LỜI MỞ ĐẦU Trong thế kỷ XXI, nền kinh tế thế giới đang phát triển với một tốc độ nhanh chóng. Phát triển toàn diện cả về chiều rộng và chiều sâu. Qui mô của nền kinh tế thế giới ngày càng được mở rộng cùng với sự phát triển hết sức mạnh mẽ của tất cả các ngành nghề và ngày càng xuất hiện nhiều sản phẩm có chất lượng cao, mẫu mã đẹp, giá cả phù hợp đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng. Trong quá trình phát triển chung ấy, với các nguồn lực và lợi thế của mình, Việt Nam có nhiều khả năng phát triển nền kinh tế, mở rộng quan hệ buôn bán và hợp tác kinh tế với những cường quốc kinh tế – công nghệ trên thế giới, đa phương hoá quan hệ, đa dạng hoá thị trường, phát triển nền kinh tế đối ngoại với tốc độ cao.
Bốn mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ta hiện nay là dầu thô, dệt may, thuỷ hải sản và gạo. Riêng đối với ngành công nghiệp dệt may, trong tương lai, đây sẽ là một ngành công nghiệp đầy triển vọng với những điều kiện thuận lợi lớn. Ngành công nghiệp dệt may nói chung và ngành may mặc nói riêng luôn sẵn có nhiều điều kiện thuận lợi song bên cạnh đó là hàng loạt các khó khăn khác nảy sinh. Với những thị trường lớn nhiều tiềm năng thì cạnh tranh luôn là yếu tố tất yếu.
Riêng đối với ngành may gia công xuất khẩu thì nước ta là một nước có tiềm năng rất lớn bởi nguồn nhân lực dồi dào, giá nhân công rẻ nên có sức cạnh tranh về giá thành gia công. Bên cạnh chất lượng, mẫu mã của sản phẩm phù hợp với thị hiếu tiêu dùng thì hạ giá thành sản phẩm là một nhân tố cơ bản để doanh nghiệp có điều kiện thực hiện việc cạnh tranh với các đối tác có liên quan trong nền kinh tế thị trường. Hơn nữa, khi tiến hành công nghiệp hoá - hiện đại hoá nền kinh tế sản xuất xã hội thì tiết kiệm lại là một quốc sách. Để có thể xâm nhập, khẳng định và chiếm lĩnh vị trí cao trên các thị trường lớn, ngoài việc khai thác lợi thế về nguồn nhân lực dồi dào, vị trí địa lý, ổn định về kinh tế chính trị…thì việc cắt giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm được coi là một trong những giải pháp tối ưu.
Mục tiêu chính của biện pháp này là nâng cao tính cạnh tranh, tranh chấp vị trí dẫn đầu về chi phí trên thị trường, nhưng ngoài ra nó còn có nhiều tác dụng lớn khác phải kể đến như: - Đảm bảo lượng lợi nhuận cần thiết cho công ty - Là đòn bẩy nhằm ổn định và cắt giảm giá cả - Tiết kiệm nguyên vật liệu, giảm lượng vật liệu dư thừa - Tạo ra một cơ cấu tổ chức đáng tin cậy cho công ty nhằm đối phó với những thách thức trong tương lai. - Thiết lập kế hoạch, thực hiện và giám sát các mục tiêu và sự đổi mới một cách kiên định. Líp K10- KT2 2 ViÖn §¹i Häc Më Hµ Néi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Thanh Hoa Đồng thời giá thành là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp, do đó doanh nghiệp phải phấn đấu để hoàn thành kế hoạch giá thành và mức hạ giá thành sản phẩm. Để thực hiện được các mục tiêu của doanh nghiệp thì công tác kế toán chung, kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm nói riêng với tư cách là một công cụ quản lý kinh tế đã được thực hiện như thế nào? làm được gì? và có thể làm được gì? Mong muốn tìm được câu trả lời nhằm mục đích nâng cao trình độ lý luận và khả năng nghiên cứu thực hành của bản thân, bằng các kiến thức chuyên môn đã được học tập trong nhà trường, trong quá trình thực tập, em đã đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu về phần hành kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm may gia công ở Xí nghiệp May Xuất khẩu Thanh Trì.
Từ đó em đã quyết định chọn đề tài : “Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Xí nghiệp May Xuất khẩu Thanh Trì” cho Chuyên đề Tốt Nghiệp của em. Chuyên đề Tốt Nghiệp của em gồm 3 nội dung sau : Phần thứ nhất: Những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất. Phần thứ hai: Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Xí nghiệp May Xuất khẩu Thanh Trì. Phần thứ ba: Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Xí nghiệp May Xuất khẩu Thanh Trì.
Líp K10- KT2 3 ViÖn §¹i Häc Më Hµ Néi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Thanh Hoa PHẦN THỨ NHẤT NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT I. SỰ CẦN THIẾT CỦA KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Chi phí sản xuất 1. Khái niệm chi phí sản xuất Khái niệm về chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định (tháng, năm, quý).
