương Pháp Tập Hợp Chi Phí Sản Xuất Xây Lắp Tối Ưu

Để có được giá thành chính xác, việc tổ chức tập hợp chi phí sản xuất xây lắp phải được thực hiện một cách khoa học và bài bản. Đối tượng tập hợp chi phí trong ngành xây dựng thường là từng công trình, hạng mục công trình hoặc đơn đặt hàng. Mọi chi phí phát sinh liên quan trực tiếp đến đối tượng nào sẽ được tập hợp thẳng cho đối tượng đó. Các chi phí chung liên quan đến nhiều đối tượng sẽ được tập hợp riêng và sau đó phân bổ theo tiêu thức hợp lý. Quá trình này bắt đầu từ việc thu thập và xử lý chứng từ gốc, sau đó hạch toán chi tiết vào các tài khoản chi phí đầu 6 như tài khoản 621, 622, 627. Cuối kỳ, toàn bộ chi phí phát sinh sẽ được kết chuyển về tài khoản 154 trong xây lắp (Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang). Tài khoản này đóng vai trò trung tâm, theo dõi toàn bộ chi phí của các công trình chưa hoàn thành. Việc áp dụng đúng phương pháp tập hợp chi phí không chỉ giúp tính giá thành công trình xây lắp chuẩn xác mà còn cung cấp dữ liệu tin cậy cho việc phân tích, đánh giá hiệu quả của từng dự án, là nền tảng cho các quyết định quản trị chiến lược.

3.1. Quy trình hạch toán chi phí NVLTT và nhân công TK 621 622

Hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp bắt đầu từ phiếu xuất kho hoặc hóa đơn mua hàng dùng ngay cho công trình. Kế toán căn cứ chứng từ để ghi Nợ TK 621 và Có các tài khoản liên quan (152, 111, 112, 331). Đối với chi phí nhân công trực tiếp công trình, cơ sở hạch toán là bảng chấm công và bảng thanh toán lương. Kế toán sẽ ghi Nợ TK 622 và Có TK 334. Cả hai tài khoản này đều được mở chi tiết cho từng công trình, hạng mục công trình để đảm bảo việc theo dõi chi phí được rõ ràng, minh bạch. Cuối kỳ, số dư trên hai tài khoản này sẽ được kết chuyển toàn bộ sang Nợ TK 154.

3.2. Kế toán chi phí máy thi công và chi phí sản xuất chung

Chi phí máy thi công (TK 623) bao gồm chi phí khấu hao, nhiên liệu, lương công nhân điều khiển máy, sửa chữa... Các chi phí này được tập hợp vào Nợ TK 623. Chi phí sản xuất chung trong xây dựng (TK 627) bao gồm các chi phí quản lý ở đội, công trường như lương cán bộ quản lý, chi phí dụng cụ sản xuất, và các khoản trích theo lương của công nhân trực tiếp (BHXH, BHYT...). Cuối kỳ, kế toán cũng thực hiện bút toán kết chuyển toàn bộ chi phí từ TK 623 và TK 627 sang TK 154. Việc tập hợp chính xác các chi phí gián tiếp này là tiền đề để lập bảng phân bổ chi phí sản xuất chung một cách hợp lý nếu cần thiết.

3.3. Kỹ thuật kết chuyển vào tài khoản 154 trong xây lắp

Vào cuối kỳ kế toán (thường là cuối tháng), sau khi đã tập hợp đầy đủ chi phí trên các tài khoản 621, 622, 623, 627, kế toán thực hiện bút toán tổng hợp. Bút toán này kết chuyển toàn bộ chi phí phát sinh trong kỳ sang tài khoản 154 trong xây lắp, chi tiết cho từng công trình. Cụ thể, ghi Nợ TK 154 và Có các tài khoản 621, 622, 623, 627. Số dư bên Nợ của TK 154 thể hiện giá trị của các công trình dở dang. Khi một công trình được nghiệm thu công trình và bàn giao, giá trị của nó sẽ được kết chuyển từ Có TK 154 sang Nợ TK 632 (Giá vốn hàng bán). Đây là bước cuối cùng để xác định giá vốn của sản phẩm xây lắp hoàn thành.

IV. Bí Quyết Hoàn Thiện Công Tác Kế Toán Chi Phí Sản Xuất

Để khắc phục những tồn tại và nâng cao hiệu quả công tác kế toán, các doanh nghiệp xây lắp cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Việc hoàn thiện quy trình không chỉ dừng lại ở việc tuân thủ chế độ mà còn là tối ưu hóa các bước thực hiện để đảm bảo thông tin chính xác và kịp thời. Một trong những giải pháp quan trọng là chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ. Công ty cần quy định rõ ràng về thời gian và trách nhiệm của các bộ phận tại công trường trong việc gửi chứng từ về phòng kế toán. Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ, sử dụng phần mềm kế toán chuyên dụng sẽ giúp tự động hóa nhiều khâu, giảm thiểu sai sót và cung cấp báo cáo nhanh chóng. Về mặt nghiệp vụ, việc thực hiện đúng và đủ các bút toán như hạch toán phế liệu thu hồi, trích trước các khoản chi phí cần thiết (lương phép, sửa chữa lớn) sẽ giúp giá thành được phản ánh ổn định và hợp lý hơn. Việc xây dựng một hệ thống định khoản kế toán xây dựng chuẩn mực và chi tiết, kết hợp với công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên là chìa khóa để hoàn thiện công tác kế toán, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chung.

