CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.1 SỰ CẦN THIẾT PHẢI TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Trong nền kinh tế thị trường các doanh nghiệp phải hạch toán kinh doanh độc lập, tự chịu trách nhiệm về hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. Để tồn tại và phát triển trong sự cạnh tranh gay gắt của thị trường, các doanh nghiệp đều cố gắng tiết kiệm chi phí, hạ thấp giá thành sản phẩm. Kế toán tập hợp chí sản xuất, tính giá thành là khâu cực kỳ quan trọng đối với doanh nghiệp trong thực hiện sản xuất kinh doanh. Bởi thông qua khâu này doanh nghiệp có thể so sánh phần chi phí sản xuất sản phẩm với doanh thu từ việc tiêu thụ sản phẩm đó, từ đó có thể thấy được kết quả thu được là cao hay thấp.
Quá trình sản xuất là quá trình tiêu hao lao động sống và lao động vật hoá, để quá trình sản xuất đạt hiệu quả kinh tế cao thì chúng ta phải quản lý chặt chẽ những chi phí bỏ ra trong quá trình sản xuất.Trong quá trình quản lý người ta thường sử dụng những công cụ quản lý kinh tế khác nhau sao cho phù hợp đối với từng doanh nghiệp như hạch toán thống kê, hạch toán kế toán, phân tích hoạt động kinh tế. Trong đó kế toán được coi là một công cụ quan trọng nhất, vì với chức năng ghi chép tính toán phản ánh và giám đốc một cách thương xuyên liên tục của lao động vật tư, tiền vốn, kế toán sử dụng cả thước đo giá trị và thước đo hiện vật để quản lý chi phí. Do đó có thể cung cấp một cách kịp thời số chi phí bỏ ra trong quá trình sản xuất kinh doanh đáp ứng nhu cầu chi phí sản xuất đối với từng loại sản phẩm lao vụ dịch vụ. Căn cứ vào đó chủ doanh nghiệp biết được tình hình doanh nghiệp sử dụng tiết kiệm hay lãng phí.
So sánh định mức chi phí với chi phí thực tế bỏ ra từ doanh nghiệp có thể đưa ra những quy định phù hợp với điều kiện thực tế. Một khi doanh nghiệp tiết kiệm được chí sản xuất, giảm giá thành, sản phẩm vẫn đảm bảo, chất lượng uy tín của công ty sẽ ngày càng khẳng định.Vì kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm không thể thiếu được khi thực hiện chế độ hạch toán kế toán. Để biết được nội dung, phạm vi, phương pháp kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm thì trước hết chúng ta tìm hiểu về bản chất phân loại của chi phí và tính giá thành.2 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT. Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp luôn Sinh viên: Nguyễn Thị Thư 2 LớpK39-21.14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính phải quan tâm đến chi phí sản xuất của doanh nghiệp mình vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp bỏ ra một đồng chi phí sản xuất sẽ tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận. Do đó vấn đề quan trọng đặt ra cho các nhà quản trị doanh nghiệp là phải kiểm soát được các khoản chi phí sản xuất trong doanh nghiệp. Để tiến hành các hoạt động sản xuất, doanh nghiệp dù hoạt động ở bất kỳ lĩnh vực nào cũng có 3 yếu tố là: - Tư liệu lao động: bằng nhà xưởng, máy móc, thiết bị các TSCĐ khác và các công cụ dụng cụ khác. - Đối tượng lao động: Là NVL, nhiên liệu… - Sức lao động: là lao động sống của con người.
Hoạt động sản xuất kinh doanh là một lĩnh vực vô cùng phức tạp, đa dạng, do đó đã kéo theo sự đa dạng phong phú của các loại chi phí sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên chúng ta có thể đưa ra một kinh nghiệm chung nhất về chi phí sản xuất kinh doanh như sau: - Chí phí sản xuất kinh doanh: Là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp chi ra để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định. - Chí phí sản xuất: Là toàn bộ hao phí về lao động sống cần thiết và lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp chi ra có liên quan đến việc chế tạo sản phẩm, lao vụ dịch vụ trong một thời kỳ nhất định, biểu hiện bằng tiền. + Chí phí sản xuất của doanh nghiệp phát sinh thường xuyên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nhưng để phục vụ cho quản lý và hạch toán kinh doanh, chi phí sản xuất phải được tập hợp theo từng kỳ, hàng tháng, hàng quý phù hợp với từng kỳ báo cáo và chỉ có những chi phí sản xuất mà doanh nghiệp phải bỏ ra trong kỳ mới được tính vào chi phí.