Thực chất chi phí là sự dịch chuyển vốn - dịch chuyển giá trị của các yếu tố sản xuất vào các đối tượng tính giá. Phân biệt giữa chi phí và chỉ tiêu: Chi phí là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hoá cần thiết cho quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh mà doanh nghiệp phải chi ra trong một kỳ kinh doanh. Như vậy, chỉ được tính là chi phí của kỳ hạch toán những hao phí về tài sản và lao động có liên quan đến khối lượng sản phẩm sản xuất ra trong kỳ chứ không phải mọi khoản chi ra trong kỳ hạch toán. Ngược lại, chi tiêu là sự giảm đi đơn thuần các loại vật tư, tài sản, tiền vốn của doanh nghiệp, bất kể nó được dùng vào mục đích gì.
Tổng số chi tiêu trong kỳ của doanh nghiệp bao gồm chi tiêu cho qúa trình cung cấp, chi tiêu cho quá trình sản xuất kinh doanh và chi tiêu cho quá trình tiêu thụ. Phân loại chi phí sản xuất Phân loại chi phí sản xuất là nội dung quan trọng đầu tiên cần phải thực hiện để phục vụ cho việc tổ chức theo dõi tập hợp chi phí sản xuất để tính được giá thành sản phẩm và kiểm soát chặt chẽ các loại chi phí sản xuất kinh doanh. Để thuận lợi cho công tác quản lý và hạch toán cần thiết phải tiến hành phân loại chi phí sản xuất. Phân loại chi phí sản xuất là việc sắp xếp chi phí sản xuất vào từng loại, từng nhóm khác nhau theo những đặc trưng nhất định.
Xuất phát từ các mục đích và yêu cầu khác nhau của quản lý, chi phí sản xuất cũng được phân loại theo những tiêu thức khác nhau. Phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố: Theo quy định hiện hành thì chi phí sản xuất được phân thành 6 yếu tố: Líp K10- KT2 4 ViÖn §¹i Häc Më Hµ Néi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Thanh Hoa Yếu tố nguyên vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ…sử dụng vào sản xuất kinh doanh. Yếu tố nhiên liệu động lực sử dụng vào quá trình sản xuất kinh doanh trong kỳ. Yếu tố nhân công: Phản ánh tổng số tiền lương, phụ cấp mang tính chất lương và phản ánh phần BHXH,BHYT,KPCĐ trích theo tỷ lệ quy định trên tổng số tiền lương và phụ cấp lương phải trả cho công nhân viên chức.
Yếu tố khấu hao TSCĐ: phản ánh tổng số khấu hao TSCĐ phải trích trong kỳ của tất cả TSCĐ sử dụng cho sản xuất kinh doanh trong kỳ. Yếu tố dịch vụ mua ngoài: phản ánh toàn bộ chi phí dịch vụ mua ngoài dùng vào sản xuất kinh doanh. Yếu tố bằng tiền khác: phản ánh toàn bộ chi phí khác bằng tiền chưa phản ánh vào các yếu tố trên dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Phân loại theo cách này cho ta biết tỷ trọng và kết cấu của từng loại chi phí sản xuất mà doanh nghiệp đã dùng vào quá trình sản xuất trong kỳ.
Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục chi phí trong giá thành: Theo cách phân loại này thì chi phí sản xuất được xếp thành một số khoản mục nhất định có công dụng kinh tế khác nhau để phục vụ cho yêu cầu tính giá thành và phân tích tình hình thực hiện kế hoạch giá thành. Theo quy định hiện nay, chi phí sản xuất sản phẩm bao gồm 3 khoản mục sau: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Phản ánh toàn bộ chi phí về nguyên, vật liệu chính, phụ, nhiên liệu …tham gia trực tiếp vào việc sản xuất chế tạo sản phẩm hay thực hiện lao vụ, dịch vụ. Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm tiền lương phụ cấp và các khoản trích theo lương cho các quý BHXH,BHYT và KPCĐ theo tỷ lệ với tiền lương phát sinh. Chi phí sản xuất chung: là những chi phí phát sinh trong phạm vi phân xưởng sản xuất(trừ chi phí vật liệu và nhân công trực tiếp).
Ngoài ra khi tính giá thành toàn bộ thì chỉ tiêu giá thành còn bao gồm khoản mục chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí bán hàng. Theo quy định hiện hành, chi phí sản xuất chung được phân loại theo mối quan hệ với sản lượng sản phẩm sản xuất ra. Cụ thể như sau: Chi phí SXC được chia thành 2 loại: Một là chi phí SXC cố định là chi phí sản xuất gián tiếp không thay đổi theo sản lượng sản phẩm sản xuất ra như chi phí khấu hao TSCĐ và chi phí bảo dưỡng máy móc thiết bị, chi phí hành chính trong phân xưởng. Líp K10- KT2 5 ViÖn §¹i Häc Më Hµ Néi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Thanh Hoa Hai là chi phí SXC biến đổi là chi phí gián tiếp thay đổi trực tiếp hoặc gần như trực tiếp theo sản lượng sản phẩm dở dang, ví dụ như chi phí nguyên vật liệu, chi phí dịch vụ mua ngoài.