4.1. Hoàn thiện hạch toán phế liệu thu hồi và quản lý NVL

Công ty cần ban hành quy định cụ thể về việc thu hồi và hạch toán phế liệu. Khi có phế liệu thu hồi, bộ phận tại công trường lập 'Biên bản kiểm kê và đánh giá giá trị phế liệu' và gửi về phòng kế toán. Kế toán sẽ ghi giảm chi phí bằng cách hạch toán Nợ TK 152 (nếu nhập kho) hoặc Nợ TK 111, 131 (nếu bán ngay) và Có TK 621 hoặc TK 154. Đồng thời, cần tăng cường quản lý vật tư bằng cách sử dụng 'Phiếu báo vật tư còn lại cuối kỳ' để đối chiếu lượng tiêu hao thực tế với định mức. Việc mở mã vật tư chi tiết cho từng loại (ví dụ: sắt phi 16, sắt phi 18) cũng giúp ngăn chặn gian lận và thất thoát.

4.2. Chuẩn hóa việc trích trước lương nghỉ phép cho nhân công

Để chi phí nhân công ổn định giữa các kỳ, công ty nên thực hiện trích trước tiền lương nghỉ phép của công nhân sản xuất. Hàng tháng, kế toán sẽ ước tính số tiền lương nghỉ phép phải trả và hạch toán Nợ TK 622, Có TK 335 (Chi phí phải trả). Khi công nhân thực tế nghỉ phép và nhận lương, kế toán sẽ ghi Nợ TK 335, Có TK 334. Việc này không chỉ tuân thủ đúng chế độ kế toán hiện hành mà còn giúp tính giá thành công trình xây lắp không bị đột biến, phản ánh chi phí một cách công bằng và hợp lý hơn qua các kỳ.

4.3. Tối ưu hóa quản lý và phân bổ chi phí máy thi công

Công ty nên thành lập một bộ phận chuyên trách quản lý và điều động máy thi công để tối ưu hóa công suất sử dụng. Về mặt hạch toán, cần thực hiện trích trước chi phí sửa chữa lớn TSCĐ. Dựa trên kế hoạch sửa chữa, hàng kỳ kế toán trích một khoản chi phí ước tính vào Nợ TK 623, Có TK 352 (Dự phòng phải trả). Khi chi phí sửa chữa thực tế phát sinh, kế toán sẽ sử dụng nguồn dự phòng này. Ngoài ra, tài khoản 623 nên được mở chi tiết theo từng khoản mục nhỏ (chi phí nhân công điều khiển, chi phí nhiên liệu, chi phí khấu hao...) để dễ dàng theo dõi và phân tích, kiểm soát chi phí máy thi công hiệu quả hơn.

V. Hướng Dẫn Tính Giá Thành Công Trình Xây Lắp Chính Xác

Tính giá thành là mục tiêu cuối cùng của quá trình tập hợp chi phí. Trong ngành xây lắp, phương pháp tính giá thành theo công trình là phổ biến nhất. Theo phương pháp này, mỗi công trình, hạng mục công trình được xem là một đối tượng tính giá thành riêng biệt. Giá thành của một công trình hoàn thành bao gồm toàn bộ chi phí sản xuất phát sinh liên quan trực tiếp đến công trình đó từ khi khởi công đến khi hoàn thành, bàn giao. Công thức tổng quát được xác định dựa trên số dư của tài khoản 154 trong xây lắp. Cụ thể, tổng giá thành bằng chi phí dở dang đầu kỳ cộng với tổng chi phí phát sinh trong kỳ và trừ đi chi phí dở dang cuối kỳ. Việc xác định chính xác kế toán chi phí dở dang cuối kỳ là một bước quan trọng, thường dựa trên mức độ hoàn thành của khối lượng công việc. Cuối cùng, việc lập báo cáo chi phí sản xuất theo công trình sẽ cung cấp một bức tranh toàn cảnh về hiệu quả chi phí, giúp ban lãnh đạo đưa ra các quyết định chiến lược cho các dự án tương lai.

5.1. Xác định giá trị sản phẩm xây lắp dở dang cuối kỳ

Xác định chi phí sản xuất dở dang là khâu then chốt để tính giá thành công trình xây lắp. Đối với ngành xây dựng, sản phẩm dở dang chính là khối lượng công việc đã thực hiện tại các công trình chưa được nghiệm thu, bàn giao. Giá trị dở dang cuối kỳ được xác định bằng cách kiểm kê và đánh giá khối lượng thi công thực tế tại công trường. Kế toán sẽ căn cứ vào biên bản kiểm kê và đơn giá dự toán để tính ra giá trị chi phí dở dang. Số liệu này là cơ sở để xác định phần chi phí còn lại trên tài khoản 154, từ đó tính ra giá thành của phần công việc đã hoàn thành trong kỳ.

5.2. Lập báo cáo chi phí sản xuất theo công trình hiệu quả

Sau khi tính được giá thành, việc lập báo cáo là cần thiết để phục vụ công tác quản lý. Báo cáo chi phí sản xuất theo công trình cần trình bày chi tiết các khoản mục chi phí thực tế phát sinh (NVLTT, NCTT, MTC, SXC) so với dự toán. Báo cáo này giúp nhà quản trị thấy rõ cơ cấu chi phí, xác định được các khoản mục có biến động bất thường, từ đó phân tích nguyên nhân và tìm giải pháp kiểm soát. Một báo cáo hiệu quả phải rõ ràng, dễ hiểu và được cung cấp kịp thời, là công cụ đắc lực để đánh giá hiệu quả kinh tế của từng công trình sau khi đã hoàn thành nghiệm thu công trình.