+ Chi phí sản xuất trong các doanh nghiệp sản xuất bằng nhiều khoản chi có nội dung, công dụng và mục đích sử dụng không giống nhau. Vì vậy để phục vụ cho công tác quản lý nói chung và kế toán nói riêng, cần phải phân loại chi phí theo tiêu thức thích hợp. Phân loại chi phí sản xuất là việc sắp xếp chi phí sản xuất vào từng loại từng nhóm khác nhau theo những tiêu thức nhất định. Phân loại chi phí theo nội dung, tính chất của chi phí ( hoặc gọi là yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất kinh doanh) Theo cách phân loại này thì toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được chia thành chi phí ban đầu và chi phí luân chuyển nội bộ -Chi phí ban đầu: Đó là các chi phí mà doanh nghiệp phải lo liệu mua sắm chuẩn bị từ trước để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh Căn cứ vào tính chất kinh tế và hình thái nguyên thuỷ ban đầu của chi phí để sắp xếp thành các yếu tố chi phí khác nhau không kể chi phí đó phát sinh ở địa điểm nào, dùng vào việc gì.
Khi đó chi phí sản xuất kinh doanh được chia Sinh viên: Nguyễn Thị Thư 3 LớpK39-21.14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính thành các yếu tố sau: Chi phí nguyên vật liệu Chi phí nhân công Chi phí khấu hao TSCĐ Chi phí dịch vụ mua ngoài Chi phí khác bằng tiền -Chi phí luân chuyển nội bộ: Là chi phí phát sinh trong quá trình phân công và công tácphát sinh trong nội bộ doanh nghiệp Cách phân loại chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thành các yếu tố chi phí nói trên cho biết kết cấu tỷ trọng từng loại chi phí mà doanh nghiệp chi ra và cũng là căn cứ để lập thuyết minh báo cáo tài chính, chỉ có thông tin cho quản trị doanh nghiệp và phân tích tình hình thực hiện dự toán chi phí. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo hoạt động và công dụng kinh tế : Căn cứ vào mục đích của từng loại hoạt động trong doanh nghiệp,căn cứ vào công dụng kinh tế của chi phí, thì chi phí sản xuất kinh doanh được chia thành: *Chi phí hoạt động chính và phụ: -Chi phí sản xuất: Là toàn bộ hao phí về lao động sống cần thiết và lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp chi ra có liên quan đến việc chế tạo sản phẩm, lao vụ dịch vụ trong một thời kỳ nhất định, biểu hiện bằng tiền. Chi phí sản xuất của doanh nghiệp bao gồm: +Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: bao gồm chi phí về các loại NVL chính, VL phụ, nhiên liệu… sử dụng trực tiếp vào việc sản xuất, chế tạo sản phẩm hay thực hiện công việc, lao vụ. Không tính vào khoản mục này những chi phí NVL dùng vào mục đích phục vụ nhu cầu sản xuất chung hay cho những hoạt động ngoài sản xuất.
+ Chi phí nhân công trực tiếp: bao gồm chi phí về tiền lương, phụ cấp và các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ trên tiền lương của công nhân trực tiếp sản xuất theo quy định. Không tính vào khoản mục này khoản tiền lương, phụ cấp và các khoản trích tiền lương của nhân viên phân xưởng, nhân viên bán hàng, nhân viên quản lý doanh nghiệp hay các nhân viên khác. + Chi phí sản xuất chung: là chi phí dùng vào việc quản lý và phục vụ sản xuất chung tại bộ phận sản xuất (phân xưởng, đội trại…) bao gồm: chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí vật liệu, dụng cụ sản xuất, chi phí KH TSCĐ, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí khác bằng tiền - Chi phí ngoài sản xuất: Bao gồm + Chi phí bán hàng:là chi phí lưu thông và chi phí tiếp thị phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản phẩm hàng hoá, lao vụ dịch vụ. Như chi phí quảng cáo, tiếp thị, chi nhân viên bán hàng, và các chi phí khác liên quan đến bảo Sinh viên: Nguyễn Thị Thư 4 LớpK39-21.14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính quản và tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá.
+ Chi phí quản lý doanh nghiệp: Là các khoản chi phí liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất kinh doanh có tính chất chung toàn doanh nghiệp.Như chi phí nhân viên quản lý, chi phí đồ dùng văn phòng-KHTSCĐ dùng chung toàn doanh nghiệp. *Chi phí khác: Là các khoản chi phí liên quan đến các hoạt động ngoài hoạt động sản xuất kinh doanh chức năng của doanh nghiệp. Chi phí khác bao gồm: - Chi phí hoạt động tài chính: Những chi phí và khoản lỗ liên quan đến các hoạt động về vốn như: chi phí đầu tư tài chính, chi p0hí liên quan cho vay vốn. - Chi phí bất thường: Như chi phí thanh lý, nhượng bán TSCĐ,các khoản tiền phạt.Bao gồm chi phí dịch vụ mua ngoài.