VI. Xu Hướng Tương Lai Cho Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Xây Dựng

Công tác kế toán chi phí sản xuất xây lắp đang và sẽ tiếp tục thay đổi dưới tác động của công nghệ và các yêu cầu quản trị ngày càng cao. Trong tương lai, việc ứng dụng công nghệ thông tin và tự động hóa sẽ trở thành xu hướng tất yếu. Các phần mềm kế toán thông minh không chỉ giúp ghi chép, hạch toán mà còn có khả năng phân tích dữ liệu, đưa ra các cảnh báo về chi phí vượt định mức, và hỗ trợ lập kế hoạch tài chính cho dự án. Chuyển đổi số trong quản lý chứng từ, áp dụng hóa đơn điện tử và chữ ký số sẽ giải quyết triệt để vấn đề luân chuyển chứng từ chậm trễ. Hơn nữa, yêu cầu về quản trị chi phí sẽ ngày càng chi tiết và sâu sắc hơn, đòi hỏi kế toán viên không chỉ vững về nghiệp vụ mà còn phải có kỹ năng phân tích, tư vấn cho ban lãnh đạo. Việc hoàn thiện hệ thống sổ sách kế toán công ty xây dựng theo hướng hiện đại, tích hợp và minh bạch sẽ là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh.

6.1. Tóm tắt những kết quả đã đạt được và các tồn tại chính

Nhìn chung, công tác kế toán tại Công ty Phát Việt đã có nền tảng cơ bản, tuân thủ các quy định chung của kế toán theo Thông tư 200. Công ty đã tổ chức hạch toán chi phí theo từng công trình, phục vụ tốt cho việc quản lý. Tuy nhiên, các hạn chế còn tồn tại như luân chuyển chứng từ chậm, chưa hạch toán đầy đủ các nghiệp vụ (phế liệu, trích trước chi phí) đã làm giảm tính chính xác và kịp thời của thông tin kế toán. Việc nhận diện rõ ràng các ưu điểm và nhược điểm này là bước đầu tiên để xây dựng lộ trình hoàn thiện.

6.2. Điều kiện cần thiết để thực hiện các giải pháp thành công

Để các giải pháp đề xuất được thực thi hiệu quả, cần có sự đồng thuận và quyết tâm từ ban lãnh đạo công ty. Về điều kiện chủ quan, cần nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ kế toán và cán bộ quản lý tại công trường. Về điều kiện khách quan, công ty cần đầu tư vào công nghệ, nâng cấp hoặc trang bị phần mềm kế toán phù hợp. Đồng thời, cần xây dựng các quy chế rõ ràng về trách nhiệm và phối hợp giữa các phòng ban, đặc biệt là giữa phòng kế toán và các đội thi công. Chỉ khi hội tụ đủ các điều kiện này, công tác kế toán chi phí sản xuất xây lắp mới thực sự được tối ưu và phát huy hết vai trò của mình.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, ngành xây dựng cơ bản mang những đặc thù riêng biệt về mặt kỹ thuật, kinh tế và tổ chức sản xuất. Các sản phẩm xây lắp thường có quy mô lớn, giá trị kinh tế cao, kết cấu phức tạp, thời gian thi công kéo dài và diễn ra trên các địa bàn phân tán ngoài trời. Trong bối cảnh giá cả nguyên vật liệu đầu vào thường xuyên biến động và sự cạnh tranh gay gắt trong công tác đấu thầu, chi phí sản xuất xây lắp trở thành yếu tố mang tính quyết định trực tiếp tới giá dự thầu, khả năng trúng thầu và mức lợi nhuận của doanh nghiệp. Việc tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất một cách khoa học, chặt chẽ và đúng chế độ là tiền đề quan trọng giúp doanh nghiệp kiểm soát hao phí, hạ giá thành và gia tăng hiệu quả kinh doanh.

Khóa luận tốt nghiệp được tác giả Trần Thị Mỹ Duyên thực hiện tại Khoa Kế toán – Kiểm toán, Trường Đại học Thương Mại (dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Thị Thúy, năm 2021), tập trung vào khảo sát thực tiễn tại Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại Phát Việt. Qua khảo sát ban đầu, tác giả nhận thấy bên cạnh những ưu điểm đạt được theo chế độ kế toán hiện hành, công tác hạch toán chi phí tại công ty còn bộc lộ một số hạn chế: việc luân chuyển chứng từ từ các công trường về phòng kế toán bị chậm trễ; chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chưa hạch toán giảm trừ phế liệu thu hồi; chi phí nhân công trực tiếp chưa trích trước tiền lương nghỉ phép cho công nhân sản xuất; chi phí máy thi công chưa thực hiện trích trước chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định; và công tác cung cấp thông tin chi phí sản xuất chung chưa bảo đảm tính liên tục.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm hai nội dung chính:

1. Mục tiêu chung: Hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán chi phí sản xuất xây lắp công trình trong các doanh nghiệp xây lắp theo chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành của Việt Nam.
2. Mục tiêu cụ thể: Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất tại Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại Phát Việt; chỉ ra các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân; từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất xây dựng công trình tại Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại Phát Việt, căn cứ trên lý luận kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Phạm vi không gian: Phòng Kế toán của Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại Phát Việt; số liệu khảo sát thực tế đi sâu vào việc tập hợp chi phí cho Công trình Cải tạo Sửa chữa tu bổ công trình thủy lợi Nam Hồng tại Xã Nam Hồng, Huyện Đông Anh, Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thực tế được thu thập và khảo sát trong đợt thực tập từ tháng 12 năm 2020 đến tháng 4 năm 2021, tập trung phân tích các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong tháng 07 năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và giáo trình học thuật chuyên ngành kế toán tại Việt Nam, bao gồm:

• Văn bản quy phạm pháp luật và chuẩn mực: Luật Kế toán số 03/2003/QH11 ngày 17/06/2003; Hệ thống 26 Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (đặc biệt là Chuẩn mực số 01 - Chuẩn mực chung và Chuẩn mực số 15 - Hợp đồng xây dựng); Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006; Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp.
• Tài liệu học thuật tham khảo: Giáo trình Kế toán tài chính của Trường Đại học Thương Mại (NXB Thống kê, 2010 do TS. Nguyễn Tuấn Duy và TS. Đặng Thị Hòa đồng chủ biên); tài liệu "26 chuẩn mực kế toán và kế toán tài chính doanh nghiệp" (Võ Văn Nhị, NXB Lao Động - Xã hội, 2006); cùng các khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành kế toán xây lắp của các khóa trước tại Trường Đại học Thương Mại.

Hệ thống khái niệm cốt lõi được tác giả làm rõ:

• Chi phí: Định nghĩa theo Chuẩn mực VAS 01 (khoản b đoạn 31) là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm các khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu.
• Hợp đồng xây dựng và chi phí hợp đồng xây dựng: Định nghĩa theo Chuẩn mực VAS 15 (đoạn 03), là hợp đồng bằng văn bản về việc xây dựng một tài sản hoặc tổ hợp các tài sản có liên quan chặt chẽ hay phụ thuộc lẫn nhau. Chi phí hợp đồng xây dựng biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác phục vụ việc thực hiện hợp đồng.
• Phân loại chi phí: Phân loại theo nội dung kinh tế (chi phí nguyên vật liệu, nhân công, công cụ dụng cụ, khấu hao tài sản cố định, dịch vụ mua ngoài, chi phí khác bằng tiền); phân loại theo mục đích và công dụng kinh tế (khoản mục: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp - TK 621, Chi phí nhân công trực tiếp - TK 622, Chi phí sử dụng máy thi công - TK 623, Chi phí sản xuất chung - TK 627); phân loại theo mối quan hệ với mức độ hoạt động (chi phí cố định, chi phí biến đổi, chi phí hỗn hợp); và phân loại theo phương pháp tập hợp (trực tiếp và gián tiếp).

Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu:

• Phương pháp quan sát: Quan sát trực tiếp trình tự làm việc của nhân sự phòng kế toán, sự phối hợp giữa các bộ phận chức năng và quy trình luân chuyển chứng từ từ công trường về văn phòng công ty.
• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, đọc và trích xuất thông tin từ hồ sơ pháp lý công ty, các chứng từ kế toán gốc (hóa đơn GTGT, phiếu thu, phiếu chi, phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, phiếu đề nghị cấp vật tư, bảng chấm công, bảng thanh toán lương), hệ thống sổ sách (Sổ Nhật ký chung, Sổ chi tiết và Sổ Cái các tài khoản 154, 621, 622, 623, 627), cùng các báo cáo tài chính liên quan.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phương pháp so sánh số liệu (đối chiếu số phát sinh Nợ - Có, so sánh giữa chi phí thực tế với dự toán, đối chiếu số liệu giữa sổ chi tiết và sổ tổng hợp) và suy luận logic để nhận diện các điểm bất cập trong thực tiễn hạch toán.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận của kế toán chi phí sản xuất xây lắp công trình trong các doanh nghiệp xây lắp

Chương 1 hệ thống hóa các nguyên lý kế toán chi phí sản xuất áp dụng riêng cho ngành xây lắp:

• Lý thuyết chi phí và phân loại chi phí xây lắp: Phân tích bản chất của các hao phí lao động sống và lao động vật hóa cấu thành giá thành sản phẩm xây dựng. Làm rõ tiêu thức phân loại theo nội dung kinh tế nhằm phục vụ lập thuyết minh báo cáo tài chính và cân đối vật tư; phân loại theo khoản mục chi phí (NVLTT, NCTT, MTC, SXC) nhằm phục vụ tính giá thành và phân tích thực hiện dự toán.
• Đối tượng và phương pháp tập hợp chi phí: Do sản phẩm xây lắp mang tính đơn chiếc và có dự toán riêng, đối tượng tập hợp chi phí thường được xác định theo từng công trình, hạng mục công trình hoặc đơn đặt hàng. Hai phương pháp tập hợp gồm: (1) Phương pháp tập hợp trực tiếp đối với chi phí phát sinh riêng biệt cho từng công trình; (2) Phương pháp phân bổ gián tiếp theo hệ số $H = C / \sum T_i$ (trong đó $C$ là tổng chi phí cần phân bổ, $T_i$ là đại lượng tiêu thức phân bổ của đối tượng $i$) và chi phí phân bổ cho từng đối tượng $C_i = T_i \times H$.
• Kế toán chi phí theo Thông tư 200/2014/TT-BTC: Trình bày chi tiết nguyên tắc ghi nhận, kết cấu tài khoản và sơ đồ hạch toán của các tài khoản: TK 621 (Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp), TK 622 (Chi phí nhân công trực tiếp), TK 623 (Chi phí sử dụng máy thi công), TK 627 (Chi phí sản xuất chung) và TK 154 (Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang).

Chương 2: Thực trạng về kế toán chi phí sản xuất xây lắp tại Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại Phát Việt

Chương 2 phản ánh toàn diện thực tế tổ chức hạch toán chi phí tại doanh nghiệp thông qua nghiên cứu điển hình tại Công trình Cải tạo Sửa chữa tu bổ công trình thủy lợi Nam Hồng (tháng 07/2020):

• Đặc điểm tổ chức kế toán tại công ty: Phòng Kế toán gồm 5 nhân sự; áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC; hình thức kế toán "Nhật ký chung"; phương pháp hạch toán hàng tồn kho kê khai thường xuyên; nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; niên độ kế toán theo năm dương lịch.
• Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621): Vật tư chủ yếu gồm thép, cát, xi măng. Nghiệp vụ mua thép cây D18 từ Công ty CP Đầu tư Phát triển Sóc Sơn theo Hóa đơn GTGT số 0000853 ngày 15/07/2020 (tiền hàng: 55.500.000 đồng, thuế GTGT 10%: 5.550.000 đồng), lập Phiếu nhập kho số 116 (khối lượng 4.500 kg) và xuất dùng theo Phiếu đề nghị cấp vật tư. Cuối tháng, kế toán thực hiện kết chuyển chi phí NVLTT của công trình thủy lợi Nam Hồng: ghi Nợ TK 154-1 / Có TK 6211 số tiền 325.400.000 đồng.
• Kế toán chi phí nhân công trực tiếp (TK 622): Tiền lương công nhân trực tiếp thi công được tập hợp căn cứ vào bảng chấm công và hợp đồng giao khoán. Cuối tháng 07/2020, kế toán kết chuyển chi phí NCTT của công trình vào giá thành dở dang: ghi Nợ TK 154-1 / Có TK 6221 số tiền 170.000.000 đồng.
• Kế toán chi phí sử dụng máy thi công (TK 623): Do công ty không lập đội máy thi công riêng mà giao máy cho tổ đội hoặc thuê ngoài, chi phí được theo dõi trên TK 623-1. Các nghiệp vụ phát sinh tiêu biểu trong tháng 07/2020 gồm: thuê máy đầm cóc MIKA (4.000.000 đồng), sửa chữa và thay thế phụ tùng máy qua Công ty TNHH TM&ĐT Thăng Tiến theo Phiếu chi PC12/0033 và Hóa đơn số 0000056 (16.000.000 đồng), chi phí khấu hao xe máy thi công (1.627.000 đồng), lương công nhân lái máy (15.452.000 đồng), chi phí nhiên liệu chạy máy (259.075.000 đồng). Tổng chi phí sử dụng máy thi công kết chuyển cuối kỳ sang Nợ TK 154-1 là 131.000.000 đồng (hoặc 115.500.000 đồng theo sổ chi tiết).
• Kế toán chi phí sản xuất chung (TK 627): Tập hợp chi phí nhân viên quản lý công trình, công cụ dụng cụ, khấu hao thiết bị và các khoản trích theo lương. Tỷ lệ trích BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN tính vào chi phí sản xuất là 23,5% (trong đó BHXH: 17,5%, BHYT: 3%, KPCĐ: 2%, BHTN: 1% tính trên lương cơ bản của cán bộ quản lý và công nhân trong danh sách). Các nghiệp vụ gồm: lương nhân viên quản lý đội (3.500.000 đồng), trích bảo hiểm theo lương (1.441.000 đồng và 15.000.000 đồng), chi phí dịch vụ mua ngoài (4.000.000 đồng), phân bổ chi phí trả trước TK 242 (239.600.000 đồng), trích khấu hao thiết bị quản lý (70.395.000 đồng). Tổng chi phí sản xuất chung kết chuyển cuối kỳ sang Nợ TK 154-1 là 41.362.000 đồng (trên sổ chi tiết ghi nhận 41.262.000 đồng).
• Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất (TK 154): Kế toán mở chi tiết TK 154-1 (Công trình Cải tạo Sửa chữa tu bổ công trình thủy lợi Nam Hồng). Cuối tháng 07/2020, toàn bộ chi phí dở dang được kết chuyển sang giá vốn hàng bán: ghi Nợ TK 6321 / Có TK 1541 số tiền 652.262.000 đồng.

Chương 3: Các kết luận và đề xuất về kế toán chi phí sản xuất của công ty

Chương 3 tổng kết đánh giá thực trạng và đưa ra các đề xuất hoàn thiện:

• Đánh giá kết quả đạt được: Tổ chức bộ máy kế toán 5 người gọn nhẹ, phân công công việc cụ thể; áp dụng hình thức Nhật ký chung phù hợp với quy mô; chứng từ mở đầy đủ, hợp pháp; áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên đúng chuẩn mực; hạch toán chi phí tách biệt theo từng công trình giúp cung cấp thông tin quản trị cơ bản.
• Hạn chế và tồn tại:
  1. Luân chuyển chứng từ: Do công trường ở xa, chứng từ thường bị dồn về phòng kế toán vào cuối tháng, gây áp lực công việc cuối kỳ và không cung cấp số liệu chi phí kịp thời cho quản trị.
  2. Chi phí NVLTT: Công ty hoàn toàn không hạch toán giá trị phế liệu thu hồi (sắt vụn, cốt pha hỏng, vật tư dỡ bỏ); quản lý kho tạm tại công trường lỏng lẻo, dễ gây thất thoát sắt, thép.
  3. Chi phí NCTT: Cách tính lương tại tổ đội phức tạp dễ sai sót; công ty chưa thực hiện trích trước tiền lương nghỉ phép của công nhân trực tiếp sản xuất.
  4. Chi phí MTC: TK 623 chưa mở các tiểu khoản chi tiết (6231, 6232, 6233, 6234, 6237, 6238) mà chỉ mở theo công trình; công ty không trích trước chi phí sửa chữa lớn TSCĐ khiến chi phí công trình bị đột biến khi máy hỏng nặng; thiếu bộ phận chuyên trách điều phối máy móc giữa các công trường.
  5. Chi phí SXC: Thông tin phản ánh chưa liên tục; việc ứng dụng phần mềm kế toán tự động hóa chưa đồng bộ.
• Đề xuất, kiến nghị hoàn thiện:
  1. Cải tiến luân chuyển chứng từ: Quy định các tổ đội gần nộp chứng từ 5-10 ngày/lần; các công trình ở xa phải tập hợp và gửi chậm nhất ngày 5 hàng tháng; áp dụng quy chế thưởng phạt rõ ràng.
  2. Hạch toán phế liệu thu hồi và quản lý vật tư: Ban hành mẫu "Biên bản kiểm kê và đánh giá giá trị phế liệu thu hồi". Nếu thu hồi nhập kho ghi Nợ TK 152 / Có TK 621 (hoặc Có TK 154); nếu bán ngay ghi Nợ TK 111, 131 / Có TK 621 (hoặc Có TK 154) và Có TK 3331. Sử dụng thêm "Phiếu báo vật tư còn lại cuối kỳ" và mã hóa chi tiết quy cách từng loại thép (độ dài, phi) để chống tráo đổi, gian lận.
  3. Trích trước tiền lương nghỉ phép công nhân trực tiếp: Ước tính tỷ lệ trích trước (ví dụ 5% quỹ lương tháng, tương ứng hạch toán Nợ TK 622: 92.857 đồng / Có TK 335). Khi công nhân thực tế nghỉ phép hạch toán Nợ TK 335 / Có TK 334 nhằm tránh biến động giá thành.
  4. Hoàn thiện kế toán máy thi công: Mở đủ 6 tài khoản cấp 2 của TK 623; thành lập bộ phận chuyên trách quản lý, điều phối máy thi công tập trung; thực hiện trích trước chi phí sửa chữa lớn TSCĐ (ví dụ với máy xúc nguyên giá 545.000.000 đồng, trích trước 2% ghi Nợ TK 623 / Có TK 352: 10.000.000 đồng; khi chi phí sửa chữa thực tế phát sinh ghi Nợ TK 352 / Có TK 111, 112, 331).
  5. Quản lý chi phí sản xuất chung và điều kiện thực hiện: Xây dựng định mức chi phí văn phòng phẩm, điện nước tại lán trại; tăng cường ứng dụng kế toán máy và mạng nội bộ chia sẻ dữ liệu; đào tạo nâng cao chuyên môn cho kế toán tổ đội; cải thiện chất lượng dịch vụ của đơn vị cung ứng vật tư và cho thuê máy.

Kết quả và đóng góp

Khoản mục chi phí	Thực trạng tại Công ty Phát Việt (Tháng 07/2020)	Giải pháp hoàn thiện do tác giả đề xuất
Luân chuyển chứng từ	Chứng từ dồn về cuối tháng, cung cấp số liệu chậm trễ	Quy định nộp chứng từ 5-10 ngày/lần (công trình xa chậm nhất ngày 5 tháng sau), gắn chế độ thưởng phạt
Chi phí NVLTT (TK 621)	Kết chuyển Nợ 154-1: 325.400.000 đ; bỏ qua phế liệu thu hồi; kho tạm dễ thất thoát	Lập "Biên bản kiểm kê và đánh giá giá trị phế liệu thu hồi" (hạch toán giảm chi phí qua TK 152/154/621); áp dụng "Phiếu báo vật tư còn lại cuối kỳ"
Chi phí NCTT (TK 622)	Kết chuyển Nợ 154-1: 170.000.000 đ; không trích trước lương nghỉ phép của công nhân trực tiếp	Thực hiện trích trước lương nghỉ phép công nhân trực tiếp (Nợ TK 622 / Có TK 335) tỷ lệ ước tính 5% lương
Chi phí MTC (TK 623)	Kết chuyển Nợ 154-1: 131.000.000 đ; không mở TK cấp 2; không trích trước sửa chữa lớn TSCĐ	Mở chi tiết 6 tiểu khoản (6231-6238); trích trước sửa chữa lớn máy thi công (Nợ TK 623 / Có TK 352); lập bộ phận điều phối máy tập trung
Chi phí SXC (TK 627)	Kết chuyển Nợ 154-1: 41.362.000 đ; thông tin chưa liên tục; tỷ lệ trích bảo hiểm 23,5%	Xây dựng định mức chi phí quản lý lán trại; ứng dụng đồng bộ phần mềm kế toán máy và mạng nội bộ
Tổng hợp giá vốn (TK 154)	Kết chuyển Nợ 6321 / Có 1541: 652.262.000 đ	Chuẩn hóa công thức tính giá thành hoàn thành có giảm trừ phế liệu thu hồi

Đóng góp của đề tài:

• Khóa luận phản ánh chân thực, chi tiết toàn bộ chứng từ gốc, tài khoản đối ứng và sổ sách kế toán của một công trình xây dựng thực tế (Công trình Cải tạo Sửa chữa tu bổ công trình thủy lợi Nam Hồng).
• Đóng góp hai biểu mẫu quản lý nội bộ có tính ứng dụng thực tế cao: mẫu "Biên bản kiểm kê và đánh giá giá trị phế liệu thu hồi" và mẫu "Phiếu báo vật tư còn lại cuối kỳ".
• Hệ thống hóa các bút toán hạch toán bổ sung chuẩn xác theo quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC nhằm xử lý triệt để các tồn tại về phế liệu thu hồi, trích trước lương nghỉ phép và trích trước chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được thực hiện trong khuôn khổ một công trình nghiên cứu tốt nghiệp đại học, do đó tồn tại một số phạm vi giới hạn nhất định:

• Phạm vi khảo sát dữ liệu: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu sâu tại một đơn vị duy nhất là Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại Phát Việt, với số liệu phân tích chuyên sâu tại một dự án cụ thể (Công trình Cải tạo Sửa chữa tu bổ công trình thủy lợi Nam Hồng tại Đông Anh, Hà Nội) trong khoảng thời gian từ tháng 12/2020 đến tháng 4/2021 (dữ liệu chi tiết tháng 07/2020). Chưa mở rộng so sánh đối chiếu với các loại hình công trình khác của công ty như công trình giao thông, dân dụng, công nghiệp hay điện năng.
• Hướng nghiên cứu mở rộng: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên nhiều loại hình dự án xây lắp khác nhau; nghiên cứu sâu hơn về phương pháp tính giá thành phân bước trong xây dựng; hoặc phát triển các mô hình kế toán quản trị chi phí hiện đại (như xác định chi phí dựa trên hoạt động - ABC, kiểm soát chi phí mục tiêu - Target Costing) nhằm tối ưu hóa chi phí dự toán trong hoạt động đấu thầu xây dựng.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Nắm bắt được phương pháp luận và cách thức triển khai một đề tài khóa luận tốt nghiệp về kế toán chi phí và giá thành; tham khảo hệ thống sơ đồ hạch toán và cách đối chiếu sổ sách từ chứng từ gốc (hóa đơn, phiếu nhập/xuất, bảng lương, phiếu chi) sang sổ Nhật ký chung, sổ chi tiết và sổ cái các tài khoản 154, 621, 622, 623, 627 theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Kế toán viên và nhà quản trị tại các doanh nghiệp xây dựng: Tham khảo các giải pháp tổ chức quản lý kho tạm, kiểm soát phế liệu thu hồi, mẫu biểu báo cáo vật tư cuối kỳ và phương pháp trích trước chi phí sửa chữa máy móc nhằm ổn định giá thành công trình giữa các kỳ kế toán.

Câu hỏi thường gặp

1. Trong tháng 07/2020, tổng chi phí các khoản mục kết chuyển vào tài khoản 154 của Công trình Cải tạo Sửa chữa tu bổ công trình thủy lợi Nam Hồng là bao nhiêu?
Căn cứ sổ cái và sổ chi tiết tài khoản 154 trong khóa luận, chi phí phát sinh trong tháng 07/2020 của công trình Nam Hồng được kết chuyển từ các tài khoản chi phí gồm: Chi phí NVLTT (TK 6211) là 325.400.000 đồng; Chi phí NCTT (TK 6221) là 170.000.000 đồng; Chi phí sử dụng MTC (TK 6231) là 115.500.000 đồng (hoặc 131.000.000 đồng theo tổng phát sinh trên sổ chi tiết TK 623); Chi phí SXC (TK 6271) là 41.262.000 đồng (hoặc 41.362.000 đồng theo sổ chi tiết TK 627). Toàn bộ chi phí dở dang của công trình được kết chuyển sang giá vốn hàng bán (TK 6321) là 652.262.000 đồng.

2. Tại sao việc không hạch toán phế liệu thu hồi bị coi là thiếu sót lớn tại Công ty Phát Việt và tác giả đề xuất xử lý như thế nào?
Trong ngành xây lắp, phế liệu thu hồi (sắt thép thừa, vật tư phá dỡ) có giá trị lớn. Việc không hạch toán thu hồi làm tăng giá thành thực tế của công trình không đúng bản chất và gây thất thoát tài sản. Tác giả đề xuất ban hành "Biên bản kiểm kê và đánh giá giá trị phế liệu thu hồi". Khi thu hồi nhập kho, kế toán ghi Nợ TK 152 / Có TK 621 (nếu thu hồi trước khi tổng hợp chi phí) hoặc Nợ TK 152 / Có TK 154 (nếu thu hồi sau khi tổng hợp chi phí); nếu bán ngay ghi Có TK 621 hoặc Có TK 154 và Có TK 3331.

3. Tác giả đưa ra giải pháp gì để khắc phục tình trạng biến động giá thành khi máy thi công bị hỏng nặng?
Do máy thi công dùng chung cho nhiều công trình nhưng khi hỏng lại hạch toán toàn bộ vào công trình đang sử dụng, gây đột biến chi phí. Tác giả đề xuất thực hiện trích trước chi phí sửa chữa lớn TSCĐ: định kỳ trích trước chi phí vào tài khoản 623 và ghi Có TK 352 (ví dụ máy xúc nguyên giá 545.000.000 đồng, trích trước 2% tương ứng 10.000.000 đồng). Khi sửa chữa thực tế phát sinh ghi Nợ TK 352 / Có các TK liên quan. Cuối năm xử lý chênh lệch giữa số trích trước và số thực tế.

4. Tỷ lệ trích các khoản bảo hiểm và kinh phí công đoàn tính vào chi phí sản xuất chung tại công ty được quy định như thế nào?
Đối với nhân viên quản lý đội và công nhân sản xuất trong danh sách, công ty thực hiện trích theo tỷ lệ 23,5% tính trên lương cơ bản vào chi phí sản xuất chung (Nợ TK 627 / Có TK 338), bao gồm: 17,5% Bảo hiểm xã hội (BHXH), 3% Bảo hiểm y tế (BHYT), 2% Kinh phí công đoàn (KPCĐ) và 1% Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Đối với lao động ngoài danh sách, các khoản BHXH, BHYT đã được tính trong đơn giá nhân công, công ty chỉ trích trước phần KPCĐ.

5. Doanh nghiệp đang áp dụng hình thức sổ kế toán nào và quy trình ghi sổ tổng hợp diễn ra ra sao?
Công ty áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Hàng ngày, căn cứ chứng từ gốc đã kiểm tra, kế toán nhập liệu vào Sổ Nhật ký chung và các Sổ chi tiết tài khoản liên quan (TK 621, 622, 623, 627, 154). Cuối tháng hoặc định kỳ, phần mềm tự động tổng hợp số liệu từ Nhật ký chung sang Sổ Cái các tài khoản, lập Bảng cân đối số phát sinh và Bảng tổng hợp chi tiết để đối chiếu, làm căn cứ lập Báo cáo tài chính.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Mỹ Duyên đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp theo quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC và chuẩn mực kế toán hiện hành. Đề tài phản ánh chi tiết thực trạng hạch toán chi phí tại Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại Phát Việt thông qua số liệu thực tế tại Công trình thủy lợi Nam Hồng, chỉ ra được các tồn tại đặc trưng về luân chuyển chứng từ, quản lý phế liệu, tiền lương nghỉ phép và sửa chữa máy thi công. Các đề xuất, biểu mẫu và bút toán hoàn thiện được xây dựng có căn cứ thực tế và phương pháp luận chặt chẽ, góp phần nâng cao hiệu quả công tác kế toán và quản trị chi phí cho doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT XÂY LẮP CÔNG TRÌNH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1.1 Một số lý thuyết cơ bản về kế toán chi phí sản xuất xây lắp 1.1 Một số khái niệm liên quan đến chi phí sản xuất Sản xuất là hoạt động chủ yếu của con người để tạo ra của cải vật chất. Trong quá trình lao động sản xuất không thể thiếu ba yếu tố cơ bản là tư liệu lao động, sức lao động và đối tượng lao động. Các yếu tố này tham gia vào quá trình tạo ra của cải vật chất và được chuyển hóa vào giá trị sản phẩm dưới dạng các chi phí sản xuất. - Khái niệm chi phí: Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu.( Theo VAS 01: khoản b đoạn 31) - Khái niệm chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa và các chi phí khác mà doanh nghiệp bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất trong một thời kỳ nhất định (tháng, quý, năm) để tiến hành hoạt động kinh doanh” Chi phí sản xuất bao gồm:  Hao phí về lao động sống được hiểu là sức lao động được biểu hiện bằng tiền công, tiền lương phải trả cho người lao động.

 Hao phí về lao động vật hóa là các chi phí về tư liệu lao động và đối tượng lao động như chi phí nguyên, nhiên vật liệu, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí CCDC. - Hợp đồng xây dựng: hợp đồng bằng văn bản về việc xây dựng một tài sản hoặc tổ hợp các tài sản có liên quan chặt chẽ hay phụ thuộc lẫn nhau về mặt thiết kế, công nghệ, chức năng hoặc các mục đích sử dụng cơ bản của chúng.( Chuẩn mực số 15- Đoạn 03) - Chi phí của hợp đồng xây dựng: biểu hiện bằng tiền toàn bộ chi phí về lao động vật hoá, lao động sống và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp cần bỏ ra trong quá trình thực hiện hợp đồng xây dựng. Hoạt động xây dựng cơ bản cũng là một dạng của hoạt động sản xuất, trong đó cũng sử dụng các yếu tố trên để câu thành nên sản phẩm xây lắp. Do đó, chi phí sản xuất của doanh nghiệp xây dựng là toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa phát sinh trong quá trình xây dựng và cấu thành nên giá thành sản phẩm xây dựng.

Chi phí sản xuất của doanh nghiệp xây dựng cũng mang đầy đủ các yếu tố của chi phí sản xuất, bao gồm chi phí nguyên vật liệu, nhân công, chi phí sử dụng máy móc thi công và chi phí sản xuất chung: các chi phí dịch vụ mua ngoài và các chi phí bằng tiền khác…. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là các chi phí về nguyên liệu, vật liệu sử dụng trực tiếp cho hoạt động cho quá trình xây lắp hoặc sử dụng cho sản xuất sản phẩm, thực hiện dịch vụ, lao vụ của doanh nghiệp xây lắp. Chi phí nhân công trực tiếp (NCTT) là các chi phí lao động trực tiếp tham gia vào quá trình hợp đồng xây dựng bao gồm cả khoản phải trả cho người lao động trong biên chế của doanh nghiệp và cho người lao động thuê ngoài (không bao gồm các khoản tính trích theo lương).